Σήμερα, κυρίες και κύριοι, θα γκρινιάξω για κάποια πράγματα που με ενοχλούν, καθώς ακούω ραδιόφωνο και διαβάζω εφημερίδες. Και πρώτα πρώτα για τη μετατροπή των δημοσιογράφων, και μάλιστα δημοσιογράφων που κάνουν και πολιτικές αναλύσεις, σε διαφημιστές.

Το φαινόμενο, βέβαια, δεν είναι καινούργιο: Τέρενς Κουίκ, Γιάννης Δημαράς και άλλοι καλοί συνάδελφοι έκαναν και παλιότερα διαφημίσεις, αλλά ήταν οι εξαιρέσεις. Σήμερα σχεδόν οι πάντες διαφημίζουν τα πάντα, από ξενοδοχεία, ταβέρνες και καφετέριες, μέχρι χάπια και συνεργεία αυτοκινήτων. Και μετά, σαν να μην τρέχει τίποτα, τραβάνε και μια πολιτική ανάλυση. Εχοντας την αξίωση να τους παίρνει ο κόσμος στα σοβαρά.

Σύμφωνοι, οι καιροί είναι δύσκολοι και η διαφήμιση δυσεύρετη. Και χωρίς διαφήμιση κανένα ΜΜΕ δεν μπορεί να σταθεί. Γι' αυτό -λένε οι δημοσιογράφοι-διαφημιστές- κάνουμε αυτή την αβαρία, αν και ξέρουμε ότι αυτό, όσο να 'ναι, στραπατσάρει την αξιοπιστία μας. Είναι ένα επιχείρημα που δεν μπορείς να το πετάξεις στα σκουπίδια. Εγώ, όμως, πιστεύω ότι και χωρίς αυτή την παραχώρηση στους «χορηγούς», η διαφήμιση θα δινόταν, ειδικά στους πρώτους σε ακροαματικότητα ραδιοσταθμούς.

Δεύτερη αφορμή για γκρίνια: Κάθε φορά που βρέχει περισσότερο απ' το αναμενόμενο, οι καλοί μας συνάδελφοι αρχίζουν τα ρεπορτάζ τους με τη φράση «οι δρόμοι έγιναν ποτάμια». Λάθος. Το ακριβώς αντίθετο συμβαίνει: «Τα ποτάμια έγιναν δρόμοι»! Και όχι μόνο δρόμοι αλλά και… οικόπεδα: Είδαμε όλοι το πώς, ακριβώς πάνω από έναν παλιό χείμαρρο είχε κτιστεί μια πολυκατοικία. Μάλιστα, ο μηχανικός που την έκτισε φρόντισε ν' αφήσει χώρο από κάτω για να περνάνε τα νερά! Ποιος μηχανικός την έκτισε, ποια πολεοδομία ενέκρινε την… πατέντα του; Αυτό είναι το θέμα, δηλαδή το έγκλημα…

* Η Αλλοπάρ μου είναι σκύλα, πανέμορφη, αλλοπαρμένη και πολύ αυστηρή. Γκρινιάζει για πολλά και διάφορα, αδιαφορώντας για τις προειδοποιήσεις της Κάρμεν ότι «θα γεράσει γρήγορα». Ως αρχηγός αγέλης εννοεί όλα να γίνονται σωστά!

Το ίδιο ειρηνικά ζούσαν, στον μπροστινό κήπο κι αυτοί, Σούρτας και Ταρζάν. Ο Σούρτας, 5-6 ετών, υποδέχτηκε με χαρά τον Ταρζανάκο τον Φεβρουάριο και τον πήρε υπό την προστασία του. Και τα κρύα βράδια, όταν έμπαινε στο σπιτάκι του για να κοιμηθεί, άφηνε και τον πιτσιρικά να μπει και να κοιμηθεί πάνω στην κοιλιά του. Οι μήνες πέρασαν και ο Ταρζάν μεγάλωνε μέρα με τη μέρα, σαν καρπούζι, μέχρι που 'γινε βουβαλόπαιδο. Ετσι, όταν τους πήγα και τους δύο στον πίσω κήπο, μαζί με τα κορίτσια, άρχισαν τα πρώτα προβλήματα.

Συγκεκριμένα, ο Ταρζάν ήθελε να παίζει και με την Κάρμεν και την Αλλοπάρ, όπως έκανε με τον Σούρτα. Και ενώ η Κάρμεν βρήκε έναν τρόπο να τον αποφύγει -του γρύλλιζε κι έφευγε, δίνοντας τόπο στην οργή- αντίθετα η Αλλοπάρ τού την έπεφτε κανονικά: Του χιμούσε, τον έβαζε κάτω και του γάβγιζε δυνατά, φέρνοντας τα δόντια της πολύ κοντά στη μουσούδα του. Αυτό -η υποταγή του Ταρζάν στην Αλλοπάρ- κράτησε 2-3 μήνες. Οταν ο Ταρζάν απέκτησε συνείδηση της δύναμής του και καθώς είναι πιο εύσωμος απ' τους άλλους τρεις, άρχισε να ανταποδίδει, φέρνοντας την Αλλοπάρ σε πολύ δύσκολη θέση, αφού -και με το δίκιο της- δεν είναι διατεθειμένη να παραχωρήσει την αρχηγία της αγέλης. Και μάλιστα σ' ένα νιάνιαρο!

Το χειρότερο είναι ότι το ίδιο κάνει ο Ταρζάν και στον μέντορά του, τον Σούρτα, τον πιο ειρηνικό σκύλο που έχει περάσει ποτέ από την αυλή μας. Τον παρενοχλεί -δεν τον αφήνει σε χλωρό κλαρί- και τον προκαλεί να παλέψουν, σίγουρος πια για τη δύναμή του. Και ο καημένος ο Σουρτάκος υποφέρει.

Από τις αρχές του Οκτώβρη, λοιπόν, αποφάσισαν να κάνουν ένα πείραμα, ώστε να επιστρέψει η ηρεμία στην αγέλη μας- και στην αυλή μας. Ετσι, έφερα στον μπροστινό κήπο τον Σουρτάκο, αφήνοντας στον πίσω κήπο τον Ταρζάν μόνο του, με τα κορίτσια. Υπέθεσα ότι ο Ταρζάν, χωρίς τον Σούρτα, θα ηρεμούσε και θα σταματούσε τα πλακώματα με την Αλλοπάρ. Δεν λέω μεγάλα λόγια, αλλά αρχίζω να πιστεύω ότι έκανα διάνα: Ενα μήνα τώρα δεν έχει γίνει ούτε μια σύρραξη μεταξύ Ταρζάν και Αλλοπάρ. Μη σας πω ότι παίζουν κιόλας, κυνηγώντας πότε αυτός την Αλλοπάρ και πότε αυτή τον Ταρζάν. Χωρίς φωνές και αγριάδες.

Μία εξήγηση μπορώ να δώσω: Ο Ταρζάν, παρόντος του Σούρτα, ήθελε να κάνει τον μάγκα και τον καμπόσο, γι' αυτό και την έπεφτε στην Αλλοπάρ. Τώρα που είναι μόνος του με τις κοπέλες, δεν έχει λόγο να επιδειχτεί πουθενά και έγινε ένας φυσιολογικός -και ήρεμος- σκυλάκος.

Ο χειμώνας θα περάσει, λοιπόν, έτσι, με τον Σούρτα μπροστά, μαζί μου, και τους άλλους τρεις πίσω. Θα σμίγουν κάθε μέρα για λίγο, στη διάρκεια της βόλτας, και θα ξαναχωρίζουν μετά. Ελπίζω ότι, όταν την άνοιξη ξαναπάει και ο Σούρτας στον πίσω κήπο, με τους άλλους, θα έχουν αλλάξει τα πράγματα, δηλαδή ο Ταρζάν θα έχει σοβαρέψει και δεν θα 'χουμε ταραχές. Βλέποντας και κάνοντας.

