Πρώτα τέλος στη μονιμότητα, μετά μόνιμη κινητικότητα

Δεν πρέπει να ξεχνάει κανείς ότι στα «σκαριά» βρίσκεται ο μόνιμος μηχανισμός κινητικότητας που ευαγγελίζεται ο υπουργός Διοικητικής Μεταρρύθμισης, Κυριάκος Μητσοτάκης. Αναφερόμενο στον μηχανισμό, το υπουργείο χρησιμοποιεί σε επίσημες ανακοινώσεις του τον όρο «job rotation». Κι αν ο υπουργός χαρακτηρίζει τον μόνιμο μηχανισμό κινητικότητας ως μια «μόνιμη εσωτερική αγορά εργασίας», είναι αφέλεια να παραβλέπει κανείς ότι ο συγκεκριμένος όρος μεταφράζεται επιπλέον και ως «εναλλαγή θέσεων εργασίας», όπως επίσης και ως «εκ περιτροπής εργασία».

Από το γεγονός ότι οι μόνιμες και σταθερές θέσεις εργασίας στο Δημόσιο έχουν ήδη απορρυθμιστεί, θα μπορούσε κάποιος να συμπεράνει πως πλέον ο τομέας περνάει σε μια επόμενη φάση με ελαστικότερες και επισφαλείς μορφές εργασίας για νεότερους και παλαιότερους εκπαιδευτικούς. Είναι πια φανερό, ακόμη και στους πιο δύσπιστους, ακόμη και σε αυτούς που χρόνια πολλά βάσιζαν τη γραμματική και το συντακτικό των αναγνώσεών τους για το «πού πάει η εκπαίδευση» στις περίτεχνες διακηρύξεις της κυρίαρχης πολιτικής, ότι οι εκπαιδευτικοί (όπως και όλος ο κόσμος της εργασίας) βρίσκονται μπροστά σε μια «επιχείρηση» συνολικής αλλαγής του τοπίου στη δημόσια εκπαίδευση, από την πρώτη τάξη του Δημοτικού μέχρι και το Πανεπιστήμιο και τα μεταπτυχιακά προγράμματα.

Η «επιχείρηση» αυτή αφορά τη δομή της εκπαίδευσης, την κατεύθυνσή της, το περιεχόμενο, τον μισθό, τη σύνταξη και τις εργασιακές σχέσεις. Οργανική θέση, ωράριο, δικαίωμα μετάθεσης–απόσπασης, μονιμότητα, προβάλλονται από το υπουργείο Παιδείας, με τη βοήθεια των ηλεκτρονικών μας κουβερνάντων, σαν αναχρονισμός, σαν παλιομοδίτικες αντιλήψεις που πρέπει όχι μόνο να εξαφανιστούν από το εκπαιδευτικό τοπίο, αλλά να σβήσουν και από τη συλλογική μνήμη.

Το τελευταίο χρονικό διάστημα είναι φανερό ότι το υπουργείο Παιδείας με ενέργειες και δηλώσεις επιχειρεί -για ακόμη μία φορά- με αιφνιδιαστικές κινήσεις, αφενός να ξεφύγει από τα φλέγοντα προβλήματα που έχει δημιουργήσει η πολιτική του στην εκπαίδευση και αφετέρου να στρέψει τους διάφορους κλάδους των εκπαιδευτικών τον έναν εναντίον του άλλου. Ο στόχος είναι προφανής: να ξεφύγουν, μέσα από ένα προπέτασμα καπνού, οι πραγματικά υπεύθυνοι για την κατάσταση στην εκπαίδευση και με νέες νομοθετικές παρεμβάσεις να διαχειριστούν τη ρημαγμένη εκπαιδευτική γη, θυματοποιώντας και πάλι εκπαιδευτικούς και μαθητές.

Πρόσφατα, ο υπουργός Παιδείας Αν. Λοβέρδος δεν δίστασε να δηλώσει ότι «θα καλύψουμε τα κενά, ζητώντας από καθηγητές και δασκάλους να διδάξουν αυτό που λέμε τα εγγύτερα προς την ειδικότητά τους αντικείμενα. Και μέσα στον χειμώνα η πληθώρα των ειδικοτήτων θα εξορθολογιστεί». Την ίδια ώρα, στο όνομα μιας δήθεν αξιοποίησης του υπάρχοντος δυναμικού, αλλά -στην πραγματικότητα- πριμοδοτώντας μια μηχανιστική λογική της κάλυψης κενών και της τυπικής διεκπεραίωσης του ωρολογίου προγράμματος και παραβλέποντας επιστημονικά και διδακτικά κριτήρια, αλλάζει και μοιράζει πρώτες και δεύτερες αναθέσεις μαθημάτων σε ειδικότητες (Ιστορία, project, Οικιακή Οικονομία, Τεχνικό Σχέδιο, Ελληνικός και Ευρωπαϊκός Πολιτισμός κ.λπ.).

