Η μαζική συμμετοχή στις συνελεύσεις των ΕΛΜΕ και το θηριώδες ποσοστό υπέρ της απεργίας μέσα στις εξετάσεις δεν θορύβησαν μόνο το κυβερνητικό μπλοκ εξουσίας, αλλά και τις ηγεσίες κομμάτων και συνδικαλιστικών παρατάξεων που ήταν στην πρώτη γραμμή της κινητοποίησης. Οι πάντες ήλπιζαν (για διαφορετικούς λόγους) ότι από τις συνελεύσεις θα έβγαινε ένα ποσοστό που θα ήταν διαχειρίσιμο από τα συνδικάτα και θα επέτρεπε μια αξιοπρεπή αναδίπλωση. Στο πεδίο της μάχης δεν θα υπήρχαν «νεκροί», ο συμβιβασμός θα ήταν επωφελής για όλα τα εμπλεκόμενα μέρη και δεν θα είχαμε μια παράδοση άνευ όρων των απεργών, αλλά μια συμφωνία συνθηκολόγησης χωρίς λεόντειους όρους. Και τους προέκυψε μια πλειοψηφία πρωτόγνωρη. Σπανίως στην ιστορία έχουμε περιπτώσεις όπου η βάση πλειοδοτεί σε ριζοσπαστισμό της ηγεσίας, μιας ηγεσίας που δεν μπορεί να κατηγορηθεί για οπορτουνισμό.

Παρά το γεγονός ότι η κυβέρνηση είχε με το μέρος της σχεδόν όλο το μιντιακό σύστημα, παρά το γεγονός ότι επιχείρησε να τρομοκρατήσει τον κλάδο με το όπλο της πολιτικής επιστράτευσης, παρά το γεγονός ότι οι παράγοντες της Ν.Δ του ΠΑΣΟΚ και της ΔΗΜΑΡ κατέβαλαν εργώδεις προσπάθειες να διχάσουν το σώμα των καθηγητών, βάζοντας από τη μια πλευρά το συνδικάτο και από την άλλη τη μάζα των συνετών καθηγητών, παρά το γεγονός ότι το ΚΚΕ κράτησε μια αμφίθυμη στάση απέναντι στο θέμα, παρά το γεγονός ότι τα τριτοβάθμια όργανα του συνδικαλιστικού κινήματος δεν στάθηκαν στο ύψος των περιστάσεων, αρνούμενα να προσφέρουν πολιτική κάλυψη στην απεργία, ίσως γιατί τους κατατρύχει το «σύνδρομο Σκάργκιλ», οι καθηγητές επέλεξαν να σηκώσουν το γάντι που τους πέταξε στα μούτρα η κυβέρνηση Σαμαρά. Το έκαναν με διαδικασίες μαζικές και πλειοψηφίες εντυπωσιακές, αποστομώνοντας τους κήρυκες της πυγμής που μίλαγαν για «βολεμένες συντεχνίες» που δίνουν μάχες χαρακωμάτων.

«Δεν έφταιγεν ο ίδιος. Τόσος ήτανε»*. Ο στίχος του Μανόλη Αναγνωστάκη, αν μεταφερθεί στο πρώτο πληθυντικό πρόσωπο, περιγράφει με απόλυτη ακρίβεια την ποιότητα των ανθρώπων (των περισσότερων) που συγκροτούσαν τη διοίκηση του Γ. Παπανδρέου την περίοδο που η χώρα έμπαινε στο Μνημόνιο. Ανεπαρκείς επιχειρησιακά, επιθετικοί επικοινωνιακά, αλαζόνες στην καθημερινή διαχείριση, αλλεργικοί με την κριτική, χομπίστες της πολιτικής. Συνδυασμός που σκοτώνει.

