Ο Shailendra Kumar Rai δεν θα ξεχάσει ποτέ στη ζωή του την ΑΣΟΕΕ. Ο Ινδός καθηγητής Oικονομικών ήρθε ως προσκεκλημένος να διδάξει στο οικονομικό πανεπιστήμιο τον Μάιο και… συνελήφθη ως ύποπτος μικροπωλητής. Hταν μία από τις πολλές στιγμές του… ανένδοτου που έχει κηρύξει η ΕΛ.ΑΣ. εναντίον του παραεμπορίου μέχρι την κορύφωση με το «ντου» της προηγούμενης Παρασκευής.

«Ποτέ δεν φανταζόμουν ότι θα πηγαίνω στη σχολή μου με μια αντιασφυξιογόνο μάσκα στην κωλότσεπη» θα μας πει ο 25χρονος φοιτητής Οικονομικών Επιστημών, Στράτος. «Η Αστυνομία έχει στοχοποιήσει το πανεπιστήμιό μας εδώ και δύο χρόνια. Με πρόσχημα τους μικροπωλητές και την πάταξη του παραεμπορίου χτυπάνε το πανεπιστημιακό άσυλο. Από την ώρα που θα βγεις από το μετρό βλέπεις παντού ΜΑΤ και ασφαλίτες».

«Είναι σαν να σπουδάζεις σε εμπόλεμη ζώνη» θα πει η 22χρονη Φαίδρα. «Υπάρχουν μόνιμα δυο σταθμευμένες κλούβες και μας ρίχνουν δακρυγόνα και κρότου-λάμψης στο προαύλιο. Λίγες μέρες πριν από την γκάφα τής ΕΛ.ΑΣ. με τον Ινδό καθηγητή, στις φοιτητικές εκλογές της 5ης Μαΐου, λίγο μετά τα μεσάνυχτα είχαν μπουκάρει πάλι αστυνομικοί με αποτέλεσμα να σταματήσει η καταμέτρηση των ψήφων».

Ηταν η πρώτη φορά που η αστυνομία επιχειρεί να εισβάλει σε πανεπιστημιακό χώρο κατά τη διάρκεια διεξαγωγής φοιτητικών εκλογών. Ακόμα πιο τραγελαφική ήταν η ορκωμοσία των αποφοίτων πέρσι τον Γενάρη. Οπως διηγείται η Φαίδρα, «γονείς και φοιτητές δεν σταμάτησαν να κλαίνε – όχι από συγκίνηση, αλλά από τα δακρυγόνα».

Το κλίμα για την τελευταία χολιγουντιανή εισβολή της αστυνομίας στην ΑΣΟΕΕ προετοιμαζόταν καιρό. Η πρώτη μεγάλη επιχείρηση ενάντια στους μικροπωλητές για τη φετινή χρονιά έγινε την Παρασκευή 19/10. Τότε, όπως καταγγέλλει η συνέλευση μεταναστών και αλληλέγγυων, «30 μηχανές της ομάδας Δέλτα, μια μπλε διμοιρία και πολλοί ασφαλίτες εφόρμησαν στο σημείο της κεντρικής εισόδου του κτιρίου.

Η επίθεση, πέρα από τα κλομπ και το ξύλο, περιελάμβανε ρίψη δακρυγόνου, 7 χειροβομβίδων κρότου- λάμψης και μιας φωτοβολίδας στην αυλή της. Επειδή αυτή τη φορά οι μπάτσοι δεν βρήκαν εύκαιρες πέτρες για να πετάξουν στους αμυνόμενους μετανάστες, ξερίζωναν και τους πέταγαν τα λουλούδια της αυλής. Εκτοτε τα περιστατικά έντασης έγιναν καθημερινά».

Στις 5 Δεκεμβρίου ο μετανάστης Μ. δημοσιοποιεί το δικό του περιστατικό: «Πριν από δύο εβδομάδες με έπιασαν. Πέρασα 4 ώρες στο αστυνομικό τμήμα όπου μου πήρανε τα πράγματα, τα οποία πουλάω για να βγάλω τα προς το ζην μου, και όσα χρήματα είχα πάνω μου. Με κάνανε ρεζίλι καθώς με γδύσανε και με απειλούσαν με τα κλομπ τους.

Στο τμήμα ήταν και δύο άτομα από το Μπανγκλαντές, από τους οποίους πήρανε επίσης τα χρήματά τους πριν τους αφήσουνε να φύγουν. Κάθε πρωί από τις 8 ώς τις 12 είναι γύρω από το πανεπιστήμιο αστυνομικοί (κυρίως ασφαλίτες) και μας παρακολουθούν και πιάνουνε άτομα».

Ο Βασίλης είναι 20 χρονών και σπουδάζει Πληροφορική. Ηταν ένας από τους φοιτητές στους οποίους επετράπη η είσοδος για να επιθεωρήσουν τον χώρο μετά το ντου τής ΕΛ.ΑΣ.:

«Ακούσαμε από τα ΜΜΕ τέρατα, ότι τάχα το πανεπιστήμιο είναι λημέρι των μικροπωλητών και άντρο ανομίας. Το μόνο που δεν είπαν είναι ότι κατασκευάζουμε τις τσάντες-»μαϊμού» εμείς! Οι δημοσιογράφοι μας χαρακτήρισαν »αφελείς φοιτητές» που δίνουν άσυλο σε κάθε παράνομο. Δεν είμαστε καθόλου αφελείς, ξέρουμε πολύ καλά γιατί ο Δένδιας χτύπησε το πανεπιστήμιό μας, όπως ξέρουμε γιατί πριν από λίγες μέρες χτύπησε τη Villa Αμαλία. Δεν θέλουν καμία φωνή αντίστασης πουθενά. Αν πραγματικά ήθελαν να πατάξουν το παραεμπόριο, δεν θα κυνηγούσαν 30-40 ταλαιπωρημένους μετανάστες, αλλά τα κυκλώματα που εισάγουν μαζικά αυτά τα προϊόντα στα τελωνεία».

«Από τότε που καταργήθηκε το άσυλο, οι ασφαλίτες αλωνίζουν στις σχολές. Τους βλέπουμε να μας φωτογραφίζουν από το μέγαρο του ΟΤΕ απέναντι. Δύο φορές, ενώ περπατούσαν στο προαύλιο, τους έπεσαν ένα ζευγάρι χειροπέδες κι ένα πτυσσόμενο κλομπ. Φυσικά, δεν μπορούμε να αποδείξουμε ότι είναι ασφαλίτες, αλλά δεν μου φαίνεται πολύ συνηθισμένο να πηγαίνει ένας φοιτητής για μάθημα με χειροπέδες στο σακίδιό του» λέει ο Στράτος.

«Η σχολή μας, όπως όλα τα πανεπιστήμια του κέντρου της Αθήνας, στοχοποιείται από την αστυνομία. Δείτε το παράδειγμα του Πολυτεχνείου: όταν το κίνημα ζωντανεύει, η αστυνομία »σπρώχνει» τα πρεζάκια στη Στουρνάρη» λέει ο Βασίλης. «Ειναι μια πολιτική που επιδιώκει να απονεκρώσει τα αντανακλαστικά των φοιτητών. Στην ΑΣΟΕΕ τα Χριστούγεννα την τελευταία 3ετία χτυπούν τους μικροπωλητές. Αυτό γίνεται αφενός για να ρίξουν στάχτη στα μάτια του κόσμου ότι πατάσσουν δήθεν το παραεμπόριο, αφετέρου για να καταλυθεί το άσυλο» εξηγεί ο Στράτος.

«Τα ΜΜΕ έφτιαξαν το κλίμα πατώντας πάνω σε μια ατμόσφαιρα που είχε διαμορφωθεί ήδη από τους καθηγητές μας, οι οποίοι τηρούν ίσες αποστάσεις απέναντι στους θύτες (τους αστυνομικούς) και τα θύματα (τους μετανάστες) και ορισμένες φορές γίνονται ευθέως ξενοφοβικοί, λέγοντας σε αυριανούς επιστήμονες ότι έρχονται οι ξένοι μικροπωλητές και… τους παίρνουν τις δουλειές».

Καίριο χτύπημα στην κοινή λογική

Ο γραμματέας του Τμήματος Σωμάτων Ασφαλείας του ΣΥΡΙΖΑ, Τάσος Μαυρόπουλος, έκανε ένα καυστικό σχόλιο:«Μετά την επέμβαση στη Βίλα Αμαλίας, η επιχείρηση στην ΑΣΟΕΕ απέδωσε πραγματικά τα αναμενόμενα αποτελέσματα και έδωσε ένα καίριο χτύπημα στην ανομία. Εξουδετέρωσε τον ραδιοφωνικό σταθμό που εξέπεμπε παράνομα χωρίς να πληρώνει την κατεχόμενη συχνότητα και τους φόρους όπως κάνουν τα υπόλοιπα σοβαρά ΜΜΕ, κατέσχεσε τα άδεια μπουκάλια μπίρας και τα κοντάρια από τις σημαίες αφού αποτελούν πειστήρια εγκληματικών πράξεων.

Αποδεικνύεται πλέον ότι η κατανάλωση μπίρας δεν γίνεται τυχαία και αποτελεί σημείο αναφοράς συνωμοτικών διαδικασιών που αποσκοπούν στην αποσταθεροποίηση του κράτους και στη διατάραξη της ηρεμίας που βρίσκονται οι πολίτες από την εφαρμοζόμενη πολιτική των μνημονίων.

Οι χρήστες μπίρας έχουν άμεση διασύνδεση με τους χρήστες σημαιών, οι οποίοι προσπαθούν να πλήξουν το γόητρο της κυβέρνησης και να υποβαθμίσουν τις επιτυχίες της. Μετά την αδιαμφισβήτητη επιτυχία του υπουργού Δημόσιας Τάξης, που εξάρθρωσε το οργανωμένο έγκλημα, χαρούμενοι πολίτες με τις τσέπες γεμάτες λεφτά, που από σήμερα αισθάνονται και ασφαλείς, κατέκλυσαν τους εμπορικούς δρόμους».

dina.daskalopoulou@gmail.gr

Οταν η χώρα σου αλλάζει 4 πρωθυπουργούς μέσα σ’ ένα χρόνο και ζει κατά μέσο όρο 16 διαδηλώσεις κάθε μέρα, είναι δύσκολο να διαλέξεις το πρόσωπο της χρονιάς. Τουλάχιστον από τους λεγόμενους «επωνύμους». Γιατί αν κοιτάξεις γύρω σου προσεκτικά, το πρόσωπο που σημάδεψε τη χρονιά που φεύγει δεν είναι «επώνυμο», αλλά το γνωρίζεις καλά. Και δεν είναι ένα, είναι δύο.