Δήλωση προθέσεων

Τι αλήθεια σημαίνουν οι σχεδιασμοί και οι δηλώσεις του υπουργείου Παιδείας;

Δεν έχει περάσει αρκετός καιρός από την περίοδο που έριχναν «αθώες» προτάσεις για καθηγητές, οι οποίοι μπορούν να εργαστούν στις τελευταίες τάξεις των Δημοτικών σχολείων και νηπιαγωγούς που μπορούν να εργαστούν στις πρώτες.

Δεν έχει περάσει αρκετός καιρός από την εποχή που σε μια κίνηση παραπλάνησης, εξαπάτησης και δημιουργίας εμφυλιοπολεμικού κλίματος στη λογική τού «διαίρει και βασίλευε», η πρώην υφυπουργός Παιδείας Ευ. Χριστοφιλοπούλου, στην προσπάθειά της να μεταθέσει το πρόβλημα που δημιουργεί η ρύθμιση για τις ξένες γλώσσες, δεν διστάζει να υποσχεθεί ξεθεμελίωμα των συνόρων της ανάθεσης μαθημάτων: «Εμείς δεν είπαμε ποτέ ότι δεν θα αξιοποιήσουμε τους καθηγητές των ξένων γλωσσών. Οι καθηγητές αυτοί, πολλοί από αυτούς διδάσκουν και στα Δημοτικά και συμπληρώνουν ωράριο και βεβαίως έχουν και τη δυνατότητα να διδάξουν Λογοτεχνία, είναι καθηγητές Λογοτεχνίας και ίσως και κάποιου άλλου μαθήματος».

(Μικροί) εμφύλιοι

Πατώντας πάνω στην αυξημένη ανεργία των ειδικοτήτων των εκπαιδευτικών, λιπαίνουν την αφέλεια και την κοινωνική στραβωμάρα, «γαργαλάνε» τις χαμηλές συνειδήσεις, πριμοδοτούν αντιλήψεις του τύπου «για τη δική μου καλύβα που καίγεται φταίει του διπλανού που δεν καίγεται ακόμη»… Οι ίδιοι που ευθύνονται για την αδιοριστία και την ανεργία, για τους χιλιάδες εκπαιδευτικούς-ρεζέρβα, οι ίδιοι που έχουν καταργήσει τους διορισμούς εκπαιδευτικών, τώρα ρίχνουν τον σπόρο για πολλούς μικρούς εμφύλιους, με στόχο να διασπάσουν την εκπαιδευτική κοινότητα, να την τραυματίσουν θανάσιμα και να την καταστήσουν αδύναμη να αντιμετωπίσει τον νέο εργασιακό μεσαίωνα που ετοιμάζουν.

Και κάποιοι εκπαιδευτικοί πέφτουν στην παγίδα. Και είναι έτοιμοι να χάψουν το παραμύθι. Πως δήθεν για την ανεργία των φιλόλογων, των μαθηματικών, των φυσικών κ.λπ. δεν φταίει η πολιτική των ελάχιστων διορισμών, δεν φταίει η ανεργία, αλλά φταίνε οι δάσκαλοι «που επιμένουν να κάνουν αυτοί μάθημα στις απαιτητικές τάξεις των Δημοτικών σχολείων»!

Για την ανεργία των καθηγητών της Πληροφορικής φταίνε «οι μαθηματικοί που άρπαξαν πολλές θέσεις». Για την ανεργία των φιλόλογων φταίνε οι συνάδελφοί τους των ξενόγλωσσων μαθημάτων «που τους άρπαξαν το μάθημα της Ιστορίας». Ετσι για τα προβλήματα των πτυχιούχων των Πανεπιστημίων φταίνε οι πτυχιούχοι των ΤΕΙ που «θέλουν να τους πάρουν τα εργασιακά δικαιώματα», και για τα προβλήματα των πτυχιούχων των ΤΕΙ «φταίνε οι πτυχιούχοι των Πανεπιστημίων που δεν τους αφήνουν να έχουν επαγγελματικά δικαιώματα…».

