Της Ελλης Πάνου

Ακόμα και για το Πακιστάν, μια χώρα που ζει καθημερινά μέσα στη βία ισλαμιστών εξτρεμιστών, αυτονομιστών, εγκληματικών οργανώσεων και εισαγόμενης τρομοκρατίας, ο απολογισμός των δύο διαδοχικών βομβιστικών επιθέσεων προχθές στην πρωτεύουσας της επαρχίας του Βαλουχιστάν, Κουέτα, ήταν σοκαριστικός: πάνω από 110 οι νεκροί -μεταξύ αυτών 20 αστυνομικοί, γιατροί και νοσηλευτικό προσωπικό-, τουλάχιστον 160 τραυματίες, με στόχο τη σιιτική μειονότητα, που αποτελεί συνολικά το 20% του πληθυσμού της χώρας.

Την ευθύνη ανέλαβαν ήδη οι εξτρεμιστές της Lashkar-e-Jhangvi (LeJ), μιας οργάνωσης που, επιδιώκοντας να επιβάλει σουνιτικό θεοκρατικό καθεστώς, έχει εντείνει τις στοχευμένες δολοφονίες και τις βομβιστικές επιθέσεις κατά των σιιτών: απλών πολιτών, αστυνομικών, γυναικών, παιδιών.

Μόνο τον μήνα Δεκέμβριο, σύμφωνα με τους υπολογισμούς του International Crisis Group, τα θύματα έφτασαν τα 87. Συν άλλα επτά, ανήμερα της Πρωτοχρονιάς -5 δασκάλες και 2 μέλη ανθρωπιστικών οργανώσεων-, που εκτελέστηκαν εν ψυχρώ από ένοπλους ισλαμιστές.

«Η περσινή χρονιά ήταν η πιο αιματηρή για την κοινότητα των σιιτών και, εάν η προχθεσινή επίθεση είναι ένδειξη για τα μελλούμενα, το 2013 ξεκίνησε εξαιρετικά άσχημα», προειδοποίησε ο επικεφαλής του Παρατηρητηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στο Πακιστάν, Αλι Νταγιάν Χασάν, καταγγέλλοντας την κυβέρνηση, τον στρατό και τις υπηρεσίες ασφαλείας «για την αδιαφορία και την αναισθησία τους».

Για τους σιίτες -κυρίως μέλη της φυλής Χαζάρα που άρχισαν να μεταναστεύουν στο Πακιστάν από το Αφγανιστάν τον 19ο αιώνα- η καθημερινότητα στο Βαλουχιστάν είναι μια ζωή σε καθεστώς ομηρίας. «Τα μέλη της LeJ», λέει ο Σάγεντ Νταούντ Αγκά, στέλεχος της κοινότητας των σιιτών, «κυκλοφορούν στους δρόμους της Κέτα κι έξω από τα τζαμιά μας φωνάζοντας «άπιστοι, άπιστοι» και «θάνατος στους σιίτες». Και εμείς έχουμε καταντήσει μια κοινότητα από νεκροθάφτες. Εχουμε συνηθίσει τόσο πολύ τον θάνατο, που πάντα έχουμε έτοιμα τα σάβανα».

Περίπου 500.000 υπολογίζοντας οι Χαζάρα, και επειδή μιλούν μια περσική διάλεκτο και έχουν διαφορετικά χαρακτηριστικά γίνονται εύκολος στόχος. «Ζουν σε καθεστώς πολιορκίας» λέει ο Νταγιάν. «Εάν βγουν έξω από τις γειτονιές τους, έξω από το γκέτο, θέτουν σε κίνδυνο τη ζωή τους. Ολοι τούς έχουν εγκαταλείψει στην τύχη τους: οι υπηρεσίες ασφαλείας, οι πολιτικοί, το δικαστικό σύστημα».

Οπως σημειώνει το Reuters, η LeJ διατηρούν «ιστορικά» στενές σχέσεις με στοιχεία μέσα στις δυνάμεις ασφαλείας. Οι μυστικές υπηρεσίες της χώρας «έθρεψαν» τέτοιες εξτρεμιστικές οργανώσεις τη δεκαετία του 1980 ως αντίβαρο στην απειλή από το γειτονικό σιιτικό Ιράν, όπως γράφει η Wall Street Journal, και παρότι η Lej έχει τεθεί εκτός νόμου από το 2001, η οργάνωση εξακολουθεί να δρα ελεύθερα, ενώ μερίδα του κρατικού μηχανισμού εξακολουθεί να θεωρεί την εξτρεμιστική οργάνωση «σύμμαχο» σε μια πιθανή σύρραξη με την Ινδία.