Θα μπορούσε να είναι ο ηγέτης του ΣΥΡΙΖΑ. Θα μπορούσε να είναι ο ΓΑΠ. Για εντελώς διαφορετικούς λόγους προφανώς. Θα μπορούσε να είναι ο διαδηλωτής με το ανοιγμένο κεφάλι. Θα μπορούσε να είναι ο εθελοντής του δικτύου αλληλεγγύης. Ομως αν το σκεφτείς λίγο καλύτερα, λίγο βαθύτερα, το πρόσωπο του 2012 έχει τα βασανισμένα χαρακτηριστικά της ανεργίας. Και τα σκληρά χαρακτηριστικά του νεοναζισμού.

«Εμεινα άνεργη πριν από ένα χρόνο, αφού πρώτα είχα υποστεί μείωση μισθού κι αφού έμεινα απλήρωτη επί 3 μήνες. Ολα αυτά για να βάλω πλάτη και να σωθεί η εταιρεία. Τόσο μαλάκας…» Η 30χρονη Τ.Α. ( τα στοιχεία της στη διάθεση της εφημερίδας) είναι αυτό που λέμε «κορίτσι από σπίτι»: με πτυχίο στα τουριστικά και μεταπτυχιακό, τρεις ξένες γλώσσες και λαμπρές προοπτικές. Ολα αυτά προ κρίσης: η περιζήτητη κάποτε επαγγελματίας, έμεινε στα αζήτητα. «Τίποτα διαφορετικό, τίποτα ιδιαίτερο. Τώρα πια στην παρέα μου –κι είναι μεγάλη- δεν δουλεύει κανένας. Ή αν δουλεύει, είναι απλήρωτος». Για τον μήνα Νοέμβριο οι εγγεγραμμένοι άνεργοι στα μητρώα του ΟΑΕΔ είναι 786.236. Σε αυτούς προφανώς δεν προσμετρούνται οι «μαύροι», οι ανασφάλιστοι δηλαδή που χάνουν τη δουλειά τους. Οι άνεργοι είναι τώρα πια η κυρίαρχη –αν και αόρατη- κοινωνική ομάδα της χώρας. Από τους εγγεγραμμένους άνεργους, το 41,97% είναι άντρες και το 58,03% γυναίκες. Το 64,02% των εγγεγραμμένων ανέργων είναι ηλικίας από 30 έως 54 ετών. Η συντριπτική πλειοψηφία έχουν ολοκληρώσει την υποχρεωτική, τη δευτεροβάθμια και την τριτοβάθμια εκπαίδευση, ενώ μόνο το 1,15% είναι άτομα χωρίς εκπαίδευση,

Το ταμείο ανεργίας έχει τελειώσει κι η Τ.Α., αφού εξάντλησε ό,τι είχε βάλει στην άκρη για μια ώρα ανάγκης, βρέθηκε στην ανάγκη να στριμωχτεί ξανά στο παιδικό της κρεβάτι. Η Ελλάδα έχει το υψηλότερο ποσοστό ανεργίας στους νέους κάτω των 25 ετών (57%) και στις γυναίκες (29%), ενώ στη χώρα μας έχει σημειωθεί η μεγαλύτερη αύξηση το τελευταίο έτος. Γι' αυτό και ένας στους δύο μορφωμένους νεαρούς Ελληνες σκέφτεται πια τη φυγή στο εξωτερικό. Οπως προγραμματίζει πια και η Τ.Α.: «Θα φύγω το αργότερο μέχρι την άνοιξη. Οχι μόνο γιατί δεν μπορώ πια να ζήσω εδώ –δεν είναι ζωή το να σε ταΐζουν οι γονείς σου και να σου δίνουν χαρτζιλίκι για καφέ στα 30 σου- αλλά και γιατί η χώρα μου έγινε αφόρητη πια. Δεν αντέχω κάθε μέρα ένας άνθρωπος να πηδάει από το μπαλκόνι. Δεν αντέχω πια να βλέπω αστυνομία παντού. Δεν αντέχω να βλέπω τον κάθε καραγκιόζη στη Βουλή και τους φασίστες στον δρόμο».

Ενας τέτοιος φασίστας υπήρξε κάποτε κι ο Π.Π. που μας μιλάει ανώνυμα «γιατί είμαι 1,68 και 75 κιλά, υπάλληλος γραφείου. Γιατί έχω ακόμα δουλειά, έχω οικογένεια και παιδιά και δεν θέλω να τους βάλω σε κίνδυνο ή να τους στιγματίσω. Γιατί φοβάμαι ότι μπορεί να χάσω τη δουλειά μου, αν διαβάσουν κάτι τέτοιο για μένα». Παρ' όλα αυτά είναι ο πλέον κατάλληλος να εξηγήσει ποια είναι η βαθιά γοητεία της κτηνωδίας και πώς ένα κομματίδιο του 0,29% εκτοξεύτηκε σε νούμερα που τρομάζουν πια όλο τον κόσμο (πριν από λίγες μέρες το CNN έπαιξε ρεπορτάζ με Ελληνες που χαιρετούν ναζιστικά). 1.720 αποτελέσματα σε 36 δευτερόλεπτα δίνει η google αν πληκτρολογήσεις τη λέξη «χρυσαυγίτης». Η λέξη «ναζί» δίνει 1.910.000 και η Χρυσή Αυγή 7.970.000. Με ποσοστό 7% και 21 έδρες και τις δημοσκοπήσεις να δείχνουν συνεχείς μετακινήσεις ψηφοφόρων από τη Ν.Δ., το ΠΑΣΟΚ και τους ΑΝ.ΕΛΛ., το ναζιστικό κόμμα έχει έρθει για να μείνει.

Ο Π.Π. έγινε χρυσαυγίτης τη δεκαετία του 1990, όταν η ναζιστική οργάνωση λόγω μακεδονικού και πρώτου κύματος εισροής μεταναστών έγινε κάτι σαν αστικός μύθος, όπως το περιγράφει ο ίδιος: «Εβλεπες τα συνθήματά τους στους τοίχους, τα αυτοκόλλητά τους, κυκλοφορούσαν ιστορίες για τη βαριά σιδερένια πόρτα των γραφείων τους. Τι κρυβόταν πίσω από αυτή την πόρτα; Περισσότερο για πλάκα αποφασίσαμε με 2-3 φίλους μου να τη χτυπήσουμε μια μέρα. Είχαμε δει μια εκπομπή της Σεμίνας Διγενή στον ΑΝΤ1 για τη Χρυσή Αυγή και κάποιο δημοσίευμα στα ΝΕΑ. Τα ρεπορτάζ τούς κατακεραύνωναν, αλλά στα δικά μας μάτια φαίνονταν σαν κάτι συναρπαστικό. Κι αυτό είναι σημαντικό να το καταλάβεις: Μπορεί εσύ να τους αποκαλείς «ναζί» και να φρικιάς, αλλά για τον κόσμο που τους ψηφίζει αυτό αν δεν είναι αδιάφορο, είναι τίτλος τιμής».

Τότε η Χ.Α. ήταν μια σέχτα διακοσίων ανθρώπων. Από τη μια είχε μεταφυσικές απόψεις σαν παραθρησκευτική οργάνωση, κι από την άλλη πρακτική χουλιγκάνου και μπράβου. Ποιος είναι σήμερα ο φασίστας της διπλανής πόρτας; Με δυο διαδοχικές έρευνές του το 2011 και το 2012 το Πανεπιστήμιο της Μακεδονίας επιχειρεί να σκιαγραφήσει τον μέσο ψηφοφόρο της Χ.Α.: είναι συνήθως άντρας, 35-44 χρόνων, απόφοιτος λυκείου ή τεχνικής σχολής, άνεργος ή έμπορος. Ο χρυσαυγίτης όμως δεν είναι μόνος. Οι κάτοικοι της Αθήνας μετατοπίζονται συνολικά σε όλο και πιο ρατσιστικές θέσεις έναντι των μεταναστών: οι μετανάστες «βλάπτουν την οικονομία» (53%) και «υποσκάπτουν την πολιτιστική ζωή» (61%). Ο φόβος που διαχέεται στην πόλη είναι μια ικανή εξήγηση για τα παραπάνω ευρήματα: δύο στους τρεις δηλώνουν ότι «θα ένιωθα φόβο αν χρειαζόταν να διασχίσω μετά τα μεσάνυχτα το κοντινό μου πάρκο» και το 1/3 του δείγματος δηλώνει ότι «θα ένιωθα φόβο αν χρειαζόταν να μείνω στη διάρκεια του Αυγούστου μόνος στο διαμέρισμά μου για μερικές ημέρες».

Πως το εξηγεί αυτό ο Π.Π.; «Δεν είναι καθόλου τυχαίο που ο Μιχαλολιάκος κι ο Κασιδιάρης αποκαλούν τους χρυσαυγίτες «ανθό της ελληνικής νεολαίας». Μέσα εκεί νιώθεις ανώτερος, σπουδαίος, ξεχωριστός. Δεν θα απαρνηθείς εύκολα αυτό το συναίσθημα για να ξαναγίνεις ο «τίποτας» που ήσουν πριν».

«Η ανεργία είναι μια κατάσταση που σε βυθίζει στο «τίποτα»» λέει η Α.Τ. όταν της ζητάω να σχολιάσει την άποψη του πρώην χρυσαυγίτη. «Από αυτή την άποψη κατανοώ τους λόγους που κάποιοι συμπολίτες μας ψήφισαν αυτή τη συμμορία. Οταν μένεις άνεργος, εκτός από τα χρήματα, χάνεις και σημαντικό μέρος της ταυτότητάς σου, χάνεις την ανεξαρτησία σου, χάνεις τον σκοπό για τον οποίο ένιωθες σημαντικός. Επιανα τον εαυτό μου πολλές φορές να ζηλεύει τους άλλους απλώς και μόνο γιατί είχαν κάπου να πάνε κάθε πρωί. Μπορεί να κατανοώ τους λόγους που ένας άνθρωπος έλκεται από τον ναζισμό, αλλά δεν το δικαιολογώ επ' ουδενί. Οπως λέει κι ένα σύνθημα, «καλύτερα να τρως από τα σκουπίδια, παρά να σε ταΐζουν τα σκατά».