Αυτοί λοιπόν οι παράγοντες βρέθηκαν σε κορυφαίες θέσεις, ίσως στη δυσκολότερη φάση της μεταπολεμικής ιστορίας της Ελλάδας. Και καλών προθέσεων να ήταν, θα αποτύγχαναν. Παρέλαβαν καμένη γη [στην κυριολεξία] από την κυβέρνηση του άλλου τέκνου της άλλης μεγάλης πολιτικής δυναστείας και παρέδωσαν ερειπιώνα. Το ερώτημα που προκύπτει είναι το εξής: Ακόμη κι αν ήταν διαφορετικοί, ακόμη κι αν διέθεταν όλα τα προσόντα, θα τα είχαν καταφέρει;

Με αφορμή την υπόθεση για τη λίστα Λαγκάρντ και τους ερασιτεχνισμούς [μένουμε για την ώρα σ’ αυτήν την ήπιας μορφής αξιολόγηση, μέχρι να φανεί αν υπάρχει και ποινική διάσταση] υπουργών και στελεχών της δημόσιας διοίκησης, ξεκίνησε μια συζήτηση σχετικά με το τι μπορεί να κάνει μια κυβέρνηση όταν πρέπει να λειτουργήσει μέσα σ’ ένα σάπιο σύστημα, το οποίο προβάλλει σθεναρή αντίσταση σε κάθε προσπάθεια εξυγίανσής του.

Μερικοί απ’ αυτούς που επικαλούνται τους καταναγκασμούς, τις δουλείες και τις δομές του συστήματος είναι ιδεολογικά ιδιοτελείς. Επιστρατεύουν αυτές τις παυσίπονες και βολικές θεωρίες για να δικαιολογήσουν τα αναιμικά αποτελέσματα των πολιτικών τους και να εξωραΐσουν τις αδυναμίες τους. Αυτή είναι η κατάσταση, υποστηρίζουν, και δεν πρέπει να τρέφουμε αυταπάτες, ούτε να καλλιεργούμε υψηλές προσδοκίες ότι κάτι μπορεί ν’ αλλάξει θεαματικά. Ας πορευτούμε με ό,τι έχουμε κι ας συμφιλιωθούμε με την ιδέα πως οι δυνατότητες για ανατροπές είναι περιορισμένες. Να αρκεστούμε δηλαδή στα μικρά βήματα και στις οριακές ρυθμίσεις, απολακτίζοντας τον τυχοδιωκτικό πειρασμό για μεγάλες τομές.

Μας καλούν, μ’ άλλα λόγια, να συνθηκολογήσουμε με τη μετριότητα. Είναι ο ορισμός της καθεστωτικής αντίληψης. Είναι η επιτομή του συντηρητισμού, ο οποίος στην καλύτερη εκδοχή του, μπορεί να γίνει και συμπονετικός. Μυρίζει μούχλα, αλλά είναι μια τίμια εξήγηση. Δεν υπόσχεται λαγούς με πετραχήλια, δεν προσπαθεί να ντύσει τις ραχιτικές ιδέες του με μεγάλα και ελκυστικά συνθήματα.

Το πρόβλημα είναι με τους άλλους, μ’ αυτούς που μιλούν για τολμηρές μεταρρυθμίσεις (η κατάχρηση της λέξης έχει ακυρώσει το αρχικό ελπιδοφόρο νόημά της), για ριζικές τομές στην οικονομία, στο πολιτικό σύστημα, στην καθημερινότητα των πολιτών, αλλά εξαντλούν την ενεργητικότητά τους σε μερεμέτια, που τα παρουσιάζουν με αφρίζουσα αναίδεια ως δομικές παρεμβάσεις. Το εξοργιστικό μ’ αυτούς είναι ότι επιχειρούν να υποδυθούν τους αναμορφωτές, ενώ δεν είναι τίποτε περισσότερο από φορείς μιας αντίληψης διακυβέρνησης που ευθύνεται για την κατάντια της χώρας σε όλα τα επίπεδα.

Οι υποψήφιοι σωτήρες του σήμερα είναι οι φυσικοί και ηθικοί αυτουργοί (τα κόμματα τους δηλαδή) της οικονομικής καταστροφής και της ανθρωπιστικής κρίσης που πλήττει τη χώρα. Και το χειρότερο; Χρησιμοποιούν με περίσσιο θράσος τα ίδια μέσα (πελατειακά δίκτυα, πομπώδη ρητορική, ψευδεπίγραφα εικονοκλαστικούς τόνους, δαιμονοποίηση των αντιπάλων, αναποδογύρισμα της πραγματικότητας, οργανωμένη βεβήλωση της κοινής λογικής), προκειμένου να πείσουν έναν καθημαγμένο λαό ότι αυτοί είναι οι μόνοι κατάλληλοι για να αντιμετωπίσουν την κρίση και ότι χωρίς αυτούς τον περιμένει ο όλεθρος. Η έπαρση του μοναδικού. Μικροί θεοί στην υπηρεσία του μεγάλου Θεού της Ελλάδας. Επί της ουσίας όμως πρόκειται για την παρακμή που μεταμφιέζεται σε ανατροπή.

t.pappas@efsyn.gr

………………………………………………………………………………………………………………………………

* Εκδόσεις «Νεφέλη».