Λίγα χρόνια πριν κάποιοι προσπάθησαν να μετατρέψουν την αγανάκτηση των εκπαιδευτικών για τους χαμηλούς μισθούς σε αίτημα των καθηγητών του Λυκείου να παίρνουν περισσότερα από τους καθηγητές του Γυμνασίου. Αν οι αντιλήψεις αυτές κυριαρχήσουν, τότε είναι σίγουρο ότι αφενός καμιά ευκαιρία για δουλειά δεν θα ανοίξει για τους εκπαιδευτικούς, αφετέρου, την ώρα που θα κονταροχτυπιούνται μεταξύ τους, θα αφήνουν ανοιχτά πόρτες και παράθυρα για να περάσει ο οδοστρωτήρας από πάνω τους.

Το νέο επιτελείο του υπουργείου Παιδείας φαίνεται να χρησιμοποιεί τις μεθόδους της «τέχνης του πολέμου», νεκρανασταίνοντας έναν πολέμαρχο του παρελθόντος: «…Ο πόλεμος βασίζεται στην εξαπάτηση. Αν ο εχθρός σου ξεκουράζεται, μην τον αφήσεις σε ησυχία. Αν οι δυνάμεις του είναι ενωμένες, διάσπασέ τες. Κάνε επίθεση, όταν είναι απροετοίμαστος. Να εμφανίζεσαι εκεί που δεν σε περιμένει…» (Σουν Τζου, «Η τέχνη του πολέμου»).

Η μείωση αυτή οφείλεται στο γεγονός ότι οι μεγαλύτερες πληθυσμιακά χώρες της ΕΕ, πλην της Γερμανίας, μείωσαν σημαντικά τον αριθμό χορήγησης υπηκοότητας σε πολίτες τρίτων χωρών.

Στατιστικά, το Ηνωμένο Βασίλειο χορήγησε τις περισσότερες υπηκοότητες (177.600 άτομα, -9% σε σχέση με το 2010) και ακολουθούν η Γαλλία (114.600, -20%) , η Ισπανία (114.600, -7%), η Γερμανία (109.600, +5%) και η Ιταλία (56.200, -15%).

Σε σχέση με τον πληθυσμό της κάθε χώρας, οι περισσότερες υπηκοότητες χορηγήθηκαν από το Λουξεμβούργο, τη Σουηδία, το Ηνωμένο Βασίλειο και το Βέλγιο, ενώ συνολικά στην ΕΕ χορηγήθηκαν κατά μέσο όρο 1,6 ιθαγένειες ανά 1000 κατοίκους.

Όσον αφορά στην Ελλάδα, το κράτος χορήγησε την ελληνική υπηκοότητα σε 17.500 πολίτες τρίτων χωρών, έναντι 9.400 το 2010. Οι περισσότερες ιθαγένειες δόθηκαν σε Αλβανούς, σε Ρώσους, σε Γεωργιανούς και σε Αρμένιους.

efsyn.gr με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ

Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης οι νέοι «μιλούν» τη δική τους γλώσσα, με επιπτώσεις στον τρόπο γραφής τους. Η γλώσσα όμως είναι ζωντανή και εξελίσσεται. Απαραίτητη παρ' όλα αυτά η προσοχή

Η ψηφιακή τεχνολογία βλάπτει τον τρόπο με τον οποίο γράφουν οι μαθητές. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν δώσει στους μαθητές μια νέα διέξοδο γραψίματος. Αυτό είναι το καλό. Το κακό είναι το άτυπο στυλ και η προχειρότητα των γραπτών μηνυμάτων και του τρόπου γραφής των κοινωνικών μέσων ενημέρωσης που παρεισφρέουν στις εργασίες των μαθητών.

Ενα μεγάλο κομμάτι του άτυπου ύφους και γλώσσας αποτυπώνεται στον τρόπο γραφής των μαθητών. «Κρατήστε τη γλώσσα του texting μακριά από τις εργασίες σας» παροτρύνουν οι εκπαιδευτικοί τους μαθητές τους. «Δεν ξέρω καν αν το συνειδητοποιούν καθώς γράφουν. Είναι κομμάτι της γλώσσας τους και θέλουν να το γράψουν. Πιστεύω ότι έχουν πρόχειρες συνήθειες μυαλού τις οποίες το Διαδίκτυο τροφοδοτεί», αναφέρει η Κristen Purcell, συγγραφέας σχετικής μελέτης, διευθύντρια του Pew Center’s Internet and American Life Project.