* Eντάξει, απαγορεύονται διά νόμου τα «σκυλόκουτα» που στερεώνουν στο πίσω μέρος των ΙΧ τους ή των αγροτικών τους οι κυνηγοί σ' όλη την ελληνική επικράτεια. Ε, και; Το θέμα είναι, αν έστω κι ένας αστυνομικός έχει ποτέ ελέγξει ΕΝΑΝ τέτοιον κυνηγό για τη μεταφορά σκύλου κάτω απ' αυτές τις απαράδεκτες συνθήκες. Χαιρετίσματα…

Ο Παναγιώτης Διαμαντής θα παίρνει τα γράμματά σας στη διεύθυνση: Κολοκοτρώνη 8, Αθήνα (στήλη «Εμείς κι αυτά»), τα τηλεφωνήματά σας στον αριθμό 211 1045000, κάθε Δευτέρα και Τρίτη, 11.00-13.00 και τα e-mails σας στη διεύθυνση pdiamantis@efsyn.gr

Πώς και πώς περιμένουν εκατοντάδες χιλιάδες ιδιοκτήτες ακινήτων το άνοιγα της εφαρμογής για να διορθώσουν λάθη που έκαναν στη συμπλήρωση του εντύπου Ε9 για τα ακίνητα – λάθη που τους στοίχισαν ακριβά με βάση τον… λογαριασμό του ΕΝΦΙΑ. Μέσω της εφαρμογής αυτής οι φορολογούμενοι θα μπορούν να διορθώσουν ή να διαγράψουν ή να συμπληρώσουν στοιχεία των ακινήτων τους ώστε η εικόνα τους στο σύστημα να είναι η πραγματική. Η προθεσμία για να προβούν σε όλες αυτές τις ενέργειες λήγει στις 30 Νοεμβρίου, αλλά είναι πολύ πιθανόν, τελικά, να δοθεί παράταση τουλάχιστον μέχρι το τέλος του έτους. Οπως πληροφορούμαστε, η εφαρμογή θα ανοίξει μέχρι το τέλος της εβδομάδας.

Κ.ΤΣ.

„Παρακράτηση!

Τη δήλωση του πρύτανη Θ. Φορτσάκη περί «παράνομης παρακράτησής» του από τους φοιτητές κατά τη Σύγκλητο σχολίασε ο δικηγόρος Δημήτρης Σαραφιανός κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης των εργαζομένων του Πανεπιστημίου Αθηνών στη Νομική την Παρασκευή, λέγοντας ότι ο πρύτανης επηρεασμένος από το Φορολογικό Δίκαιο «μάλλον εννοεί την παρακράτηση… φόρου, γιατί τέτοιο αδίκημα δεν υπάρχει». Σύμφωνα με τον Δ. Σαραφιανό, το δόγμα Νόμου και Τάξης στο Πανεπιστήμιο δεν συνάδει με το Σύνταγμα, ενώ υποκείμενο της επιστημονικής ελευθερίας είναι εκτός από τους καθηγητές και οι φοιτητές, τους οποίους η Σύγκλητος είναι υποχρεωμένη να ακούσει.

Γ.Μπασκ.

„Σύσκεψη

Σύσκεψη με τον υπουργό Δημόσιας Τάξης Β. Κικίλια θα έχει σήμερα το πρωί ο Αντ. Σαμαράς. Την προηγούμενη εβδομάδα ο υπουργός ήταν στις ΗΠΑ και είχε συνομιλίες για θέματα του τομέα του με τον υπουργό Δικαιοσύνης Ε. Χόλντερ και τους επικεφαλής της CIA και του FBI. Στο επίκεντρο ήταν το λεγόμενο Ισλαμικό Κράτος. Το θέμα απασχολεί ήδη τις μεγάλες χώρες της Ε.Ε. και τις επόμενες ημέρες αναμένεται να τεθεί και στο συμβούλιο των υπουργών Δημόσιας Τάξης.

ΜΠ.Α.

„Συγχαρητήρια;

Δεν προλαβαίνει να δέχεται συγχαρητήρια από τα στελέχη και την ηγεσία της συγκυβέρνησης ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Αθηνών, Θεόδωρος Φορτσάκης. Μετά τον Αντώνη Σαμαρά, τον συνεχάρη χθες και ο Ευάγγελος Βενιζέλος, συνοδεύοντας την αναφορά του με την ανάγκη για ένα «ανοικτό πανεπιστήμιο». Αραγε, για ποιον λόγο συγχαίρουν τον κ. Φορτσάκη; Είναι άξια συγχαρητηρίων το αυταρχικό ύφος του και η πρωτοφανής για τα ακαδημαϊκά δεδομένα συμπεριφορά του, που παραπέμπει σε άλλες εποχές;

Δ.Κ.

„Ρατσισμός

Νέα φραστική επίθεση από το πρώην αφεντικό του δέχτηκε το μεσημέρι του Σαββάτου στη Σαλαμίνα ο Αιγύπτιος εργάτης Ουαλίντ Τάλεμπ, ο οποίος το καλοκαίρι του 2012 είχε απαχθεί και βασανιστεί από ομάδα τεσσάρων αντρών. Ενώπιον πολλών μαρτύρων ο Ουαλίντ είδε έντρομος το αφεντικό του ξανά να απειλεί να τον σκοτώσει! Τι άλλο θα πρέπει να γίνει ώστε η Αστυνομία να προστατέψει επιτέλους ένα θύμα ρατσιστικής επίθεσης; Πριν από τρεις μέρες η Κωνσταντίνα Κούνεβα δεν παρέλειψε να στηλιτεύσει και την πέμπτη αναβολή της δίκης. Αυτή η υπόθεση μας αφορά όλους.

Κ.Ζαφ.

„Μετανάστες

Κακουργηματικού χαρακτήρα κατηγορίες αντιμετωπίζουν 65 μετανάστες σήμερα στο Πρωτοδικείο Αθηνών για την εξέγερση που σημειώθηκε στο κέντρο κράτησης της Αμυγδαλέζας τον Αύγουστο του 2013. Τότε, είχε ανακοινωθεί στους κρατούμενους η παράταση της κράτησης για άλλους έξι μήνες, μέσα στις απάνθρωπες συνθήκες των κέντρων κράτησης και ενώ ο τρόπος με τον οποίο εφαρμόζεται η διοικητική κράτηση των μεταναστών στην Ελλάδα αντιβαίνει τον νόμο. Σε συγκέντρωση αλληλεγγύης στους διωκόμενους μετανάστες καλούν συλλογικότητες του αναρχικού και αριστερού χώρου σήμερα το πρωί στις 9, στο Πρωτοδικείο Αθηνών (Δέγλερη 2 και Αλεξάνδρας).

Δ.Αγγ.

„Θέλετε αστυνόμευση; Πληρώστε!

Λαϊκό αγώνα δρόμου στη μνήμη του Γρηγόρη Λαμπράκη οργάνωσε χτες το πρωί ο Δήμος Ζωγράφου και ζήτησε τη συνδρομή της Τροχαίας για την ασφάλεια των συμμετεχόντων. Η Τροχαία έκοψε «κουστούμι» στον δήμο 2.400 ευρώ για τις υπηρεσίες της, λες και ο δήμος ήταν κάποιος ιδιώτης. Οι μνημονιακές κυβερνήσεις Ν.Δ.-ΠΑΣΟΚ μπορεί να άφησαν χωρίς δημοτική αστυνομία την Τοπική Αυτοδιοίκηση, να έχουν περικόψει δραματικά τους πόρους της, όμως μπορούν να συντηρούν χιλιάδες άνδρες στα ΜΑΤ, να στέλνουν διμοιρίες στα Πανεπιστήμια, να διαθέτουν φρουρούς σε πολιτικούς, επιχειρηματίες και δημοσιογράφους, αλλά βλέπουν σαν πελάτες τους δήμους. Αστυνόμευση επί πληρωμή λοιπόν, κύριε Κικίλια. Να σας στείλουμε κανένα 20ευρω, μπας και δούνε Τροχαία στις γειτονιές της Αθήνας όπου επικρατεί το χάος ή να περιμένουμε τις εκλογές να σας στείλουμε σπίτι σας μια και καλή;

ΚΜ

Συναίνεση ή κάλπες

Δεν αποκλείει τη διεξαγωγή πρόωρων εκλογών ο γραμματέας του ΠΑΣΟΚ Νίκος Ανδρουλάκης, ακόμη κι αν καταστεί εφικτή η ανάδειξη Προέδρου της Δημοκρατίας από την παρούσα Βουλή. Σύμφωνα με το σκεπτικό του ευρωβουλευτή, η προεδρική εκλογή δεν είναι ο μοναδικός σκόπελος για τη συγκυβέρνηση. Απαραίτητη προϋπόθεση για να μη στηθούν κάλπες πριν από την εξάντληση της τετραετίας είναι η συναίνεση των πολιτικών δυνάμεων και ιδιαίτερα δικομματικής – ΣΥΡΙΖΑ για το ζήτημα του χρέους. «Οσο δεν υπάρχει ένα μίνιμουμ συνεννόησης μεταξύ των κομμάτων, εκλογές μπορεί να προκύψουν είτε λόγω αδυναμίας εκλογής Προέδρου της Δημοκρατίας αλλά ακόμη κι αν βρεθούν οι 180, μπορεί να προκύψουν αν πάμε σε μία λύση για το χρέος που δεν αποδέχεται η αντιπολίτευση», τόνισε στο Ρ/Σ «Στο Κόκκινο».

