Ρεπορτάζ: Ματθαίος Τσιμιτάκης – Ιάσονας Παναγιωτόπουλος – Αφροδίτη Τζιαντζή

Και ξαφνικά οι συμβολισμοί άλλαξαν πλευρά. Δεν ήταν οι αναρχικοί που παρουσιάζονταν στους τηλεοπτικούς δέκτες με κουκούλες, αλλά οι αστυνομικοί. Και δεν ήταν το indymedia που θόλωνε τα πρόσωπα διαδηλωτών στο μοντάζ για τον φόβο διώξεων, αλλά το υπουργείο Προστασίας του… Αστυνομικού που κάλυψε τα χαρακτηριστικά των υπαλλήλων του στο βίντεο που δημοσίευσε στο youtube.

Απέναντι στους πάνοπλους άνδρες των ΜΑΤ των ΕΚΑΜ και των Δέλτα με αυτόματα όπλα, δακρυγόνα -τα οποία μάλιστα δεν δίστασαν να ρίξουν μέσα σε κλειστά δωμάτια- ηλεκτρικούς τροχούς και έναν… πολιορκητικό κριό, βρέθηκε μια ομάδα εκατό νεαρών που δεν προέβαλαν καμιά αντίσταση, αλλά προσήχθησαν χαμογελαστοί στις κλούβες και από εκεί στη ΓΑΔΑ.

Νωρίτερα, στις επτά και τέταρτο το πρωί, είχαν αιφνιδιάσει τη διμοιρία που φύλαγε τη Βίλα Αμαλίας, όταν οι μισοί περίπου έκαναν φράγμα στους άνδρες των ΜΑΤ, ενώ οι άλλοι μισοί άνοιγαν την πλαϊνή πύλη και εισέρχονταν στον χώρο. Η αστυνομία απάντησε με μια χολιγουντιανών διαστάσεων κινητοποίηση που περιελάμβανε ελικόπτερα, αποκλεισμό της περιοχής, ειδικό πλάνο εκκένωσης και συνεργείο κινηματογράφησης, ενώ το Mega μετέδιδε τα γεγονότα σε απευθείας μετάδοση.

Οι εκατό περίπου καταληψίες παρατάχθηκαν στο προαύλιο και την ταράτσα και φώναξαν συνθήματα, όπως το «Στη Βίλα Αμαλίας μια χούφτα αναρχικοί ξεφτίλισαν το κράτος και την καταστολή». Οι αστυνομικοί έκοψαν τις αλυσίδες, έσπασαν τις πόρτες και επέδραμαν πετώντας δακρυγόνα, ενώ οι νεαροί τούς φώναζαν «Φύγετε, εδώ είναι το σπίτι μας» πίσω από το πανό που είχαν στο μεταξύ αναρτήσει στην ταράτσα του κτιρίου, το οποίο έγραφε «κατάληψη για πάντα». Ηδη αλληλέγγυος κόσμος είχε συγκεντρωθεί στην πλατεία Βικτωρίας, εμψυχώνοντας τους συλληφθέντες με δυνατά συνθήματα: «Ελάτε με ΕΚΑΜ, ελάτε με τους ΔΙΑΣ, ποτέ δεν θα την πάρετε τη Βίλα Αμαλίας».

Απάντηση αισθάνθηκε την ανάγκη να δώσει αργότερα μέσα στην ημέρα ο δήμαρχος Αθηναίων, Γιώργος Καμίνης, ο οποίος σε συνέντευξη που παραχώρησε μαζί με τον περιφερειάρχη Αττικής Γιάννη Σγουρό για το αναπτυξιακό πρόγραμμα του Δήμου, δήλωσε πως το κτίριο της Βίλας Αμαλίας θα ξαναγίνει σχολείο.

Ως τις εννιά και μισή, οπότε η ανακατάληψη έληξε, η αστυνομία είχε βρει και είχε κατασχέσει κράνη, αντιασφυξιογόνες μάσκες και αυτοσχέδιες ασπίδες, όμως μια ομάδα αλληλέγγυων που είχε αποτραπεί να φτάσει στον χώρο προχώρησε σε συμβολική κατάληψη των γραφείων της ΔΗΜΑΡ στην Ομόνοια.

Αυτόπτης μάρτυρας (τα στοιχεία του είναι στη διάθεση της εφημερίδας) καταγγέλλει στην «Εφ.Συν.» ότι, ενώ οι καταληψίες δήλωσαν ρητά στους αστυνομικούς ότι η κατάληψη θα λήξει σε 15 λεπτά και ζήτησαν την απομάκρυνσή τους, η αστυνομία εισέβαλε προσάγοντας 38 άτομα. Δεν απαγγέλθηκαν κατηγορίες έπειτα από αίτημα του Φώτη Κουβέλη, ο οποίος ζήτησε από το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη να αντιμετωπίσει τους διαμαρτυρόμενους με επιείκεια.

Το μεσημέρι μια ομάδα 300 περίπου διαδηλωτών έκανε αιφνιδιαστική συγκέντρωση διαμαρτυρίας έξω από το υπουργείο Οικονομικών την ώρα που αναμένονταν να καταφθάσουν εκεί ο πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς με τον υπουργό Ανάπτυξης Κωστή Χατζηδάκη. Οι συγκεντρωμένοι απωθήθηκαν μέσα σε λίγα λεπτά από δυνάμεις των ΜΑΤ προς το Μοναστηράκι.

Λίγο πριν τις από 15.00 ξεκίνησε αστυνομική επιχείρηση, εκκένωσης της κατάληψης στην οδό Πατησίων 61 και Σκαραμαγκά, σε νεοκλασικό κτίριο ιδιοκτησίας του ΝΑΤ. Σε λιγότερο από μισή ώρα, εκατοντάδες αλληλέγγυοι συγκεντρώθηκαν στην Πατησίων, περικυκλωμένοι από διμοιρίες ΜΑΤ, ενώ άντρες της Ασφάλειας απαγόρευαν τη διέλευση μπροστά από το κτίριο.