Ωστόσο, αυτή τη φορά οι αντοχές πραγματικά δοκιμάζονται. Με την αστυνομία στο Βαλουχιστάν να προειδοποιεί την κυβέρνηση ότι η απειλή από οργανώσεις σαν την Lej είναι η πλέον επικίνδυνη που θα αντιμετωπίσει στο εξής η χώρα, στο Διαδίκτυο, σε ιστότοπους κοινωνικής δικτύωσης εμφανίστηκαν εκκλήσεις προς τις ΗΠΑ να επεκτείνουν τον πόλεμο κατά της τρομοκρατίας, βάζοντας στο στόχαστρό τους και τους ηγέτες της LeJ στο Βαλουχιστάν.

«Ρωτώ τον αρχηγό του Στρατού: Τι έκανες τα τρία τελευταία χρόνια; Τι μας πρόσφερες εκτός από περισσότερο θάνατο;» προκάλεσε δημόσια χθες τον στρατηγό Ασάφ Καγιάνι -τον πιο ισχυρό άνθρωπο στο Πακιστάν- ο διακεκριμένος ηγέτης της σιιτικής κοινότητας, Μαυλάνα Αμιν Σαχίντι, απειλώντας ότι εάν ο στρατός δεν αναλάβει τον έλεγχο στην Κουέτα, παρέχοντας στη μειονότητα προστασία, θα αφήσουν άταφους τους νεκρούς τους.

Της Ελλης Πάνου

Τα τελευταία χρόνια φαίνεται ότι το μυστικό για να ανέβει κάποιος γρήγορα τα σκαλοπάτια της εξουσίας στην Ε.Ε. είναι να είναι όσο το δυνατόν πιο άσημος, άγνωστος, «άχρωμος» και καθόλου ενοχλητικός. Το κορυφαίο παράδειγμα -γράφει η WSJ- είναι ο Χέρμαν Βαν Ρομπάι, ο Βέλγος, χαμηλού προφίλ, υπερβολικά μετριόφρων πολιτικός, με ανύπαρκτη διεθνή παρουσία, που χρημάτισε μόνο για 11 μήνες πρωθυπουργός στη χώρα του, πριν οριστεί πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.

Τελευταία περίπτωση ραγδαίας εξέλιξης είναι ο νέος υπουργός Οικονομικών της Ολλανδίας, Χερούν Ντάισελμπλουμ, που πλέον θεωρείται ο επικρατέστερος για να διαδεχτεί τον Λουξεμβούργιο βετεράνο πολιτικό Ζαν Κλοντ Γιούνκερ, ως επικεφαλής του Eurogroup. Οπως σχολιάζει η WSJ, σε ό,τι αφορά τη διεθνή αναγνωρισιμότητα, πλέον τόσο ο Ρομπάι όσο και η Αστον είναι κινηματογραφικοί αστέρες μπροστά στον Ντάισελμπλουμ.

Ο 46χρονος Ολλανδός δεν έχει βαρύ βιογραφικό να παρουσιάσει, ούτε στην πολιτική ούτε στον τομέα της οικονομίας, ωστόσο φαίνεται ότι είναι ο ιδανικός, διαχειρίσιμος συμβιβασμός μεταξύ Παρισιού και Βερολίνου. Μέχρι πριν από τέσσερις μήνες -γράφουν οι «Financial Times»- ο Ντάισελμπλουμ ήταν ένας παντελώς άγνωστος διεθνώς βουλευτής του Ολλανδικού Εργατικού Κόμματος, που δεν κατείχε ποτέ υπουργικό αξίωμα. Μετά από μια εθνική εκλογική αναμέτρηση και μια ευρωπαϊκή σύνοδο, έγινε υπουργός Οικονομικών της Ολλανδίας και το φαβορί για την προεδρία του Eurogroup, του σώματος που χαράσσει την οικονομική πολιτική των 17.

Με σπουδές στην αγροτική οικονομία, ως πρώην εκπρόσωπος του κόμματός του για θέματα εκπαίδευσης, ήταν γνωστός στη χώρα του για την έντονη κριτική που έχει ασκήσει στα παιχνίδια βίας. Μέχρι τον Σεπτέμβριο, οπότε οι στενές του σχέσεις με τον ηγέτη των Εργατικών τού εξασφάλισαν το υπουργείο Οικονομικών.