Δ.Κ.

„Ανθρωπος, όχι ρομπότ

Τα προβλήματα που προκύπτουν σε διάφορους εργασιακούς χώρους εμφανίζονται πολλές φορές γιατί το δυναμικό είναι αποκλειστικά άνθρωποι και όχι ρομπότ. Ωστόσο, ένας εργαζόμενος στον Δήμο της Νέας Υόρκης τέθηκε σε υποχρεωτική άδεια 20 ημερών άνευ αποδοχών γιατί παρίστανε, με τη βοήθεια της τεχνολογίας, το αντίθετο, δηλαδή ένα ρομπότ! Η υπόθεση αποκαλύφθηκε όταν εκατοντάδες Νεοϋορκέζοι διαμαρτυρήθηκαν στον δήμο επειδή τους απαντούσε ένα ρομπότ και όχι ένας άνθρωπος. Ελα όμως που ήταν υπάλληλος! Ο οποίος πάντως υποστήριξε ότι η βαριά και δυσνόητη για τους καλούντες προφορά του ήταν αυτή που τον έκανε να παραστήσει το ρομπότ για να γίνεται κατανοητός…

Δ.Σ.Φ.

„Δήμος Τσακνιάς

Εφυγε χτες ξαφνικά από τη ζωή ο Δήμος Τσακνιάς, δικηγόρος, στέλεχος του ΣΥΡΙΖΑ και αγωνιστής του αντιδικτατορικού αγώνα. Ενταγμένος από νεαρή ηλικία στο κομμουνιστικό κίνημα, υπήρξε στέλεχος της ΚΝΕ και μετά του ΚΚΕ, αναλαμβάνοντας μεταξύ άλλων τη διεύθυνση της «Κομμουνιστικής Επιθεώρησης» στα τέλη της δεκαετίας του 1980. Τον Νοέμβριο του 1989, μαζί με άλλα επτά μέλη της Κεντρικής Επιτροπής παραιτήθηκε από το όργανο, αντιτιθέμενος στη συμμετοχή του ΣΥΝ στην οικουμενική κυβέρνηση Ζολώτα. Διετέλεσε μέλος της Γραμματείας του ΣΥΡΙΖΑ ως ανένταχτος, επί προεδρίας Αλέκου Αλαβάνου, την εποχή των «συνιστωσών», ενώ υπήρξε υπέρμαχος της εγγραφής στον ΣΥΡΙΖΑ μεμονωμένων μελών. Ηταν παντρεμένος με τη βουλευτή Νάντια Βαλαβάνη και πατέρας δύο παιδιών.

Ν.ΣΒ.

„Δημοσκόπηση

Με 3,1 ποσοστιαίες μονάδες προηγείται ο ΣΥΡΙΖΑ της Ν.Δ., όπως καταγράφηκε στη δημοσκόπηση της εταιρείας METRISI για την εφημερίδα «Ελεύθερος Τύπος της Κυριακής». Ο ΣΥΡΙΖΑ συγκεντρώνει 27,20%, η Ν.Δ. 24,10% και ακολουθούν Χρυσή Αυγή 6,40%, Ποτάμι 5,50%, ΚΚΕ 5,40%, ΠΑΣΟΚ 5,30%, ΑΝ.ΕΛΛ. 2,30%, Κόμμα Λυκούδη (!) 2,20%, ΛΑΟΣ 1,20%, ΔΗΜΑΡ 0,90%. Στο ερώτημα για τον καταλληλότερο πρωθυπουργό ο Αντ. Σαμαράς προηγείται με 39,90% έναντι 33,20% του Αλ. Τσίπρα, αλλά στην παράσταση νίκης ο ΣΥΡΙΖΑ προηγείται με 39,30% έναντι 30,10% της Ν.Δ. Το 39,80% συμφωνεί για πρόωρη προσφυγή στις κάλπες λόγω αδυναμίας εκλογής Προέδρου της Δημοκρατίας έναντι 51,60% που διαφωνεί και το 54,30% δηλώνει λίγο έως καθόλου ικανοποιημένο από τη συγκυβέρνηση.

Φ.Π.

«Οι χρήστες θα πρέπει να αναζητήσουν κρυπτογραφημένα εργαλεία και να σταματήσουν να χρησιμοποιούν τις υπηρεσίες που είναι εχθρικές προς την προστασία της ιδιωτικής ζωής», είπε ο Εντουαρντ Σνόουντεν και ο κόσμος πάγωσε. Περίεργο, αφού τόσο καιρό το ίδιο λέει ο πρώην υπάλληλος της CIA και νυν νο1 καταζητούμενος των ΗΠΑ.

Ο Σνόουντεν σε μια «δικτυακή» συνέντευξή του στο πλαίσιο του New Yorker Festival, άσκησε δριμεία κριτική εναντίον του Dropbox, του Facebook και της Google. Συμβούλεψε όσους θέλουν να διατηρήσουν τα προσωπικά τους δεδομένα μακριά από τα μάτια και τα χέρια τρίτων να παραμείνουν μακριά από τις πλατφόρμες των διαδικτυακών υπηρεσιών. Αν και παραδέχτηκε πως οι συγκεκριμένες υπηρεσίες έχουν επιδείξει σημαντικές βελτιώσεις σε ζητήματα ασφαλείας των χρηστών, υποστήριξε πως εξακολουθούν να παραμένουν επικίνδυνες.

Για να χαλαρώσετε λίγο από τον πανικό (παρακαλώ να σταματήσουν τα τηλέφωνα και τα μέιλ, απαντώ σε όλους από εδώ όπως υποσχέθηκα) σας λέω ότι παρακολουθώντας τη συνέντευξη (http://youtu.be/fidq3jow8bc), διαπίστωσα κατ’ αρχήν ότι έγινε με Google hangouts, το οποίο από μόνο του αποδυναμώνει κάπως τη φοβία που μπορεί να κυρίεψε κάποιον. Το Google hangouts είναι μια υπηρεσία του Google+ που χρησιμοποιείται όπως το skype, αλλά κάνει και ταυτόχρονη εγγραφή της «συνεδρίας» ή τηλεφωνήματος ή βιντεοκλήσης ή όπως το πει κανείς. Μια που ο Σνόουντεν βρίσκεται στη Ρωσία και δεν μπορεί καν να πατήσει το πόδι του στην Αμερική, ο μόνος τρόπος να μιλήσεις μαζί του εύκολα και ανέξοδα (και να μαγνητοσκοπήσεις κιόλας) είναι το Google hangouts.

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή. Οτιδήποτε κάνουμε στο Δίκτυο, από το να στείλουμε ένα μέιλ μέχρι να κρεμάσουμε μια εικόνα στο Pinterest, θα πρέπει να θεωρούμε ότι είναι ΔΗ-ΜΟ-ΣΙ-Ο. Δεν υπάρχει απολύτως τίποτα που να μπορεί να παραμείνει ιδιωτικό στο Δίκτυο. Ούτε και στο τηλέφωνο, άλλωστε. Αν οι αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες παρακολουθούσαν το τηλέφωνο της Ανγκελα Μέρκελ, υπάρχει κανείς που να πιστεύει ότι η οποιαδήποτε μυστική ή όχι υπηρεσία δεν μπορεί να παρακολουθήσει και το δικό του; Ο,τι θες να κρύψεις στείλε το με ταχυδρομικό περιστέρι καλύτερα. Ή χρησιμοποίησε ένα μέιλ που ο σέρβερ του είναι ασφαλείας. Συνήθως της δουλειάς. Εκεί μόνο το αφεντικό μπορεί να το διαβάσει. Ουφ! Ή μήπως όχι;

Αν βάλουμε καλά στο μυαλό μας πως οτιδήποτε δημοσιεύουμε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μπορεί αύριο να βρεθεί οπουδήποτε, τότε και θα μας φύγει το άγχος και θα προστατευτούμε και καλύτερα. Θυμηθείτε ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι η πλατεία του χωριού. Ο,τι γράφουμε εκεί είναι σαν να το φωνάζει ο τελάλης στην πλατεία. Εγώ πάντως, που έχω και τις καλύτερες των προθέσεων, αν έπρεπε να προσλάβω κάποιον, μια ματιά στο Facebook και το Twitter του θα την έριχνα. Οχι για να κατασκοπεύσω κανέναν… αλλά ποιος θέλει στη δουλειά ένα τύπο που τις νύχτες ξεκατινιάζεται με όποιον λάχει; Δυστυχώς, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης φανερώνουν όλα τα κρυφά (και φανερά) μας πάθη. Από την άλλη, θα ήμουνα κακός εργοδότης αν προσπαθούσα να «ψαρέψω» πολιτικές, πολιτιστικές, σεξουαλικές ή άλλου είδους προτιμήσεις, τις οποίες δεν έχω καμία δουλειά να γνωρίζω και αυτή ακριβώς είναι η ιδιωτικότητα για την οποία συζητάμε.

