Το έργο της Ελληνικής Εταιρείας Καρδιοαναπνευστικής Αναζωογόνησης (ΕΕΚΑΑ- Ιατρική Επιστημονική Μη κερδοσκοπική Εταιρεία) στοχεύει στη συνεχή ενημέρωση και εκπαίδευση του πολίτη για την παροχή πρώτων βοηθειών και στη διοργάνωση εξειδικευμένων επιστημονικών σεμιναρίων για τους επαγγελματίες υγείας, ώστε να υπάρχει ενιαία αντιμετώπιση του επείγοντος περιστατικού.

Στο πλαίσιο αυτό, διοργανώνει την Παρασκευή 31 Οκτωβρίου και το  Σάββατο 1 Νοεμβρίου το 2ο Πανελλήνιο Συνέδριο Αναζωογόνησης και Αντιμετώπισης Επείγοντος Περιστατικού που θα πραγματοποιηθεί στο ξενοδοχείο «Τιτάνια» (Πανεπιστημίου 52, Αθήνα).

Το συνέδριο θα πλαισιωθεί από διακεκριμένους επιστήμονες από Ελλάδα, Κύπρο, Ευρώπη και Αμερική.

Περισσότερες πληροφορίες: ΕΔΩ

efsyn.gr

Εχουν περάσει τρία χρόνια από την επιβολή του πρώτου Mνημονίου, και ενώ διανύουμε την περίοδο του τρίτου Mνημονίου, λίγο πριν από την επιβολή του τετάρτου και ο διάχυτος θυμός γίνεται όλο και πιο πολύς, την ίδια στιγμή που η σύγχυση, η οποία καλλιεργείται από τους κυβερνώντες, τα ΜΜΕ και τη συνδικαλιστική γραφειοκρατία και η έλλειψη μιας αξιόπιστης ορατής κοινωνικής διεξόδου, διαιωνίζει το μούδιασμα και την «παθητική» στάση.

Ολόκληρη η κοινωνία ζει, όλο αυτό το διάστημα, μέσα σε μια κατάσταση «σοκ και δέους» διαρκείας, σε μια κατάσταση «έκτακτης ανάγκης» που διαρκώς ανανεώνεται και γίνεται όλο και πιο «έκτακτη» και πιο αυταρχική, καθώς, με διαδικασίες τροπολογιών σε νομοσχέδια της μίας μέρας, δημιουργείται το κατάλληλο νομοθετικό και θεσμικό πλαίσιο, έτσι ώστε τίποτα στην Ελλάδα των επόμενων δεκαετιών να μη θυμίζει αυτό που η σημερινή γενιά, οι προηγούμενες από αυτή, αλλά και η νέα γενιά, γνώρισαν, βίωσαν, πάλεψαν, έλπισαν: το «θολό» μετατρέπεται σε «μαύρο» και οι δύσβατες διαδρομές του χθες βλέπουν σήμερα να ορθώνεται ένα αδιαπέραστο τείχος.

Δύσκολο να δεχτεί κανείς -εξίσου δύσκολο και το να αποδεχτεί και το να αντιδράσει δεόντως- ότι ένας ολόκληρος τρόπος ύπαρξης, κοινωνικός και ατομικός, που οικοδομήθηκε μετά το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, καταρρέει στα εξ ων συνετέθη. Οτι, π.χ., το «Δημόσιο», με ό,τι αυτό σήμαινε για το σύστημα των προσδοκιών, αλλά και των αξιών χιλιάδων οικογενειών, έχει τελειώσει. Οτι δεν θα υπάρχει παρά μια μικρή σύνταξη σε πολύ προχωρημένη ηλικία, που ακόμα και αυτή δεν είναι σίγουρο ότι θα υπάρχουν οι προϋποθέσεις να δοθεί. Οτι η αγορά εργασίας ανατρέπεται εκ θεμελίων, μετατρεπόμενη στο βασίλειο της θεσμοθετημένης, πλέον, ελαστικότητας, της αβεβαιότητας και της επισφάλειας, με την ανεργία να καλπάζει σε πρωτοφανή ύψη και τους λίγους που θα διατηρήσουν μια θέση εργασίας, έρμαια στις αδηφάγες ορέξεις των εργοδοτών για διαρκή μείωση του κόστους εργασίας, ν΄ αποτελούν την τάξη των «φτωχών εργαζόμενων», που το εισόδημά τους δεν θα φτάνει ούτε για να πληρώσουν το νοίκι. Οτι θα πρέπει να πληρώνουν για να εξεταστούν στα (πρώην;) δημόσια νοσοκομεία κοκ.