Η εμφάνισή του στο Eurogroup του Δεκεμβρίου άφησε καλές εντυπώσεις στους ομολόγους του, κυρίως γιατί, αν και πιο ήπια, ακολουθώντας την ίδια σκληρή γραμμή με τον προκάτοχό του, τάχθηκε σε γενικές γραμμές υπέρ της πολιτικής της λιτότητας.

Ωστόσο, εάν τελικά ο Ντάισελμπλουμ αναλάβει την προεδρία του Eurogroup θα το οφείλει στο γεγονός ότι εκπροσωπεί τη σωστή χώρα, το σωστό κόμμα, τη σωστή στιγμή: η Ολλανδία, με την άριστη βαθμολογία της από τους οίκους αξιολόγησης και την προσήλωσή της στη δημοσιονομική πειθαρχία, ήταν και παραμένει από τους στενούς «φίλους» του Βερολίνου.

Από την άλλη πλευρά, ως μέλος σοσιαλδημοκρατικού κόμματος, αν και περισσότερο «κεντρώος» στις απόψεις του, ο Ντάισελμπλουμ είναι αναμφίβολα πιο αποδεκτός από τη σοσιαλιστική ηγεσία της Γαλλίας απ' ό,τι ένας υποψήφιος συντηρητικού κόμματος. Και, τέλος, η Ολλανδία δεν κατείχε ανώτερο ευρωπαϊκό αξίωμα τα τελευταία χρόνια.

Ενας επιπλέον λόγος, εκτιμά η WSJ, είναι ότι δεν προβλέπεται να ταράξει τα νερά. Απλώς, θα προεδρεύει στις συνόδους και θα θέτει την επίσημη ατζέντα των συζητήσεων. Αλλά η Γερμανία, η Γαλλία, η ΕΚΤ και, σε μικρότερο βαθμό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι αυτοί που θα παίρνουν τις μεγάλες αποφάσεις, όπως γινόταν καθ' όλη τη διάρκεια της κρίσης.

Αλλωστε, σημειώνει η εφημερίδα, υπάρχουν συγκεκριμένοι ευρωπαϊκοί λόγοι που οι «μικρού βεληνεκούς» πολιτικοί αναλαμβάνουν αυτά τα υψηλά αξιώματα: αφενός οι εθνικές κυβερνήσεις δεν συμπαθούν ιδιαίτερα τις επιφανείς προσωπικότητες που ακολουθούν επιθετική πολιτική με επιπτώσεις στα ποσοστά τους στις πατρίδες τους. Κι αφετέρου, δεν κουβαλάνε αμφιλεγόμενες για τους Ευρωπαίους πολίτες «αποσκευές» από τη διακεκριμένη καριέρα τους.

Ο κ. Ντάισελμπλουμ έχει ήδη αρχίσει τις επαφές του: συναντήθηκε με τον Ρομπάι και τους ομολόγους του από το Λουξεμβούργο και το Βέλγιο τη Δευτέρα, χθες βρέθηκε στη Ρώμη και σήμερα ταξιδεύει στο Παρίσι.

Της Ελλης Πάνου

Χιλιάδες -γιατροί, νοσοκομειακό προσωπικό, διοικητικοί υπάλληλοι και πολίτες- «κήδεψαν» χθες όλοι μαζί τη δημόσια υγεία στην καρδιά της Μαδρίτης και κράτησαν ενός λεπτού σιγή στη «μνήμη» της, προειδοποιώντας ωστόσο την κυβέρνηση ότι δεν θα σταματήσουν να διατρανώνουν την αντίθεσή τους κατά της ιδιωτικοποίησης νοσοκομείων και ιατρικών κέντρων, που προωθούν οι περιφέρειες όλης της χώρας στο πλαίσιο της αναγκαστικής λιτότητας.

Ηταν η πρώτη διαδήλωση για το 2013 στην Ισπανία, μια χρονιά που πολλοί προβλέπουν ότι θα είναι πιο ταραχώδης και πιο δύσκολη από αυτή που έφυγε. Παρ' ότι η χώρα έχει βυθιστεί στην ύφεση από τα μέσα του 2011 και η ανεργία ξεπερνά το 25%, ο πρωθυπουργός Μαριάνο Ραχόι κατάφερε να αποφύγει το πολιτικό κόστος της απόφασης προσφυγής σε διεθνή δανεισμό εν μέσω εκλογικών αναμετρήσεων στις περιφέρειες το 2012. Την τρέχουσα χρονιά, όμως, ίσως δυσκολευτεί να το αποτρέψει.