Το ότι ο Σνόουντεν μας ξεκούνησε το βρίσκω θετικό. Το ότι μόλις τώρα ανακάλυψαν όλοι ότι όποιος θέλει έχει τη δυνατότητα να μας παρακολουθήσει, ότι η φωτογραφία από τις διακοπές που ανεβάσαμε του ανήκει, ότι η ιδιωτικότητα είναι μια έννοια χωρίς νόημα στο Δίκτυο, το βρίσκω θλιβερό. Από την άλλη, κάλλιο αργά παρά ποτέ…

………………………………………

e-ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ

Μια νέα εφαρμογή, με το όνομα ΑΒΕΚΤ advancedSearch, για την ενίσχυση των εργασιών καταλογογράφησης και την αξιοποίηση online καταλόγων βιβλιοθηκών στην Ελλάδα και το εξωτερικό, ανέπτυξε και διαθέτει χωρίς κόστος το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης (ΕΚΤ). H εφαρμογή απευθύνεται σε βιβλιοθήκες και άλλους φορείς που εκτελούν εργασίες καταλογογράφησης, αρχεία, μουσεία, συλλόγους, σε βιβλιοθηκονόμους, εργαζόμενους σε βιβλιοθήκες, φοιτητές, αλλά και σε ιδιώτες που επιθυμούν να αναζητούν ταυτόχρονα σε καταλόγους βιβλιοθηκών μέσα από ένα desktop περιβάλλον.

Με τη χρήση της εφαρμογής αυτής επιτυγχάνεται η αξιοποίηση εγγραφών που έχουν συγκροτηθεί από βιβλιοθήκες και αποφεύγεται η επανάληψη της καταλογογράφησης, η οποία αποτελεί ιδιαίτερα χρονοβόρα εργασία. Η εφαρμογή επιτρέπει τον εντοπισμό και την αποθήκευση έτοιμων βιβλιογραφικών εγγραφών, καθώς μπορεί να πραγματοποιεί ταυτόχρονη online αναζήτηση σε 26 επιλεγμένους καταλόγους βιβλιοθηκών στην Ελλάδα και το εξωτερικό, δίνοντας στους χρήστες τη δυνατότητα να προσθέσουν και άλλες. Μέσω της εφαρμογής, οι χρήστες μπορούν να αναζητήσουν, με διάφορα κριτήρια, έτοιμες εγγραφές για τεκμήρια που χρειάζεται να καταλογογραφήσουν. Αφού εντοπίσουν την επιθυμητή εγγραφή μπορούν να την αποθηκεύσουν και να την εισαγάγουν στο σύστημα καταλογογράφησης που διαθέτουν.

Ειδικότερα, για όσους εκτελούν εργασίες καταλογογράφησης σε UNIMARC ή MARC21 και ενδιαφέρονται άμεσα και γρήγορα να εντοπίσουν αν υπάρχουν έτοιμες βιβλιογραφικές εγγραφές για τα τεκμήρια που χρειάζεται να καταλογογραφήσουν, η εφαρμογή ABEKT advancedSearch προσφέρει τις δυνατότητες:

*ταυτόχρονης αναζήτησης βιβλιογραφικών εγγραφών σε 26 επιλεγμένους καταλόγους βιβλιοθηκών στην Ελλάδα και το εξωτερικό,

*προσθήκης στην εφαρμογή επιπλέον καταλόγων βιβλιοθηκών που επιθυμεί ο χρήστης και οι οποίοι διατίθενται μέσω του πρωτοκόλλου Z39.50 Server,

*άμεσου εντοπισμού των επιθυμητών εγγραφών με τη χρήση παραμετροποιήσιμων κριτηρίων και φίλτρων στην αναζήτηση,

*αποθήκευσης των εγγραφών στον υπολογιστή του χρήστη σε διάταξη UNIMARC ή MARC21,

*εύκολης εισαγωγής των εγγραφών στο σύστημα καταλογογράφησης του χρήστη, εφόσον είναι συμβατό με UNIMARC ή MARC21,

*συγχώνευσης διαφορετικών εγγραφών που ανακτήθηκαν μέσω της αναζήτησης, τα οποία αναφέρονται στο ίδιο τεκμήριο (σε πιλοτική λειτουργία).

Το advancedSearch ανήκει στην οικογένεια εφαρμογών του συστήματος ΑΒΕΚΤ (Αυτοματισμός Βιβλιοθηκών ΕΚΤ), αλλά μπορεί να χρησιμοποιηθεί και ως αυτόνομη εφαρμογή από φορείς που δεν διαθέτουν το ΑΒΕΚΤ (www.abekt.gr). Η εφαρμογή ΑΒΕΚΤ advancedSearch είναι διαθέσιμη, χωρίς κόστος και κατόπιν εγγραφής, στη διεύθυνση http://www.abekt.gr/node/108. Για οποιοδήποτε θέμα σχετικό με την εφαρμογή advancedSearch, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να επικοινωνούν με το ΕΚΤ, μέσω e-mail, στη διεύθυνση abekt@ekt.gr και θέμα [advancedSearch].

Το ΕΚΤ διαθέτει από το 2004 το περιβάλλον «η Αργώ» (http://argo.ekt.gr) για την ανοικτή πρόσβαση σε βιβλιογραφικές πηγές πληροφόρησης. Πρόκειται για ένα αντίστοιχο web περιβάλλον, για την αναζήτηση βιβλιογραφικών εγγραφών σε καταλόγους βιβλιοθηκών στην Ελλάδα και το εξωτερικό.

…………………………………………

e-ΕΙΔΗΣΕΙΣ

*Tο E-Learning του ΚΕΚ του Πανεπιστημίου Αθηνών, σε συνεργασία με την εταιρεία Συμβουλευτικής και Επαγγελματικού Προσανατολισμού EduJob, διοργανώνει την ημερίδα «Αγορά Εργασίας και Σύνταξη Βιογραφικού», το Σάββατο 8 Νοεμβρίου 2014. Στόχος της είναι να προσφέρει στους επισκέπτες πληροφόρηση σε σχέση με τις ζητούμενες ειδικότητες από την αγορά εργασίας, τα ζητήματα σύνταξης βιογραφικού, τα ζητήματα συνοδευτικής επιστολής και συνέντευξης και τα ζητήματα αγοράς εργασίας. Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί στο κτίριο «Κωστής Παλαμάς», Ακαδημίας 48 και Σίνα, 10.00-16.00.

*Η Διαδραστική Εκθεση Επιστήμης και Τεχνολογίας προσκαλεί το κοινό σε μια επιστημονική περιήγηση… στο παιχνίδι και τη φαντασία! Πώς συνδέονται αυτές οι φαινομενικά ασύνδετες έννοιες; Υπάρχει επιστήμη στα παιχνίδια; Υπάρχει φαντασία στην επιστήμη; Αφήνουμε την αυστηρή πλευρά της επιστήμης και αναζητούμε τη σύνδεση της επιστημονικής σκέψης με το παιχνίδι και τη φαντασία. Στο διαδραστικό εργαστήρι τα παιδιά θέτουν τη φαντασία τους σε δράση και κάνουν πειράματα για να λύσουν ένα μυστήριο. Στην επίδειξη πειραμάτων εξετάζουμε γνωστά και αγαπημένα παιχνίδια και αποκαλύπτουμε την επιστήμη που κρύβουν. Το απόγευμα, στη διαδραστική αφήγηση, βουτάμε σε ένα ταξίδι στον κόσμο της φαντασίας. Ποιος ήταν ο ρόλος της στον τρόπο σκέψης διάσημων διανοητών; Κάθε Σάββατο και Κυριακή από τις 25 Οκτωβρίου 2014 μέχρι την 1 Φεβρουαρίου 2015, στο πρόγραμμα της ενότητας «Επιστήμη, Παιχνίδι, Φαντασία».