Δεν λέει ο κ. Βενιζέλος να σταματήσει τις βουτιές στην ιστορία προκειμένου να βρει επιχειρήματα για να απαντήσει στις επιθέσεις που δέχεται από τον ΣΥΡΙΖΑ. Αφού για ένα μικρό διάστημα φλέρταρε με την εκδοχή του «νέου βρόμικου 1989», για να αναδιπλωθεί άρον άρον, προφανώς λόγω της απροθυμίας των εταίρων του στην κυβέρνηση να τον ακολουθήσουν, τώρα πηγαίνει αρκετά πιο πίσω, στις αρχές της δεκαετίας του ’60.

Η φράση του «το ΠΑΣΟΚ διεξάγει διμέτωπο αγώνα αφενός κατά του ΣΥΡΙΖΑ αφετέρου κατά της Χρυσής Αυγής» φέρνει στο μυαλό των παλιότερων τον «διμέτωπο αγώνα» του Γεωργίου Παπανδρέου: κατά του κομμουνισμού (τότε της ΕΔΑ) και κατά της Δεξιάς (τότε της ΕΡΕ). Βεβαίως οι εποχές διαφέρουν.

Ο κοινοβουλευτισμός ήταν φασκιωμένος, ο κομμουνισμός ήταν στην παρανομία, η ΕΔΑ πιεζόταν ασφυκτικά από το μετεμφυλιακό καθεστώς και το παρακράτος, η Δεξιά ερωτοτροπούσε με την εκτροπή και η λεγόμενη δημοκρατική παράταξη (κεντρώοι και ΕΑΜογενείς) ήταν πλειοψηφία στην κοινωνία κι ας μην είχε αυτό αποτυπωθεί ακόμη στις κάλπες. Οι συνθήκες ευνόησαν τον Γεώργιο Παπανδρέου.

Κατάφερε στα στερνά του να γίνει «ο γέρος της Δημοκρατίας», αυτός που η Αριστερά αποκαλούσε «παπατζή» λόγω της περίφημης αποστροφής του «και εις την λαοκρατίαν πιστεύουμε», που ήταν η απόκρισή του στο λαϊκό σύνθημα «λαοκρατία» το οποίο φώναζαν οι συγκεντρωμένοι στην Αθήνα αμέσως μετά την απελευθέρωση.

Ο κ. Βενιζέλος δεν πιστεύει βεβαίως στη λαοκρατία. Ούτε φυσικά διοικεί ένα κόμμα που έχει ρεύμα νίκης. Το αντίθετο: βρίσκεται σε τροχιά αποσάθρωσης. Είναι πάντως πεπεισμένος ότι είναι θύμα σκευωρίας και απαιτεί από τους αρχηγούς των άλλων κομμάτων που συμμετέχουν στην κυβέρνηση να τον στηρίξουν άνευ όρων. Σωστά από την πλευρά του προβάλλει το επιχείρημα ότι το ΠΑΣΟΚ είναι ο σταθεροποιητικός παράγοντας του συστήματος, αφού χωρίς αυτό δεν μπορεί να μακροημερεύσει η κυβέρνηση.

Για την ώρα τού προσφέρεται στήριξη, έστω και με μισή καρδιά, γιατί τόσο ο Α. Σαμαράς όσο και ο Φ. Κουβέλης βάζουν πάνω απ' όλα στην παρούσα φάση τη συνοχή της τρικομματικής κυβέρνησης. Αν όμως προκύψουν από τη διερεύνηση της υπόθεσης στοιχεία εμπλοκής του αρχηγού του ΠΑΣΟΚ, τότε το σχέδιό του θα βρεθεί στον αέρα.

Ηδη βουλευτές της Ν.Δ. και της ΔΗΜΑΡ δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο να διευρυνθεί ο κατάλογος των υπόπτων, ενώ εκφράζουν την αγωνία τους μήπως η λίστα Λαγκάρντ απορροφήσει όλη την ενεργητικότητα της κυβέρνησης, οπότε όλα τα στοιχήματα που έχει βάλει θα πάνε περίπατο.