Ο προϋπολογισμός του 2013 προβλέπει ότι το υπουργείο Οικονομικών θα πρέπει να δημοπρατήσει ομόλογα και χρεόγραφα ύψους 207,2 δισ. ευρώ -σε σχέση με τα 186,1 δισ. χρέους που εξέδωσε πέρσι- και αυτή τη φορά θα βρίσκεται στο έλεος των αγορών, αφού οι μεν «συνήθεις ύποπτοι», οι ισπανικές τράπεζες, βρίσκονται στο κόκκινο, έχοντας ήδη στα χαρτοφυλάκιά τους το 1/3 των ισπανικών ομολόγων που βρίσκονται σε κυκλοφορία. Οσο για τα συνταξιοδοτικά ταμεία της χώρας, έχουν συνεισφέρει ό,τι είχαν και δεν είχαν.

Οπως υποστηρίζει η «Wall Street Journal», η κυβέρνηση έχει ήδη βάλει από καιρό βαθιά το χέρι στα αποθεματικά του Ταμείου Κοινωνικής Πρόνοιας, που εγγυάται τη μελλοντική καταβολή των συντάξεων. Τώρα, σημειώνει η εφημερίδα, αυτό το γλέντι δανεισμού, που πέρασε μάλλον απαρατήρητο, φτάνει στο τέλος του αφού τα κονδύλια και εκεί εξαντλούνται.

Τουλάχιστον το 90% των 65 δισ. ευρώ από τα αποθεματικά έχουν ήδη επενδυθεί σε κρατικά ομόλογα και η κυβέρνηση έχει αρχίσει τώρα να αποσύρει χρήματα για «έκτακτες πληρωμές».

Επιπλέον, αυξάνονται και οι ανησυχίες ότι εξαντλούνται και τα χρήματα του Ταμείου γρηγορότερα από το προβλεπόμενο. Τον Νοέμβριο η κυβέρνηση χρησιμοποίησε 4 δισ. από αυτά τα κονδύλια για να πληρώσει συντάξεις, για δεύτερη φορά στην ιστορία. Η πρώτη ήταν δύο μήνες νωρίτερα, τον Σεπτέβριο, όταν έκανε «ανάληψη» 3 δισ. για να καλύψει απροσδιόριστες οικονομικές ανάγκες. Και τα δύο ποσά συνολικά ξεπέρασαν το όριο που προβλέπει ο νόμος, με αποτέλεσμα να αναγκαστεί η κυβέρνηση να το αυξήσει.

Πριν η Eυρώπη βυθιστεί στην κρίση, το 2008, μερικές χώρες, όπως η Φινλανδία, η Γαλλία, η Ιρλανδία και η Ισπανία συγκέντρωσαν τα ποσά που περίσσευαν μετά την καταβολή των συντάξεων σε ένα Ταμείο, έτσι ώστε να διασφαλιστεί η πληρωμή του σε μελλοντικές πιθανές «δύσκολες ημέρες».

Οταν όμως η κρίση ρίζωσε, ορισμένες κυβερνήσεις άρχισαν να χρησιμοποιούν αυτόν τον κουμπαρά για άλλες δουλειές, όπως για παράδειγμα να καλύψουν την έλλειψη ενδιαφέροντος από τους επενδυτές για τα ομόλογά τους. «Ως επί το πλείστον αυτό το Ταμείο είναι ένα λογιστικό κόλπο», εκτιμά ο καθηγητής Οικονομικών Χαβιέ Ντίαζ Γιμένεθ, «αφού η κυβέρνηση στην ουσία δανείζει χρήματα στην… κυβέρνηση».

Για τη Μαδρίτη η πρακτική είναι βιώσιμη όσο η Ισπανία μπορεί να δανείζεται από τις αγορές. Ωστόσο, υπάρχει και η άλλη άποψη, δεδομένων των τεράστιων δανειακών αναγκών της χώρας το τρέχον έτος, τόσο για τη λειτουργία της κεντρικής κυβέρνησης και την εξόφληση των ληξιπρόθεσμων ενεργειακών οφειλών, όσο και για την πληρωμή των τόκων που οφείλουν οι 17 περιφέρειες.

«Εάν οι ξένοι επενδυτές συνεχίσουν να κρατούν αποστάσεις από την αγορά ισπανικών ομολόγων», υποστηρίζει ο Ρουμπέν Σεγούρα, οικονομολόγος στην τράπεζα Merril Lynch, «η κυβέρνηση θα χρειαστεί και την παραμικρή βοήθεια από τους τοπικούς παίκτες». Το Ταμείο προς το παρόν ισχυρίζεται ότι μπορεί να διασφαλίσει τις μελλοντικές πληρωμές των συντάξεων, αλλά με την ανεργία στο 25% οι εισφορές έχουν μειωθεί δραματικά και το σύστημα Κοινωνικής Ασφάλειας έχει ήδη έλλειμμα 3 δισ. ευρώ.

