Της Χριστίνας Πάντζου

Ποτέ ορκωμοσία ηγέτη δεν έχει ξεσηκώσει τόσα πάθη όσο αυτή του Ούγκο Τσάβες. Γύρω από την εύθραυστη κατάσταση της υγείας του προέδρου της Βενεζουέλας και την αδυναμία του -αν και οι αρχές αφήνουν ανοιχτά όλα τα ενδεχόμενα- να ορκιστεί αύριο όπως προβλέπεται ενώπιον της Εθνοσυνέλευσης, υφαίνεται μια μιντιακή εκστρατεία που μιλά για κρίση όσο κάποιοι -εντός και εκτός συνόρων- εδώ και καιρό την απεργάζονται.

Το Σύνταγμα είναι σαφές και προβλέπει πως μόνο σε μόνιμη αδυναμία του προέδρου να αναλάβει τα καθήκοντά του, δηλαδή σε περίπτωση θανάτου, παραίτησης, μόνιμης σωματικής ή πνευματικής ανικανότητας, αναλαμβάνει ο πρόεδρος της Βουλής και προκηρύσσονται εκλογές εντός 30 ημερών. Αν, αντίθετα, η αδυναμία είναι προσωρινή, αναλαμβάνει ο αντιπρόεδρος και ο πρόεδρος μπορεί να ορκιστεί αργότερα ενώπιον του Ανώτατου Δικαστηρίου.

Διεθνή μίντια έχουν ήδη «σκοτώσει» τον Τσάβες διοχετεύοντας πληροφορίες για μηχανική υποστήριξη, κώμα ή ακόμη και θάνατό του. Η αντιπολίτευση δράττεται αυτών των «ενημερωμένων πηγών» για να επικαλεστεί προσφυγή στις κάλπες σε απόλυτη και «τυχαία» σύμπνοια με το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, που στην πρώτη συνέντευξη Τύπου της χρονιάς τόνισε την «αναγκαιότητα να διεξαχθούν διαφανείς, αμερόληπτες και ελεύθερες εκλογές στην Βενεζουέλα, αν ο Τσάβες δεν μπορέσει να αναλάβει τα καθήκοντά του στις 10 Ιανουαρίου». Ημερομηνία κατά την οποία αντιπολιτευτικοί κύκλοι από το Μαϊάμι μέσω κοινωνικών δικτύων καλούν σε γενική απεργία.

Η κυβέρνηση απαντά με το βασικό της όπλο: την κινητοποίηση του λαού καλώντας σε μεγάλη συγκέντρωση αύριο μπροστά στο προεδρικό μέγαρο, όπου αναμένεται να παραστούν και ηγέτες ξένων χωρών για να εκφράσουν την αλληλεγγύη με τον εκλεγμένο πρόεδρο και τη συνταγματικότητα της διαδικασίας. Γιατί είναι εκεί, στους δρόμους, στις γειτονιές και στους τόπους δουλειάς όπου εδράζει η δύναμη μιας διαδικασίας μετασχηματισμού παρά ενός καθεστώτος που ποτέ δεν φοβήθηκε τις εκλογές: στα 13 χρόνια της ηγεσίας του Τσάβες έχουν γίνει 17.

Ο Τσάβες έρχεται από δύο μεγάλες νίκες, την άνετη επανεκλογή του τον περασμένο Οκτώβριο και τον θρίαμβο στις Περιφερειακές Εκλογές του Δεκεμβρίου όπου κέρδισε σε 20 από τις 23 Πολιτείες. Βιάζεται η αντιπολίτευση να πάρει τη ρεβάνς της. Κι αν οι επιθυμίες της γίνουν πραγματικότητα ίσως βρεθεί μπροστά σε μια ακόμη ήττα, όχι μόνο εκλογική. Γιατί η Βενεζουέλα βιώνει μια διαδικασία μετασχηματισμού που συνεχίζει την πορεία της, ανεξαρτήτως του τι συμβαίνει με την υγεία του προέδρου Τσάβες.

Η χώρα δεν έχει μια δικτατορία που στηρίζεται στη βία και θα μπορούσε να καταρρεύσει με την απουσία του «απόλυτου ηγέτη», όπως κάποιοι προπαγανδίζουν και πολλοί παπαγαλίζουν. Εχει δημοκρατικά εκλεγμένη κυβέρνηση και πρόεδρο, οι οποίοι επικυρώνουν από τα πάνω τις διεργασίες που γεννιούνται, ανθούν και εμπεδώνονται από τα κάτω.