Η οικονομική κρίση ακουμπάει, έτσι, παράλληλα με τη δυνατότητα της καθαυτό επιβίωσης, την ίδια την έννοια του νοήματος της ζωής – γίνεται κρίση προοπτικών, που βιώνουν πρωτίστως οι νέοι. Η προοπτική μιας «εργασιακής καριέρας», βασικό στοιχείο που δομεί και νοηματοδοτεί την ανθρώπινη ύπαρξη, γίνεται απλώς μια ανάμνηση από το παρελθόν. Και η οικογένεια, στην οποία κανείς επιστρέφει διωγμένος από της αγορά εργασίας, δεν είναι η «παλιά» οικογένεια που κρατούσε και υποστήριζε τα μέλη της μέχρι και σε μεγάλη ηλικία. Είναι μια οικογένεια σε κρίση, οδύνη, κατακερματισμό, διάλυση. Η απουσία διεξόδου προς την κοινωνική δράση λειτουργεί με τρόπο ώστε πίσω από και διαμέσου μιας εξωτερικά «παθητικής» στάσης ν΄ «απορροφάται», αλλά και να υποβόσκει, πολλή ψυχική δυσφορία, θυμός και πόνος. Ενας πόνος, και ένας θυμός, πολλές φορές ανέκφραστος, την ίδια στιγμή που, πίσω από την έξωθεν «παθητικότητα», προετοιμάζεται η «ξαφνική», χωρίς καμιά προειδοποίηση, βία κατά του εαυτού, ή κατά άλλων… συνήθως, όμως, κατά του εαυτού…

διαρκής καλλιέργεια του φόβου μέσα από την, με ποικίλους τρόπους, άσκηση μιας μαζικής και καθημερινής τρομοκρατίας είναι ο τρόπος της διακυβέρνησης του σήμερα. Οπως συμβουλεύουν οι μέντορες της σχολής του Σικάγου, με την παράλληλη μεταφορά από άλλα πεδία όπου αποτελεί κομβικό στοιχείο η παράλυση των αντιστάσεων, όπως ήταν η εισβολή στο Ιράκ: «Η δύναμη επιβολής πρέπει «να αποκτά τον έλεγχο του περιβάλλοντος και να παραλύει ή να επιβαρύνει τον τρόπο με τον οποίο ο αντίπαλος αντιλαμβάνεται και κατανοεί τα γεγονότα, έτσι ώστε ο εχθρός να είναι ανίκανος ν΄ αντισταθεί».

Το οικονομικό σοκ λειτουργεί με βάση μια παρόμοια θεωρία: την εικασία ότι οι άνθρωποι μπορούν να προβάλλουν αντίσταση σε τμηματικές αλλαγές (την περικοπή ενός προγράμματος υγείας ή μια εμπορική συμφωνία), αλλά αν συμβούν ταυτόχρονα δεκάδες αλλαγές προς κάθε κατεύθυνση, τότε εδραιώνεται ένα αίσθημα ματαιότητας και ο πληθυσμός περιέρχεται σε κατάσταση αδράνειας».

Δύο είναι τα κύρια μοτίβα που χρησιμοποιεί στην Ελλάδα η τρόικα εξωτερικού και εσωτερικού, με κύριο εργαλείο τους τα ΜΜΕ, για να καλλιεργεί τον φόβο και να παραλύει την όποια αντίδραση:

ο πρώτο είναι η συλλογική ενοχοποίηση, ότι «όλοι φταίμε» για την κρίση, με κύρια θέματα εκάστοτε, ανάλογα με τα μέτρα που επίκειται να παρθούν (και ποιοι είναι πιο βολικό να στοχοποιηθούν, προκειμένου να κατασκευαστεί και να προβληθεί ένας «φταίχτης». Πρόκειται για έναν από τους βασικούς μηχανισμούς δημιουργίας ποικίλων στοχοποιήσεων και αντιπαράθεσης των διαφόρων, εξίσου χτυπημένων από την κρίση, κοινωνικών στρωμάτων μεταξύ τους για να εμποδίζεται και να παραλύει η όποια συλλογική αντίδραση και αντίσταση.

Το δεύτερο βασικό μοτίβο είναι ότι «δεν υπάρχει άλλη λύση». Το Mνημόνιο, από ενσάρκωση της χρεοκοπίας, παρουσιάζεται ως το μοναδικό μέσο για την αποφυγή της χρεοκοπίας. Χωρίς αυτό θα βουλιάξουμε στα χειρότερα, θα πάμε στην «άτακτη χρεοκοπία», ενώ τώρα βαδίζουμε προς την τακτική και υπολογισμένη καταστροφή των πάντων… Από τρίμηνο σε τρίμηνο και από δόση σε δόση, ο ίδιος εκβιασμός: υπακοή σε ό,τι απαιτήσουν οι δανειστές γιατί «δεν υπάρχει άλλη λύση». Μια σειρά από αφηγήσεις που υφαίνουν έναν τρομοκρατικό καμβά για το «τι θα γινόταν αν δεν παίρναμε τη δόση» (θα μέναμε χωρίς μισθούς, δεν θα παίρναμε ούτε τις περικομμένες συντάξεις, χώρια που θα κινδύνευαν και οι καταθέσεις μας στις τράπεζες κ.λπ., κ.λπ.), διαχέουν το φόβο σε διαρκή βάση και παραλύουν την όποια αντίσταση.