Του Τάσου Παππά

Στις δύσκολες ώρες τους οι άνθρωποι γυρίζουν ενστικτωδώς στα προηγούμενα χρόνια, αναπολώντας τις ωραίες, ευχάριστες στιγμές. Κάτι ανάλογο κάνουν και τα κόμματα σε περιόδους κρίσης. Βουτώντας στο παρελθόν, νοσταλγώντας τις ηρωικές και νικηφόρες μάχες που έδωσαν, πιστεύουν ότι μπορούν να ξεπεράσουν τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν σήμερα.

Η απόφαση του ΣΥΡΙΖΑ να εντάξει στην πρότασή του για τη σύσταση προκαταρκτικής επιτροπής για τη λίστα Λαγκάρντ και τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ Ευάγγελο Βενιζέλο, εξόργισε την Ιπποκράτους που έκανε λόγο για προσπάθεια της αξιωματικής αντιπολίτευσης να στήσει ένα νέο «βρόμικο 1989».

Τα ηγετικά στελέχη του ΠΑΣΟΚ εκτιμούν -ελπίζουν για να ακριβολογούμε- πως είναι δυνατόν να επαναληφθεί η ιστορία. Αν καταφέρουν να πείσουν τους πολίτες ότι, όπως τότε έτσι και τώρα, το κόμμα τους είναι θύμα ενός άθλιου σχεδίου που έχει στόχο να το εξαφανίσει από τη δημόσια σκηνή, ίσως μπορέσουν να το ξεκολλήσουν από τα γλίσχρα (μονοψήφια) νούμερα που παίρνει στις δημοσκοπήσεις. Υπάρχουν ωστόσο πολλές διαφορές τού τότε με το τώρα:

* Το ΠΑΣΟΚ εκείνης της περιόδου, παρά το γεγονός ότι βρισκόταν στη δίνη των σκανδάλων και βαλλόταν πανταχόθεν, δεν έχασε σε καμία φάση την υποστήριξη μεγάλης μερίδας της κοινής γνώμης. Αν και το κλίμα που είχε δημιουργηθεί ήταν πολύ βαρύ, τα ποσοστά του στις αλλεπάλληλες εκλογές που έγιναν ήταν υψηλά (40,68% τον Νοέμβριο του 1989, 38,61% τον Απρίλιο του 1990).

Σήμερα το ΠΑΣΟΚ είναι μια θλιβερή σκιά του παλιού εαυτού του και αγωνίζεται να κρατηθεί στη ζωή. Η λεηλασία του χώρου που κάποτε προνομιακά εκπροσωπούσε έχει σχεδόν συντελεσθεί (πρωτευόντως από τον ΣΥΡΙΖΑ, δευτερευόντως από τη Ν.Δ. και τη ΔΗΜΑΡ). Ωστόσο ουδείς μπορεί να του αφαιρέσει το δικαίωμα να ελπίζει, όσο ζει.

* Ο ιδρυτής του, αν και κατηγορούμενος, αν και ανήμπορος λόγω της ασθένειάς του, ήταν ο αδιαφιλονίκητος ηγέτης του. Ελάχιστοι τον αμφισβητούσαν στο εσωτερικό του κόμματος. Ακόμη και ο Θ. Πάγκαλος, ένας εκ των πρωταγωνιστών της «κίνησης των τεσσάρων», ο οποίος λίγα χρόνια αργότερα τον αποκάλεσε «δωρολήπτη», έλεγε τότε ότι «θα γίνει Πεκίνο εδώ αν τολμήσουν να παραπέμψουν τον Ανδρέα».

Ο Ευάγγ. Βενιζέλος το 2013 διοικεί ένα κόμμα που κινείται μεταξύ τέταρτης και πέμπτης θέσης στα γκάλοπ, δεν έχει το ηγετικό εκτόπισμα του Ανδρέα Παπανδρέου και κυρίως δύσκολα θα βρει στελέχη που θα δεχτούν να ριχτούν στη φωτιά για να τον προστατεύσουν.

* Σήμερα, τον Ευάγγ. Βενιζέλο, καλύπτουν η Ν.Δ., η ΔΗΜΑΡ, ο πρόεδρος της οποίας Φ. Κουβέλης ήταν υπουργός Δικαιοσύνης στην κυβέρνηση Τζαννετάκη, καθώς και τα μεγάλα μέσα ενημέρωσης που στηρίζουν την τρικομματική κυβέρνηση.