Dina.daskalopoulou@gmail.com

«Το κέρατό τους το βερνικωμένο! Ακούς εκεί! Μα ούτε παιδιά να μην σας αφήνουν να κάνετε! Το κέρατό τους!» Η κυρία Αγγέλα είναι 80 χρόνων και πολύ θυμωμένη. Μεγάλωσε τρία παιδιά και έχει κάμποσα εγγόνια, αλλά κανένα δισέγγονο.

Οπως οι περισσότεροι της γενιάς μου, άνεργοι κι ανασφάλιστοι, οι 30άρηδες απόγονοι της κυρίας Αγγέλας δεν μπορούν να αποκτήσουν απογόνους. Το «σπίτι» όπου η γιαγιά μου σερβίρει καφέ είναι κυριολεκτικά δίπλα στο κύμα κι έχει απεριόριστη θέα στο λιμάνι του Περάματος.

Η κυρία Αγγέλα ζει σε ένα τροχόσπιτο μαζί με τον γιο της τον Μανώλη που εργάζεται στον Δήμο Πειραιά. «Μόνιμος όμως είναι, ε» – αυτή τη φράση πρέπει να μου την έχει πει τουλάχιστον 10 φορές σε μία ώρα.

Είναι ο δεύτερος χειμώνας που θα βγάλουν στο αυτοκινούμενο, «από άποψη όμως. Σιγά μην κάτσουμε σπίτι και να πληρώνουμε τόσους λογαριασμούς, πετρέλαιο, χαράτσια. Να μου κόψουν το ρεύμα, να κάνουν ό,τι γουστάρουν. Αϊ σιχτίρ! Θα δεις πως σιγά σιγά θα γίνονται όλο και περισσότεροι αυτοί που θα μας μιμηθούν», μου λέει ο Μανώλης. «Πέρσι έβγαλε όλο το χειμώνα μια 4μελής οικογένεια σε αντίσκηνο. Μια άλλη κυρία ξεκαλοκαίριασε εδώ επίσης με τη σκηνή της».

Στο τροχόσπιτο ακριβώς δίπλα μένει ο κύριος Γιώργος. Η γυναίκα του φεύγει τρεχάτη για να πουλήσει λιόσπορους στα φεριμπόουτ. «Ούτε αυτό δεν μας επιτρέπουν πια να κάνουμε, το απαγορέψανε στα περισσότερα πλοία. Κάντε κάτι, ρε παιδιά, πόσο ακόμα θα ζούμε έτσι;» μου φωνάζει φεύγοντας τρεχάτη. «Πώς σας λένε;» τη ρωτάω. «Εχει καμία σημασία; Εγώ ούτε ξέρω πολιτικά ούτε γνώμη έχω, να σας τα πει ο άντρας μου».

Ο άντρας της κάποτε ήταν επιχειρηματίας, είχε δικά του μαγαζιά με ρούχα και μπαρ. Κοιτάζει συνέχεια το κενό και κάνει μακριές παύσεις: «Οταν μας έκαναν έξωση, μείναμε κοντά δυο μήνες σε σκηνή. Η κόρη μου μας βοήθησε και πήραμε το τροχόσπιτο. Δεν μπορώ να βγω στη σύνταξη γιατί χρωστάω και στο ΤΕΒΕ. Ευτυχώς μας δίνουν φάρμακα οι γιατροί του κόσμου κι η γυναίκα μου φέρνει 10 ευρώ τη μέρα. Μ' αυτά τρώμε, μ' αυτά καπνίζουμε». «Γιατί δεν πάτε στη συνέλευση των κατοίκων, κύριε Γιώργο;» τον ρωτάω. «Γιατί υπάρχουν κι άλλοι που τα λίγα τρόφιμα που μαζεύουν οι κάτοικοι τα έχουν πιο πολύ ανάγκη».

Η εργατούπολη κατέρρευσε μαζί με τη Ναυπηγοεπισκευαστική Ζώνη το 2008: Από τότε τα ποσοστά ανεργίας στον γενικό πληθυσμό έχουν εκτοξευθεί στο 45% και στους εργάτες της Ζώνης αγγίζουν το 100%. Δυο χρόνια πριν, οι Γιατροί του Κόσμου (ΓτΚ) εγκατέστησαν στο Πέραμα ένα πολυιατρείο για να περιθάλπουν τους μετανάστες, τώρα πια παρέχουν τις υπηρεσίες τους σχεδόν αποκλειστικά σε άνεργους, ανασφάλιστους Ελληνες που φτάνουν εδώ από όλες τις περιοχές της Αττικής και την Κόρινθο. Κάποιες φορές δεν έχουν να πληρώσουν ούτε τα ναύλα για το λεωφορείο και φτάνουν στο ιατρείο με οτοστόπ.

Η εικόνα της απόλυτης φτώχειας είναι ορατή στα ιατρεία με αρρώστιες ξεχασμένες να επιστρέφουν, στα σχολειά με τα πεινασμένα κι ανεμβολίαστα παιδιά, στα πάρκα με τους νεοάστεγους, στις παρυφές των μεγάλων δρόμων με τις σκιές να ψάχνουν στους κάδους για αποφάγια. Φέτος οι ΓτΚ διένειμαν 12.000 κούτες με τρόφιμα. Οι δάσκαλοι παλεύουν για να εξασφαλίσουν έστω κι ένα κολατσιό στα παιδιά. Παρ' όλα αυτά, το Πέραμα είναι μια πόλη που δεν κλαίει.

«Δεν κλαίμε, δεν γκρινιάζουμε, δεν είμαστε ηττοπαθείς. Είμαστε ενωμένοι και παλεύουμε», μου λέει καθώς κουβαλάει φρέσκα μαρουλάκια ο Ανδρέας. Είναι 49 χρόνων, άνεργος σωληνουργός. Δίπλα του ο 58χρονος Αντώνης, άνεργος ηλεκτρολόγος κι η 48χρονη Αθηνά, «με δουλειά ακόμα, αλλά για πόσο;». Και οι τρεις ενεργά μέλη της Λαϊκής Συνέλευσης – μιας συλλογικότητας που γέννησαν οι πλατείες του 2010 και συσπειρώνει κατοίκους από 25 έως 70 χρόνων.

«Αυτοοργανωθήκαμε και πλέον μπορούμε να καλύψουμε 60 οικογένειες. Πήγαμε στον πρόεδρο των μικροπωλητών της λαϊκής, σε χασάπικα, φούρνους κι εστιατόρια. Στους μαγαζάτορες δηλαδή που μέχρι χτες ήμασταν πελάτες τους. Ενα μικρό χωριό είμαστε, γνωριζόμαστε όλοι. Κι επειδή κι εκείνοι φτωχά παιδιά είναι, ανταποκρίθηκαν αμέσως», λέει ο Ανδρέας.

Στο δίκτυο που δημιουργήθηκε τον Σεπτέμβρη συμμετέχουν 3 χασάπηδες, 4 φουρνάρηδες, 4 ταβερνιάρηδες κι όλοι οι μανάβηδες της λαϊκής. Κανείς τους δεν θέλησε να «διαφημίσει» την κίνησή του, μιλώντας στην εφημερίδα ή φωτογραφιζόμενος (αναπόφευκτα μου ήρθαν στο νου τα δεκάδες μέιλ και τα φορτικά τηλεφωνήματα από εταιρείες που διαλαλούν την «εταιρική κοινωνική τους ευθύνη», δίνοντας ένα μικρό κάτι από τα τεράστια κέρδη τους).

«Εδώ δεν κάνουμε φιλανθρωπία, είμαστε αλληλέγγυοι. Γι' αυτό στη συνέλευσή μας μία φορά την εβδομάδα συμμετέχουν όλοι: συνδιαμορφώνουμε άποψη, συνγράφουμε τις προκηρύξεις μας, βοηθάμε όλοι στο χτίσιμο του δικτύου», λέει ο Αντώνης. «Κάποιοι σηκώθηκαν πρώτη φορά από τον καναπέ τους, άλλοι ήταν χρόνια στα κινήματα, άλλοι ψήφιζαν ΠΑΣΟΚ ή Ν.Δ., είμαστε διαφορετικοί άνθρωποι από διαφορετικούς χώρους, αλλά μας ένωσε η ανάγκη».

«Δεν παλεύουμε μόνο την πείνα, αγωνιζόμαστε και για τα χαράτσια, επανασυνδέουμε ρεύμα σε σπίτια που τους το κόβουν, προσπαθούμε να φτιάξουμε κοινωνικό φροντιστήριο. Κάναμε πριν λίγο καιρό μια μεγάλη αντιφασιστική πορεία. Το παλεύουμε συνολικά», λέει η Αθηνά.

«Δεν είναι εύκολο να βρούμε πάντα τους συμπολίτες μας, γιατί οι άνθρωποι, όταν φτάνουν σ' αυτά τα σημεία, ντρέπονται και κρύβονται. Κι ένα πρώτο πράγμα που προσπαθούμε να καλλιεργήσουμε σαν συλλογικότητα είναι πως δεν πρέπει να ντρεπόμαστε, αλλά να είμαστε εξοργισμένοι. Δεν φταίμε εμείς, φταίνε οι πολιτικές που μας έφεραν εδώ, η τρόικα και τα μνημόνια».

Οι λέξεις αυτές «αυτοοργάνωση» και «αλληλέγγυη» ηχούν παράξενα από γιαγιάδες και παππούδες, νοικοκυρές και μαγαζάτορες. Τις είχαμε συνηθίσει στα στόματα φοιτητών και διανοούμενων. Κι όμως εδώ, σ' αυτό το ηλιόλουστο πάρκο, όπου μικροί και μεγάλοι κουβαλάνε καφάσια με ζαρζαβατικά και καρτέλες μ' αυγά, οι λέξεις βρίσκουν το πραγματικό νόημά τους.

dina.daskalopoulou@gmail.com

«Η Ελλάδα πεθαίνει, πεθαίνουμε σαν λαός. Κάναμε τον κύκλο μας. Δεν ξέρω πόσες χιλιάδες χρόνια ζήσαμε ανάμεσα σε σπασμένες πέτρες κι αγάλματα. Και πεθαίνουμε. Αλλά αν είναι να πεθάνει η Ελλάδα, να πεθάνει γρήγορα. Γιατί η αγωνία κρατάει πολύ και κάνει πολύ θόρυβο».

(Από την ταινία «Το βλέμμα του Οδυσσέα», Θόδωρος Αγγελόπουλος, 1995)

Απόψε γι' αυτούς δεν υπάρχουν ειδήσεις. Ούτε και χθες υπήρχαν. Ούτε κι αύριο θα υπάρχουν. Εκτός από μία: σήμερα είναι η πρώτη πραγματικά κρύα νύχτα του φετινού χειμώνα. Αυτό είναι είδηση. Οπως κι ότι στα λουτρά στα οποία καταφεύγουν χάλασαν οι σωλήνες για το ζεστό νερό. Κι ότι σήμερα θα τους μοιράσουν σλίπινγκ μπαγκ.