Της Ελλης Πάνου

Κανείς δεν αμφιβάλλει για τη σταθερή πρωτιά της και τη μεγάλη δημοφιλία της. Πρωτιά κατέχει και το κόμμα της στις δημοσκοπήσεις, αλλά μια χρονιά εκλογών, κρίσης κι εσωκομματικών έριδων, η Ανγκελα Μέρκελ μπορεί να δει το μερίδιό της στην εξουσία να ψαλιδίζεται.

Οι κάλπες στην Κάτω Σαξονία, στις 20 Ιανουαρίου, θα είναι ίσως η πρώτη ένδειξη. Πριν από 15 χρόνια, το 1998, σχολιάζει το Reuters, η σαφής νίκη του Σοσιαλδημοκράτη Γκέρχαρντ Σρέντερ στο κρατίδιο αυτό έδωσε στο κόμμα του την ώθηση που χρειαζόταν για να κερδίσει στη συνέχεια και την καγκελαρία, εκτοπίζοντας, έπειτα από 16 χρόνια διακυβέρνησης, τον Χέλμουτ Κολ και τους Χριστιανοδημοκράτες (CDU). Οι Σοσιαλδημοκράτες ελπίζουν να επαναλάβουν αυτό το θαύμα τώρα στην Κάτω Σαξονία, οκτώ μήνες πριν από τις εθνικές εκλογές.

Εκεί που ποντάρουν μάλλον, δεν είναι τόσο στην αύξηση των δικών τους ποσοστών όσο στη μείωση της δύναμης των κυβερνητικών εταίρων της Μέρκελ, των Φιλελευθέρων (FDP), το οποίο, σπαρασσόμενο από έριδες, κάνει απέλπιδες προσπάθειες να δείξει ενωμένο.

Σχεδόν όλες οι πρόσφατες δημοσκοπήσεις δίνουν στο FDP κάτι λιγότερο από το 5% -που είναι το όριο εισόδου τους στη Βουλή- κινδυνεύοντας να μην έχουν ενεργό παρουσία στην πολιτική ζωή της χώρας για πρώτη φορά από την ίδρυσή τους, το 1948.

Ο ηγέτης του κόμματος, ο 39χρονος Φίλιπ Ρέσλερ, βλέπει τώρα την καρέκλα του να πριονίζεται, καθώς η πλειοψηφία των οπαδών των Φιλελευθέρων, σύμφωνα με μετρήσεις, του χρεώνει την «παρακμή» του κόμματος και βλέπει την ελπίδα για ανάκαμψη, στο πρόσωπο του 67χρονου πρώην υπουργού Οικονομίας, Ράινερ Μπρίντερλε.

Οσο όμως φλερτάρουν με την αποτυχία στις δημοσκοπήσεις οι Φιλελεύθεροι τόσο φλερτάρουν και οι Σοσιαλδημοκράτες. Η εκστρατεία τους ξεκίνησε άσχημα τον Οκτώβριο και από τότε ο υποψήφιός τους Πέερ Στάινμπρουκ πέφτει από γκάφα σε γκάφα. «Δοκιμάζει τα νεύρα του κόμματός του», έγραψε πρόσφατα γι' αυτόν το Der Spiegel, υποστηρίζοντας ότι η αριστερή πτέρυγα του κόμματος προσπαθεί όσο μπορεί να τον «περιορίσει», ευλεπιστώντας, εν τω μεταξύ, σε ένα καλό αποτέλεσμα στην Κάτω Σαξονία.

Οι Σοσιαλδημοκράτες πιστεύουν ότι μια νίκη εκεί, αφ' ενός θα κάνει τους Γερμανούς να αναρωτηθούν εάν πρέπει να πουν «ναι» τον Σεπτέμβριο σε μια τρίτη θητεία της Μέρκελ κι αφ' ετέρου μπορεί να δώσει στη συμμαχία τους με τους Πράσινους την πλειοψηφία στην Ανω Βουλή και επομένως τη δυνατότητα να δυσκολέψουν τη ζωή για την καγκελάριο, μπλοκάροντας τις νομοθετικές της πρωτοβουλίες.