Ο τρόμος που προκαλούν τα μέτρα, καθώς και αυτό το «χειρότερο» που μας επιφυλάσσεται αν αυτά δεν παρθούν και επιβληθούν, η αίσθηση που η όλη κατάσταση καλλιεργεί ότι «δεν υπάρχει μέλλον», περιέχει, εν δυνάμει, μια στάση ζωής που υποκύπτει και προσαρμόζεται παθητικά στην ανάδυση των καθημερινών αναγκών της επιβίωσης ως του ορίζοντα της δράσης του υποκειμένου, με την εμφάνιση εγωιστικών/ατομικιστικών συμπεριφορών, μια στάση που μπορεί να οδηγήσει στην απώλεια «των ποικίλων κατακτήσεων και των απείρων προσδιορισμών που περικλείνονται στην έννοια του ανθρώπινου».

Αυτή η στάση συνδέεται, επομένως, με την παθητική αποδοχή της πραγματικότητας, ως μιας κατάστασης στην οποία ο καθένας είναι μόνος και δεν μπορεί να κάνει τίποτα για να την αλλάξει. Πρέπει να βρει μόνος πώς θα πορευτεί και θα επιβιώσει μέσα σ΄ αυτήν. Υπάρχει εδώ η αποδοχή της πραγματικότητας μέσα στην οποία, όμως, βουλιάζει κανείς και την υφίσταται ως «αντικείμενο» – πονάει, υποφέρει, θυμώνει μ΄ αυτήν, αλλά δεν στέκεται απέναντί της και δεν την αντιμετωπίζει ως υποκείμενο.

Και είναι σ΄ αυτό ακριβώς το στοιχείο μιας κατάστασης που εγκυμονεί και ευοδώνει την «απώλεια του ανθρώπινου στον άνθρωπο», μιας κατάστασης απότομης διάρρηξης και κατάρρευσης του κοινωνικού ιστού στην Ελλάδα, με την εκτεταμένη πτωχοποίηση, την κυριολεκτική κονιορτοποίηση των μικροαστικών στρωμάτων και την καταστροφή της εργατικής τάξης, με την απόγνωση και την έλλειψη προοπτικής για ένα ορατό μέλλον, ιδιαίτερα για τους νέους -μαζί με την έλλειψη, προς το παρόν, μιας δημιουργικής, ελπιδοφόρας και πραγματικά εναλλακτικής πολιτικής λύσης- στο οποίο έρχεται να αγκυροβολήσει και ν΄ απλώσει ρίζες το νεοναζιστικό μόρφωμα της Χρυσής Αυγής, βαθύτατα ρατσιστικό και δολοφονικό, που, όπως οι πρόγονοί του στη ναζιστική Γερμανία της δεκαετίας του 30, είναι, μεταξύ άλλων, και υπέρ της στείρωσης και της ευθανασίας των ψυχικά πασχόντων, των πασχόντων από διάφορες μορφές αναπηρίας κ.λπ.

Οπως τόνιζε ο E. Levinas, την επαύριο (1934) της επικράτησης του ναζισμού στη Γερμανία, «…εδώ δεν διακυβεύεται αυτό ή εκείνο το δόγμα της δημοκρατίας, του κοινοβουλευτισμού, του δικτατορικού καθεστώτος ή της θρησκευτικής πολιτικής. Διακυβεύεται η ίδια η ανθρωπινότητα του ανθρώπου». Και έχει σημασία, ιδιαίτερα η ψυχιατρική να δώσει την δέουσα προσοχή σ΄ αυτή την άνοδο και στα κελεύσματα του νεοναζισμού, περί στείρωσης, ευθανασίας κ.λπ. Είναι σίγουρο, ωστόσο, ότι σ΄ αυτή τη διαδικασία παλινδρόμησης του υποκειμένου (μια διαδικασία με βαθιά κοινωνικό χαρακτήρα), είναι σύμφυτη και μια άλλη δυνατότητα, σε αντίθετη κατεύθυνση, στη βάση της οποίας ο άνθρωπος αντιμετωπίζει την πραγματικότητα και τις αντιφάσεις της ως ενεργό υποκείμενο, σε μια προσπάθεια να κυριαρχήσει πάνω της, πάνω σ΄ αυτό που θεωρείται «μοίρα», «αναπόφευκτο», σ΄ αυτό που σήμερα πλασάρεται με τη φράση «δεν υπάρχει άλλη λύση» – και όχι να κυριαρχηθεί από αυτήν.