Σε ένα άλλο επίπεδο, σήμερα έγινε κι η πρώτη σύσκεψη στο υπουργείο Υγείας για το πού θα τους στεγάσουν αν πιάσει πάλι χιονιάς στην Αθήνα (πουθενά δεν κατέληξε η σύσκεψη των παραγόντων, όμως εκείνοι δεν το ξέρουν). Οταν ζεις στον δρόμο σχεδόν καμία από τις ειδήσεις των «8» δεν σε αφορά.

«Χαχαχα! είσαι καλή εσύ! Αμα χάσεις τη δουλειά σου, μη φοβηθείς, να έρθεις να μείνεις μαζί μας όποτε θέλεις». Ο Μοχάμεντ είναι από το Μαρόκο και ζει δίπλα στις ράγες του τρένου μαζί με ακόμα καμιά εικοσαριά ανθρώπους από το Μαγκρέμπ. Μες στο σκοτάδι σχεδόν δεν μπορείς να διακρίνεις πού σταματάει ο λόφος με τα σκουπίδια και πού αρχίζουν τα γιατάκια τους.

Οι ιστορίες τους είναι πανομοιότυπες και γνωστές: έφτασαν στην Ελλάδα περπατώντας χιλιάδες χιλιόμετρα με στόχο να περάσουν στην Ευρώπη. Εγκλωβίστηκαν εδώ εξαιτίας του Δουβλίνο 2. Εμειναν χωρίς δουλειά λόγω της κρίσης. Εχασαν τα σπίτια τους. Τώρα ανέστιοι και πλάνητες φυτοζωούν ανάμεσα σε σωρούς από πεταμένα κουτάκια αναψυκτικών, άδεια πλαστικά ποτήρια, ξεχαρβαλωμένες καρέκλες.

Σκουπίδια κι οι ίδιοι για τους χρυσαυγίτες, για τους αστυνομικούς και για τον πρωθυπουργό της χώρας, που έδωσε το πράσινο φως για την… ανακατάληψη της πόλης μας από τα ξένα ράκη.

Από τη λαχαναγορά του Ρέντη μέχρι το πάρκο Φιξ, από τον Σταθμό Λαρίσης μέχρι τις γέφυρες της Εθνικής, από το λιμάνι του Πειραιά μέχρι την Ακαδημίας, οι εικόνες μοιάζουν αόρατες για τους περαστικούς, αν και ανελέητες.

Κανείς δεν τολμά να τους πλησιάσει, εκτός από ετούτους εδώ, τους παλαβιάρηδες: είναι οι Γιατροί του Κόσμου, που κάθε Τρίτη και Πέμπτη βγαίνουν στους δρόμους με το μικρό τους αυτοκίνητο για να γιατρέψουν πονεμένα πόδια, να δέσουν πληγές, να βάλουν αλοιφές σε πρησμένα μάτια, να μοιράσουν σκεπάσματα, να δώσουν φαγητό και χυμούς. Μα, πιο πολύ από όλα, να δώσουν πρόσωπο σε τούτους τους ανθρώπους που η στατιστική τούς έκανε νούμερα.

Γιατί είναι πολύ σημαντικό, περισσότερο ακόμα κι από το να φας, να σε φωνάξουν με το όνομά σου. Να είσαι ο Αλί, ο Μεχμέτ, ο Γιώργος, η Αννα ξανά. Και κάποιος να σε ρωτάει πώς πάει εκείνο το χέρι που σε πονούσε, τι απέγινε με την αίτησή σου για άσυλο, πώς τα πας με τους γείτονες. Κι αυτό ακριβώς κάνει αυτή η -παραδόξως για εμάς, απαραιτήτως για τους ίδιους- εύθυμη συντροφιά που εδώ κι ένα χρόνο οργώνει τους δρόμους της Αθήνας.

«Εμείς δεν έχουμε ψυχολογική υποστήριξη όπως έχουν οι ξένοι συνάδελφοί μας για να αντέχουν. Είμαστε όλοι εθελοντές κι η ψυχολογική μας υποστήριξη είναι οι φίλοι μας. Κι όλοι όσοι στηρίζουν την προσπάθειά μας προσφέροντας φάρμακα, τρόφιμα και χρήματα – γιατί δεν έχουμε άλλους πόρους εκτός από τους εθελοντές και κάποια ευρωπαϊκά προγράμματα» λέει γελώντας η κοινωνική λειτουργός Νάνσυ Ρετινιώτη.

«Ψυχολογικό πρόβλημα; Να πας ένα χρόνο στη Γάζα να σου περάσουν όλα! Σιγά μη δεν αντέξουμε εδώ και σιγά μη μας πάρει από κάτω με την κρίση». Η Ανσαμ είναι γιατρός και πάσχει η ίδια από χρόνια αρρώστια:

«Είμαι Παλαιστίνια κι αυτό δεν γιατρεύεται ποτέ, όπου κι αν πας». Ζει στην Ελλάδα από τα φοιτητικά της χρόνια κι εργάζεται τα πρωινά στα ιατρεία των Γιατρών του Κόσμου, ενώ συμμετέχει εθελοντικά στο κλιμάκιο που δουλεύει με τους αστέγους.

«Δεν έχουμε δικαίωμα να είμαστε λυπημένοι, πρέπει να δράσουμε. Πάμε τώρα να δεις τους χαμάληδες της λαχαναγοράς. Είναι ίσως η χειρότερη περίπτωση, εντελώς αποκομμένοι από την πραγματικότητα που ζεις εσύ κι εγώ. Την προηγούμενη εβδομάδα όρμησε κάποιος να δολοφονήσει τον άλλο μπροστά μας για μια μερίδα φαγητό».

Η ομάδα φοράει τα γιλέκα με τα διακριτικά της οργάνωσης και με φακούς τσεκάρει ένα προς ένα τα παραπήγματα. «Δεν παρακολουθούμε μόνο την κατάσταση της υγείας τους, αλλά παρέχουμε και ψυχοκοινωνική υποστήριξη» εξηγεί η Νάνσυ.

«Οι άνθρωποι χρειάζονται υποστήριξη σε όλα τα επίπεδα: από το να βγάλουν χαρτιά μέχρι να βοηθηθούν να μπουν σε ξενώνες ή να στηριχτούν ψυχολογικά. Στην Ελλάδα, επί της ουσίας, δεν έχουμε κατ’ επιλογήν αστέγους` αν είχαμε δομές, ελάχιστοι θα επέλεγαν να ζήσουν στον δρόμο. Τώρα που το κράτος πρόνοιας έχει κατεδαφιστεί, βγαίνουν κατά κύματα στον δρόμο ασθενείς που φιλοξενούνταν σε διάφορες δομές».

Οι Γιατροί του Κόσμου, η πρώτη οργάνωση που έκανε ήδη από πέρυσι επισήμως λόγο για ανθρωπιστική κρίση στην Αθήνα, είδαν μέσα σε ένα χρόνο στα ιατρεία τους να αυξάνονται με γεωμετρική πρόοδο οι Ελληνες ανασφάλιστοι ασθενείς: το 20% των περιθαλπομένων και το 50% των φαρμάκων που διατίθενται στην Κουμουνδούρου αφορούν Ελληνες, ενώ στο Πέραμα οι ελληνικής καταγωγής ασθενείς αγγίζουν πια το 100%.

«Θεωρώ ωστόσο υπερβολικά τα όσα λέγονται περί έκρηξης του φαινομένου των νεοάστεγων λόγω Μνημονίου» μας λέει ο γιατρός Γιώργος Νεοχωρίτης. «Δεν ξεπερνούν για την ώρα το 5% όσων ζουν στον δρόμο. Ομως άστεγος είναι κι εκείνος που έχει χάσει το σπίτι του και φιλοξενείται από συγγενείς, όπως κι εκείνος που ζει χωρίς νερό ή ηλεκτρικό ρεύμα. Στην αμέσως επόμενη φάση θα βρεθεί κυριολεκτικά στον δρόμο».

«Α, είμαστε πολύ καλά εδώ» λέει ο κύριος Αούις από το Σουδάν καθώς κυνηγάμε το μικρό κατοικίδιο των 20 ανθρώπων που ζουν στο ερείπιο της Πατησίων. Το μικρό άσπρο κουνέλι μάς πλησιάζει επιτέλους και ο κύριος Αούις, που 11 χρόνια ζει στην Ελλάδα εν αναμονή πολιτικού ασύλου, μας εξηγεί πόσο σημαντικό είναι να έχεις τέσσερις τοίχους, έστω και χωρίς σκεπή και παράθυρα, για να κοιμηθείς το βράδυ.

«Εχασα τη δουλειά μου, έχασα και το σπίτι μου πριν από 1,5 χρόνο. Ομως εδώ είμαστε καλά, έχουμε μια στέγη, οι Γιατροί μάς φέρνουν φάρμακα, μας φροντίζουν, βρίσκουμε φαγητό, η γειτονιά είναι καλή, δεν έχει ναζί. Ολα καλά, όλα καλά». «Σε λίγο εκεί που έχουν φτάσει οι μισθοί μας, μας βλέπω κι εμάς εδώ σύντομα, κύριε Αούις» του λέει ο Γιώργος. «Μη φοβάστε, κήπο έχουμε, θα φυτέψουμε, θα ζήσουμε όλοι μαζί» του απαντάει ο κύριος Αούις.

Σε αυτό τον μικρό διάλογο κρύβεται η μεγάλη διαφορά από όλα τα ρεπορτάζ που έχουμε κάνει στον δρόμο όλα αυτά τα χρόνια. Πάντα ανάμεσα σε εμάς και τους άστεγους υπήρχε μια διακριτή διαχωριστική γραμμή. Υπήρχε ο κόσμος τους και ο δικός μας.

Μπορεί να μας εξόργιζαν δηλώσεις σαν κι εκείνη του προέδρου πολυεθνικής που τους αποκαλούσε «αναπόφευκτα σκουπίδια της παγκοσμιοποίησης», όμως ποτέ πριν από την κρίση αυτή η διαχωριστική γραμμή δεν υπήρξε τόσο λεπτή και τόσο διάφανη.

Κι αυτό μας μεταμορφώνει όλους: και τους άστεγους και τους εθελοντές και τους ρεπόρτερ. Και το συνειδητοποιώ όλο και πιο πολύ όσο πλησιάζουμε στον επόμενο -και τελευταίο- σταθμό μας.