Το 1989 το ΠΑΣΟΚ είχε απέναντι του τη Ν.Δ., τον ενιαίο Συνασπισμό (ΚΚΕ, Ε.ΑΡ.) και το σύνολο του λεγόμενου προοδευτικού Τύπου. Η επιχείρηση εξουδετέρωσης του Α. Παπανδρέου και αφαίμαξης του ΠΑΣΟΚ «στήθηκε» κυρίως από τον Κ. Μητσοτάκη και μερίδα των μέσων ενημέρωσης. Τα στοιχεία όμως ήταν ανεπαρκή και η υπόθεση κατέπεσε στο Ειδικό Δικαστήριο.

Το μέτωπο πάντως δεν είχε συνοχή. Παρουσίαζε πολλές ρωγμές. Η εκλογική αντοχή του ΠΑΣΟΚ υποχρέωσε κάποια μέσα ενημέρωσης να αναδιπλωθούν ατάκτως, ενώ πολλά κορυφαία στελέχη της Αριστεράς, αν και είχαν ψηφίσει υπέρ της παραπομπής, εξέφραζαν ζωηρές επιφυλάξεις για την ενοχή του Α. Παπανδρέου.

Για παράδειγμα: Στον Χ. Φλωράκη αποδίδεται η φράση «το κρίμα στο λαιμό σας». Ο Λ. Κύρκος δήλωνε ότι «εύχομαι ο Α. Παπανδρέου να αθωωθεί». Ο Α. Λεντάκης ήταν σίγουρος ότι «ο Α. Παπανδρέου είναι αθώος». Ο Γ. Γιάνναρος σημείωνε ότι «μέχρι τώρα δεν έχουν προκύψει αδιάσειστα στοιχεία και φυσικά δεν μπορεί να γίνει καμιά καταδίκη χωρίς ατράνταχτα στοιχεία». Ο Ν. Γαλανός βουλευτής κατήγορος του Συνασπισμού (αργότερα μεταπήδησε στο ΠΑΣΟΚ) συμπεριφερόταν στο Ειδικό Δικαστήριο ως συνήγορος του Α. Παπανδρέου, προκαλώντας την οργή του άλλου κατηγόρου, του Ν. Κωνσταντόπουλου.

Ο Μ. Ανδρουλάκης, ο οποίος είχε χαρακτηρίσει τον Α. Παπανδρέου «δον Κορλεόνε», πρότεινε: «Αφού η μετωπική πολιτική προς το ΠΑΣΟΚ απέτυχε, πρέπει να πορευτούμε διά της παρακαμπτηρίου».

Ούτε και σήμερα όμως το μέτωπο είναι συμπαγές. Η απόπειρα της σημερινής ηγεσίας του ΠΑΣΟΚ να «αναστήσει» το 1989, στην εκδοχή που τη βολεύει, και να εμφανιστεί ως θύμα πλεκτάνης, δεν αρέσει καθόλου ούτε στη Ν.Δ. ούτε στη ΔΗΜΑΡ και γι' αυτό απέχουν από τη σχετική συζήτηση.

Προσφέρουν μεν τη στήριξή τους, όχι όμως άνευ όρων. Δεν θέλουν να βρεθούν προ δυσάρεστων εκπλήξεων αφού δεν γνωρίζουν τον βαθμό εμπλοκής του κ. Βενιζέλου στην ιστορία. Η ΔΗΜΑΡ μάλιστα δεν αποκλείει την επέκταση της έρευνας προς κάθε κατεύθυνση, εφόσον φυσικά προκύψουν επιβαρυντικά στοιχεία.

* Μία από τις πιο υποκριτικές στάσεις των πολιτικών, όταν στριμώχνονται, είναι η προθυμία τους στο θέμα της ανάληψης των πολιτικών ευθυνών. Θεωρούν ότι έτσι καθαρίζουν. Αρμόδιος, λένε, να κρίνει είναι ο λαός στις κάλπες. Μέχρι τότε, ούτε γάτα ούτε ζημιά. Η ανάληψη όμως των πολιτικών ευθυνών, χωρίς άμεση συνέπεια (π.χ παραίτηση από τα καθήκοντα τους), είναι μια τελετουργική και εν πολλοίς προσχηματική κίνηση.