«Κόπτονται τάχα για το ιστορικό κτίριο, που ήταν σπίτι της Μαρίας Κάλλας, όμως το άφηναν και ρήμαζε για χρόνια. Το ίδιο γινόταν και με τη Βίλα Αμαλίας. Τώρα λέει ο κ. Καμίνης ότι θα ξαναγίνει σχολείο, όμως ήταν ερείπιο, πολύ προτού γίνει η κατάληψη 22 χρόνια πριν», δηλώνει στην «Εφ.Συν.» η κ. Ελένη Ζ., κάτοικος της περιοχής.

«Η εκκένωση δεν μας ωφελεί πουθενά. Δεν αισθανόμαστε πιο ασφαλείς επειδή έληξε η κατάληψη. Αντιθέτως, εδώ λειτουργούσε βιβλιοθήκη, γίνονταν μαθήματα, υπήρχε ζωή», μας λέει η κ. Χρυσούλα, που κατοικεί στην οδό Μετσόβου, απέναντι ακριβώς από την κατάληψη Σκαραμαγκά. «Οι εκκενώσεις των καταλήψεων γίνονται για λόγους τρομοκράτησης και για να τραβήξουν την προσοχή του κόσμου από όσα συμβαίνουν. Οχι, δεν εννοώ τις λίστες Λαγκάρντ, εννοώ τη φτώχεια και την ανεργία».

Στις 19.00, πάνω από 1,000 άτομα συγκεντρώθηκαν έξω από τη ΓΑΔΑ, και μετά ακολούθησε πορεία προς την Πατησίων που κατέληξε στο Πολυτεχνείο. Στους 92 συλληφθέντες της Βίλας Αμαλίας απαγγέλθηκαν κατηγορίες για διατάραξη οικιακής ειρήνης, αντίσταση και εξύβριση, ενώ η αστυνομία δεν ανακοίνωσε τις κατηγορίες προς τους 8 συλληφθέντες της Σκαραμαγκά.

Την απαγόρευση επικοινωνίας με τους συλληφθέντες, κατήγγειλαν 16 δικηγόροι: «Οι υπογράφοντες δικηγόροι καταγγέλλουμε ότι μας απαγορεύεται παράνομα και χωρίς οποιαδήποτε δικαιολογία η επικοινωνία με τους συλληφθέντες εντολείς μας, παραβιάζοντας ευθέως το βασικότερο υπερασπιστικό τους δικαίωμα και τους κανόνες της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου».

Της Αφροδίτης Τζιαντζή

«Hμέρα μνήμης και αγώνα» έχει ανακηρυχθεί η σημερινή από τα σωματεία των εκπαιδευτικών ΟΛΜΕ και ΔΟΕ, καθώς συμπληρώνονται 22 χρόνια από τη δολοφονία του Νίκου Τεμπονέρα. Στις 6 το απόγευμα διοργανώνεται εκδήλωση μνήμης έξω από το σχολικό συγκρότημα «Νίκος Τεμπονέρας» στα Ψηλά Αλώνια στην Πάτρα.

Το σχολείο πήρε το όνομα του τότε 38χρονου καθηγητή Μαθηματικών, που δολοφονήθηκε στο προαύλιο τη νύχτα της 8ης Ιανουαρίου του 1991 από συμμορία τραμπούκων με επικεφαλής τον τότε δημοτικό σύμβουλο της Ν.Δ. και πρόεδρο της τοπικής ΟΝΝΕΔ Χρήστο Καλαμπόκα.

Ο αριστερός αγωνιστής Νίκος Τεμπονέρας, μέλος του ΕΑΜ (Εργατικό Αντιιμπεριαλιστικό Μέτωπο), βρισκόταν στο κατειλημμένο σχολείο, μαζί με γονείς και καθηγητές, έπειτα από πρόσκληση των μαθητών του, υπερασπίζοντάς τους από την οργανωμένη έφοδο βίαιης ανακατάληψης από ομάδες κρούσης «αγανακτισμένων πολιτών».

Η δολοφονία του Τεμπονέρα, εν μέσω ενός μαχητικού μαθητικού κινήματος καταλήψεων ενάντια στην εκπαιδευτική μεταρρύθμιση του υπ. Παιδείας Ν. Κοντογιαννόπουλου, οδήγησε στην παραίτησή του και την αντικατάστασή του από τον Γ. Σουφλιά. Στην πολυπληθή και επεισοδιακή πορεία της 10ης Ιανουαρίου στην Αθήνα έχασαν τη ζωή τους 4 άτομα από πυρκαγιά στο κατάστημα «Κ. Μαρούσης», η οποία αποδείχθηκε ότι προκλήθηκε από καπνογόνο της Αστυνομίας.

Ως βασικός αυτουργός για τη δολοφονία του Τεμπονέρα, ο Χρ. Καλαμπόκας καταδικάστηκε σε ισόβια, που τελικά μειώθηκαν σε 16 χρόνια, και αφέθηκε ελεύθερος το 1998. Στο πλευρό του είχε σταθεί τότε η τοπική ΟΝΝΕΔ.

Συγκινητικό και βαθιά πολιτικό είναι το γράμμα που απευθύνουν στον νεκρό συνάδελφό τους οι εκπαιδευτικοί της ΔΟΕ και της ΟΛΜΕ, 22 χρόνια μετά τη δολοφονία του, δίνοντάς του την υπόσχεση ότι, ακολουθώντας το παράδειγμά του, «θα συνεχίσουμε τον αγώνα για την ανατροπή αυτής της πολιτικής. Είμαστε το 99%, έχουμε το δίκιο με το μέρος μας και θα νικήσουμε».

«Το γεγονός ότι σε όλη την Ελλάδα, από το 1991 μέχρι σήμερα, φωνάζεται το σύνθημα “Ο Τεμπονέρας ζει, με Πέτρουλα, Λαμπράκη μάς οδηγεί» είναι για τους αγώνες του η καλύτερη δικαίωση», μας είπε η Ουρανία Μπίρμπα από την Πάτρα, φίλη του Τεμπονέρα και μέλος του ΕΑΜ.