Η πλειονότητα των εκπαιδευτικών (68%) λένε ότι οι τεχνολογίες του Διαδικτύου και των κινητών οδηγούν τα παιδιά στο να κόβουν δρόμους, να χρησιμοποιούν συντομεύσεις στη γραφή τους. Λένε και ότι οι επιδεξιότητες γραφής των μαθητών έχουν μειωθεί κατά την τελευταία δεκαετία. Μπορεί να γράφουν όλη την ώρα, αλλά το chatting και το texting απλά δεν έχουν το βάθος της συζήτησης και της πρόζας. Η συγγραφή μεγάλων εργασιών για τους μαθητές σήμερα είναι ένα δύσκολο έργο, όπως καταδεικνύει η μελέτη: Η ψηφιακή τεχνολογία έχει κάνει τα παιδιά περισσότερο ανυπόμονα με τη διαδικασία της γραφής. Εμπόδια βρίσκουν οι μαθητές και στην κατανόηση περίπλοκου και περισσότερου υλικού, λόγω του τρόπου γραφής των κοινωνικών μέσων ενημέρωσης.

Εκτός από την άτυπη γλώσσα, τα γραπτά των μαθητών περιλαμβάνουν και πολλές ακατάλληλες αναφορές, όπως υπογραμμίζεται. Φαίνεται να υπάρχει μια αντίληψη ότι οι μαθητές εσκεμμένα αντιγράφουν και επικολλούν πνευματική ιδιοκτησία από τεμπελιά και αδιαφορία. Αλλά οι εκπαιδευτικοί διαβάζουν σε αυτό τις περισσότερες φορές πραγματική έλλειψη κατανόησης.

Οι ψηφιακές τεχνολογίες, συμπεραίνει η μελέτη, επηρεάζουν τον τρόπο γραφής των μαθητών ποικιλοτρόπως. Παράλληλα, όμως, επηρεάζουν και τη συναισθηματική και κοινωνική ανάπτυξη των παιδιών, αφού κατά κύριο λόγο συντελούνται… online. Επομένως, χρειάζεται μεγάλη προσοχή.

Επιμέλεια: Ντάνι Βέργου

Της Ντίνας Δασκαλοπούλου

Αν ρωτούσες έστω κι έναν ρεπόρτερ αυτής της χώρας τι θα φανταζόταν πως θα γίνει αν η κυβέρνηση έκλεινε την ΕΡΤ, αποκλείεται ακόμα και μεθυσμένος, να φανταζόταν τον ξεσηκωμό μετά την «Μαύρη Τρίτη». Δεν είναι μόνο που μας έλεγαν «αλήτες, ρουφιάνους, δημοσιογράφους». Είναι που κάθε τι δημόσιο –και άρα κάθε δημόσιος υπάλληλος- έχει μπει για τα καλά στο στόχαστρο του κοινωνικού αυτοματισμού. Κι όμως, η ΕΡΤ κατάφερε να ξεσηκώσει το μεγαλύτερο κύμα αλληλεγγύης που έχουμε ποτέ δει σε εργατικό αγώνα ώς τώρα. Το προαύλιο του Ραδιομεγάρου έγινε σύμβολο αντίστασης.

«Ασφαλώς και δεν το είχαμε φανταστεί, πώς θα μπορούσαμε;», λέει η Αλεξάνδρα. «Είναι το «μαύρο» που έπεσε στις οθόνες και ξύπνησε αντανακλαστικά άλλων εποχών. Είναι η πράξη νομοθετικού περιεχομένου, μια υπογραφή–τσαμπουκάς σ΄ ένα χαρτί. Είναι ότι τελικά την ΕΡΤ την αγαπούσε ο κόσμος. Είναι και που όλοι φαίνεται ότι είχαν φτάσει στα όριά τους. Είναι πρωτόγνωρα όλα αυτά για μας. Δες τις συλλογικές κουζίνες. Ποιος θα το φανταζόταν!».

«Μην αφήνεις αυτό που σε τρώει να χορτάσει», «Μαζί θα τα φάμε, για τη δημοκρατία και την ΕΡΤ», ήταν μόνο μερικά από τα συνθήματα σε αναρτημένα πανό στον προαύλιο χώρο του Ραδιομεγάρου την περασμένη Κυριακή. Η συλλογική κουζίνα εντυπωσιάζει τους δημοσιογράφους – κι αυτό δεν είναι εντυπωσιακό. Οταν πέρσι τον χειμώνα ήμασταν σε απεργία διαρκείας στην παλιά μας εφημερίδα, η δράση που προκάλεσε περισσότερο τους συναδέλφους μας ήταν το «καζάνι του απεργού» που έστησαν οι ElChef.