*Στις 15 Οκτωβρίου άνοιξε ευρωπαϊκός διαγωνισμός για μικρο- και νανοτεχνολογίες (Key Enabling Technologies), συνολικής επένδυσης 100 εκατ. ευρώ. Η προθεσμία κατάθεσης προτάσεων είναι η 14η Απριλίου. Πληροφορίες στο https://ec.europa.eu/digital-agenda/en/news/electronics-eu100-million-bugdet-call-open-15-october

valia@inrec.gr

Το Νόμπελ Ιατρικής στο «εγκεφαλικό GPS»

Το φετινό Νόμπελ για την Ιατρική και τη Φυσιολογία επιβράβευσε την ανακάλυψη του εγκεφαλικού συστήματος που μας επιτρέπει να προσανατολιζόμαστε στον χώρο, ένα είδος βιολογικού συστήματος πλοήγησης ή, για όσους αρέσκονται σε τεχνολογικές μεταφορές, του «εγκεφαλικού GPS».

Το βραβείο μοιράστηκαν από κοινού τρεις πρωτοπόροι ερευνητές του εγκεφάλου, ο Τζον Ο’Κιφ (John O’Keefe), διάσημος Αμερικανοβρετανός νευροψυχολόγος, και το ζεύγος Μόζερ, η Μέι-Μπριτ Μόζερ (May-Britt Moser) και ο Εντβαρντ Μόζερ (Edvard Moser), αμφότεροι Νορβηγοί νευροεπιστήμονες. Χάρη στις πρωτοποριακές έρευνές τους οι τρεις επιφανείς επιστήμονες ανακάλυψαν όχι μόνο πώς καταφέρνει ο εγκέφαλός μας να εντοπίζει τη θέση μας στον χώρο, αλλά και πώς «πλοηγεί» το σώμα μας μέσα σ’ αυτόν.

Στον Τζον Ο’Κιφ οφείλεται η ανακάλυψη του νευρωνικού κυκλώματος της χωρικής μνήμης που βρίσκεται στον ιππόκαμπο. Στις αρχές της δεκαετίας του 1970, όταν εργαζόταν στο Πανεπιστήμιο University College του Λονδίνου, ο Ο’Κιφ πραγματοποίησε σειρά από εντυπωσιακά πειράματα με αρουραίους.

Τα πειράματα αυτά υποδείκνυαν σαφώς ότι στον ιππόκαμπο των θηλαστικών –άρα και του ανθρώπου!– υπάρχει ένας αριθμός ειδικών νευρικών κυττάρων που ονομάζονται «κύτταρα θέσης» στον χώρο (space cell) και τα οποία ενεργοποιούνται πάντοτε όποτε ο οργανισμός χρειάζεται τη «χωρική μνήμη». Ο Τζον Ο’Κιφ είχε από τότε υποστηρίξει ότι τα «κύτταρα θέσης» στον ιππόκαμπο δεν καταγράφουν απλώς οπτικές πληροφορίες, αλλά δημιουργούν πραγματικούς εγκεφαλικούς χάρτες του χώρου. Και, όπως αποδείχτηκε αργότερα, και τα ανώτερα θηλαστικά (π.χ. χιμπατζήδες, άνθρωποι κ.ά.) δημιουργούν τέτοιους χάρτες!

Η περιγραφή όμως του εγκεφαλικού μηχανισμού της χαρτογράφησης και του προσανατολισμού στον χώρο παρέμενε ατελής όσο έλειπε η αποφασιστικής σημασίας συμβολή του ενδορινικού φλοιού του εγκεφάλου. Εκεί βρίσκεται ένα άλλο νευρωνικό κύκλωμα, τα «κύτταρα πλέγματος», τα οποία σε στενή συνεργασία με τα «κύτταρα θέσης» δημιουργούν έναν πλήρη εγκεφαλικό μηχανισμό που επιτρέπει στον οργανισμό να βρίσκει τη θέση του, τον προσανατολισμό του και τη σωστή κίνηση στον χώρο.

Αυτό έδειξαν, μετά από αρκετά χρόνια, οι συστηματικές έρευνες της Μέι-Μπριτ Μόζερ και του συζύγου της Εντβαρντ Μόζερ στο νορβηγικό Πανεπιστήμιο του Τροντχάιμ. Ας σημειωθεί ότι οι δύο Νορβηγοί νευροεπιστήμονες γνωρίστηκαν και ερωτεύτηκαν την εποχή που ως νεαροί ερευνητές εργάζονταν στο εργαστήριο του Τζον Ο’Κιφ στις ΗΠΑ.

Πιο πρόσφατες έρευνες μάλιστα, που βασίζονται στις σύγχρονες τεχνικές απεικόνισης του εγκεφάλου, και κλινικές μελέτες σε άτομα που υποφέρουν από νευροεκφυλιστικές παθήσεις (π.χ. σύνδρομο Αλτσχάιμερ) επιβεβαίωσαν την ύπαρξη αυτού του μηχανισμού και στον άνθρωπο.

Πώς όμως δικαιολογείται η συγκεκριμένη επιλογή;

Είναι η ενδέκατη φορά που το βραβείο Νόμπελ Ιατρικής και Φυσιολογίας απονέμεται σε ερευνητές από το πεδίο των Νευροεπιστημών. Και η Μέι-Μπριτ Μόζερ είναι η δεύτερη γυναίκα νευροεπιστήμων που βραβεύεται με Νόμπελ (η πρώτη ήταν η Ρίτα Λεβί Μονταλτσίνι, το 1986).

Το πρώτο βραβείο Νόμπελ για νευροβιολογικές έρευνες δόθηκε το 1906 στους Καμίλο Γκόλτζι και Σαντιάγκο Ραμόν ι Καχάλ για τις θεμελιώδεις ανακαλύψεις τους σχετικά με την κυτταρική δομή και επικοινωνία του νευρικού συστήματος, ενώ το προτελευταίο βραβείο στη Νευροεπιστήμη δόθηκε το 2000 (στους Α. Κάρλσον, Π. Γκρίνγκαρντ και Ε. Ρ. Κάντελ). Οσο για τη φετινή απόφαση να δοθεί άλλο ένα βραβείο Νόμπελ στην έρευνα του εγκεφάλου, αυτή αποτελεί την υπέρτατη επιστημονική αναγνώριση του έργου τριών διαπρεπών ερευνητών, οι οποίοι τις τελευταίες δεκαετίες μελέτησαν και χαρτογράφησαν λεπτομερώς τον εγκεφαλικό μηχανισμό που μας επιτρέπει κάθε στιγμή να εντοπίζουμε τη θέση μας και να κινούμαστε με σχετική αυτονομία στον χώρο.

Επιπλέον με την ανακάλυψη αυτού του βιολογικού συστήματος προσανατολισμού επιβεβαιώνεται η εξάρτηση κάποιων ανώτερων νοητικών λειτουργιών από συγκεκριμένες εγκεφαλικές δομές, δηλαδή η σαφής εξάρτηση του νου από τον εγκέφαλο.

Εξάλλου αυτό το γεγονός επικαλέστηκε η επιτροπή για το Νόμπελ Ιατρικής, όταν δικαιολόγησε τη συγκεκριμένη επιλογή της: «Είναι η πρώτη σαφής απόδειξη των κυτταρικών βάσεων μιας ανώτερης γνωστικής λειτουργίας». Με τις ανακαλύψεις τους οι τρεις ερευνητές «… έλυσαν ένα πρόβλημα που απασχολούσε φιλόσοφους και επιστήμονες επί αιώνες: πώς ο εγκέφαλός μας δημιουργεί έναν χάρτη του χώρου που μας περιβάλλει και πώς βρίσκουμε τον δρόμο μας σε ένα περίπλοκο περιβάλλον».