«Ο Νίκος Τεμπονέρας δεν ήταν ούτε ο πρώτος ούτε ο τελευταίος, και φυσικά ούτε ο μοναδικός αγωνιστής-μάρτυρας που με το αίμα του η εργατική τάξη, ο λαός και η νεολαία ποτίζουν το δέντρο της γνώσης και της δουλειάς, το δέντρο της κοινωνικής απελευθέρωσης», δήλωσε στην «Εφ.Συν.» εκ μέρους του ΕΑΜ ο σύντροφος του Τεμπονέρα, Μιχάλης Βασιλάκης.

«Ομως, ο Νίκος Τεμπονέρας έγινε σύμβολο τόσο για μας όσο και γι’ αυτούς της αντίπερα όχθης. Αυτής που εξέθρεψε τους εκτελεστές του. Μισητό σύμβολο γι’ αυτούς. Γιατί η κόκκινη γραμμή από το αίμα του και τα μυαλά του στην πόρτα του σχολείου έγινε απρόσβλητη λαϊκή γραμμή ανάσχεσης στον ολοκληρωτισμό τους», προσθέτει.

«Ο Νίκος Τεμπονέρας θα συνεχίσει να είναι το σύμβολο του αγώνα και της νίκης όλων των εκείνων των δυνάμεων που αντιστρατεύονται τη σημερινή κατάσταση του ολοκληρωτισμού και του κοινωνικοπολιτικού εκφασισμού και που ξέρουν πως υπάρχει και άλλος δρόμος».

Της Αφροδίτης Τζιαντζή

Η εκκένωση της Βίλας Αμαλίας στις 20 Δεκεμβρίου και η αστυνομική εισβολή στην ΑΣΟΕΕ στις 28 του ίδιου μήνα ήταν τα τελευταία επεισόδια ενός σίριαλ που προβλέπεται να έχει συνέχεια. Καταλήψεις στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη φωτογραφίζονται με δημοσιεύματα στα ΜΜΕ ως επόμενοι στόχοι εκκένωσης, ενώ ένα παράλληλο σίριαλ εξελίσσεται σε πολιτικό επίπεδο, με ανταλλαγή πολεμικών ανακοινώσεων και δημοσιευμάτων, μεταξύ εκπροσώπων -ή υποστηρικτών- της κυβέρνησης και της αξιωματικής αντιπολίτευσης.

Οι υπέρμαχοι της τάξης και της ασφάλειας μιλάνε για εστίες ανομίας που επιτέλους ξηλώνονται και οι υπέρμαχοι των αυτοδιαχειριζόμενων χώρων μιλάνε για όξυνση της αστυνομοκρατίας και ρεσιτάλ υποκρισίας, όταν η πραγματική ανομία βρίσκεται πολύ υψηλότερα.

Τι απέγιναν όμως οι χώροι που εκκενώθηκαν με την αιτιολογία ότι θα αξιοποιηθούν και θα ξαναζωντανέψουν με ευθύνη της πολιτείας; Στην πλειονότητά τους παραμένουν κλειστοί και οι εξαγγελίες για αξιοποίηση παραπέμπονται σε ένα απροσδιόριστο χρονικά μέλλον. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η Αγορά της Κυψέλης, η οποία κατέβασε ρολά στις 18 Αυγούστου, έπειτα από αστυνομική επιχείρηση εκκένωσης.

Η αγορά άνοιξε προσωρινά λίγες μέρες στις γιορτές, χωρίς όμως να λειτουργήσει. «Η Αγορά της Κυψέλης δεν εκκενώθηκε», μας λέει ο αντιδήμαρχος Καθαριότητας κ. Βαρελάς. «Ο δήμος ανέλαβε τη διαχείριση ενός περιουσιακού του στοιχείου, και αυτό δεν είναι σε αντίθεση με τις ενέργειες των κατοίκων». Στα σχέδια επαναξιοποίησης, μας λέει, είναι «να στεγαστεί στην Αγορά η Δημοτική Αστυνομία, ενώ υπάρχει σκέψη να δημιουργηθεί ένα ΚΕΠ».

Τα σχέδια παραμένουν σκέψεις, καθώς για οποιαδήποτε εργασία αποκατάστασης πρέπει να γνωμοδοτήσει το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο, αφού η Δημοτική Αγορά είναι διατηρητέο μνημείο. «Η Αγορά δεν μπορεί να μετατραπεί σε κτίρια γραφείων, είναι στοά που προορίζεται για μικρά μαγαζιά», μας λέει η Ευαγγελία Γεωρβασάκη, που συμμετείχε στη συνέλευση της Αγοράς ως μέλος της Ανοιχτής Πόλης. «Ο αντιδήμαρχος Βαρελάς, όταν έκλεισαν αιφνιδιαστικά την Αγορά με δύο διμοιρίες ΜΑΤ, μας είπε ψέματα ότι δήθεν θα έμπαιναν για εργασίες αποκατάστασης και ότι το επόμενο Σάββατο θα πραγματοποιούνταν κανονικά η αγορά των βιοκαλλιεργητών. Η Αγορά όμως δεν ξανάνοιξε από τότε».

Κλειστό παραμένει το οκταώροφο κτίριο του πρώην ξενοδοχείου ΔΕΛΤΑ στην οδό Εγνατίας στη Θεσσαλονίκη, το οποίο εκκενώθηκε στις 12 Σεπτεμβρίου, με εντολή Σαμαρά. Το ΤΕΙ Θεσσαλονίκης, στο οποίο ανήκει το κτίριο, κατηγορεί τους καταληψίες για φθορές ύψους 3 εκατομμυρίων, κάτι που οι ίδιοι αρνούνται. «Εχουμε ζητήσει 3,5 εκατομμύρια από το υπουργείο Παιδείας για έργα αποκατάστασης και η τεχνική μας υπηρεσία εκπονεί τη μελέτη που μας ζητήθηκε», δηλώνει ο πρόεδρος του ΤΕΙ Κώστας Βαρσαμίδης.