Δεν είναι πρόσφυγας, δεν είναι μετανάστης, δεν είναι ναρκομανής, δεν είναι απόκληρος: ο άνθρωπος που αναζητάμε είναι ένας δικός μας συνάδελφος. Δούλευε σε ένα από τα πολλά ΜΜΕ που έβαλαν λουκέτο. Δεν έχει σημασία σε ποιο, ούτε ποια ήταν η ειδικότητά του.

Αυτό που έχει σημασία είναι πως το καλό του το αφεντικό τού χρωστούσε μισθούς πολλών μηνών (μηνών κατά τους οποίους ο συνάδελφος, όπως και χιλιάδες άλλοι, έβαζε πλάτη για να σωθεί «το μαγαζί»). Και μετά, μια μέρα, το καλό του το αφεντικό έβαλε λουκέτο (χωρίς φυσικά ο συνάδελφος να εισπράξει ούτε ένα ευρώ αποζημίωση, όπως και χιλιάδες άλλοι). Κάπως έτσι, βρέθηκε στον δρόμο.

«Αφού σε χαλάει ρεεεεεε, γιατί πίνεις;» Στο παρκάκι, ανάμεσα στη Νομική και το Πνευματικό Κέντρο καμιά δεκαριά άνθρωποι περιφέρονται ανάμεσα στα δέντρα. Και δυο από αυτούς πλακώνονται αγρίως. Κανένας δεν δίνει σημασία στη συμπλοκή. Καθένας τους έχει το προσωπικό του παγκάκι, εκεί που έχει στημένο το υπαίθριο σπίτι του.

Ψάχνουμε από παγκάκι σε παγκάκι τον άνθρωπό μου. Κάποιος μας λέει πως έχει φύγει για βόλτα, κάποιος άλλος πως χθες το βράδυ τον πήραν κάποιοι φίλοι του στο σπίτι τους. Κανείς δεν ξέρει πού βρίσκεται: όταν βγαίνεις στον δρόμο δεν είσαι πολίτης πια, δεν είσαι συνάδελφος πια, δεν είσαι μέλος κανενός κόμματος και κανενός σωματείου πια. Δεν σε αναζητά κανείς και κανείς δεν αναρωτιέται.

Το πιο ωραίο δέντρο των Χριστουγέννων

Μετά από αυτή τη διαδρομή που κάναμε απόψε μαζί τους, νομίζουμε πως θα έρθετε την επόμενη Παρασκευή, στις 14 του μήνα, να στήσουμε μαζί με τους Γιατρούς του Κόσμου το δικό τους χριστουγεννιάτικο δέντρο: ένα δέντρο από κουτιά γάλα για να έχουν αυτά τα Χριστούγεννα όλα τα παιδιά ένα ποτήρι ζεστό γάλα. Πέρσι κατάφεραν να συγκεντρώσουν πάνω από 25.000 κουτιά γάλα και τρεις τόνους τρόφιμα.

Από τις 8 το πρωί στα Προπύλαια μπορείτε να φέρετε: βρεφικό γάλα, παιδικές τροφές, ρύζι, όσπρια, ζυμαρικά, λάδι, ζάχαρη. Φέτος ειδικά οι Γιατροί μάς καλούν να μείνουμε όλη νύχτα στην πλατεία, σε μια σιωπηλή διαμαρτυρία για τους άστεγους. Κι είναι σημαντικό να είμαστε όσοι πιο πολλοί μπορούμε. Δεν είναι φιλανθρωπία, είναι αλληλεγγύη. Ειδικά τώρα που έχουμε καταλάβει πόσο λεπτή, πόσο διάφανη είναι εκείνη η διαχωριστική γραμμή.

*Στα «ρεπορτάζ του δρόμου» συνεργάζονται: Δημήτρης Αγγελίδης, Αφροδίτη Τζιαντζή, Αντα Ψαρρά, Ντίνα Δασκαλοπούλου

Φωτογραφίες: Μάριος Βαλασόπουλος

Νιώθουν να τους διαπερνά το φευγαλέο, αμήχανο βλέμμα των περαστικών. Συχνά συναντούν εχθρότητα και περιφρόνηση. Είναι οι άνθρωποι που ζουν στον δρόμο, όλο και περισσότεροι πια, θύματα της κοινωνικής ανισότητας που εντείνεται στην κρίση.

Οι λιγοστές υπηρεσίες που έχουν αναλάβει τη φροντίδα τους μάχονται με την κρατική αδιαφορία, τη διάλυση της κοινωνικής πρόνοιας, την έλλειψη πόρων.

υνεχίζουμε το αφιέρωμα που ξεκινήσαμε την περασμένη εβδομάδα, μιλώντας με ανθρώπους που ζουν στον δρόμο και ομάδες που τους παρέχουν ανακούφιση και φροντίδα, λίγη ή πολλή.

Σήμερα επισκεπτόμαστε τις μονάδες δρόμου του ΟΚΑΝΑ, ξεκινώντας από το Στέκι της Καποδιστρίου, συνεχίζοντας με την ομάδα που γυρίζει τους δρόμους της Αθήνας και, τέλος, με το Κέντρο Βοήθειας της 3ης Σεπτεμβρίου.

Στο περιθώριο περικοπών και πρόσφατων καταγγελιών για σκάνδαλα, κρύβονται ιστορίες μάχης με την εξάρτηση, αμφίρροπες παρτίδες που κερδίζονται και χάνονται καθημερινά στον δρόμο και σε δύο από τις τελευταίες δομές του ΟΚΑΝΑ για ενεργούς χρήστες που παραμένουν στο κέντρο της πόλης.

Σταθμός Φροντίδας Εξαρτημένων Ατόμων

Ζεστός, φροντισμένος και φιλόξενος, ο Σταθμός είναι γνωστός ως «Στέκι». Κουζίνα, ντους, τουαλέτες και πλυντήρια, στη διάθεση των ανθρώπων που περνούν εδώ μερικές ώρες καθημερινά.

Αφού κάνουν ιατρικές εξετάσεις και βοηθηθούν στην τακτοποίηση των προνοιακών εγγράφων τους, μαθαίνουν να συμμετέχουν σε ομάδες, να αναλαμβάνουν ευθύνες και να φροντίζουν τον εαυτό τους, τους άλλους και τον χώρο. Μετά από εξάμηνη παραμονή στον Σταθμό θα μπορούν ν' αποφασίσουν να μπουν σε πρόγραμμα απεξάρτησης, αν το επιθυμούν.

Ο Νίκος Mαργαρίτης, υπεύθυνος του χώρου, μας εξηγεί τη λογική του Στεκιού. Η Στεφανία, ο Παναγιώτης, η Αναστασία, ο Χρήστος συζητούν για την εμπειρία του Στεκιού και μαζί της χρήσης και του δρόμου.

Νίκος: Κάποια στιγμή όλοι οι χρήστες θα ζητήσουν βοήθεια να ενταχθούν σ' ένα θεραπευτικό πρόγραμμα.

Αυτό που προσπαθούμε να τους περάσουμε εμείς είναι «τι νόημα θα έχει να φτάσετε σ' αυτή τη στιγμή έχοντας ασθένειες, πληγές, χίλια δυο; Εχεις επιλέξει να πίνεις; Πιες, αλλά μ΄έναν τρόπο που σε προστατεύει όσο το δυνατόν περισσότερο».

Εδώ θα έχουν τη δυνατότητα να ξαναβρούν ορισμένα πράγματα που έχουν χάσει: αναγνώριση, ευθύνες, σχέσεις εμπιστοσύνης μεταξύ τους. Αν μπουν σε μια τέτοια διαδικασία, θα πάνε και παραπέρα.

Στ.: Εμένα με φωνάζουν τα παιδιά «ατραξιόν» του προγράμματος, επειδή είμαι κοινωνική. Φτιάχνουμε καφέ και συζητάμε, μαγειρεύουμε. Εδώ είναι άνετα. Εξω ο κόσμος είναι κακός. Εχει ένα βλέμμα καταφρόνησης που με σκοτώνει.

Π.: Οταν ήρθα, είχα τόσο μαύρισμα μέσα μου, ένιωθα τέτοια απόρριψη, που καθόμουν σε μια γωνιά αμίλητος. Σιγά σιγά το ξεπέρασα. Από απόρριψη των δικών μου βρέθηκα στον δρόμο, σε καιρό που είχα κόψει τα ναρκωτικά. Εκεί έκανα την πρώτη μου υποτροπή. Είχα φάει το κρύο της αρκούδας και λέω, θα πιω για να μην κρυώνω. Με την ηρωίνη δεν κρυώνεις.

Αν.: Οσο δεν το ξέρει το κοινωνικό σου περιβάλλον, ζεις διπλή ζωή. Οταν μάθουν ότι πίνεις, σε κάνουν στην άκρη. Εγώ το είπα στις φίλες μου όταν αποφάσισα να μπω στην κοινότητα. Οταν διέκοψα τη χρήση και βγήκα από το πρόγραμμα, όλα ήταν διαφορετικά. Ημουν το μαύρο πρόβατο, πάλι στην απέξω.

Χρ.: Επινα για χρόνια χωρίς να το ξέρουνε. Ούτε οι γονείς μου ούτε η τότε κοπέλα μου ούτε οι φίλοι, κανένας. Κάποια στιγμή είδα ότι δεν μπορώ να το ελέγξω.

Οι πρώτοι που στράφηκα ήταν οι κολλητοί μου. Πίστευα ότι θα μου σταθούν. Μου γύρισαν την πλάτη. Την Παρασκευή ήμουν η ψυχή της παρέας και το Σάββατο γύρισαν όλα τούμπα κι εξαφανίστηκαν. Κι όμως ήμουν το ίδιο άτομο.

Αν.: Θεωρούν ότι όλοι οι ναρκομανείς είναι κακοί, κλέφτες, το ένα και τ΄άλλο. Δεν είναι έτσι. Εννιά στα δέκα άτομα είναι πολύ ευαίσθητοι, πολύ έξυπνοι, με σπουδές, με δεξιότητες. Από τον ένα που κλέβει και βιάζει, μας παίρνει η μπάλα όλους. Φταίει η άγνοια.

Ο κόσμος δεν ενημερώνεται σωστά. Βάζουν ένα σποτάκι την Παγκόσμια Ημέρα κατά των Ναρκωτικών και νομίζουν ότι κάνουν κάτι. Κάποιος λόγος μάς έβαλε στα ναρκωτικά. Εγώ είχα κενά. Εμαθα να τα διαχειρίζομαι έτσι. Εσύ έχεις τον δικό σου τρόπο. Αυτό οι άνθρωποι δεν το καταλαβαίνουν.