Πρόκειται για ένα θεμελιώδες εγκεφαλικό σύστημα από το οποίο εξαρτάται κυριολεκτικά η επιβίωση του οργανισμού: αν κάθε πρωί μπορούμε να σηκωνόμαστε από το κρεβάτι, να κινούμαστε άνετα μέσα στο σπίτι, να πηγαίνουμε σε όποιο σημείο της πόλης επιθυμούμε (ακόμη και αλλάζοντας δρόμο), οφείλεται στο «βιολογικό GPS» στο κεφάλι μας. Με αυτήν ακριβώς την έννοια το εγκεφαλικό σύστημα προσανατολισμού θα μπορούσε να παρομοιαστεί με μια μηχανή GPS, μόνο που είναι ασύγκριτα τελειότερο και πολύ πιο ευέλικτο από τα μηχανικά συστήματα πλοήγησης.

Οσο για τις συνέπειες αυτής της ανακάλυψης, δεν είναι μόνο γνωστικές αλλά και πρακτικές: στο άμεσο μέλλον είναι βέβαιο ότι θα συμβάλει στην κατανόηση και τη θεραπεία των κινητικών νευροεκφυλιστικών ασθενειών ενώ, στο απώτερο μέλλον, ενδέχεται να οδηγήσει στη δημιουργία μιας νέας γενιάς ρομπότ που θα διαθέτουν μεγαλύτερη αυτονομία και επίγνωση των κινήσεών τους στον χώρο.

Ενα Νόμπελ Φυσικής για λόγους οικονομικούς και οικολογικούς!

Οπως ανακοίνωσε η Βασιλική Ακαδημία Επιστημών της Σουηδίας, το βραβείο Νόμπελ Φυσικής για το 2014 θα το μοιραστούν τρεις Ιάπωνες ερευνητές: ο Ισάμου Ακασάκι (Isamu Akasaki) και ο Χιρόσι Αμάνο (Hiroshi Amano), που εργάζονται στο ιαπωνικό Πανεπιστήμιο της Ναγκόγια, και ο Σούτζι Νακαμούρα (Shuji Nakamura), που εδώ και χρόνια εργάζεται στο αμερικανικό Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στη Σάντα Μπάρμπαρα.

Οι τρεις Ιάπωνες φυσικοί θα τιμηθούν φέτος για την ανακάλυψη και την τελειοποίηση των λαμπτήρων γαλάζιου LED. Αυτοί οι νέοι λαμπτήρες είναι ιδιαιτέρως οικονομικοί από άποψη κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας. Συνεπώς, θεωρείται βέβαιο ότι πολύ σύντομα θα αντικαταστήσουν τους γνωστούς λαμπτήρες. Εξάλλου ήδη τους βλέπουμε παντού γύρω μας: συνήθως στις νέες ηλεκτρικές συσκευές και σπανιότερα στα σπίτια μας.

Αυτοί οι νέοι λαμπτήρες LED (από το Light Εmitting Diode), δηλαδή οι κρυσταλλοδίοδοι εκπομπής γαλάζιου φωτός, επινοήθηκαν από τους τρεις Ιάπωνες ερευνητές στις αρχές του 1990. Εκτοτε τους βελτίωσαν σημαντικά ώστε το πιο φωτεινό γαλάζιο χρώμα που παράγουν να συνδυάζεται και να συμπληρώνει σημαντικά την παλέτα χρωμάτων που παρήγαγαν οι προηγούμενοι λαμπτήρες LED, οι οποίοι επί τριάντα χρόνια περιορίζονταν στην εκπομπή μόνο κόκκινου και πράσινου φωτός.

Η επιτυχής προσθήκη ενός τρίτου, πολύ πιο φωτεινού χρώματος επέτρεψε στους ερευνητές αυτούς να σχεδιάσουν και να κατασκευάσουν έναν νέου τύπου λαμπτήρα που είναι σε θέση να παράγει ένα λευκό, λαμπρό και ευχάριστο φωτισμό με πολύ χαμηλή κατανάλωση ενέργειας!

Κάθε Κρυσταλλοδίοδος Εκπομπής Φωτός, δηλαδή κάθε λαμπτήρας LED, είναι μια διάταξη κατά στρώματα διαφορετικών ημιαγώγιμων υλικών, χάρη στα οποία μεγάλο μέρος της ηλεκτρικής ενέργειας μετατρέπεται σε φωτόνια. Αυτό έχει ως συνέπεια μια αξιοσημείωτη βελτίωση ως προς τη φωτεινότητα αλλά και ως προς την εξοικονόμηση ενέργειας σε σύγκριση με τις τεχνητές πηγές φωτός, στις οποίες το μεγαλύτερο μέρος της ηλεκτρικής ενέργειας μετατρέπεται σε θερμότητα -δηλαδή «χάνεται» επειδή εκπέμπεται στο περιβάλλον- και μόνο ένα μικρό κλάσμα της ηλεκτρικής ενέργειας μετατρέπεται σε φως.

Για να κατανοήσουμε την πραγματική σημασία και τη σπουδαιότητα αυτής της ανακάλυψης θα πρέπει να ανατρέξουμε στην ιστορία του φωτισμού των ανθρώπινων δραστηριοτήτων. Μέχρι τα τέλη του δέκατου ένατου αιώνα, εκτός από τον ήλιο, οι συνήθεις πηγές φωτισμού ήταν η καύση λαδιού, κεριών ή ξύλων. Τα πράγματα άλλαξαν ριζικά το 1878, όταν ο Τόμας Εντισον (Thomas Edison) κατάφερε να κατασκευάσει τον πρώτο λαμπτήρα πυρακτώσεως: ένα μεταλλικό σύρμα μέσα σε γυάλινο κάλυμμα. Οταν διέρχεται ηλεκτρικό ρεύμα το σύρμα πυρακτώνεται (φαινόμενο Τζάουλ) και εκπέμπει το γνωστό κιτρινιάρικο φως. Περιττό να εξηγήσουμε τη σημασία αυτής της ανακάλυψης, είναι πανταχού παρούσα μπρος στα μάτια μας μόλις βραδιάζει, αρκεί να ανοίξουμε… τον διακόπτη.

Οι «Κρυσταλλοδίοδοι Εκπομπής Φωτός» ή λαμπτήρες LΕD δημιουργήθηκαν στις αρχές της δεκαετίας του 1970 και η αρχή λειτουργίας τους διαφέρει αρκετά από αυτήν των λαμπτήρων πυρακτώσεως και φθορισμού. Οι κλασικοί λαμπτήρες πυρακτώσεως δεν είναι καθόλου αποδοτικοί επειδή η λειτουργία τους απαιτεί την κατανάλωση πολλής ενέργειας. Επίσης έχουν μικρή διάρκεια ζωής. Και τα πράγματα δεν βελτιώθηκαν σημαντικά με τους πιο σύγχρονους και πιο «οικονομικούς» λαμπτήρες φθορισμού.

Το Νόμπελ Φυσικής για εξοικονόμηση ενέργειας

Αντίθετα, οι λαμπτήρες LED είναι πραγματικά οικονομικοί και διαρκούν πολύ περισσότερο, 10 με 15 χιλιάδες ώρες λειτουργίας, δηλαδή περίπου 15 χρόνια! Επιπλέον μολύνουν λιγότερο το περιβάλλον επειδή δεν περιέχουν υδράργυρο, κυρίως όμως λόγω της πολύ μικρής κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας.

Ισως γι’ αυτό, κατά την ανακοίνωση των φετινών Νόμπελ Φυσικής, η επιτροπή ένιωσε την ανάγκη να προχωρήσει σε μια μάλλον ασυνήθιστη πρόβλεψη: «Οι λάμπες πυρακτώσεως φώτισαν τον εικοστό αιώνα. Ο εικοστός πρώτος αιώνας θα φωτιστεί από λαμπτήρες LED. Μετά την επινόηση των λαμπτήρων LED διαθέτουμε πλέον εναλλακτικές επιλογές που έχουν και μεγαλύτερη διάρκεια και μεγαλύτερη αποδοτικότητα απ’ ό,τι είχαν οι παλιότερες πηγές φωτός». Συνεπώς, οι τρεις Ιάπωνες ερευνητές τιμήθηκαν φέτος με το βραβείο Νόμπελ «επειδή επινόησαν μια νέα πηγή φωτός αποδοτική από ενεργειακή άποψη και μη βλαπτική για το περιβάλλον», όπως αναφέρει η επίσημη ανακοίνωση της Σουηδικής Βασιλικής Ακαδημίας Επιστημών.