Σκοπός, δηλώνει ο πρύτανης, είναι να ξαναγίνει το ΔΕΛΤΑ φοιτητική εστία. Ο χρονικός ορίζοντας μερικής επαναλειτουργίας του κτιρίου τοποθετείται το νωρίτερο στις αρχές του 2014 ή αργότερα. «Διατείνονται ότι είχαν γίνει ζημιές, δεν νομίζω όμως ότι έγινε έτσι. Αντίθετα είχαν γίνει κι επισκευές», μας λέει ο 59χρονος οικοδόμος Σίμος Π., που κατοικούσε στην κατάληψη. «Εξ αιτίας του επαγγέλματός μου έχω ξοδέψει άπειρες εργατοώρες σε εργασίες στο κτίριο», μας λέει, παραδέχεται όμως ότι γκρεμίστηκε τοίχος για να μετατραπούν δωμάτια σε τραπεζαρία. «Δεν πιστεύω ότι το ΤΕΙ θα το κάνει εστία, θέλει να το πουλήσει σε ιδιώτη, αλλά δεν βρίσκει αγοραστή με την κρίση. Αν μας έλεγε ότι θα το κάνει εστία, μπορεί και να φεύγαμε από μόνοι μας».

Κλειστό παραμένει εγκαταλελειμμένο δημοτικό κτίριο στη Βέροια που εκκενώθηκε στις 2 Οκτωβρίου, αφού λειτούργησε μόλις ένα μήνα ως κατάληψη. «Τα παιδιά αθωώθηκαν ομόφωνα στο δικαστήριο, καθώς ακόμα και η δήμαρχος παραδέχτηκε ότι οι κοινωνικές δραστηριότητες που διοργάνωναν είχαν την αποδοχή της γειτονιάς», μας λέει ο Γιάννης, κάτοικος της Βέροιας. «Υπήρξε η πρόταση το κτίριο να ξανανοίξει ως κοινωνικό κέντρο με την άδεια του δήμου, δεν υπήρξε όμως εξέλιξη στη συζήτηση».

……………………………………………………………………………………………………………………………………

* Ενεργή παραμένει εδώ και ένα χρόνο η κατάληψη «καλλιτεχνικής ενεργοποίησης» του θεάτρου «Εμπρός» στου Ψυρρή, παρά τις διαδοχικές εντολές εκκένωσης από την ΕΤΑΔ (Εταιρεία Ακινήτων Δημοσίου) στην οποία ανήκει. Υπέρ της κατάληψης έχουν υπογράψει πάνω από 2.000 άτομα, αλλά και καλλιτεχνικοί φορείς και επιστημονικοί σύλλογοι από την Ελλάδα και το εξωτερικό.

* Πρόταση επαναλειτουργίας της Αγοράς της Κυψέλης, με μικτά συμβούλια συνδιαχείρισης φορέων του δήμου και πολιτών, κατέθεσε ο Συμπαραστάτης του Δημότη και της Επιχείρησης, με «ζητούμενο την αλληλεγγύη».

* Οι καταλήψεις βρίσκονται στο στόχαστρο και των παρακρατικών και φασιστικών επιθέσεων, με πιο πρόσφατο κρούσμα τον εμπρησμό του κοινωνικού χώρου Xanadu στην Ξάνθη στις 22 Δεκεμβρίου.

* Πορεία αλληλεγγύης στις καταλήψεις διοργανώνεται το Σάββατο 12/1 στις 12.00 στα Προπύλαια.

«Χουζούρι στο κρεβάτι και βόλτα στην πλατεία, η Κυριακή να παραμείνει αργία». Με ευφάνταστα συνθήματα, μαχητικότητα και ένταση, παρά την ισχυρή βροχή, πραγματοποιήθηκε χθες το πρωί απεργιακή πορεία στο κέντρο της Αθήνας, ενάντια στην κατάργηση της κυριακάτικης αργίας.

Στην πορεία που καλούσε η Ομοσπονδία Ιδιωτικών Υπαλλήλων Ελλάδας, στο πλαίσιο της 24ωρης πανελλαδικής απεργίας, συμμετείχαν ο Συντονισμός Πρωτοβάθμιων Σωματείων, ο Σύλλογος Υπαλλήλων Βιβλίου Χάρτου Αττικής, η ΕΡΓΑΣ – Ταξική Πορεία, λαϊκές συνελεύσεις γειτονιών και συλλογικότητες εργαζομένων – ανέργων.

Κλαδικά σωματεία και δυνάμεις του ΠΑΜΕ πραγματοποίησαν απεργιακές συγκεντρώσεις και εξορμήσεις σε εμπορικά κέντρα στο Μαρούσι και στον Αγιο Δημήτριο και μετά τις 13.00 συγκεντρώθηκαν έξω από μεγάλο πολυκατάστημα στην οδό Πανεπιστημίου. Η πορεία των υπόλοιπων σωματείων -μερικές εκατοντάδες άτομα- είχε ήδη κατηφορίσει στα Προπύλαια και έστριβε προς την Ασκληπιού, υπό τον ασφυκτικό κλοιό δυνάμεων των ΜΑΤ, καθώς είχαν προηγηθεί ολιγόλεπτα επεισόδια και ρίψη χημικών.

Οι απεργιακές συγκεντρώσεις ξεκίνησαν νωρίς το πρωί με μπλοκάρισμα πολυκαταστήματος στο Σύνταγμα και πολυώροφου βιβλιοπωλείου στη Σταδίου. Το πολυκατάστημα, που ανήκει σε πολυεθνική αλυσίδα, υποδέχτηκε τους διαδηλωτές με κατεβασμένα τα ρολά και άνοιξε λίγο μετά την αποχώρησή τους.