Ετσι, όταν πάνω από 30 Συλλογικές Κουζίνες και δομές Κοινωνικής Αλληλεγγύης από τις γειτονιές της Αθήνας μαγείρεψαν στο προαύλιο του Ραδιομεγάρου, ήταν φυσικό οι εργαζόμενοι να ξαφνιαστούν. «Ευχάριστα όμως. Είναι καινούργιο γι' αυτούς», λέει ο Γιάννης. «Για ανθρώπους που συμμετέχουν στα κινήματα η συλλογική κουζίνα είναι μια μορφή δράσης με συμπαραδηλώσεις σε πολλά επίπεδα. Δεν τρώμε απλώς, φτιάχνουμε δεσμούς μεταξύ μας. Ειδικά για τους δημοσιογράφους, που δεν φαντάζονταν ποτέ ότι θα βρεθούν σε τέτοια θέση, είναι και λίγο ταμπού. Θα τους περάσει το σοκ όμως και θα καταλάβουν πως δεν υπάρχουν πια διαχωρισμοί, δεν υπάρχουν επαγγέλματα που θα μείνουν αλώβητα από την κρίση».

Ποιος θα το έλεγε λοιπόν πως στο προαύλιο του Ραδιομεγάρου θα γευόμασταν «κομμουνιστική σούπα»; Κι όμως, όπως διαβάζουμε σε άρθρο της Camille Baillargeon ( www.elchef.gr) είναι μια συνηθισμένη δράση σε απεργίες διαρκείας: «από την αρχή του 20ού αιώνα και ιδιαίτερα κατά τα χρόνια πριν από τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, κατά τη διάρκεια μερικών πολυήμερων απεργιών ή εργοδοτικών λοκ-άουτ εμφανίστηκαν οι «κομμουνιστικές σούπες». Λέγονταν «κομμουνιστικές» υπό την έννοια ότι επρόκειτο για γεύματα που προετοιμάζονταν και καταναλώνονταν από κοινού (en commun στα γαλλικά), παρά με κάποια ιδιαίτερη πολιτική έννοια, παρότι συνήθως οργανώνονταν από σοσιαλιστικές οργανώσεις, που δούλευαν στο πνεύμα του επαναστατικού συνδικαλισμού. Αυτά τα συσσίτια στήνονταν με τη βοήθεια εργατικών συμβουλίων και «σπιτιών του λαού», εργατικών ενώσεων (συχνά σοσιαλιστικών) και συνδικαλιστικών συνομοσπονδιών».

Ηταν αμέτρητες οι δράσεις αλληλεγγύης που είδαμε στο Ραδιομέγαρο: εκατοντάδες ψηφίσματα που έφταναν ασταμάτητα από σωματεία και συλλογικότητες, αμέτρητοι καλλιτέχνες ήρθαν να τραγουδήσουν, θεατρικές ομάδες ανέβασαν παραστάσεις για μικρούς και μεγάλους, οι Ομάδα Διασωστών ήταν συνεχώς παρούσα. Αν στους μεγαλύτερους οι διαδηλωτές στις ταράτσες των πολυκατοικιών θύμισαν μέρες Νομικής, αν στους μικρότερους οι γενικές συνελεύσεις θύμισαν Σύνταγμα, υπήρξε κάτι ολοκαίνουργιο στην ΕΡΤ που δεν θα μπορούσε να θυμίζει τίποτα σε κανέναν. Η αλληλεγγύη της αναμετάδοσης!

«Θυμίζει πραξικόπημα». Η Γερμανίδα Ρεμπέκα Χαρμς δεν ήταν η μόνη που χρησιμοποίησε τόσο σκληρές λέξεις για να περιγράψει το κλείσιμο της ΕΡΤ. Ομως η ευρωβουλευτής των Πρασίνων ήταν από τις πρώτες που εισήγαγε επισήμως σε συνέντευξή της στην εφημερίδα taz του Βερολίνου έναν παράδοξο όρο για δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό φορέα: «είναι ίσως το μεγαλύτερο πειρατικό ραδιόφωνο που υπήρξε ποτέ στην Ευρώπη».