Ακόμα κι έτσι όμως, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι δεν θα καταφέρουν να επαναλάβουν τον άθλο του Σρέντερ και να αποσπάσουν, με τους Πράσινους, πλειοψηφία τον Σεπτέμβριο, αφού όπως λέει ο Μάνφρεντ Γκέλνερ, επικεφαλής της εταιρείας μετρήσεων Forsa, «το 1998 ο κόσμος ήθελε αλλαγή, έχοντας κουραστεί ύστερα από 16 χρόνια διακυβέρνησης Κολ, θεωρώντας πλέον τους Χριστιανοδημοκράτες ανίκανους να συνεχίσουν».

Ετσι, απομένει το τελευταίο σενάριο του «μεγάλου συνασπισμού», να μοιραστούν δηλαδή την εξουσία με τη Μέρκελ, περιοριζόμενοι στον δεύτερο ρόλο.

Το μέλλον, σε κάθε περίπτωση, θα εξαρτηθεί από την οικονομία και από το πόσο γεμάτη ή άδεια είναι η τσέπη των ψηφοφόρων. Παρά την εξαγωγική δύναμη της Γερμανίας, η Bundesbank προβλέπει ότι η ανάπτυξη θα είναι μόνο 0,4% φέτος, η αγορά εργασίας εκτιμάται ότι θα μείνει στάσιμη, ενώ όπως σημειώνει η Guardian, τα στοιχεία της Eurostat δείχνουν ότι η χώρα σήμερα είναι φτωχότερη απ' ό,τι άλλα μέλη της Ε.Ε., το 1998.

Για τους περισσότερους Γερμανούς οι πραγματικοί μισθοί και οι συνθήκες διαβίωσης παραμένουν στάσιμες επί 20 χρόνια, ενώ το κάποτε αξιοζήλευτο κοινωνικό δίχτυ προστασίας και το συνταξιοδοτικό σύστημα της χώρας έχουν αρχίσει και διαλύονται. Και τα ποσοστά της ανέχειας αυξάνονται.

Σε εθνικό επίπεδο, πάνω από το 15% των Γερμανών ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας και στις 15 μεγαλύτερες πόλεις – το ποσοστό αυτό έφτασε το 2011 το 19,6%. Αντίθετα, τα κέρδη των στελεχών στις μεγάλες επιχειρήσεις έχουν πολλαπλασιαστεί, με αποτέλεσμα- σημειώνει η Guardian- η Γερμανία από πολλές απόψεις να έχει εξελιχθεί σε μια χώρα χαμηλού εργατικού κόστους και μεγάλων ανισοτήτων.

Της Ελλης Πάνου

H προσαγωγή, συνοδεία ισχυρής αστυνομικής δύναμης, από το σπίτι του στην Κωνσταντινούπολη μέχρι την εισαγγελία στην Αγκυρα, του πρώην αρχηγού του Γενικού Επιτελείου Στρατού, Ισμαήλ Χακί Καρανταγί, ήταν ένα ακόμα πλήγμα για τις τουρκικές Ενοπλες Δυνάμεις.

Ο απόστρατος στρατηγός κρατείται και ανακρίνεται στο πλαίσιο της έρευνας για τον ρόλο του Στρατού στην πτώση της κυβέρνησης συνασπισμού του Ισλαμιστή, Νετσμετίν Ερμπακάν, ηγέτη του Κόμματος της Ευημερίας, μέλη του οποίου ήταν και ο Ταγίπ Ερντογάν και ο νυν πρόεδρος της Τουρκίας, Αμπντουλάχ Γκιουλ .

Η υπόθεση πάει πίσω στο 1997, είναι γνωστή ως η «διεργασία της 28ης Φεβρουαρίου» κι αναφέρεται στη συνεδρίαση εκείνης της ημέρας, του Εθνικού Συμβουλίου Ασφαλείας της χώρας και την στρατιωτική παρέμβαση που ακολούθησε, εξαναγκάζοντας τον Ερμπακάν την κυβέρνηση του σε παραίτηση.

Με το «μεταμοντέρνο πραξικόπημα»- όπως το έχει βαφτίσει ο τουρκικός Τύπος- οι στρατιωτικοί, υποστηρίζοντας ότι αυξάνεται επικίνδυνα η επιρροή του θρησκευτικού φονταμενταλισμού, εξαπέλυσαν εκστρατεία εναντίον όσων διατηρούσαν σχέσεις με θρησκευτικές οργανώσεις- ακόμα και αξιωματικούς- εξανάγκασαν σε κλείσιμο εφημερίδες κι επέβαλαν αυστηρούς περιορισμούς στις θρησκευτικές ελευθερίες, με αιχμή την έμμεση απαγόρευση της μαντίλας στους δημόσιους χώρους.