Ομπρέλες με βρεγμένα φέιγ βολάν κολλημένα πάνω ως διαμαρτυρία, διμοιρίες αστυνομικών με αδιάβροχα παραταγμένες στις γωνίες της Ερμού, οργισμένα συνθήματα υπέρ της κυριακάτικης αργίας και κατά των αστυνομικών δυνάμεων που εν είδει σεκιούριτι φρουρούσαν τις στολισμένες βιτρίνες, έδωσαν τον τόνο στην πιο βρεγμένη κυριακάτικη πορεία του 2012.

Παρά τον μικρό όγκο των διαδηλωτών, μεγάλο ήταν το ενδιαφέρον ειδικά των διεθνών πρακτορείων που κάλυψαν την απεργιακή πορεία καθ' όλη τη διάρκειά της, καταγράφοντας και τις συγκρούσεις με την Αστυνομία. Δηλώσεις στα ΜΜΕ έκανε ο γενικός γραμματέας της Ομοσπονδίας Ιδιωτικών Υπαλλήλων Θανάσης Βασιλόπουλος, τονίζοντας ότι η κατάργηση της κυριακάτικης αργίας είναι η ταφόπλακα για το μικρό και μεσαίο εμπόριο, αφού ευνοεί μόνο τις πολυεθνικές.

Τότε γιατί δεν απεργούν τα εμπορικά καταστήματα, τον ρωτάμε: «Δεν μπορούν να κάνουν αλλιώς, αν δεν ανοίξεις εσύ, θα ανοίξει ο διπλανός σου», απαντά, κρίνοντας ότι η κινητοποίηση είναι πετυχημένη, αφού «ούτε ένας πελάτης μπαίνει να ψωνίσει». Πώς απαντά στον ισχυρισμό ότι το άνοιγμα τις Κυριακές θα τονώσει την εμπορική κίνηση των μικρομεσαίων καταστημάτων; «Ακόμα και ο φονιάς όταν σκοτώνει, θα επιχειρήσει να βρει άλλοθι», μας λέει.

«Ανοίξαμε κι αυτή τη Κυριακή μόνο και μόνο επειδή είναι γιορτές. Αλλιώς δεν συμφωνούμε καθόλου με το συνεχόμενο άνοιγμα τις Κυριακές», μας λέει ο Κώστας Φίνος, ιδιοκτήτης μικρού καταστήματος με ρούχα επί της οδού Αιόλου. «Δεν υπάρχουν χρήματα να ψωνίσει ο κόσμος. Οταν κόβονται οι μισθοί, κόβονται τα δώρα, δεν θα μας λύσει κανένα πρόβλημα η Κυριακή», συνεχίζει. «Τα μικρά μαγαζιά του κέντρου έχουμε πληγεί από τα πολυκαταστήματα αλλά και τις συνεχείς απεργίες των μέσων μεταφοράς και τις κινητοποιήσεις. Πώς να κατέβει ο κόσμος να ψωνίσει;».

«Μας λείπουνε δουλειές τις καθημερινές, και όχι τις αργίες και τις Κυριακές», φώναζε η πορεία κατηφορίζοντας την Ερμού, όπου τα καταστήματα ήταν όλα ανοιχτά, αν και με ελάχιστους πελάτες κυρίως εξαιτίας της βροχής. «Κι εμείς κατά είμαστε (της κυριακάτικης δουλειάς), αλλά τι να κάνεις, μπορείς να μην πας;», μας είπε υπάλληλος σε αλυσίδα καλλυντικών, που αν και αναγκαστικά εργαζόμενη δήλωσε αλληλέγγυα με τους απεργούς.

Η ένταση κορυφώθηκε έξω από πολυκατάστημα στην οδό Αμερικής, όταν άντρας των ΜΑΤ επιχείρησε να προσαγάγει βίαια διαδηλωτή και το πλήθος τον απελευθέρωσε εν μέσω έντονων αποδοκιμασιών για τον ρόλο της Αστυνομίας.

«Δώστε μας για να δώσουμε» είναι το υπόρρητο αίτημα της Εκκλησίας προς το κράτος, πίσω από τις χριστουγεννιάτικες δηλώσεις του αρχιεπισκόπου Ιερώνυμου για παραχώρηση εκκλησιαστικής γης σε ακτήμονες και ανέργους.

Οπως διευκρινίζεται από το γραφείο Τύπου του αρχιεπισκόπου, στα «εμπόδια» που ζητάει η Εκκλησία να αρθούν ώστε «να αξιοποιηθεί η λίγη περιουσία που απομένει προς όφελος του λαού μας», περιλαμβάνονται δεσμευμένα ακίνητα, τα οποία η Εκκλησία ζητά να της αποδοθούν, καθώς έχουν τελεσιδικήσει υπέρ της δικαστικές αποφάσεις από το 2009.

Πρόκειται, σύμφωνα με τον εκπρόσωπο της Εκκλησίας, για τα λεγόμενα «φιλέτα», κυρίως ακίνητα σε ακριβές αστικές περιοχές, όπως η Γλυφάδα και η Βουλιαγμένη, τα οποία είχαν απαλλοτριώσει δήμοι για να τα αξιοποιήσουν, δεν κατέβαλαν όμως τη ζητούμενη αποζημίωση και η Εκκλησία τα διεκδίκησε πίσω.

Οπως δηλώνεται, η Εκκλησία ζητά να της αποδοθούν και τυπικά, ώστε να τα εκμεταλλευτεί, όχι για ίδιον όφελος, αλλά για προνοιακούς σκοπούς, σε ένα ταμείο που θα συνδιαχειρίζεται με το κράτος.