Νόμπελ Χημείας για τους… νανοσκόπους

Δύο Αμερικανοί, ο Ερικ Μπέτζιγκ (Eric Betzig) και ο Γουίλιαμ Μέρνερ (William Moerner), και ένας Γερμανός, ο Στέφαν Χελ (Stefan Hell), θα μοιραστούν εξίσου το Νόμπελ Χημείας για το 2014.

Με αυτή την απόφασή της η επιτροπή απονομής του πολύτιμου βραβείου στη Στοκχόλμη επέλεξε να τιμήσει -με τη συνήθη καθυστέρηση- τους επιστήμονες που επινόησαν και τελειοποίησαν τη «νανοσκοπία», μια τεχνική που χρησιμοποιείται πλέον ευρέως σε όλα τα σύγχρονα εργαστήρια.

Ολοι αναγνωρίζουμε βέβαια την τεράστια σημασία που είχε για την επιστήμη η επινόηση του οπτικού και κατόπιν του ηλεκτρονικού μικροσκοπίου. Κυριολεκτικά έδωσε στους ανθρώπους τη δυνατότητα να εξερευνήσουν το αόρατο, επί χιλιετίες, σύμπαν του μικρόκοσμου. Ετσι ανακαλύψαμε την ύπαρξη και την ενίοτε βλαπτική συμπεριφορά των μικροοργανισμών. Επίσης χάρη στα μικροσκόπια έγινε ορατή η εσωτερική αρχιτεκτονική και η λειτουργία των μονάδων της ζωής, αποκαλύφθηκε δηλαδή η απίστευτα περίπλοκη μικροδομή των κυττάρων που, ως γνωστόν, συγκροτούν όλους τους πολυκύτταρους οργανισμούς.

Ωστόσο, παρά την ευρύτατη εφαρμογή της, η μικροσκοπία, προκειμένου να αναπτυχθεί περαιτέρω, έπρεπε να υπερβεί ένα μεγάλο εμπόδιο, έναν δήθεν ανυπέρβλητο φυσικό περιορισμό. Αυτό το φυσικό «όριο» το περιέγραψε το 1873 διατυπώνοντάς το ως απαγορευτική αρχή ο μεγάλος οπτικός φυσικός Ερνστ Αμπε (E. Abbe). Ο Αμπε είχε προβλέψει ότι τα οπτικά μικροσκόπια, όσο τέλεια κι αν γίνονταν, δεν θα κατάφερναν ποτέ να υπερβούν το φυσικό όριο των 0,2 μικρομέτρων (χιλιοστά του χιλιοστού): η ανάλυσή τους δηλαδή δεν θα μπορούσε ποτέ να είναι μεγαλύτερη από ό,τι το μισό του μήκους κύματος του φωτός.

Η επιστήμη όμως δεν υπάρχει μόνο για να θέτει ή για να αναγνωρίζει φυσικά όρια, αλλά και για να τα υπερβαίνει! Αυτό ακριβώς έκαναν οι τρεις ερευνητές και γι’ αυτό κέρδισαν το φετινό Νόμπελ Χημείας. Πολύ συνοπτικά, κατάφεραν να υπερβούν αυτό το δήθεν «ανυπέρβλητο» όριο μετατρέποντας τη μικροσκοπία σε… νανοσκοπία.

Το δήθεν φυσικό όριο στη μικροσκοπική ανάλυση που είχε προβλέψει ο Ε. Αμπε αποδείχτηκε ένας μύθος. Η δημιουργικότητα και η επινοητικότητα της επιστημονικής σκέψης κατάφεραν τελικά να παρακάμψουν κι αυτό το εμπόδιο μέσω δύο διαφορετικών αλλά εξίσου καινοτόμων προσεγγίσεων.

Πώς κατέστησαν ορατό το… αόρατο

Την πρώτη προσέγγιση ανέπτυξε ο Στέφαν Χελ το 2000 με την επινόηση των μικροσκοπίων STED (stimulated emission depletion). Τα νέα μικροσκόπια Αποδιέγερσης με Εξαναγκασμένη Εκπομπή ή STED είναι μια εξέλιξη της φθορισμομετρικής μικροσκοπίας που χρησιμοποιεί δύο δέσμες λέιζερ.

Η πρώτη δέσμη λέιζερ μπορεί να διεγείρει τα φθορίζοντα μόρια και να τα αναγκάζει να εκπέμπουν φως, η δεύτερη, αντίθετα, ακυρώνει τον φθορισμό των μεγαλύτερων αντικειμένων, εκτός βέβαια από αυτά που έχουν όγκο μερικών νανομέτρων. Ετσι, χάρη σε αυτήν τη μέθοδο έγινε εφικτή η παράκαμψη της απαγόρευσης του Ε. Αμπε.

Μια διαφορετική προσέγγιση ανέπτυξαν στις ΗΠΑ οι Ερικ Μπέτσιγκ και Ουίλιαμ Μέρνερ. Πρόκειται για τη μικροσκοπία «μεμονωμένων μορίων». Μια τεχνική που βασίζεται στη δυνατότητα επιλεκτικής ενεργοποίησης και απενεργοποίησης των μορίων που έγιναν ορατά χάρη στον χρωματισμό τους με τις κατάλληλες φθορίζουσες ουσίες, μια εξέλιξη δηλαδή της φθορισμομετρικής μικροσκοπίας.

Χάρη σε αυτές τις τεχνικές μπορούμε πλέον να παρακολουθούμε τα κύτταρα σε μοριακό επίπεδο: τα μεμονωμένα μόρια στο εσωτερικό των κυττάρων ή την ελλιπή συγκρότηση και τον ρόλο διάφορων πρωτεϊνών στην εμφάνιση διάφορων νευροεκφυλιστικών παθήσεων.

Κοντολογίς, οι τρεις ερευνητές οδήγησαν τη μικροσκοπία σε μια νέα βαθύτερη διάσταση: στην οπτικοποίηση των αόρατων μέχρι τότε μικροσκοπικών δομών και στην κατασκευή μικροσκοπίων υψηλότατης ανάλυσης που προσεγγίζει πια τη νανομετρική κλίμακα.

• «Η κοινωνία των ίσων» είναι το τρίτο μέρος, μετά τα έργα σας «La Contre-Démocratie» και «La Légitimité démocratique», του φιλοσοφικού και ιστορικού στοχασμού σας για τους σύγχρονους μετασχηματισμούς της δημοκρατίας. Ποια είναι η λογική που το διέπει;

Η δημοκρατία ορίζεται κλασικά ως ένας τύπος πολιτικού καθεστώτος. Από αυτή τη σκοπιά την προσέγγισα στα δύο προηγούμενα έργα μου. Η δημοκρατία όμως είναι και μια μορφή κοινωνίας. Ο Τοκβίλ είχε ήδη υπογραμμίσει αυτή τη διάσταση, βλέποντας σε εκείνο που αυτός αποκάλεσε «ισότητα των συνθηκών» τη γενεσιουργό αρχή της δημοκρατίας. Με αυτό το τρίτο έργο μου θέλησα να δώσω συστηματική μορφή σε αυτή την αντίληψή του, προτείνοντας μια ιστορία και μια γενική θεωρία της ιδέας της δημοκρατικής ισότητας. Στοχεύοντας πρώτα να αποσαφηνίσω το νόημα που είχε πάρει αυτή η ιδέα στην Αμερικανική και στη Γαλλική Επανάσταση. Η ισότητα είχε γίνει τότε αντιληπτή ως ένας τρόπος οικοδόμησης της κοινωνίας, παραγωγής και ζωογόνησης του κοινού βίου. Αυτή θεωρήθηκε ως μια δημοκρατική ιδιότητα και όχι μόνον ως ένα μέτρο της αναδιανομής του πλούτου.