Το κεντρικό όργανο σε αυτή την υπόθεση φαίνεται ότι ήταν η λεγόμενη «Δυτική Ομάδα Μελέτης» ή «Δυτική Ομάδα Εργασίας», γνωστή στην Τουρκία με τα αρχικά BCG, που ιδρύθηκε από τον Στρατό, υπό την αιγίδα του Γενικού Επιτελείου και το Ισμαήλ Καρανταγί, για να παρακολουθεί, όπως αναφέρεται σε ανάλυση του Ινστιτούτου Brookings «τους φίλα προσκείμενους στους Ισλαμιστές στις δημόσιες υπηρεσίες και τα άλλα κρατικά όργανα».

Πριν από δύο εβδομάδες, ο κρατούμενος για την ίδια υπόθεση, απόστρατος στρατηγός Τσεβίκ Μπιρ, δημοσιοποίησε γραπτή ανακοίνωση, με την οποία κατηγόρησε ευθέως τον τότε προϊστάμενο του Καρανταγί ως υπεύθυνο για τα γεγονότα του 1997.

Η υπόθεση αυτή είναι μια από τις πολλές που ερευνούν οι δικαστικές αρχές κατά των Ενόπλων Δυνάμεων. Συνολικά πάνω από 300 απόστρατοι και εν ενεργεία αξιωματικοί έχουν ήδη καταδικαστεί, ενώ άλλα 300 άτομα- μεταξύ αυτών πολιτικοί, ακαδημαϊκοί, δημοσιογράφοι- αντιμετωπίζουν κατηγορίες ενορχήστρωσης πολιτικής βίας.

Της Ελλης Πάνου

Ετσι, λοιπόν, έπειτα από εβδομάδες έντονης πολιτικής αντιπαράθεσης στην Ουάσιγκτον, η καταστροφή απεφεύχθη στο «και πέντε» και η αμερικανική οικονομία διασώθηκε από τις συνέπειες μιας ελεύθερης πτώσης στον λεγόμενο «δημοσιονομικό γκρεμό».

Οι αγορές πανηγύρισαν, με τους βασικούς χρηματιστηριακούς δείκτες να καταρρίπτουν το ένα ρεκόρ μετά το άλλο, οι Δημοκρατικοί στο Κογκρέσο εμφανίζονταν πανευτυχείς με τον αέρα του νικητή, οι Ρεπουμπλικανοί, διχασμένοι, προσπαθούν ακόμα να ανασυγκροτηθούν και οι Αμερικανοί πολίτες έβγαλαν χαρτί και μολύβι για να δουν τι θα τους κοστίσει η κατ' αρχάς συμφωνία Βουλής και Γερουσίας, που απέτρεψε προσωρινά μια βαθιά δημοσιονομική κρίση.

Τι πέτυχε τελικά με αυτό τον διακομματικό συμβιβασμό η Ουάσιγκτον; Στην ουσία, μόνο αυξήσεις φόρων, κυρίως για τα υψηλά εισοδήματα, μεταθέτοντας για το επόμενο δίμηνο, μέχρι την 1η Μαρτίου, κρίσιμες αποφάσεις που αφορούν τις περικοπές δαπανών, ύψους 1,2 τρισ. δολαρίων, σε βάθος δεκαετίας. Οπως το έθεσε και ο Αμερικανός πρόεδρος: «Η χώρα βρίσκεται τώρα λίγο πίσω από το χείλος του γκρεμού».

Σε γενικές γραμμές τα ατομικά εισοδήματα πάνω από 400.000 και τα οικογενειακά πάνω από 450.000 δολάρια ετησίως θα φορολογούνται πλέον με κλίμακα 39,6%, αντί 35% που ήταν μέχρι τώρα, και θα έχουν λιγότερες απαλλαγές.

Με 40% από 35% θα φορολογούνται και οι ακίνητες περιουσίες αξίας πάνω από 5 εκατομμύρια δολάρια, ενώ και η μεσαία τάξη θα γίνει «φτωχότερη» κατά 2.000 δολάρια περίπου τον χρόνο, λόγω της αύξησης της παρακράτησης φόρου στις μηνιαίες αποδοχές. Συνολικά η συμφωνία υπολογίζεται ότι θα επηρεάσει, πολύ ή λίγο, το 77% των αμερικανικών νοικοκυριών.