Με ποιο τρόπο σχετίζονται οι αγροτικές εκτάσεις με τα φιλέτα αστικής γης; «Σχετίζεται με τη στάση του κράτους στη γενικότερη εικόνα αξιοποίησης της εκκλησιαστικής περιουσίας», απάντησε στην «Εφ.Συν.» ο εκπρόσωπος Τύπου του αρχιεπισκόπου Ιερώνυμου, Χάρης Κονιδάρης. «Σημασία έχει να είναι η ακίνητη περιουσία της Εκκλησίας παραγωγική και λειτουργική, να φέρνει μεροκάματα και να γεννά θέσεις εργασίας», δήλωσε.

Σε ερώτημα αν η «άρση εμποδίων» περιλαμβάνει αποχαρακτηρισμό δασικών εκτάσεων, η απάντηση ήταν αρνητική. Συνολικά οι καλλιεργήσιμες και χορτολιβαδικές εκτάσεις υπολογίζονται σε περίπου 500.000 στρέμματα, δεν έχει γίνει όμως σαφής καταμέτρηση.

«Ιδού η Ρόδος… ιδού και η υλοποίηση» ήταν το σχόλιο των Οικολόγων Πράσινων, που χαρακτηρίζουν την πρόταση μια καλή ευκαιρία -ανεξαρτήτως σκοπιμοτήτων- για να προχωρήσει άμεσα η κτηματογράφηση της εκκλησιαστικής γης, ώστε να διαχωριστούν οι εκτάσεις με δασικό χαρακτήρα.

«Δεν μπορούμε να κάνουμε δίκη προθέσεων», δήλωσε στην «Εφ.Συν.» ο εκπρόσωπος Τύπου των Οικολόγων Πράσινων Θανάσης Παπακωνσταντίνου, «αν και γνωρίζουμε ότι κάποιοι ιεράρχες ανά την Ελλάδα προσπαθούν να κάνουν συμβόλαια με επιχειρηματίες, όπως είχε κάνει παλαιότερα η Μονή Τοπλού στην Κρήτη, που είχε κλείσει συμβόλαιο με βρετανική εταιρεία για ένα τεράστιων διαστάσεων τουριστικό έργο.

Εφόσον όμως η Εκκλησία δηλώνει την πρόθεση να βοηθήσει στην έξοδο από την κρίση, μπορεί επιτέλους να γίνει μια σωστή κτηματογράφηση και να δοθεί γη σε νέους αγρότες, χαρτογραφώντας τις διατροφικές ανάγκες τής κάθε περιοχής» .

«Η Ελλάδα πεθαίνει, πεθαίνουμε σαν λαός. Κάναμε τον κύκλο μας. Δεν ξέρω πόσες χιλιάδες χρόνια ζήσαμε ανάμεσα σε σπασμένες πέτρες κι αγάλματα. Και πεθαίνουμε. Αλλά αν είναι να πεθάνει η Ελλάδα, να πεθάνει γρήγορα. Γιατί η αγωνία κρατάει πολύ και κάνει πολύ θόρυβο».

(Από την ταινία «Το βλέμμα του Οδυσσέα», Θόδωρος Αγγελόπουλος, 1995)

Απόψε γι' αυτούς δεν υπάρχουν ειδήσεις. Ούτε και χθες υπήρχαν. Ούτε κι αύριο θα υπάρχουν. Εκτός από μία: σήμερα είναι η πρώτη πραγματικά κρύα νύχτα του φετινού χειμώνα. Αυτό είναι είδηση. Οπως κι ότι στα λουτρά στα οποία καταφεύγουν χάλασαν οι σωλήνες για το ζεστό νερό. Κι ότι σήμερα θα τους μοιράσουν σλίπινγκ μπαγκ.

Σε ένα άλλο επίπεδο, σήμερα έγινε κι η πρώτη σύσκεψη στο υπουργείο Υγείας για το πού θα τους στεγάσουν αν πιάσει πάλι χιονιάς στην Αθήνα (πουθενά δεν κατέληξε η σύσκεψη των παραγόντων, όμως εκείνοι δεν το ξέρουν). Οταν ζεις στον δρόμο σχεδόν καμία από τις ειδήσεις των «8» δεν σε αφορά.

«Χαχαχα! είσαι καλή εσύ! Αμα χάσεις τη δουλειά σου, μη φοβηθείς, να έρθεις να μείνεις μαζί μας όποτε θέλεις». Ο Μοχάμεντ είναι από το Μαρόκο και ζει δίπλα στις ράγες του τρένου μαζί με ακόμα καμιά εικοσαριά ανθρώπους από το Μαγκρέμπ. Μες στο σκοτάδι σχεδόν δεν μπορείς να διακρίνεις πού σταματάει ο λόφος με τα σκουπίδια και πού αρχίζουν τα γιατάκια τους.

Οι ιστορίες τους είναι πανομοιότυπες και γνωστές: έφτασαν στην Ελλάδα περπατώντας χιλιάδες χιλιόμετρα με στόχο να περάσουν στην Ευρώπη. Εγκλωβίστηκαν εδώ εξαιτίας του Δουβλίνο 2. Εμειναν χωρίς δουλειά λόγω της κρίσης. Εχασαν τα σπίτια τους. Τώρα ανέστιοι και πλάνητες φυτοζωούν ανάμεσα σε σωρούς από πεταμένα κουτάκια αναψυκτικών, άδεια πλαστικά ποτήρια, ξεχαρβαλωμένες καρέκλες.

Σκουπίδια κι οι ίδιοι για τους χρυσαυγίτες, για τους αστυνομικούς και για τον πρωθυπουργό της χώρας, που έδωσε το πράσινο φως για την… ανακατάληψη της πόλης μας από τα ξένα ράκη.

Από τη λαχαναγορά του Ρέντη μέχρι το πάρκο Φιξ, από τον Σταθμό Λαρίσης μέχρι τις γέφυρες της Εθνικής, από το λιμάνι του Πειραιά μέχρι την Ακαδημίας, οι εικόνες μοιάζουν αόρατες για τους περαστικούς, αν και ανελέητες.