Είναι σίγουρα σουρεαλιστικό τα δημόσια ΜΜΕ μιας χώρας να θεωρούνται πειρατικά από την κυβέρνησή της και να αναμεταδίδονται από την EBU, από όλα τα κομματικά ΜΜΕ, από το indymedia κι από αμέτρητα μπλογκς και σάιτ. Αυτό το δίκτυο των χιλιάδες αναμεταδοτών, οδήγησε την Süddeutsche Zeitung να χρησιμοποιήσει τον όρο «Guerilla-TV» («Τηλεόραση Ανταρτών»). «Οι ακτιβιστές στο διαδίκτυο ήταν πιο γρήγοροι από την κυβέρνηση», επισημαίνει η γερμανική εφημερίδα. «Αμέσως μετά την ανακοίνωση της κυβέρνησης για τη δημιουργία νέου φορέα με το όνομα NEΡΙΤ, κατοχύρωσαν την ηλεκτρονική διεύθυνση nerit.gr.» Οπως παρατηρεί η εφημερίδα του Μονάχου: «παράλληλα οι εργαζόμενοι της ΕΡΤ συνεχίζουν να εκπέμπουν μέσω διαφόρων ιστοσελίδων. Στην περιοχή Ιωαννίνων τεχνικοί της ΕΡΤ κατάφεραν να αποκαταστήσουν την αναμετάδοση μέσω κεραίας».

Ομως αυτοί που έπαιξαν καταλυτικό ρόλο ήταν οι χιλιάδες πολίτες που πρωί βράδυ έφτιαξαν μια ανθρώπινη αλυσίδα προστασίας γύρω από το Ραδιομέγαρο. Κι όλοι οι άλλοι που δεν μπορούσαν να είναι εκεί κι αναμετέδιδαν πληροφορίες μέσα από τα σόσιαλ μίντια.

Η ΕΡΤ λοιπόν, για πάρα πολλούς λόγους αναβάθμισε τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του κινήματος αλληλεγγύης. Την ώρα που γράφεται αυτό το κείμενο, η «τρόικα εσωτερικού» δεν έχει ανακοινώσει ακόμα τη φόρμουλα που μαγειρεύει επί μέρες για τη Δημόσια Ραδιοτηλεόραση, ούτε είναι ακόμα γνωστή η μεθόδευσή της. Για όλους εμάς όμως που τις τελευταίες μέρες ζήσαμε στον μικρόκοσμο της Μεσογείων και νιώσαμε βαθιά τον αντίκτυπό του στον μεγάκοσμο της χώρας ολόκληρης, η ΕΡΤ έδωσε μαθήματα και κάναμε βήματα.

 ……………………………………………………………………………………………..

Οι σελίδες μας είναι ανοιχτές σε ομάδες, δράσεις, οργανώσεις που προωθούν την ιδέα της αλληλεγγύης. Επικοινωνείτε μαζί μας στο dina.daskalopoulou@gmail.com και στο 69 74 73 33 23

#occupyert για συνεχή ροή ειδήσεων κι ενδιαφέροντα σχόλια από τους πολίτες

Αποτελεί κοινή πεποίθηση και παραδοχή ότι η ευαισθητοποίηση των πολιτών ανά τον κόσμο πάνω σε ζητήματα που αφορούν το περιβάλλον βρίσκεται σε πολύ υψηλά επίπεδα κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών, γεγονός που έχει εξαναγκάσει διεθνείς οργανισμούς, κυβερνήσεις και πολυεθνικές εταιρείες να μεταβάλουν επιζήμιες στρατηγικές και βλαπτικές πολιτικές.

Η καταλήστευση και η υπερεκμετάλλευση των φυσικών πόρων σε πολλές περιοχές του πλανήτη, μα κυρίως σε χώρες όπου το βιοτικό επίπεδο είναι ιδιαίτερα χαμηλό, επέφεραν περαιτέρω υποβάθμιση της ζωής των κατοίκων και στις περισσότερες περιπτώσεις τούς στέρησε βασικά δημόσια αγαθά. Η οικονομική κρίση που πλανάται πάνω από ολόκληρο τον πλανήτη και η παράλληλη «μονοκρατορία» του νεοφιλελευθερισμού ανοίγουν εκ νέου τον δρόμο για την αρπαγή ενός ακόμη βασικού αγαθού, αναπόσπαστου από την ύπαρξη της ίδιας της ζωής: του νερού. Στο παραπλανητικό όνομα της βιώσιμης ανάπτυξης, οι αναπτυσσόμενες χώρες και οι χώρες του ευρωπαϊκού Νότου, υπό το βάρος των χρεών τους, στην ουσία εξαναγκάζονται να ξεπουλήσουν τις δημόσιες υπηρεσίες τους -αυτές που κάποτε αποκαλούσαν κοινωφελείς– ανάμεσα στις οποίες και τις υπηρεσίες νερού.