* Κοντολογίς: Η άποψη ότι το 1989 ήταν «βρόμικο» είναι κυρίαρχη. Ως προς αυτό, το ΠΑΣΟΚ έχει κερδίσει τη μάχη των εντυπώσεων. Γι' αυτό και επιθυμεί μια επανάληψη. Ωστόσο πρόκειται για προσέγγιση κοντόφθαλμη και πολιτικά ιδιοτελή. Σχέδιο των αντιπάλων του ΠΑΣΟΚ όντως υπήρξε το 1989. Και σκάνδαλο όμως υπήρξε. Γεννήθηκε και αναπτύχθηκε επί κυβερνήσεων ΠΑΣΟΚ με πράξεις ή εγκληματικές παραλείψεις υπουργών του.

Αλλωστε και ο ίδιος ο Α. Παπανδρέου, με μεγάλη πάντως καθυστέρηση, είχε αναλάβει τις πολιτικές ευθύνες, ενώ ο στενότερος συνεργάτης του, ισχυρός άνθρωπος του περιβάλλοντός του, φίλος και συνοδοιπόρος του από την προδικτατορική εποχή, ο Μ. Κουτσόγιωργας, θα καταδικαζόταν, σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, αν δεν άφηνε την τελευταία του πνοή στο εδώλιο του κατηγορουμένου.

Οποτε ένα κόμμα της Αριστεράς πλησιάζει στην εξουσία, αναπτύσσονται στο εσωτερικό του, αλλά και στο εσωτερικό του ευρύτερου κινήματος, δύο αντίρροπες τάσεις, δύο, θα λέγαμε, αγωνίες και φόβοι: Αναλαμβάνοντας τις κυβερνητικές ευθύνες πρέπει να τηρήσει με θρησκευτική ευλάβεια τις διακηρύξεις του και να βρεθεί έτσι πιθανότατα αντιμέτωπο με την ανωριμότητα της κοινωνικής συνείδησης, ή μήπως οφείλει να προσαρμοστεί, όχι για να παραιτηθεί από τον στόχο της ανατροπής, αλλά για να κερδίσει χρόνο μέχρι τουλάχιστον οι συνθήκες τού επιτρέψουν να πραγματοποιήσει τις βαθιές τομές;

Μ’ άλλα λόγια έχουμε να κάνουμε με την κλασική αντίθεση που διαπερνά κάθε οργανωμένη προσπάθεια κοινωνικής αλλαγής, δηλαδή με τη σύγκρουση ανάμεσα στους «βιαστικούς» και τους «συνετούς» ή, για να το διατυπώσουμε με ιδεολογικά φορτισμένους όρους, με την αναμέτρηση του «αριστερισμού» με τον «συμβιβασμό».

Ο ΣΥΡΙΖΑ, από τη στιγμή που βρέθηκε στη θέση του διεκδικητή της εξουσίας, δεν θα μπορούσε να αποφύγει μια τέτοιου τύπου συζήτηση, η οποία μάλιστα δεν περιορίζεται εντός των τειχών του, αλλά απλώνεται σε όλο το φάσμα του αντικαπιταλιστικού τόξου. Για παράδειγμα, το ΚΚΕ υποστηρίζει ότι «δρομολογήθηκε η αναμόρφωση του αστικού πολιτικού συστήματος, στοιχείο της οποίας είναι και η αναστήλωση της σύγχρονης σοσιαλδημοκρατίας, που εκφράστηκε με την απότομη εκλογική άνοδο του ΣΥΡΙΖΑ» (Θέση 16 της Κεντρικής Επιτροπής για το 19ο Συνέδριο).

Κατηγορεί τον ΣΥΡΙΖΑ και τις υπόλοιπες δυνάμεις (Αριστερό Ρεύμα του Συνασπισμού, ΑΝΤΑΡΣΥΑ, Μέτωπο Αλληλεγγύης και Ανατροπής) που κάνουν λόγο για την ανάγκη να συγκροτηθεί μια αντικαπιταλιστική συμμαχία που θα οδηγήσει σε κυβέρνηση της Αριστεράς, η οποία θα προωθήσει τη ριζική αλλαγή με σοσιαλιστική προοπτική, ότι «καλλιεργούν αυταπάτες πως με κοινοβουλευτική διαδικασία μπορεί να γίνονται ρήξεις μέσα στον καπιταλισμό και μέσω αυτής της διαδικασίας στην πορεία να αφαιρεθούν η ιδιοκτησία και η εξουσία από τα μονοπώλια» («Ριζοσπάστης», 30.12.2012).