Κανείς δεν τολμά να τους πλησιάσει, εκτός από ετούτους εδώ, τους παλαβιάρηδες: είναι οι Γιατροί του Κόσμου, που κάθε Τρίτη και Πέμπτη βγαίνουν στους δρόμους με το μικρό τους αυτοκίνητο για να γιατρέψουν πονεμένα πόδια, να δέσουν πληγές, να βάλουν αλοιφές σε πρησμένα μάτια, να μοιράσουν σκεπάσματα, να δώσουν φαγητό και χυμούς. Μα, πιο πολύ από όλα, να δώσουν πρόσωπο σε τούτους τους ανθρώπους που η στατιστική τούς έκανε νούμερα.

Γιατί είναι πολύ σημαντικό, περισσότερο ακόμα κι από το να φας, να σε φωνάξουν με το όνομά σου. Να είσαι ο Αλί, ο Μεχμέτ, ο Γιώργος, η Αννα ξανά. Και κάποιος να σε ρωτάει πώς πάει εκείνο το χέρι που σε πονούσε, τι απέγινε με την αίτησή σου για άσυλο, πώς τα πας με τους γείτονες. Κι αυτό ακριβώς κάνει αυτή η -παραδόξως για εμάς, απαραιτήτως για τους ίδιους- εύθυμη συντροφιά που εδώ κι ένα χρόνο οργώνει τους δρόμους της Αθήνας.

«Εμείς δεν έχουμε ψυχολογική υποστήριξη όπως έχουν οι ξένοι συνάδελφοί μας για να αντέχουν. Είμαστε όλοι εθελοντές κι η ψυχολογική μας υποστήριξη είναι οι φίλοι μας. Κι όλοι όσοι στηρίζουν την προσπάθειά μας προσφέροντας φάρμακα, τρόφιμα και χρήματα – γιατί δεν έχουμε άλλους πόρους εκτός από τους εθελοντές και κάποια ευρωπαϊκά προγράμματα» λέει γελώντας η κοινωνική λειτουργός Νάνσυ Ρετινιώτη.

«Ψυχολογικό πρόβλημα; Να πας ένα χρόνο στη Γάζα να σου περάσουν όλα! Σιγά μη δεν αντέξουμε εδώ και σιγά μη μας πάρει από κάτω με την κρίση». Η Ανσαμ είναι γιατρός και πάσχει η ίδια από χρόνια αρρώστια:

«Είμαι Παλαιστίνια κι αυτό δεν γιατρεύεται ποτέ, όπου κι αν πας». Ζει στην Ελλάδα από τα φοιτητικά της χρόνια κι εργάζεται τα πρωινά στα ιατρεία των Γιατρών του Κόσμου, ενώ συμμετέχει εθελοντικά στο κλιμάκιο που δουλεύει με τους αστέγους.

«Δεν έχουμε δικαίωμα να είμαστε λυπημένοι, πρέπει να δράσουμε. Πάμε τώρα να δεις τους χαμάληδες της λαχαναγοράς. Είναι ίσως η χειρότερη περίπτωση, εντελώς αποκομμένοι από την πραγματικότητα που ζεις εσύ κι εγώ. Την προηγούμενη εβδομάδα όρμησε κάποιος να δολοφονήσει τον άλλο μπροστά μας για μια μερίδα φαγητό».

Η ομάδα φοράει τα γιλέκα με τα διακριτικά της οργάνωσης και με φακούς τσεκάρει ένα προς ένα τα παραπήγματα. «Δεν παρακολουθούμε μόνο την κατάσταση της υγείας τους, αλλά παρέχουμε και ψυχοκοινωνική υποστήριξη» εξηγεί η Νάνσυ.

«Οι άνθρωποι χρειάζονται υποστήριξη σε όλα τα επίπεδα: από το να βγάλουν χαρτιά μέχρι να βοηθηθούν να μπουν σε ξενώνες ή να στηριχτούν ψυχολογικά. Στην Ελλάδα, επί της ουσίας, δεν έχουμε κατ’ επιλογήν αστέγους` αν είχαμε δομές, ελάχιστοι θα επέλεγαν να ζήσουν στον δρόμο. Τώρα που το κράτος πρόνοιας έχει κατεδαφιστεί, βγαίνουν κατά κύματα στον δρόμο ασθενείς που φιλοξενούνταν σε διάφορες δομές».

Οι Γιατροί του Κόσμου, η πρώτη οργάνωση που έκανε ήδη από πέρυσι επισήμως λόγο για ανθρωπιστική κρίση στην Αθήνα, είδαν μέσα σε ένα χρόνο στα ιατρεία τους να αυξάνονται με γεωμετρική πρόοδο οι Ελληνες ανασφάλιστοι ασθενείς: το 20% των περιθαλπομένων και το 50% των φαρμάκων που διατίθενται στην Κουμουνδούρου αφορούν Ελληνες, ενώ στο Πέραμα οι ελληνικής καταγωγής ασθενείς αγγίζουν πια το 100%.

«Θεωρώ ωστόσο υπερβολικά τα όσα λέγονται περί έκρηξης του φαινομένου των νεοάστεγων λόγω Μνημονίου» μας λέει ο γιατρός Γιώργος Νεοχωρίτης. «Δεν ξεπερνούν για την ώρα το 5% όσων ζουν στον δρόμο. Ομως άστεγος είναι κι εκείνος που έχει χάσει το σπίτι του και φιλοξενείται από συγγενείς, όπως κι εκείνος που ζει χωρίς νερό ή ηλεκτρικό ρεύμα. Στην αμέσως επόμενη φάση θα βρεθεί κυριολεκτικά στον δρόμο».

«Α, είμαστε πολύ καλά εδώ» λέει ο κύριος Αούις από το Σουδάν καθώς κυνηγάμε το μικρό κατοικίδιο των 20 ανθρώπων που ζουν στο ερείπιο της Πατησίων. Το μικρό άσπρο κουνέλι μάς πλησιάζει επιτέλους και ο κύριος Αούις, που 11 χρόνια ζει στην Ελλάδα εν αναμονή πολιτικού ασύλου, μας εξηγεί πόσο σημαντικό είναι να έχεις τέσσερις τοίχους, έστω και χωρίς σκεπή και παράθυρα, για να κοιμηθείς το βράδυ.