Το γεγονός ότι η ιδιωτικοποίηση του νερού απέτυχε όπου κι αν εφαρμόστη κε, το ότι εκτόξευσε στα ύψη τους λογαριασμούς και επέφερε υποβάθμιση της ποιότητάς του, πάντα εις βάρος των καταναλωτών, φυσικά δεν περιορίζει τις ορέξεις μιας χούφτας των πολυεθνικών του νερού. Η συνταγή για να επιτευχθεί η αρπαγή του, αν και πολυσύνθετη, είναι παραδοσιακή. Οι πολυεθνικές εκδηλώνουν την ευαισθητοποίησή τους για την ορθή διαχείριση του νερού με πολυδάπανες καμπάνιες και εξασφαλίζοντας τη συμμετοχή τους σε διεθνείς οργανισμούς και διασκέψεις με οικολογικό χαρακτήρα, την ίδια ώρα που περικυκλώνουν θεσμικά όργανα χάραξης πολιτικής και διαχείρισης κονδυλίων. Περιορίζονται οι χρηματοδοτήσεις για την ύδρευση και την αποχέτευση στις κυβερνήσεις. Οι τελευταίες, επικαλούμενες την αδυναμία τους να συντηρήσουν τις αντίστοιχες υπηρεσίες και για την αποπληρωμή του δημόσιου χρέους τους, τις παραχωρούν σε ιδιώτες.

Του Τάσου Σαραντή

Οι Ευρωπαίοι ζουν περισσότερο και υγιέστερα απ’ ό,τι στο παρελθόν, εν μέρει λόγω των επιτυχών περιβαλλοντικών πολιτικών που έχουν μειώσει την έκθεση σε επιβλαβείς περιβαλλοντικούς ρύπους στον αέρα, το νερό και τα τρόφιμα, σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος (ΕΟΠ). Ωστόσο, οι ρυπαντές παραμένουν ακόμα πρόβλημα και αρκετοί νέοι κίνδυνοι για την υγεία προκύπτουν, για παράδειγμα, από τις νέες χημικές ουσίες, τα νέα προϊόντα και τις μεταβαλλόμενες συνήθειες του τρόπου ζωής.

Το περιβάλλον επηρεάζει την ανθρώπινη υγεία με πολλούς τρόπους, σύμφωνα με την πρόσφατη έκθεση «Περιβάλλον και ανθρώπινη υγεία» του ΕΟΠ. Καθώς οι άνθρωποι ζουν περισσότερο, οι κύριες αιτίες πρόωρου θανάτου και αναπηρίας έχουν καταστεί «μη μεταδοτικές», σχετιζόμενες με τις συνθήκες του σύγχρονου τρόπου ζωής, όπως η παχυσαρκία, οι καρδιαγγειακές παθήσεις, ο διαβήτης και ο καρκίνος. Οι άνθρωποι είναι συνήθως εκτεθειμένοι σε πολλούς περιβαλλοντικούς παράγοντες καθ’ όλη τη ζωή τους και χρειάζεται περισσότερη έρευνα για να κατανοήσουμε τις επιπτώσεις, αναφέρει η έκθεση, ιδίως για τα πλέον ευάλωτα μέλη της κοινωνίας στα οποία περιλαμβάνονται τα παιδιά, οι φτωχοί και οι ηλικιωμένοι.

Οπως προκύπτει από τα βασικά πορίσματα της έκθεσης, οι παγκόσμιες πωλήσεις προϊόντων στον κλάδο των χημικών διπλασιάστηκαν μεταξύ 2000 και 2009, συμπεριλαμβανομένων των ουσιών που επηρεάζουν την ανθρώπινη υγεία.