Η 10η Ιανουαρίου δεν θα είναι το τέλος της μπολιβαριανής επανάστασης, όπως προφητεύει το ημερολόγιο της αντιπολίτευσης, αλλά μια ακόμη ημερομηνία στην πορεία, έστω με αδυναμίες και λάθη, μιας λαϊκής διεργασίας βαθιών κοινωνικών, πολιτικών και οικονομικών αλλαγών με πρωταγωνιστή όχι έναν άνθρωπο, αλλά έναν λαό.

Το τέλος του κόσμου, έτσι όπως το εννοούν οι Δυτικοί, δεν ήρθε στις 21 Δεκεμβρίου. Το ημερολόγιο των Μάγιας σταματούσε σε αυτή την ημερομηνία όχι γιατί θα τέλειωνε τότε ο κόσμος, αλλά οι «κακοί καιροί»: γιατί ο «μη χρόνος» του ζόφου θα δώσει τόπο στον «χρόνο» της αρμονίας, της ισορροπίας και του ευ ζην.

Γι' αυτό και στις 21 Δεκεμβρίου κοινότητες αυτοχθόνων και κοινωνικά κινήματα του πλανήτη έδωσαν ραντεβού στο ιερό Νησί του Ηλιου, στη λίμνη Τιτικάκα της Βολιβίας, για να αποχαιρετίσουν έναν κύκλο του χρόνου που έφτασε στη γη των λαών των Ανδεων με τους ξένους εισβολείς φέρνοντας σκοτάδι, πόνο και θλίψη, και να γιορτάσουν την άφιξη μιας νέας ελπιδοφόρας οικουμενικής Εποχής που θα δώσει τέλος στον άγριο καπιταλισμό.

Η μυστικιστική τελετουργία σφραγίστηκε με την παρουσίαση ενός ιστορικού Μανιφέστου του Εβο Μοράλες που θέτει τις βάσεις για να γίνει αυτός ο «άλλος κόσμος» εφικτός και απτός. Ο πρόεδρος της Βολιβίας μίλησε για «το τέλος του εγωισμού, του ατομικισμού, του μίσους, της θλίψης, του ανταγωνισμού, του καπιταλισμού και της κουλτούρας του θανάτου» και προανήγγειλε την απαρχή «μιας εποχής αδελφότητας, συλλογικότητας, ένταξης, συμπληρωματικότητας, αγάπης, ευτυχίας και ελπίδας».

«Με την άφιξη του Πατσακούτι (αλλαγή της ρότας της Γης), έρχεται το φως, η αφύπνιση του κόσμου, το άνοιγμα στον πολιτισμό της ζωής», γράφει το αντιιμπεριαλιστικό Μανιφέστο, το οποίο επισημαίνει ότι διανύουμε μια κρίσιμη στιγμή για τον καθορισμό του μέλλοντος του πλανήτη και σε αυτόν μπορεί να παίξει καταλυτικό ρόλο η πανάρχαια γνώση που κατέχουν οι αυτόχθονες λαοί.

Το Μανιφέστο τονίζει την αναγκαιότητα, ανάμεσα στα άλλα, της επανίδρυσης της δημοκρατίας και της πολιτικής ενδυναμώνοντας τους φτωχούς και υπηρετώντας τους λαούς, της κατάκτησης περισσότερων δικαιωμάτων ενάντια στην εμπορευματοποίηση των αναγκών των ανθρώπων, του αγώνα για τα δικαιώματα της «Μητέρας Γης» και κατά της περιβαλλοντικής αποικιοκρατίας της υποτιθέμενης πράσινης οικονομίας, της προάσπιση της κυριαρχίας στις πλουτοπαραγωγικές πηγές ως συνθήκης για την απελευθέρωση των λαών, της κατάκτησης της διατροφικής κυριαρχίας, της ώθηση της συμμαχίας των λαών του Νότου κατά των νέων μορφών αποικιοκρατίας, του επεμβατισμού και του νεοφιλελευθερισμού και της επίτευξης μιας οικονομικής ανάπτυξης προσανατολισμένης όχι στην αγορά, το κεφάλαιο και το κέρδος, αλλά στην ευτυχία των ανθρώπων και στην αρμονία και ισορροπία με την «Μητέρα Γη».

«Ετσι ώστε να γίνει πραγματικότητα το όραμά μας για τον Κοινοτικό Σοσιαλισμό του Ευ Ζην, που βασίζεται στα δικαιώματα και όχι στις αγορές, και στην πλήρη επίτευξη της ευτυχίας των ανθρώπινων πλασμάτων».

Οσο κι αν φαντάζει μια ακόμη ουτοπία των καιρών, την καινούργια χρονιά που έρχεται και προμηνύεται ζοφερή, ας θυμόμαστε την πεποίθηση των ιθαγενών ότι «Η πραγματική εξουσία είναι να είμαστε άνθρωποι του φωτός».