άνω σ΄ αυτήν είναι που βασίζεται αυτό που είχε αποκληθεί «ψυχολογία της αντίστασης». Οταν, δηλαδή, «η δυσάρεστη, αγχώδης και οξεία συγκινησιακή ένταση του ατόμου μειώνεται μέσω της μεταμόρφωσής της σε γνωστικό όρο της συνείδησης και σε συνειδητή δράση με την ένταξη στην «ψυχολογία της ομάδας» που μάχεται για να επιβιώσει μπροστά στο κίνδυνο του αφανισμού» και που, σε αντίθεση με την παλινδρομική πορεία της απώλειας του «ανθρώπινου στον άνθρωπο», αποτελεί την πεμπτουσία της «ανθρωποποίησης του ανθρώπου», αυτή που τον κάνει δημιουργό και όχι υποχείριο της μοίρας του, ικανό ν΄ αντιμετωπίζει, να κυριαρχεί και να ξεπερνά τις αντιφάσεις που τον απανθρωποποιούν και τον εξοντώνουν.

«Ψυχολογία της αντίστασης» σημαίνει μιαν εγνωσμένη αποδοχή της συγκεκριμένης πραγματικότητας, όχι για να υποταχτεί κανείς σ΄ αυτήν και να την υποστεί, αλλά για να συγκρουστεί μαζί της και να την ανατρέψει.

Το «νόημα» και το «μέλλον» μπορεί πια να υπάρξουν μόνο στην ενεργητική συμμετοχή στις διαδικασίες που ανατρέπουν την υπάρχουσα «τάξη πραγμάτων», η συνέχιση της ύπαρξης της οποίας είναι συνυφασμένη με την καταστροφή κάθε «νοήματος» και κάθε «μέλλοντος».

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

* Ψυχίατρος, διευθυντής της 9ης Ψυχιατρικής Κλινικής του Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Αττικής «Δαφνί»

Θρίαμβοι και αποκαρδιώσεις

Διανύουμε μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα εποχή. Ενδιαφέρουσα επειδή είναι μεταβατική. Η Βασική Ερευνα, αυτό το Ιερό Δισκοπότηρο της Προόδου, μας έχει στην κυριολεξία πλημμυρίσει από έναν κρουνό υποσχέσεων. Μετά την τιθάσευση των λοιμώξεων, η θεραπεία του καρκίνου παραμένει από πολλές δεκαετίες η μεγαλύτερη πρόκληση για τους ερευνητές και την ιατρική κοινότητα. Τον ενθουσιασμό που προκάλεσαν τα πρώτα φάρμακα, που ανακαλύφθηκαν τυχαία, όπως όλες οι μεγάλες ανακαλύψεις, ακολούθησε η αιχμηρή συνειδητοποίηση της οροφής των προσδοκιών από αυτήν ήδη περισσότερο από δύο δεκαετίες πριν.

Η έκρηξη της μοριακής βιολογίας, χάρη στη βιοτεχνολογία, αποτελεί το τελευταίο κύμα προόδου, δίνοντάς μας την ευκαιρία να αρχίσουμε την κατάδυση στα αθέατα μέχρι πρόσφατα μονοπάτια των κυττάρων μας. Μας επέτρεψε, έτσι, να ατενίσουμε το αχανές δίκτυο επικοινωνίας μεταξύ των διαφόρων «κόμβων» μεταγωγής σημάτων. Μας οδήγησε γρήγορα στη συνειδητοποίηση και πάλι των ορίων∙ έχει υπολογιστεί ότι το λεγόμενο interactom στο εσωτερικό ενός κυττάρου πέντε έως δέκα μικρομέτρων αποτελείται από ένα δισεκατομμύριο διακόσιες χιλιάδες μονοπάτια. Η απροσδιόριστη πολυπλοκότητα αυτού του δικτύου μάς φέρνει ενώπιον της αδυναμίας μας να το ταυτοποιήσουμε και να εντοπίσουμε τα σημεία-κλειδιά που πρέπει να στοχευθούν προκειμένου να θεραπεύσουμε οριστικά όλα τα είδη καρκίνου αλλά και άλλων νοσημάτων.

Η εποχή της μοριακής στόχευσης

Εντούτοις, έχουμε ήδη μπει βαθιά στην εποχή της μοριακής στόχευσης, της ταυτοποίησης μοριακών στόχων και της προσβολής τους με τα κατάλληλα φάρμακα.