Ενδοκρινικές διταραχές

Υπάρχει αυξανόμενη ανησυχία σχετικά με τις χημικές ουσίες που προκαλούν ενδοκρινικές διαταραχές οι οποίες επηρεάζουν το ορμονικό σύστημα και βρέθηκαν σε ευρύ φάσμα κοινών προϊόντων, συμπεριλαμβανομένων των φαρμακευτικών, των φυτοφαρμάκων και των καλλυντικών. Οι επιπτώσεις τους δεν είναι ακόμη πλήρως κατανοητές -ιδιαίτερα στα μικρά παιδιά- αλλά οι χημικές ουσίες μπορούν να συμβάλουν στη μείωση των αριθμού των σπερματοζωαρίων, στη δυσπλασία των γεννητικών οργάνων, στη διαταραγμένη ανάπτυξη του νευρικού συστήματος, στην παχυσαρκία και στον καρκίνο.

Η έκθεση προβάλλει στοιχεία που αποδεικνύουν τη συμβολή της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στην ανάπτυξη καρκίνου, καρδιακών παθήσεων, βρογχίτιδας και άσθματος. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, η ατμοσφαιρική ρύπανση μειώνει το προσδόκιμο ζωής των πολιτών της Ε.Ε. κατά μέσο όρο 8,5 μήνες.

Πρόσφατες μελέτες καταδεικνύουν ότι η έκθεση στην ατμοσφαιρική ρύπανση κατά την πρώιμη παιδική ηλικία μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την υγεία των ατόμων ως ενηλίκων, ενώ η επίδραση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στην εγκυμοσύνη μπορεί να είναι συγκρίσιμη με εκείνη του παθητικού καπνίσματος, αφού μπορεί να οδηγήσει σε μειωμένη ανάπτυξη του εμβρύου, πρόωρο τοκετό και αυτόματες αποβολές.

Εως και το 95% των κατοίκων των πόλεων εξακολουθούν να είναι εκτεθειμένοι σε επίπεδα μικροσωματιδίων που υπερβαίνουν τα όρια των κατευθυντήριων γραμμών της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας, αναφέρει η έκθεση.

Στην Ευρώπη, η ανησυχία για την υγεία σε σχέση με την ποιότητα του νερού παραμένει σε υψηλά επίπεδα. Η πρόοδος όσον αφορά τη συλλογή και την επεξεργασία των λυμάτων από το 1990 έχει βελτιώσει σημαντικά την ποιότητα των επιφανειακών υδάτων, αλλά ορισμένοι ρύποι, συμπεριλαμβανομένων των φυτοφαρμάκων, των φαρμακευτικών προϊόντων και των καλλυντικών, δεν έχουν αφαιρεθεί πλήρως. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν οι ενδοκρινικές ουσίες που έχουν αρνητικές συνέπειες στους υδρόβιους οργανισμούς, ακόμη και σε πολύ χαμηλές συγκεντρώσεις. Η λειψυδρία και η ποιότητα του νερού επιδεινώνονται περαιτέρω από την κλιματική αλλαγή, αναφέρει η έκθεση.

Ο θόρυβος μπορεί να βλάψει σοβαρά την υγεία, με επιπτώσεις όπως καρδιαγγειακές παθήσεις, υψηλή αρτηριακή πίεση, έμφραγμα του μυοκαρδίου, ακόμη και εγκεφαλικά επεισόδια. Θορυβώδεις περιοχές είναι συχνά εκείνες που έχουν και υψηλά επίπεδα ατμοσφαιρικής ρύπανσης και ο καθένας από τους δύο αυτούς παράγοντες φαίνεται να αυξάνει την επίδραση του άλλου. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει εκτιμήσει ότι ένα εκατομμύριο έτη υγιούς ζωής χάνονται στον ευρωπαϊκό πληθυσμό λόγω του κυκλοφοριακού θορύβου.

Η κλιματική αλλαγή

Εξάλλου, η κλιματική αλλαγή είναι πιθανό να επηρεάσει την εξάπλωση των ασθενειών στην Ευρώπη, καθώς πολλά παθογόνα είναι ευαίσθητα στο κλίμα. Η αλλαγή του κλίματος και οι συνδεόμενες επιπτώσεις στην υγεία εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την ευπάθεια του πληθυσμού και την ικανότητά του να προσαρμόζεται στην αλλαγή του κλίματος, κάτι που εξαρτάται από τους οικολογικούς, τους κοινωνικούς, τους οικονομικούς και τους πολιτιστικούς παράγοντες που του παρέχονται. Ορισμένες περιφέρειες, όπως η Αρκτική και η Μεσόγειος, εμφανίζονται ιδιαίτερα ευάλωτες στην αλλαγή του κλίματος.