Εσχάτως, κατατέθηκε και η άποψη ότι είναι απαραίτητο να δημιουργηθεί ένας τρίτος αριστερός μετωπικός πόλος. Αφού το ΚΚΕ αυτοεξαιρείται από την υπόθεση της αντικαπιταλιστικής συμμαχίας, όπως την περιγράφουν οι άλλες δυνάμεις του χώρου, και ο ΣΥΡΙΖΑ «φαίνεται ότι όσο εκτιμά πως πλησιάζει προς την κυβερνητική εξουσία, τόσο συμβιβάζεται με την κυρίαρχη τάξη πραγμάτων» (Γ. Ρούσης, «Η Εφημερίδα των Συντακτών»), πρέπει να χαραχτεί ένας άλλος, τρίτος, δρόμος που θα βελτιώνει αντί να επιδεινώνει την κατάσταση των εργαζομένων.

Απ’ αυτή την κατάσταση που παράγει εντάσεις, διαιρέσεις και συχνά διασπάσεις δεν έχει καταφέρει να ξεφύγει το αριστερό κίνημα στην ιστορική διαδρομή του. Οπως προσφυώς σημειώνει ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς: «Ο σοσιαλισμός τελεί και αναπαράγεται σε κατάσταση διαρκούς εσωτερικής ιδεολογικής και πολιτικής έντασης. Αντίθετα με τη συντήρηση, που μπορεί να συντηρεί και να ανανεώνει το ενιαίο πρόσωπό της δίχως εμφανείς τριγμούς, τα πρόσωπα της αλλαγής είναι εξ ορισμού πολλά, ασύμβατα και αλληλοσπαρασσόμενα» («Το Βήμα», 23.9.2007).

Το ερώτημα είναι αν υπάρχει ιδανικό σημείο εκκίνησης για ένα αριστερό κόμμα που θα επιχειρήσει να μετασχηματίσει το πολιτικό σύστημα και την κοινωνία, μια αφετηρία που θα είναι απαλλαγμένη από τις ιδέες της παλιάς τάξης πραγμάτων. Είναι δυνατόν να μηδενιστεί το κοντέρ; Μόνο σε συνθήκες εργαστηρίου.

Ο Τέρι Ιγκλετον, στο βιβλίο του «Γιατί ο Μαρξ είχε δίκιο» [«Πατάκης»], αναμετριέται μ’ αυτήν την αντίληψη της ιδεολογικής καθαρότητας: «Η πίστη στην ύπαρξη ενός τέτοιου «καθαρού» σημείου αποτελεί τη φαντασίωση του επονομαζόμενου ακραίου αριστερισμού (τον οποίο ο Λένιν αποκάλεσε «νηπιακή διαταραχή»), που με τον επαναστατικό ζήλο του αρνείται κάθε δοσοληψία με τα συμβιβαστικά εργαλεία του παρόντος: την κοινωνική μεταρρύθμιση, τα συνδικάτα, τα πολιτικά κόμματα, την κοινοβουλευτική δημοκρατία κ.λπ. Ετσι, ο ακραίος αριστερισμός καταφέρνει, από την έγνοια του να μείνει άσπιλος, να καταλήξει ανίκανος».

t.pappas@efsyn.gr

Tου Τάσου Παππα 

Αντικειμενικά ο καλύτερος σύμμαχος αυτή τη στιγμή του κατηγορούμενου Γ. Παπακωνσταντίνου είναι ο ΣΥΡΙΖΑ. Oχι γιατί η Κουμουνδούρου πιστεύει ότι ο πρώην υπουργός Οικονομικών δεν έχει ευθύνες για τους χειρισμούς του στην υπόθεση της λίστας Λαγκάρντ, αλλά γιατί ο στόχος του ΣΥΡΙΖΑ είναι να εντάξει στο κάδρο τον Γ. Παπανδρέου και κυρίως τον Ευάγγ. Βενιζέλο.