• Μπορείτε να μας αναπτύξετε αυτό το σημείο;

Είναι πράγματι καθοριστικό. Η ιδέα να οικοδομήσουν μια «κοινωνία των ίσων» ήταν κεντρική το 1789. Αυτή η ιδέα προχωρούσε πιο μακριά από μια απλή προβληματική της μείωσης των οικονομικών ανισοτήτων. Η προοπτική ήταν να εγκαθιδρυθεί ένας κόσμος χωρίς προνομιούχους, στον οποίο καθένας θα είχε τα ίδια δικαιώματα, θα αναγνωριζόταν και θα γινόταν σεβαστός ως εξίσου σημαντικός με τους άλλους. Η έννοια της ισότητας όριζε έτσι πάνω απ’ όλα μια μορφή κοινωνικής σχέσης. Αυτή η ισότητα-σχέση αρθρωνόταν γύρω από τρεις μορφές: την ομοιότητα, την ανεξαρτησία και την ιδιότητα του πολίτη. Η ομοιότητα έχει το νόημα μιας ισότητας-ισοτιμίας: να είσαι όμοιος σημαίνει να ανήκεις στην ίδια ανθρωπότητα κόντρα στο γεγονός του προνομίου. Η ανεξαρτησία είναι μια ισότητα-αυτονομία: ορίζεται αρνητικά ως απουσία υποταγής στις σχέσεις μεταξύ των ατόμων και θετικά ως ισορροπία της συναλλαγής. Η ιδιότητα του πολίτη είναι μια ισότητα-συμμετοχή: τη συγκροτούν η πολιτική δραστηριότητα και η κοινότητα στην οποία ανήκει ο πολίτης. Το σχέδιο της ισότητας ως κοινωνικής σχέσης εκφράστηκε συνεπώς στη Γαλλία και στις Ηνωμένες Πολιτείες με τις μορφές ενός κόσμου ομοίων, μιας κοινωνίας αυτόνομων ατόμων και μιας κοινότητας πολιτών. Η ισότητα γινόταν κατ’ αυτόν τον τρόπο αντιληπτή ως σχετική θέση των ατόμων, κανόνας των αμοιβαίων σχέσεών τους και αρχή συγκρότησης του κοινού τους βίου. Μου φάνηκε θεμελιώδες να επιστρέψω σε αυτήν την ιδρυτική διάσταση σε μια περίοδο κατά την οποία η έκρηξη των οικονομικών και κοινωνικών ανισοτήτων ακυρώνει την έννοια της κοινωνίας των ομοίων και τον στόχο των πολιτών να ανήκουν σε έναν κοινό κόσμο. Εχουμε πράγματι ανάγκη να αναβαπτιστούμε σήμερα σε αυτό το επαναστατικό πνεύμα προκειμένου να βγούμε από το τωρινό αδιέξοδο.

• Κατά τη γνώμη σας, ζούμε μια αληθινή αντεπανάσταση στο θέμα των ανισοτήτων: από τη δεκαετία του 1980 κι έπειτα, το πιο πλούσιο 1% του πληθυσμού δεν έπαψε να συσσωρεύει ένα αυξανόμενο μέρος των εισοδημάτων και των περιουσιών. Οπως υπογραμμίζετε στο βιβλίο σας, «ποτέ άλλοτε δεν έχουμε μιλήσει τόσο πολύ γι’ αυτές τις ανισότητες, έχοντας κάνει ταυτόχρονα τόσο λίγα για να τις μειώσουμε»…

Ο όρος αντεπανάσταση δεν είναι αρκετά ισχυρός για να χαρακτηρίσει τη σημερινή περίοδο. Ενώ η ισότητα υπήρξε «η ιδέα-μητέρα» της Επανάστασης (για να επαναλάβουμε την περίφημη διατύπωση του Νεκέρ), η ανάπτυξη των ανισοτήτων είναι σήμερα η δύναμη που κινεί τον κόσμο. […]

• Ανησυχείτε για μια ορισμένη συλλογική συγκατάθεση στην ανισότητα. Προτείνετε να ονομάσουμε «παράδοξο του Μποσιέ» αυτή την κατάσταση όπου οι άνθρωποι αποκηρύσσουν γενικά αυτό στο οποίο συγκατατίθενται ειδικά. Μπορείτε να μας το εξηγήσετε;

Ολες οι έρευνες καταδεικνύουν πως το συναίσθημα ότι ζούμε σε μια άδικη κοινωνία είναι πλειοψηφικό. Αλλά οι παράγοντες που παράγουν αυτές τις ανισότητες –μια ορισμένη στρεβλή φιλοσοφία της ισότητας των ευκαιριών, η εξύμνηση της αξιοκρατίας ή οι μηχανισμοί του ανταγωνισμού– γίνονται ταυτόχρονα ευρέως αποδεκτοί. Το διαδεδομένο συναίσθημα ότι οι ανισότητες είναι «υπερβολικά μεγάλες» και «σκανδαλώδεις» γειτνιάζει με μια σιωπηλή αποδοχή των πολλαπλών ειδικών τους εκφράσεων, καθώς και με μια κρυφή αντίσταση στην πρακτική τους διόρθωση. Από δω πηγάζει το γεγονός ότι μια πλειοψηφική κοινωνική δυσαρέσκεια μπορεί να συνδέεται με μια αδρανή παθητικότητα απέναντι στο γενικό σύστημα των ανισοτήτων. Στιγματίζουν έτσι δημοσίως τις ανισότητες γενικά, ενώ αναγνωρίζουν έμμεσα ως θεμιτά τα ειδικά κίνητρα που τις καθορίζουν. Αποκάλεσα αυτό το φαινόμενο «παράδοξο του Μποσιέ», αναφερόμενος στην περίφημη παρατήρηση του Μποσιέ: «Ο Θεός γελά με τους ανθρώπους που παραπονιούνται για τις συνέπειες, ενώ αγαπούν τις αιτίες».

• Το συναίσθημα της αδικίας και της εξέγερσης ενάντια στην άνοδο των ανισοτήτων εμπνέει ωστόσο τα ευρωπαϊκά κινήματα των «αγανακτισμένων»…

Το ενδιαφέρον σε αυτά τα κινήματα είναι ότι δεν αρκούνται στο να καταγγέλλουν τις οικονομικές ανισότητες. Πηγαίνουν πιο μακριά και επισημαίνουν ότι η συνέπεια αυτού που πρέπει να αποκαλούμε «η απόσχιση των πλουσίων» είναι η διάλυση της ένταξης σε έναν κοινό κόσμο. Εξεγείρονται δικαιολογημένα ενάντια στην κατάστασή τους των λησμονημένων, των ατόμων που δεν αντιμετωπίζονται πλέον ως όμοια, που έχουν υποβιβαστεί σε πολίτες δεύτερης κατηγορίας. Εχουν το συναίσθημα ότι έχουν εγκαταλειφθεί από τη δημοκρατία και από την οικονομία, ότι δεν τους λογαριάζουν καθόλου. Αλλά δεν έχουν πάντοτε την επιστήμη της δυστυχίας τους. Εγραψα την «Κοινωνία των ίσων» και για να εξοπλίσω αυτά τα κινήματα, για να σκιαγραφήσω ταυτόχρονα ένα πλαίσιο ερμηνείας και μια προοπτική στη δράση τους και στη θεμιτή ανυπομονησία τους.

• Σχετικά με αυτήν την κρίση της ισότητας, γράφετε ότι «η Αριστερά έχασε εκείνο που της χάριζε ιστορικά τη δύναμή της και θεμελίωνε ταυτόχρονα τη νομιμότητά της».

Αν θα έπρεπε να συνοψίσω με μια λέξη αυτό που όρισε ιστορικά την Αριστερά, θα έλεγα ότι αυτή υπήρξε το κόμμα της ισότητας. Το πρόβλημα είναι ότι αυτή δεν είναι πλέον αυτό το κόμμα, παρά μόνον πολύ τμηματικά. Το όραμά της έχει περιοριστεί σε μια κουλτούρα της αναδιανομής (είναι το κόμμα της δημόσιας δαπάνης και της φορολογίας) και σε μια υπεράσπιση των ατομικών δικαιωμάτων, ιδιαίτερα στο πεδίο της πάλης κατά των διακρίσεων. Στην εποχή όμως της κρίσης του κράτους πρόνοιας, της απονομιμοποίησης της φορολογίας και της κριτικής του ατομικισμού, αυτά δεν αρκούν. Η Αριστερά βρίσκεται στην άμυνα ή σε μια μειοψηφική θέση. Δεν είναι πλέον πολιτισμικά ηγεμονική. Δεν αρκεί να καταγγέλλει τις ανισότητες. Η Αριστερά οφείλει να εξοπλιστεί με μια νέα σφαιρική κοινωνική φιλοσοφία. Νομίζω ότι με αφετηρία την ιδέα της «κοινωνίας των ίσων» αυτή μπορεί να ξαναγίνει μια δύναμη που γίνεται αντιληπτή ως φορέας ενός οικουμενικού και αξιόπιστου προγράμματος χειραφέτησης. […]