Σκόρπια παραδείγματα: μονοκλωνικά αντισώματα αποκλείουν υποδοχείς στην επιφάνεια των κυττάρων παρεμποδίζοντας τα εξωτερικά σήματα να διεγείρουν τον πολλαπλασιασμό και άλλες λειτουργίες των καρκινικών κυττάρων, μικρομοριακοί αναστολείς ενζύμων δρουν στην ίδια κατεύθυνση μπαίνοντας μέσα στο κύτταρο, άλλοι παράγοντες εμποδίζουν την αγγείωση των όγκων και άλλες αμέτρητες μέθοδοι προσβολής των καρκινικών κυττάρων με πολύ μεγαλύτερη εκλεκτικότητα συγκριτικά με τα «συμβατικά» κυτταροτοξικά-χημειοθεραπευτικά.

Προσοχή όμως. Τα νέα φάρμακα μοριακής στόχευσης δεν είναι απολύτως εκλεκτικά, όπως αρχικά φάνηκε και πιστέψαμε. Είναι και αυτά τοξικά, αλλά με διαφορετικό τρόπο. Σίγουρα έχουν διευρύνει θεαματικά τα όρια της αποτελεσματικότητάς μας. Η εποχή της μετατροπής πολλών ταχέως θανατηφόρων καρκίνων σε χρόνια νοσήματα είναι ήδη εδώ. Η θεαματική βελτίωση της πρόγνωσης κάποιων επιθετικών καρκίνων με τη βοήθεια μονοκλωνικών αντισωμάτων είναι πλέον πραγματικότητα, με ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα την τραστουζουμάμπη στον καρκίνο του μαστού.

Εντυπωσιακή βελτίωση της επιβίωσης έχει εξάλλου επιτευχθεί σε σειρά άλλων νεοπλασμάτων, διαβόητων για τη δυσμενή τους πρόγνωση, όπως το προχωρημένο μελάνωμα και ο καρκίνος νεφρού. Εχει υπολογιστεί ότι περί τα τέλη της τρέχουσας δεκαετίας περισσότερο από το 80% των χορηγούμενων φαρμάκων θα είναι μοριακής στόχευσης, ενώ δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι η συμβατική χημειοθεραπεία θα πάψει να είναι αναγκαία. Συνδυασμοί στοχευτικών και χημειοθεραπευτικών φαρμάκων θα χρησιμοποιούνται για πολλά χρόνια ακόμα. Πολλά εμπόδια πρέπει να υπερπηδηθούν για να μπορέσουμε να νικήσουμε τον προχωρημένο καρκίνο.

Με περισσότερα εργαλεία οι ογκολόγοι

Ως συνέπεια της προόδου, ο κλινικός ογκολόγος σήμερα υποδέχεται στο ιατρείο κάθε νέο ασθενή με πολύ μεγαλύτερες προσδοκίες από τον ογκολόγο πριν από δυο-τρεις δεκαετίες. O ενημερωμένος κλινικός έχει πλέον αρκετά εργαλεία για να ταξινομήσει προβλεπτικά και προγνωστικά με ολοένα επιτεινόμενη ακρίβεια τον ασθενή και να του χορηγήσει την καταλληλότερη υπάρχουσα θεραπεία. Εχοντας στη διάθεσή του μια πολύ πιο αξιόπιστη σε σχέση με το παρελθόν «εργαλειοθήκη», ο σημερινός ογκολόγος μπορεί σε πολλούς ασθενείς να επιλέξει μια θεραπεία-κοστούμι και να ελαχιστοποιήσει τον κίνδυνο υπο- ή υπερθεραπείας.

Βασικό συστατικό της προόδου στην αντιμετώπιση του καρκίνου αποτελεί η βελτιστοποίηση του θεραπευτικού δείκτη. Η κατακλυσμιαία είσοδος της Τεχνολογίας τα τελευταία χρόνια γέννησε, καλλιέργησε και συντηρεί υψηλές σχετικές προσδοκίες. Ωστόσο, το τίμημα της θεραπείας παραμένει υψηλό. Οι τρεις πυλώνες του «διαρκούς πολέμου», η χειρουργική, η ακτινοθεραπεία και όλες οι συμβατικές και μοντέρνες φαρμακευτικές προσεγγίσεις, συνοδεύονται από σημαντικές βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες συνέπειες. Ο θεραπευτικός συντελεστής παραμένει χαμηλός παρ' όλες τις προόδους των τελευταίων δεκαετιών. Η γνωστή ρήση «dreadful by dreadful» (τα φοβερά διά φοβερών) εξακολουθεί και σήμερα να στοιχειώνει τη φαντασία των υποψηφίων ή ήδη ασθενών με καρκίνο και να αναχαιτίζει την ογκολογική κοινότητα στον αγώνα της. Ωστόσο, σε αυτόν τον τομέα οφείλουμε πολλά στη χρήση των υποστηρικτικών φαρμάκων, όπως τα αντιεμετικά, οι αιμοποιητικοί αυξητικοί παράγοντες, τα μοντέρνα αναλγητικά και άλλα. Χάρη σε αυτά, όλες οι μέθοδοι θεραπείας του καρκίνου και ιδιαίτερα η συστηματική (χημειοθεραπεία, στοχευτική) έχουν γίνει από πολλά έτη ασφαλείς και σχετικά καλά ανεκτές.