«Εχασα τη δουλειά μου, έχασα και το σπίτι μου πριν από 1,5 χρόνο. Ομως εδώ είμαστε καλά, έχουμε μια στέγη, οι Γιατροί μάς φέρνουν φάρμακα, μας φροντίζουν, βρίσκουμε φαγητό, η γειτονιά είναι καλή, δεν έχει ναζί. Ολα καλά, όλα καλά». «Σε λίγο εκεί που έχουν φτάσει οι μισθοί μας, μας βλέπω κι εμάς εδώ σύντομα, κύριε Αούις» του λέει ο Γιώργος. «Μη φοβάστε, κήπο έχουμε, θα φυτέψουμε, θα ζήσουμε όλοι μαζί» του απαντάει ο κύριος Αούις.

Σε αυτό τον μικρό διάλογο κρύβεται η μεγάλη διαφορά από όλα τα ρεπορτάζ που έχουμε κάνει στον δρόμο όλα αυτά τα χρόνια. Πάντα ανάμεσα σε εμάς και τους άστεγους υπήρχε μια διακριτή διαχωριστική γραμμή. Υπήρχε ο κόσμος τους και ο δικός μας.

Μπορεί να μας εξόργιζαν δηλώσεις σαν κι εκείνη του προέδρου πολυεθνικής που τους αποκαλούσε «αναπόφευκτα σκουπίδια της παγκοσμιοποίησης», όμως ποτέ πριν από την κρίση αυτή η διαχωριστική γραμμή δεν υπήρξε τόσο λεπτή και τόσο διάφανη.

Κι αυτό μας μεταμορφώνει όλους: και τους άστεγους και τους εθελοντές και τους ρεπόρτερ. Και το συνειδητοποιώ όλο και πιο πολύ όσο πλησιάζουμε στον επόμενο -και τελευταίο- σταθμό μας.

Δεν είναι πρόσφυγας, δεν είναι μετανάστης, δεν είναι ναρκομανής, δεν είναι απόκληρος: ο άνθρωπος που αναζητάμε είναι ένας δικός μας συνάδελφος. Δούλευε σε ένα από τα πολλά ΜΜΕ που έβαλαν λουκέτο. Δεν έχει σημασία σε ποιο, ούτε ποια ήταν η ειδικότητά του.

Αυτό που έχει σημασία είναι πως το καλό του το αφεντικό τού χρωστούσε μισθούς πολλών μηνών (μηνών κατά τους οποίους ο συνάδελφος, όπως και χιλιάδες άλλοι, έβαζε πλάτη για να σωθεί «το μαγαζί»). Και μετά, μια μέρα, το καλό του το αφεντικό έβαλε λουκέτο (χωρίς φυσικά ο συνάδελφος να εισπράξει ούτε ένα ευρώ αποζημίωση, όπως και χιλιάδες άλλοι). Κάπως έτσι, βρέθηκε στον δρόμο.

«Αφού σε χαλάει ρεεεεεε, γιατί πίνεις;» Στο παρκάκι, ανάμεσα στη Νομική και το Πνευματικό Κέντρο καμιά δεκαριά άνθρωποι περιφέρονται ανάμεσα στα δέντρα. Και δυο από αυτούς πλακώνονται αγρίως. Κανένας δεν δίνει σημασία στη συμπλοκή. Καθένας τους έχει το προσωπικό του παγκάκι, εκεί που έχει στημένο το υπαίθριο σπίτι του.

Ψάχνουμε από παγκάκι σε παγκάκι τον άνθρωπό μου. Κάποιος μας λέει πως έχει φύγει για βόλτα, κάποιος άλλος πως χθες το βράδυ τον πήραν κάποιοι φίλοι του στο σπίτι τους. Κανείς δεν ξέρει πού βρίσκεται: όταν βγαίνεις στον δρόμο δεν είσαι πολίτης πια, δεν είσαι συνάδελφος πια, δεν είσαι μέλος κανενός κόμματος και κανενός σωματείου πια. Δεν σε αναζητά κανείς και κανείς δεν αναρωτιέται.

Το πιο ωραίο δέντρο των Χριστουγέννων

Μετά από αυτή τη διαδρομή που κάναμε απόψε μαζί τους, νομίζουμε πως θα έρθετε την επόμενη Παρασκευή, στις 14 του μήνα, να στήσουμε μαζί με τους Γιατρούς του Κόσμου το δικό τους χριστουγεννιάτικο δέντρο: ένα δέντρο από κουτιά γάλα για να έχουν αυτά τα Χριστούγεννα όλα τα παιδιά ένα ποτήρι ζεστό γάλα. Πέρσι κατάφεραν να συγκεντρώσουν πάνω από 25.000 κουτιά γάλα και τρεις τόνους τρόφιμα.

Από τις 8 το πρωί στα Προπύλαια μπορείτε να φέρετε: βρεφικό γάλα, παιδικές τροφές, ρύζι, όσπρια, ζυμαρικά, λάδι, ζάχαρη. Φέτος ειδικά οι Γιατροί μάς καλούν να μείνουμε όλη νύχτα στην πλατεία, σε μια σιωπηλή διαμαρτυρία για τους άστεγους. Κι είναι σημαντικό να είμαστε όσοι πιο πολλοί μπορούμε. Δεν είναι φιλανθρωπία, είναι αλληλεγγύη. Ειδικά τώρα που έχουμε καταλάβει πόσο λεπτή, πόσο διάφανη είναι εκείνη η διαχωριστική γραμμή.

*Στα «ρεπορτάζ του δρόμου» συνεργάζονται: Δημήτρης Αγγελίδης, Αφροδίτη Τζιαντζή, Αντα Ψαρρά, Ντίνα Δασκαλοπούλου

Φωτογραφίες: Μάριος Βαλασόπουλος