Χρ.: Με την ηρωίνη περνάς το όριο. Εγώ έκανα από παλιά ναρκωτικά. Δεν είχα εξαρτηθεί. Ετσι άρχισα και την ηρωίνη. Κάποια στιγμή, άρχισα να έχω στερητικά συμπτώματα, χαρμάνες. Εκεί κατάλαβα ότι αυτό το πράγμα δεν το ελέγχω. Είπα στον εαυτό μου, «μάγκα μου, έχεις πρόβλημα». Δεν έχω φοβηθεί τίποτα στη ζωή μου όσο την ηρωίνη σε σχέση με τον εαυτό μου, πώς καταφέρνει να με ελέγχει.

Στον δρόμο

Η τετραμελής ομάδα street work του ΟΚΑΝΑ, μαζί με τις συνεργαζόμενες οργανώσεις (κέντρα πρόληψης του Δήμου Αθηναίων, Praxis, Γιατροί του Κόσμου, Θετική Φωνή και Κέντρο Ζωής), γυρίζουν τα μεσημέρια και απογεύματα την Αθήνα και προσφέρουν σε χρήστες τα στοιχειωδώς απαραίτητα-αποστειρωμένα υλικά χρήσης και καθαρές σύριγγες, μια ζεστή κουβέντα, ιατρική φροντίδα.

Τους ακολουθήσαμε και μιλήσαμε με τον Σωτήρη Παπαδόπουλο, υπεύθυνο του street work, και τους θεραπευτές Αλέξη Βλάχο και Κωνσταντίνα Καρανίκα. Στον δρόμο συναντήσαμε τον Παναγιώτη, άστεγο τοξικομανή, και τον αδελφό του τον Χρήστο, που τον επισκεπτόταν.

Κ.Κ.: Οι χρήστες ηρωίνης είναι η καλύτερή μου. Χρήστες άλλων ναρκωτικών σού τραβάνε την τσάντα να σου πάρουν σύριγγες, είναι πιο επιθετικοί, δεν συνεννοείσαι. (Πλησιάζει μια χρήστρια.) Καλώς το κορίτσι. Πού είσαι, ρε φιλενάδα; Είχατε πάει να φάτε εδώ στο συσσίτιο; Να σου πω, όταν κοιμάσαι στο γρασίδι έχει υγρασία. Σ' έχω δει δυο φορές να κοιμάσαι τον ύπνο του δικαίου. Να βάζετε χαρτιά.

Α.Β.: Λόγω της ανόδου του HIV έχουμε αυξήσει σημαντικά το ενέσιμο υλικό που διανέμουμε. Θέλουμε να διασφαλίσουμε ότι ο χρήστης θα έχει ανά πάσα στιγμή καθαρή σύρριγγα.

Σ.Π.: Συχνά βγαίνουμε πια με αυτοκίνητο. Το πρόβλημα εντοπιζόταν κάποτε στην περιοχή της Ομόνοιας, σήμερα σ' όλο το ιστορικό τρίγωνο. Η πιάτσα μετακινείται συνεχώς και πρέπει να την ακολουθείς.

Υπάρχουν πια πολύ περισσότεροι άστεγοι και μετανάστες, η γλώσσα μάς δημιουργεί προβλήματα, χρησιμοποιούμε διαμεσολαβητές. Είναι δύσκολο να σε εμπιστευτούν στην αρχή, ο κόσμος είναι καχύποπτος και φοβισμένος.

Χρ.: Καθαρίζω εδώ γύρω που κοιμάμαι, έχω γίνει σχεδόν υπάλληλος του δήμου. Αλλά ο κόσμος φέρεται κάπως περίεργα. Ανθρωπος είμαι κι εγώ, δεν είμαι από τον Αρη. Έχω μια ασθένεια. Δεν τους ενδιαφέρει. Οι περισσότεροι έχουν άγνοια και δεν σου λένε κουβέντα. Αμα δεν μπει μες στο σπίτι του το πρόβλημα, δεν μπορεί να καταλάβει ο άλλος.

Στ.: Ερχομαι κάθε μέρα, του φέρνω πράγματα, φαγητό. Μαζί μεγαλώσαμε, στα ιδρύματα. Θέλω να βρω δουλειά να τον πάρω να μείνει μαζί μου, αλλά χρωστάω πολλά νοίκια και φοβάμαι μήπως με διώξουν. Κοιτάω για καινούργιο σπίτι, κοιτάω για δουλειά, αλλά είναι πολύ δύσκολο.

3ης Σεπτεμβρίου 21

Αν ο Σταθμός Φροντίδας της Καποδιστρίου θυμίζει στέκι, το Κέντρο Βοήθειας της 3ης Σεπτεμβρίου θυμίζει και είναι νοσοκομείο. Σε δύο ορόφους, που έχει παραχωρήσει ο Ερυθρός Σταυρός, στεγάζονται η ΜΑΒΥ ( Μονάδα Αμεσης Βοήθειας και Υποστήριξης) και το ΚΥΕΠ (Κέντρο Υποδοχής Ενημέρωσης και Παραπομπής) όπου γίνονται οι αιτήσεις για τα προγράμματα υποκαστάστασης, λειτουργούν συμβουλευτικές υπηρεσίες και η γραμμή SOS-1031.

Η ιατρός παθολόγος Αναστασία Δρυμούση, υπεύθυνη της ΜΑΒΥ, και ο θεραπευτής Κώστας Πετράκης μιλάνε για τις ιατρικές και κοινωνικές υπηρεσίες που προσφέρει η μονάδα υπό ολοένα πιο αντίξοες συνθήκες.

Α.Δ.: Λειτουργεί μικροβιολογικό, παθολογικό, οδοντιατρείο, νοσηλευτική υπηρεσία, ανταλλαγή συρίγγων, και η μοναδική κινητή ιατρική μονάδα, στην Αθήνα, δέχεται κατά μέσο όρο 250 κλήσεις τον μήνα από το ΕΚΑΒ.

Οι εξετάσεις γίνονται δωρεάν, ζητάμε ταυτότητα ή επίσημο έγγραφο που να αποδεικνύει ταυτοπροσωπία, ώστε να γίνουν τα εμβόλια για ηπατίτιδα Α και Β, η αξιολόγηση για τα επιδόματα πρόνοιας και αναπηρίας.

Η ύπαρξη ταυτότητας δεν είναι αυτονόητη για ανθρώπους που κοιμούνται στον δρόμο, ούτε για τους μετανάστες που δεν έχουν έγγραφα. Εχουμε ελλείψεις σε φάρμακα, εμβόλια, σύριγγες, αναλώσιμα, μαντιλάκια, αμπούλες.

Στη μία σύριγγα που μας επιστρέφουν, δίνουμε δύο νέες. Δεν το καταφέρνουμε πάντα, έχουν αυξηθεί οι ανάγκες λόγω της δραματικής αύξησης της οροθετικότητας στους χρήστες. Διανέμουμε μόνο από εδώ 10.000 σύριγγες τον μήνα.

Κ.Π.: Στις συμβουλευτικές υπηρεσίες δεν ζητάμε απαραίτητα ταυτότητα. Δεν υπάρχουν δύο άνθρωποι ίδιοι, αλλιώς προσεγγίζεις κάποιον που κάνει κατάχρηση, αλλιώς ένα μακροχρόνιο χρήστη, αλλιώς ένα μετανάστη που δεν μιλάει τη γλώσσα.

Οι μετανάστες συνήθως έρχονται με κάποιο φίλο που μιλάει αγγλικά ή ελληνικά, υπάρχει και η γλώσσα του σώματος. Ενημερώνουμε για τεχνικές ασφαλούς χρήσης, θεραπευτικά προγράμματα, σεβόμαστε τις αποφάσεις του καθενός.

Αν ήταν στο χέρι μου, θα ήθελα να μπούνε όλοι σε στεγνό πρόγραμμα, κάποιοι όμως δεν θέλουν ή εκ των πραγμάτων δεν μπορούν. Τι θα κάνουν όλοι αυτοί, θα μείνουν στον δρόμο να πεθάνουν;

Διαδίδεται ότι κάποιοι χρήστες μολύνονται επίτηδες, για να τους δίνετε το επίδομα για τους οροθετικούς. Υπάρχει αλήθεια σε αυτό;

Κ.Π.: Μπορεί να το κάνει ένα πολύ μικρό ποσοστό, χωρίς να ξέρουν ποιες είναι οι επιπτώσεις. Ο κύριος όγκος των μολύνσεων είναι λόγω παραίτησης, της εξαθλίωσης που δημιουργεί η χρήση σε συνδυασμό με τις άσχημες συνθήκες διαβίωσης.

Οι χρήστες που έρχονται εδώ σε μεγάλο ποσοστό είναι άστεγοι ή προσωρινά φιλοξενούμενοι, έχουν διαρρήξει τις σχέσεις με τις οικογένειές τους και ζουν στον δρόμο.

Πώς κρίνετε τη μεταφορά των μονάδων υποκατάστασης του ΟΚΑΝΑ στα νοσοκομεία;

Α.Δ.: Το πλεονέκτημα είναι ότι μειώθηκε ο αριθμός αναμονής στις λίστες, όμως δεν έπρεπε να κλείσει η μονάδα της Καποδιστρίου για παράδειγμα, που εξυπηρετούσε 800 άτομα.

Οι χρήστες του δρόμου είναι στο κέντρο, οι υπηρεσίες πρέπει να είναι εκεί. Η μονάδα έφυγε, αλλά οι χρήστες έρχονται ακόμα εδώ… Αρα δεν δημιουργούσε ο ΟΚΑΝΑ το πρόβλημα της πιάτσας, αντίθετα μπορεί και να το οριοθετούσε.

Επιπλέον υπάρχουν προβλήματα υποστελέχωσης. Στις μονάδες του ΟΚΑΝΑ στα νοσοκομεία μπορεί να υπάρχει και ένας γιατρός παθολόγος για τετρακόσιους θεραπευόμενους.

Τι απαντάτε σε αυτούς που λένε ότι στον ΟΚΑΝΑ γίνεται απλώς συντήρηση και όχι θεραπεία;

Κ.Π.: Η υποκατάσταση μόνη της είναι σαν να κάνεις κουπί με το ένα χέρι. Η βάρκα γυρίζει γύρω γύρω, δεν προχωράει. Το άλλο χέρι είναι η αλλαγή συμπεριφοράς, μέσα από θεραπευτική υποστήριξη.