 * Παθολόγος-ογκολόγος, διευθυντής Α' Παθολογικού – Ογκολογικού Τμήματος του Νοσοκομείου «Αγιος Σάββας» και αντιπρόεδρος της Εταιρείας Ογκολόγων – Παθολόγων Ελλάδας

…………………………………………………………………………………………………………….

Νυν υπέρ πάντων η έγκαιρη διάγνωση και η πρόληψη

Πέρα των παραπάνω αναμφισβήτητων προόδων, δεν είναι άσκοπος ο τονισμός του αυτονόητου: ακρογωνιαίος λίθος του αντικαρκινικού πολέμου παραμένει η πρωτογενής πρόληψη και η έγκαιρη διάγνωση (δευτερογενής πρόληψη). Σημαντικός ο ρόλος της τεχνολογίας και της αύξησης της διαγνωστικής μας ακρίβειας που αυτή μας παρέχει. Δυστυχώς, όμως, και η «υπόθεση της πρόληψης» έχει πέσει στα βαθιά νερά της βιομηχανίας. Φάμπρικες παντού. Η υπόθεση Τζολί υπήρξε ένα κραυγαλέο παράδειγμα φαλκίδευσης της έννοιας της πρόληψης μέσα από νευρωσικές προσεγγίσεις.

Συμπερασματικά, η χειρουργική, δηλαδή η πλήρης αφαίρεση του αρχικού όγκου, παραμένει η βασική προϋπόθεση της ίασης για την πλειονότητα των καρκίνων, ενώ η βέλτιστη ακτινοθεραπεία και η συστηματική -φαρμακευτική- θεραπεία οι απαραίτητοι συμπληρωματικοί χειρισμοί για την εξασφάλισή της. Ως σημείωση: παρά την πρόοδο στην κλασική θεραπευτική, η υστέρηση στις ψυχοκοινωνικές πλευρές παραμένει «μαύρη τρύπα» στο σύμπαν του διαρκούς πολέμου κατά του καρκίνου.

«Εναλλακτικές» θεραπείες

Για τις λεγόμενες εναλλακτικές, προτιμώ να μην επεκταθώ σε πολλά. Ωστόσο, είναι παντελώς βέβαιο ότι χρησιμοποιούν παραπλήσιες μεθόδους προώθησης πωλήσεων με αυτές της βιομηχανίας -άλλωστε κάποια βιομηχανία παράγει όλα αυτά τα προϊόντα-, με τη διαφορά ότι εδώ οι έννοιες του Ελέγχου Ποιότητας και της Αξιοπιστίας απλώς απουσιάζουν. Οι εναλλακτικές ιατρικές της Κινεζικής και Ομοιοπαθητικής σε σημαντικό μέρος τους δυστυχώς δεν εξαιρούνται.

Μια εικόνα: άνθρωποι οχυρωμένοι και εγκλωβισμένοι πίσω από ένα τερματικό. Σερφάροντας, κατηγορώντας την «κλασική ιατρική«, διαφημίζοντας και πουλώντας εναλλακτικά προϊόντα και υπηρεσίες μέσω ίντερνετ. Στο footnote οι σπουδές και οι τίτλοι τους, και βέβαια η επαγγελματική διεύθυνση και τηλέφωνα -ακριβώς όπως και οι «ορθόδοξοι» αντίπαλοί τους που αρθρογραφούν σε ΜΜΕ και «έγκυρους» δικτυακούς τόπους. Πωλήσεις, πωλήσεις, πωλήσεις και ο δόλος της διαφήμισης.

Τι κρύβει η κολοσσιαία φάμπρικα των εναλλακτικών -δήθεν- φυσικών φαρμάκων και μεθόδων; Ας σκεφτούμε.

Η επίσημη φαρμακοβιομηχανία ακολουθεί κάποιους κανόνες από την ανάπτυξη στην κυκλοφορία στο εμπόριο. Σε κάθε στάδιο λογοδοτεί σε επίσημους οργανισμούς και ενώ ελέγχεται από αυτούς ή και τους ανταγωνιστές, κάνει τις λαθροχειρίες της. Οι λεγόμενοι «εναλλακτικοί» από ποιους ελέγχονται όταν δηλώνουν ότι προλαμβάνουν ή θεραπεύουν την τάδε ή τη δείνα ασθένεια; Και βέβαια αυτό το ερώτημα δεν αφορά μόνο φάρμακα αλλά και πλήθος μεθόδων. Θυμίζω ότι η αγυρτεία προϋπήρξε της Ιατρικής και είναι προφανώς απείρως εμπειροτέρα αυτής.