Κυρίως, όμως, επειδή δεν δίνει ένα οριστικό τέλος στα ανοιχτά δημοσιονομικά προβλήματα, η νέα νομοθεσία προετοιμάζει το σκηνικό για τις μάχες που θα ακολουθήσουν στο Κογκρέσο τους επόμενους μήνες, σχετικά με το έλλειμμα και το χρέος. «Πριν ανοίξετε τις σαμπάνιες», προειδοποιούσε ο αναλυτής του Foreign Policy, Ντέιβιντ Ρόθκοπφ, «να θυμάστε ότι μόλις τελειώσει η ψηφοφορία στη Βουλή, θα αρχίσει η αντίστροφη μέτρηση για την έναρξη της επόμενης κρίσης».

Τρεις κρίσεις, για την ακρίβεια. Κατ' αρχάς, η αμερικανική κυβέρνηση έχει ήδη φτάσει στο όριο δανεισμού που επιτρέπει η τρέχουσα νομοθεσία που είναι τα 16,4 τρισ. δολάρια και θα πρέπει το Κογκρέσο να εγκρίνει την αύξηση του κρατικού χρέους μέχρι τα τέλη Φεβρουαρίου, διακινδυνεύοντας πιθανή υποβάθμιση της αμερικανικής οικονομίας από τους οίκους αξιολόγησης.

Επειτα, είναι οι αυτόματες περικοπές των δαπανών, που εάν δεν υπάρξει άλλη συμφωνία, θα αρχίσουν να ισχύουν από την 1η Μαρτίου. Και, τέλος, τίθεται εν αμφιβόλω η ίδια η λειτουργία της κυβέρνησης, καθώς το Κογκρέσο θα πρέπει να εγκρίνει τη νέα χρηματοδότησή της μέχρι τις 27 Μαρτίου, αλλιώς το Δημόσιο θα πρέπει να κατεβάσει ρολά.

Κανένα από τα δύο κόμματα δεν ήταν απόλυτα ικανοποιημένο με τη συμφωνία. Τρεις Δημοκρατικοί βουλευτές ψήφισαν «όχι» με το επιχείρημα ότι δεν αντιμετωπίζεται το τεράστιο έλλειμμα, ενώ η αριστερή πτέρυγα υποστήριξε ότι ο Λευκός Οίκος ξέχασε τις υποσχέσεις του για φορολόγηση οικογενειακών εισοδημάτων πάνω από 250.000 δολάρια, υποκύπτοντας στις πιέσεις των αντιπάλων του.

Ωστόσο, η εξέλιξη χαρακτηρίζεται «καθαρή νίκη» για τον Μπαράκ Ομπάμα και το κόμμα των Δημοκρατικών πιστώνεται τελικά με μια επιτυχία. Οσο για τους Ρεπουμπλικανούς, ψάχνουν να βρουν τι πήγε στραβά. Το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας στη Βουλή έδειξε ότι το κόμμα είναι βαθιά διχασμένο και δεν έχει καταφέρει ακόμα να βρει τον δρόμο του μετά την ήττα στις εκλογές.

Επειτα από πολύωρες επίπονες διαβουλεύσεις κι εν μέσω διφορούμενων μηνυμάτων από την κομματική βάση και τις φιλικές οργανώσεις, λιγότεροι από τους μισούς Ρεπουμπλικανούς βουλευτές ενέκριναν τη συμφωνία, με τον δεύτερο και τον τρίτο στην ιεραρχία του κόμματος να ψηφίζουν «όχι», παρά τη θετική εισήγηση του ηγέτη τους, Τζον Μπέινερ.

Αμφισβητώντας την κρίση του, πολλοί υποστήριξαν φανερά θυμωμένοι ότι έγκριση του σχεδίου σημαίνει απόρριψη βασικών αρχών του κόμματος, όπως οι δραστικές περικοπές δαπανών, την ώρα που γίνονται αποδεκτά μέτρα-ανάθεμα για τους Ρεπουμπλικανούς, δηλαδή οι αυξήσεις φόρων για τα υψηλά εισοδήματα.

Το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας ήταν μεγάλη ήττα για τον δεύτερο στην πολιτική ιεραρχία της χώρας, τον Τζον Μπέινερ, που ετοιμάζεται σήμερα να διεκδικήσει πάλι το αξίωμα του προέδρου της Βουλής, στην πρώτη συνεδρίαση του σώματος, όπως αυτό διαμορφώθηκε μετά τις εκλογές του Νοεμβρίου.