Η αντιπαλότητα μεταξύ στεγνών προγραμμάτων και προγραμμάτων υποκατάστασης είναι πλαστή. Η μείωση της βλάβης αποτρέπει παραβατικές συμπεριφορές και υπάρχει η δυνατότητα όταν ο χρήστης «μηδενίσει» να ενταχθεί σε στεγνό πρόγραμμα ή στην επανένταξη.

*Στα ρεπορτάζ δρόμου συνεργάζονται: Αφροδίτη Τζιαντζή, Δημήτρης Αγγελίδης, Ντίνα Δασκαλοπούλου, Αντα Ψαρρά

Ανεργοι, ανάπηροι, ψυχικά διαταραγμένοι, εξαρτημένοι, οροθετικοί, κοπέλες και αγόρια που θυσιάζουν τα νιάτα τους για λίγα ευρώ, μετανάστες και πρόσφυγες χωρίς ελπίδα, συχνά χτυπημένοι και μαχαιρωμένοι. Είπαμε, η κρίση χτυπάει πρώτα τους ευάλωτους!

Θα μιλήσουμε λοιπόν με τις ομάδες που δουλεύουν στον δρόμο αλλά και με ανθρώπους που ζούνε στους δρόμους. Θα περιγράψουμε τις λιγοστές υπηρεσίες που λειτουργούν και προσφέρουν στις διάφορες κατηγορίες από τα στοιχειώδη μέχρι τα πλέον σημαντικά.

Στόχος δεν είναι κάποιος μαραθώνιος αγάπης, αλλά μια δυναμική παρέμβαση απέναντι στην κρατική αδιαφορία, στην έλλειψη θεσμικών δράσεων που θα προστατέψουν τους πολίτες των πλέον ευάλωτων κατηγοριών και στην όσο το δυνατό μεγαλύτερη κινητοποίηση όλων για τη διεκδίκηση του αυτονόητου. Ξεκινάμε σήμερα με την επίσκεψη σε μονάδες δρόμου του ΚΕΘΕΑ.

Η αρχή έγινε με την επίσκεψή μας στο off club της κοινότητας Εξέλιξις του ΚΕΘΕΑ. Η μονάδα αυτή αποτελείται από το street work, δηλαδή την ομάδα δουλειάς στον δρόμο, και το off club που είναι η μονάδα ημερήσιας φροντίδας εξαρτημένων.

Μιλήσαμε με τους υπεύθυνους και με τα μέλη του προγράμματος που καθημερινά επισκέπτονται αυτό τον χώρο της Εμμ. Μπενάκη. Ενα παλιό κτίριο φροντισμένο και πολύ ευχάριστο είναι η βάση αυτής της μονάδας.

Ο Μιχάλης Μυλωνάς, υπεύθυνος Προγράμματος ΚΕΘΕΑ ΕΞΕΛΙΞΙΣ, η Ελένη Μαρίνη, Α/υπεύθυνη Κινητής Μονάδας Street Work, ο Παναγιώτης Σαϊβανίδης, υπεύθυνος Μονάδας Αμεσης Πρόσβασης «Off Club», και ο Δημήτρης Κορδάτος, ψυχίατρος της Διαγνωστικής Μονάδας, απάντησαν στις ερωτήσεις για τη σημερινή κατάσταση των εξαρτημένων που ζούνε στον δρόμο.

Ε.Μ.: Αρχίζω εγώ που εγώ είμαι «του δρόμου». Τα πράγματα είναι πολύ πιο δύσκολα από ό,τι ήταν παλιότερα. Οι νέες επικίνδυνες ουσίες, όπως το σίσα, πολύ γρήγορα εξουθενώνουν τους ανθρώπους σωματικά και ψυχικά.

Το κύριο πρόβλημα σήμερα είναι αυτές οι ουσίες και η πολύ μεγάλη μετάδοση μολυσματικών ασθενειών. Εμείς προσπαθούμε να τους βοηθήσουμε ακόμα και σε απλά πράγματα, όπως π.χ. με εκπαίδευση για ασφαλέστερη χρήση σύριγγας και προφυλακτικού.

Δουλεύουμε εκτός από το κέντρο και στο Μενίδι, όπου υπάρχει μια νέα πιάτσα και εκεί έρχονται εκατοντάδες άνθρωποι να «ψωνίσουν». Η κινητή μονάδα κάνει εξορμήσεις πρωί – απόγευμα, ακόμα και τη νύχτα.

Δ.Κ.: Η κρίση έχει οδηγήσει πολύ περισσότερους ανθρώπους στον δρόμο και στην επιδείνωση της εξάρτησης. Υπάρχουν πολύ μεγαλύτερα ποσοστά στις υποτροπές και τόσο η σωματική όσο και κυρίως η ψυχική υγεία επιδεινώνονται.

Οι άστεγοι εξαρτημένοι δεν έχουν πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας και η εξαθλίωση κάνει τις βλάβες μη αντιμετωπίσιμες. Οι περισσότεροι είναι Ελληνες, δεν παίζει ιδιαίτερο ρόλο η μετανάστευση σ' αυτό. Πολλές κοπέλες βγήκαν στον δρόμο από ανέχεια.

Ε.Μ.: Υπάρχουν κοπέλες στον δρόμο που τις συναντάμε το απόγευμα αλλά και την άλλη μέρα το πρωί, που σημαίνει ότι δουλεύανε όλο το βράδυ έξω για να μπορέσουνε να καλύψουνε τις μίνιμουμ ανάγκες τους. Δέχονται ακόμα και σεξ χωρίς προφυλακτικό για λίγα περισσότερα χρήματα. Και πολλοί τους το ζητάνε ενώ βλέπουν ότι η γυναίκα είναι χρήστρια και επομένως πολύ πιθανά να είναι και η ίδια άρρωστη.

Οι νέες ουσίες αυξάνουν τη λίμπιντο και δημιουργούν μεγάλη άρση συστολών. Μπορεί να πάρει ο άλλος μια σύριγγα από κάτω και να τη χρησιμοποιήσει. Οι ουσίες αυτές δημιουργούν μεγάλη επιθετικότητα.

Π.Σ.: Είχαμε προχθές εδώ μια Τσέχα που μας είπε ότι εκεί η μεθεμφεταμίνη πουλιέται πάνω από 25 χρόνια και την κατασκευάζουν ακόμα και στο σπίτι. Η Τσέχα μού είπε ότι στην πατρίδα της υπάρχουν 100 τέτοιες μονάδες μείωσης της βλάβης και ημερήσιας φροντίδας – στην ουσία είναι κάτι σαν λέσχες αποχής.

Στην Ελλάδα ολόκληρη υπάρχουν μόνο δύο: αυτή του ΚΕΘΕΑ και μία του ΟΚΑΝΑ. Ο πρόεδρος της Γαλλίας φέτος ανακοίνωσε ότι θα δημιουργηθούν ακόμα και χώροι ασφαλούς χρήσης, όπως αυτοί που λειτουργούν στην Ελβετία. Εδώ αν μιλήσεις, έστω, για κάτι τέτοιο εξεγείρονται όλοι.

Θάνατοι από ασιτία

Μ.Μ.: Παλιότερα οι άνθρωποι εδώ στην πλατεία, για παράδειγμα, δίνανε κάτι στον εξαρτημένο που ζητιάνευε, τώρα όμως τίποτα. Ο χρήστης αναγκάζεται και περνάει σε αυτήν την ουσία που είναι πολύ φτηνή.

Οταν πριν από δυο χρόνια εμείς καταλάβαμε τι γίνεται και τρέχαμε, η δόση σίσα κόστιζε ένα ευρώ. Η επιθετικότητα οφείλεται σε αυτές τις ουσίες. Οι χρήστες κάνουν κλοπές και ληστείες και ούτε καν θυμούνται μετά τι έκαναν.

Ε.Μ.: Σήμερα, πέρα από τις ανύπαρκτες όχι μόνο γι' αυτούς αλλά για όλους υπηρεσίες υγείας, ούτε και η οικογένεια μπορεί να στηρίξει πλέον τα εξαρτημένα μέλη της λόγω ανέχειας. Οι περισσότεροι δεν έχουν λεφτά ούτε για την τροφή τους και τα λίγα που βρίσκουν τα δίνουν για τη δόση τους.

Εχουμε θανάτους χρηστών από ασιτία. Ενα παιδί πέθανε πρόσφατα από ασιτία και ζύγιζε 26 κιλά. Οι έγκυες γυναίκες που δουλεύουν έξω έχουν πολλαπλασιαστεί κι εμείς προσπαθούμε να κάνουμε μείωση της βλάβης αλλά όλα είναι πολύ δύσκολα πια.

Π.Σ.: Τα μέλη της Εξέλιξης πλησιάζουν τους ανθρώπους στον δρόμο και τους δίνουν εκεί κάποιες πρώτες φροντίδες. Στο off club, δηλαδή εδώ, έρχονται κυρίως άστεγοι που διαφορετικά όλη την ημέρα θα ήταν στον δρόμο.

Ερχονται και μέλη που βρίσκονται στα προγράμματα μεθαδόνης και δεν έχουν άλλη υποστήριξη. Εδώ μπορούν να μείνουν κάποιες ώρες καθαροί, να πλυθούν, να φάνε, να πλύνουν τα ρούχα τους, να ψυχαγωγηθούν, να ζητήσουν βοήθεια.

Μ.Μ.: Το κυρίαρχο πρόβλημα στην Αθήνα είναι η έλλειψη στέγης. Εχουμε οροθετικούς που βρίσκονται σε λίστα αναμονής για να ξεκινήσουν τη θεραπεία τους και μία βδομάδα τώρα προσπαθούμε να βρούμε γι' αυτούς νοσοκομείο.

Το «Συγγρού» είναι γεμάτο και δεν δέχεται άλλους, ενώ στα άλλα νοσοκομεία τούς έχουν σε λίστα. Στο «Θριάσιο» είπαν σε μια κοπέλα να πάει σε 4 μήνες. Για να αρχίσει θεραπεία!

Π.Σ.: Το πρώτο που χρειάζεται είναι ξενώνες. Αμέσως! Να μπορούν να κοιμηθούνε το βράδυ οι άνθρωποι, να μη μένουν στον δρόμο, όπως γίνεται σε όλη την υπόλοιπη Ευρώπη. Αμέσως θα μειωθεί και η παραβατικότητα και θα βελτιωθεί η υγεία τους.