A.Aρδ.

Περιηγηθήκαμε ασθμαίνοντας το περίγραμμα της «μεγάλης ασθένειας» και των σημαντικών βημάτων προς τα εμπρός αλλά και των ισχυρών οπισθελκουσών. Ερχεται όμως και η στιγμή του «ταμείου». Οφείλουμε να το κοιτάξουμε κατάματα, αφού αποτελεί το μεγαλύτερο ανάχωμα στην εφαρμογή όλων αυτών των επιτευγμάτων της επιστήμης στο σύνολο των φυσικών αποδεκτών τους∙ στο σύνολο των ανθρώπων που προσβάλλονται από κάποια νεοπλασματική νόσο. Φτάνουν τα προϊόντα της παγκόσμιας έρευνας σε όλους τους ανθρώπους; Οχι, βέβαια! Ποτέ δεν «έφτανε σε όλους και, κυρίως, για όλους»…

Τι συμβαίνει στον τόπο μας – και όχι μόνο;

Ο τόπος μας, ως μέρος ευρείας γεωπολιτικής ζώνης, βιώνει τα τελευταία χρόνια μιαν ακόμα περιδίνηση στην ιστορία του. Η κρίση, όποιες κι αν είναι οι βαθύτερες αιτίες της, ανάμεσα στους άλλους τομείς της κοινωνικής ζωής έχει ήδη διηθήσει και αποσαθρώνει με ραγδαίους ρυθμούς και το σώμα της Υγείας.

Ηδη έχει προχωρήσει η αλλαγή του υγειονομικού χάρτη της χώρας. Μονάδες πρωτοβάθμιας φροντίδας που λειτουργούσαν όπως λειτουργούσαν, τμήματα νοσοκομείων ή και νοσοκομεία ολόκληρα έκλεισαν ή είναι σε καθεστώς πριν από το λουκέτο, άλλα έχουν συγχωνευθεί χωρίς ουσιαστικό σχεδιασμό, προσωπικό μετακινείται, συνταξιοδοτείται σπασμωδικά ή απολύεται. Πολλές από αυτές τις αλλαγές ήταν αναγκαίο να γίνουν ή έπρεπε να έχουν γίνει νωρίτερα και όχι όπως γίνονται σήμερα. Σε κάθε περίπτωση, η πραγματική σκοπιμότητα των αλλαγών αυτών παραμένει αμφιλεγόμενη, ενώ είναι ασαφή τα κριτήρια επιλογής των αλλαγών και λήψης αποφάσεων, αν και η απόσυρση της Πολιτείας από τις θεσμικές υποχρεώσεις της στην Υγεία είναι παραπάνω από εμφανείς. Στόχος είναι ο εξορθολογισμός, ωστόσο στο βάθος σαλεύει ομολογημένα ή ανομολόγητα το οικονομίστικο τέρας της περιστολής δαπανών.

Ποια θα είναι η επίδραση στη νοσηλεία και τη θεραπεία γενικότερα των ασθενών με κακοήθεις νεοπλασίες; Θα βελτιωθεί ή θα επιδεινωθεί η ανισότητα μεταξύ μεγάλων αστικών κέντρων και περιφέρειας στην παροχή ογκολογικής περίθαλψης; Πώς θα επηρεαστεί η ήδη προβληματική πρόσβαση των καρκινοπαθών σε καίρια αντινεοπλασματικά φάρμακα, στη διαγνωστική και θεραπευτική υψηλή τεχνολογία;

Η ηλεκτρονική συνταγογράφηση διαφημίστηκε από τους δημιουργούς της ως ο επιτέλους εξορθολογισμός της φαρμακευτικής δαπάνης. Με διάφορους τρόπους σημαντικό μέρος της μετακυλίστηκε στους ασφαλισμένους, ενώ υπάρχουν διαρκή προβλήματα από τη βιαστική εφαρμογή της τόσο για τους χρήστες όσο και τους παρόχους υπηρεσιών Υγείας, όπου τα φαινόμενα κανιβαλισμού έχουν ήδη πάρει διαστάσεις επιδημίας.

Ο γιατρός και ο νοσηλευτής, είτε στον δημόσιο είτε στον ιδιωτικό τομέα, έχουν πλέον ακόμα λιγότερο χρόνο να διαθέσουν στα πραγματικά κλινικά καθήκοντα.

Τα προβλήματα αποκτούν ιδιαίτερη οξύτητα στην περίθαλψη ασθενών με κακοήθη νεοπλάσματα, όπου η αναγκαιότητα πλήθους φαρμάκων τόσο θεραπευτικών όσο και υποστηρικτικών αλλά και εξετάσεων μετατρέπει τη συνταγογράφηση σε απονενοημένο εγχείρημα και, πάντως, εξαφανίζει τη δυνατότητα στοιχειώδους «επαφής» με τον ασθενή.