Την ίδια προσέγγιση για το επίμαχο θέμα έχουν και οι δύο βουλευτές της ΔΗΜΑΡ που κρατούν αποστάσεις από την ηγεσία του κόμματος. Σε δήλωσή τους οι Π. Μουτσινάς και Ο. Βουδούρης αναφέρουν ότι «η σύσταση προανακριτικής επιτροπής με μοναδική ονομαστική αναφορά στον κ. Παπακωνσταντίνου περιορίζει εξαρχής με απαράδεκτο τρόπο τα θέματα που πρέπει να εξετασθούν.

Ευθύνες ποινικές και πολιτικές πρέπει να αναζητηθούν σχετικά με την υπεξαίρεση ονομάτων από τη λίστα, για όλα τα πρόσωπα που την είχαν στην κατοχή τους και όχι μόνο για ένα πρόσωπο». Είναι σαφές ότι οι δύο βουλευτές της ΔΗΜΑΡ φωτογραφίζουν τον κ.Βενιζέλο. Ο αρχηγός του ΠΑΣΟΚ, που είδε με ανακούφιση τα «αδελφά κόμματα» να εστιάζουν το ανακριτικό ενδιαφέρον τους μόνο στον κ. Παπακωνσταντίνου, ενοχλείται σφόδρα με την προσπάθεια του ΣΥΡΙΖΑ να τον εμπλέξει στην ιστορία και γι' αυτό τον κατηγορεί για «πολιτική αλητεία και χυδαίο επικοινωνιακό παιχνίδι».

Ο Α. Σαμαράς θα συνεχίσει να στηρίζει τον κ. Βενιζέλο όχι επειδή θεωρεί ότι είναι υπεράνω υποψίας, αλλά γιατί ξέρει πως αν αποδομηθεί το ΠΑΣΟΚ η κυβέρνηση του δεν μπορεί να σταθεί. Από την πλευρά της η ΔΗΜΑΡ επιχειρεί για ακόμη μία φορά να ισορροπήσει σε τεντωμένο σχοινί. Ιδέα του Φ. Κουβέλη ήταν η κατάθεση της πρότασης για προανακριτική επιτροπή και δεν ήταν το αποτέλεσμα της συνεννόησης των τριών αρχηγών.

Ο κ. Κουβέλης δεν θέλει πολλά πάρε δώσε με το ΠΑΣΟΚ και ο λόγος είναι ότι το πάλαι ποτέ κραταιό κόμμα είναι περικυκλωμένο από προβλήματα ηθικής φύσεως και ο πρόεδρος της ΔΗΜΑΡ εκτιμά ότι οποιαδήποτε σχέση με την Ιπποκράτους θα προκαλέσει βλάβη στο κόμμα του. Ο Γ. Παπακωνσταντίνου έχει περιέλθει σε εξαιρετικά δύσκολη θέση. Το κόμμα του τον διέγραψε, η κυβέρνηση τον έχει στοχοποιήσει και το επιχείρημά του, ότι δεν είχε ιδέα πως υπήρχαν συγγενικά του πρόσωπα στη λίστα, είναι μαχητό.

Το πλεονέκτημά του; Η επίκληση της κοινής λογικής: Από τη στιγμή που ήξερε ότι η πρωτότυπη λίστα υπήρχε και αλλού (Γαλλία) θα πρέπει να ήταν πολύ αφελής για να περιμένει ότι δεν θα αποκαλυφθεί η λαθροχειρία. Εχει όμως ένα αδύνατο σημείο. Το γεγονός ότι μέχρι τώρα οι συγγενείς του δεν έχουν κάνει καμία δήλωση εγείρει υποψίες ότι κάτι τρέχει.

Μιλώντας στην «Εφ.Συν» ο Γ. Παπακωνσταντίνου επισήμανε ότι «θα κάνουν δήλωση όταν επιστρέψουν στην Αθήνα (σήμερα Τετάρτη) και να είστε σίγουρος ότι μπορούν να αποδείξουν ότι και νόμιμα έβγαλαν τα χρήματα στο εξωτερικό και διαθέτουν το οικονομικό εκτόπισμα να τα δικαιολογήσουν».

Αν ισχύει αυτό, ακόμη κι αν ο κ. Παπακωνσταντίνου διέπραξε το αδίκημα, για το οποίο κατηγορείται, τότε η απαξία της πράξης του είναι μικρότερης σημασίας.