Μ.Μ.: Η κατάσταση είναι σύνθετη και το ΚΕΘΕΑ έχει προτείνει πράγματα πολύ συγκεκριμένα και πολλά χωρίς κόστος. Π.χ. συνεργασία με την αστυνομία όταν συλλαμβάνονται εξαρτημένοι, με τις δικαστικές αρχές, δημιουργία σταθμού σωματικής απεξάρτησης κ.λπ. Ο δήμαρχος Καμίνης έχει κάνει συσκέψεις επί συσκέψεων που καλεί όλους τους φορείς, χωρίς αποτελέσματα.

Πέρσι μόνον έγινε μέσα στο κρύο σύσκεψη για τους άστεγους και για λίγες μέρες δόθηκαν κάποιες λύσεις. Ολα γίνονται αποσπασματικά και αυτή η κατάσταση εντείνεται. Χρειάζεται συγκεκριμένο σχέδιο δράσης. Εμείς θα κάνουμε σαν ΚΕΘΕΑ άμεσα άλλες τρεις μονάδες κέντρων ημέρας, αλλά επιβάλλονται πολλά ακόμα, και κυρίως στέγη για τη νύχτα.

Στην αυλή τού off club μιλήσαμε με τα μέλη. Την ώρα εκείνη μαγείρευαν και πίνανε τον καφέ τους περιμένοντας αυτή τη συνομιλία.

«Εδώ έχω φίλους»

Τριαντάφυλλος: Εδώ το μέρος σε βοηθάει να καθαρίσεις. Εξω από αυτούς που έρχονται εδώ για ένα μπάνιο, ερχόμαστε για να μείνουμε έξω από τη χρήση, να βρούμε δυο ανθρώπους να μιλήσουμε για τα προβλήματά μας. Είναι πολύ ωραίο πράγμα αυτός ο χώρος.

Χρήστος: Εμένα με βοήθησε αυτός ο χώρος και ήρθα εδώ όταν σταμάτησα τη χρήση ηρωίνης. Μπορούμε να κάνουμε ένα μπάνιο εδώ, να μιλήσουμε για διάφορα πράγματα. Με βοήθησαν τότε που έκανα κάποιο λάθος και τώρα είμαι συνέχεια εδώ.

Γιάννης: Εγώ έρχομαι από όταν άνοιξε είμαι «ιδρυτικό» μέλος, παίρνω δύναμη από εδώ και ειδικά τώρα που δεν μπορώ πια να δουλέψω και είμαι σε πρόγραμμα μεθαδόνης. Η μονάδα με βοηθάει πάρα πολύ, δεν έχω κανέναν να με στηρίζει στη ζωή κι εδώ έχω και φίλους. Είναι πολλοί που θέλουν να έρθουν σε τέτοιο μέρος, αλλά δεν φτάνει μόνο ένα.

Παναγιώτης: Είμαι πολύ άρρωστος, αλλά ήρθα σήμερα γιατί το έχω ανάγκη, έρχομαι από παλιά εδώ. Πρώτα και κύρια για τον φόβο, για την πιάτσα και να μπορώ να είμαι ασφαλής. Δεν έχω σπίτι και το βράδυ μένω έξω. Είναι πολύ δύσκολα κι έχει πολύ κρύο έξω.

Σωτήρης: Κι εγώ βρίσκω ένα χώρο για τις καθημερινές μου ανάγκες. Ενημερώθηκα μέσα από το κύκλωμα των χρηστών και ήρθα. Ερχομαι δυο χρόνια τώρα και ακόμα πολεμάω με τη διακοπή της χρήσης. Αποφεύγω να περάσω από την πιάτσα.

Εχω αλλάξει πολύ, κι ενώ πριν είχα πάντα μια πορτούλα ανοιχτή στις ουσίες, τώρα την έκλεισα. Μένω σε ένα εγκαταλειμμένο σπίτι και μετά από ένα ατύχημα στον αυχένα δεν μπορώ να δουλέψω πια. Σιγά σιγά όμως θα προσπαθήσω κι όταν βλέπω ότι όλοι αυτοί που είναι καλά γκρινιάζουνε ότι δεν τους φτάνουνε, σκέφτομαι πώς θα νιώθανε αν ήτανε στο ίδιο επίπεδο με μένα. Εχω κατανοήσει πια πολλά πράγματα και καμιά φορά βρίσκω τη δύναμη και είμαι και χαρούμενος, ακόμα και στην κατάστασή μου.

Βασίλης: Ηρθα εδώ για ασφάλεια. Ηρθα πριν έξι χρόνια, έφυγα γιατί δούλευα σε οικοδομές, αλλά τώρα ξαναγύρισα, δεν υπάρχουν δουλειές και όλη μέρα δεν έχω πού να πάω.

«Χρειαζόμαστε ξενώνες»

Δημήτρης Παπαδημητρίου (θεραπευτής): Το πρόβλημα της στέγης είναι το πιο μεγάλο και το πιο βασικό. Ανθρωποι που είναι στον ΟΚΑΝΑ, χωρίς καμιά υποτροπή, δεν έχουν πού να μείνουν το βράδυ. Χρειάζονται ξενώνες, κρεβάτια, επιδεινώνεται η υγεία τους έξω. Δυο ξενώνες υπάρχουν για άστεγους οροθετικούς που χωράνε 30 άτομα. Τίποτε άλλο. Χρειαζόμαστε ακόμα και απλά είδη, όπως ρούχα και παπούτσια για τους ανθρώπους.

Υπάρχουν εκατοντάδες άστεγοι εξαρτημένοι. Αν υπήρχαν τέτοιες μονάδες άμεσης πρόσβασης στην κάθε γειτονιά, ίσως να αποφασίζανε περισσότεροι να καθαρίσουν και να δεχτούν βοήθεια.

Ισμαήλ: Εγώ 12 χρόνια ζω στην Ελλάδα. Εδώ με βοήθησαν πάρα πολύ. Μένω τη νύχτα στα προσφυγικά μαζί με άλλους.

Τριαντάφυλλος: Γιατί δεν μας αφήνουν τα προσφυγικά να τα φτιάξουμε εμείς μόνοι μας και να μένουμε εκεί, να γίνουν ξενώνες. Και τώρα μόνο χρήστες μένουνε εκεί.

Βασίλης: Τίποτα δεν περιμένω από όλους αυτούς, μόνο με κάποιους αγώνες άλλων γίνανε κάποια πράγματα. Μόνο με πίεση. Ούτε θέλουν να φανταστούν όλοι αυτοί [οι κυβερνώντες] πώς ζούμε εμείς. Τόσοι άδειοι χώροι υπάρχουνε και τους κρατάνε κλειστούς. Μόνον όσοι έχουν λεφτά έχουν φροντίδα, ενώ για μας βοηθάνε μόνο κάτι άνθρωποι που είναι στη σκιά, αφανείς.

Τριαντάφυλλος: Να φτιαχτούνε τέτοια κλαμπ και σε άλλες γειτονιές. Να δώσουνε ένα χώρο και για τους χρήστες κι όχι να τους σπρώχνουν στα στενά της Αθήνας, στους δρόμους. Είναι τόσο απλό. Ετσι θα τους προστάτευαν και θα μπορούσαν και να τους ελέγχουν. Κάπου πρέπει όλοι να ζήσουνε.

Γιώργος: Εγώ έρχομαι εδώ γιατί τον θεωρώ χώρο μου. Ερχομαι χρόνια, έχω βιώματα εδώ, αλλά τώρα που έχω κάπου να μένω δεν έρχομαι πια κάθε μέρα, γιατί μένω πολύ μακριά. Αν είχα στη γειτονιά μου τέτοιο μέρος, θα το έφτιαχνα κιόλας, θα βοηθούσα να γίνει. (Παλιός Εξαρχιώτης ο Γιώργος γνώριζε όπως όλοι όχι μόνο την «Ελευθεροτυπία» αλλά και την «Εφημερίδα των Συντακτών».)

Δημήτρης: Εγώ έρχομαι από το πρόγραμμα του ΟΚΑΝΑ κι εδώ κάνω φίλους, έχω φροντίδα. Το βράδυ μένω στα νοσοκομεία που εφημερεύουν. Μου λένε να κάθομαι ήσυχα σε μια γωνιά κι έτσι περνάω τη νύχτα, γιατί έχω και μεγάλο πρόβλημα υγείας και δεν μπορώ στον δρόμο. Καλά μου φέρονται. Ξυπνάω το πρωί και μετά πάω στο πρόγραμμά μου.

Στο τέλος της κουβέντας ένα από τα μέλη επέμεινε: «Καλό θα ήταν να ξαναέρθεις, να γίνει κι άλλη συζήτηση, και να φέρεις κι άλλους ανθρώπους να μιλήσουμε»

Κλείνοντας ρωτήσαμε τους υπεύθυνους τι θα μπορούσε να κάνει κάποιος που θέλει ατομικά να βοηθήσει;

Μ.Μ.: Οτιδήποτε μπορεί να βοηθήσει. Να έρθει, για παράδειγμα, κάποιος να τους δείξει να μαγειρεύουν, να μιλήσει κάποιος μαζί τους για κοινωνικά θέματα, να τους μάθει ζωγραφική ή να τους κάνει μαθήματα. Εχουμε μικρό δίκτυο γιατρών και θα θέλαμε γιατρούς, δικηγόρους, εκπαιδευτικούς, εθελοντές δηλαδή που να μπορούν να διαθέσουν λίγες ώρες.

Π.Σ.: Εχουμε κι ελλείψεις σε υλικά, σε ρούχα, σε τρόφιμα, σε υπνόσακους για τον χειμώνα. Στις κοπέλες δίνουμε εδώ και μέρες ανδρικά εσώρουχα γιατί δεν έχουμε άλλα γυναικεία. Ερχονται εδώ να πλύνουν τα ρούχα τους κι εμείς τους δίνουμε κάποιες αλλαξιές.

Ε.Μ.: Στις ομάδες του δρόμου έχουμε πολύ μεγάλη έλλειψη γιατρών για την εκπαίδευση της ασφαλέστερης χρήσης. Είμαστε μόνο 7 άτομα και θέλουμε βοήθεια για να τους μάθουμε έστω πώς να μείνουνε ζωντανοί.

Και λίγες ώρες την εβδομάδα να έρθουνε κάποιοι γιατροί θα είναι πολύ σημαντικό. Εμείς υποστηρίζουμε και οικογένειες χρηστών και πηγαίνουμε ακόμα και στα σπίτια τους, αν δεν μπορούν να έρθουν οι ίδιοι.

* Στα ρεπορτάζ δρόμου συνεργάζονται: Αφροδίτη Πολίτη, Δημήτρης Αγγελίδης, Ντίνα Δασκαλοπούλου, Αντα Ψαρρά