Ποιους εξυπηρετεί αυτό το σκηνικό;

Ποια θα είναι η προσβασιμότητα των δημόσιων νοσοκομείων στους καρκινοπαθείς, όταν, εν μέσω κατάρριψης των εισοδημάτων, νέα εμπόδια ορθώνονται στην εισαγωγή και λήψη νοσοκομειακής φροντίδας;

Παραπέρα: ο αριθμός των ανασφάλιστων πολιτών αυξάνεται ραγδαία.

Ερωτήματα: Πόσοι οι ανασφάλιστοι που διαρκώς προκύπτουν; Πόσοι ασθενείς με καρκίνο χρειάζονται κάποια στιγμή νοσηλεία; Πρακτικά όλοι. Πόσοι δεν θα μπορούν να πάρουν βασικά φάρμακα θεραπείας ή ανακούφισης; Ποια θα είναι τα επερχόμενα καθήκοντα του ογκολόγου; Εννοείται, πέραν της αναγκαστικής αναθεώρησης της φαρμακευτικής θεραπείας με τους αναπόφευκτους συμβιβασμούς, ενίοτε πέραν των ορίων της επιστημονικότητας…

Εν τω μεταξύ, οι διεθνείς εξελίξεις στη θεραπεία των κακοήθων νεοπλασμάτων συνεχίζουν τον ξέφρενο καλπασμό τους.

Πλήθος νέων διαγνωστικών μεθόδων υπόσχονται πρωιμότερη και ακριβέστερη διάγνωση του καρκίνου, ανίχνευση κληρονομικής προδιάθεσης για καρκίνο, προγνωστική και προβλεπτική αξιολόγησης για το είδος θεραπείας· νέες χειρουργικές και ακτινοθεραπευτικές μέθοδοι βελτιώνουν τον τοπικό έλεγχο των κακοήθων όγκων με λιγότερες συνέπειες στους γειτονικούς υγιείς ιστούς· αμέτρητα φάρμακα μοριακής στόχευσης διεκδικούν την είσοδό τους στη φαρέτρα του ογκολόγου, υποσχόμενα βελτιωμένες εκβάσεις έναντι αποκλιμακούμενης τοξικότητας.

Πόσο εφικτή θα είναι η χρήση των καινοτομιών, πώς θα ενσωματωθούν ορθολογικά όλα αυτά στο βομβαρδισμένο τοπίο της παντοειδούς κρίσης;

Το βάρος της ογκολογικής φροντίδας σε ποια πλευρά; Στον δημόσιο ή στον Ιδιωτικό τομέα; Πρέπει οι δύο τομείς να είναι ανταγωνιστές ή σε βέλτιστη συνάρθρωση και αλληλεπικάλυψη; Ποια είναι η ορθολογική κατανομή κονδυλίων και υποδομών μεταξύ των δύο τομέων και σε επίπεδο επικράτειας;

Ο δόλος του κέρδους

Πού θα ήμασταν σήμερα χωρίς την κερδοσκοπική μανία της φαρμακοβιομηχανίας, των εταιρειών βιοτεχνολογίας και ιατρικών μηχανημάτων, αλλά και χωρίς το φρένο της κερδοσκοπίας του χρηματοπιστωτικού;

Πού θα βρισκόμασταν χωρίς τα εμβόλια για τις επιδημίες, χωρίς τα αντιβιοτικά, χωρίς τα αντινεοπλασματικά φάρμακα της τελευταίας πεντηκονταετίας, χωρίς τα νέα φάρμακα για τα καρδιαγγειακά, χωρίς τα νεότερα διαγνωστικά μηχανήματα, τους υπερήχους, τις αξονικές, τις μαγνητικές τομογραφίες, τα ΡΕΤ, την υποστήριξη της πληροφορικής στην ακτινοθεραπεία;

Πολύ πίσω ή στο περίπου ίδιο σημείο, αν υποθέσουμε ότι για κάθε νέο «εχθρό« που σκοτώνουμε, κατασκευάζουμε και δυο-τρεις καινούργιους, ανατρέποντας τις φυσικές ισορροπίες; Δεν ξέρω, πάντως νομίζω ότι μέσα από τις άπειρες συνιστώσες του δόλου, προκύπτει μια γιγαντιαία αόρατη στο γυμνό μάτι συνισταμένη δόλων.

Από την ανάμειξη των θετικών και αρνητικών προσήμων, το Μέγα Πρόσημο είναι θετικό. Πού θα βρισκόμασταν σήμερα χωρίς τον κερδοσκόπο Ωθητήρα;

Η πορεία της Ιατρικής παραμένει ανελικτική. Να παλέψουμε να διασφαλιστεί αυτό και στο μέλλον. Με όποιο τίμημα.