Του Δημήτρη Σ. Φαναριώτη

Σε μείζον διεθνές θέμα εξελίσσεται η κρίση στο Μάλι, καθώς οι ισλαμιστές πολέμαρχοι που ελέγχουν το βόρειο τμήμα της χώρας εξακολουθούν να πραγματοποιούν επιδρομές και να λεηλατούν πολλά χωριά και κωμοπόλεις.

Σε μια απόπειρα διευθέτησης της διογκούμενης κρίσης ο πρόεδρος της Αφρικανικής Ενωσης και του κράτους του Μπενίν, Τόμας Μπόνι Γιάγι, κάλεσε χθες το ΝΑΤΟ να αναπτύξει και αυτό δυνάμεις στο πλευρό των αφρικανικών στρατευμάτων που θα σταλούν στο βόρειο τμήμα του Μάλι για να εκδιώξουν απ' αυτό τις ένοπλες ισλαμικές ομάδες.

Σε συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε στην Οτάβα, ο Γιάγι δήλωσε ότι «τράβηξε την προσοχή» του Καναδού πρωθυπουργού Στίβεν Χάρπερ για να του ζητήσει να μεσολαβήσει ώστε το ΝΑΤΟ να συμμετάσχει στον διεθνή συνασπισμό που θα σχηματιστεί, βάσει απόφασης του ΟΗΕ που υιοθετήθηκε στα τέλη Δεκεμβρίου. Πάντως ο Χάρπερ ξεκαθάρισε ότι η χώρα του δεν σκοπεύει να εμπλακεί στρατιωτικά άμεσα στη διευθέτηση της κρίσης που σοβεί στην αφρικανική χώρα.

Ο Γιάγι διευκρίνισε ακόμη ότι της εκστρατείας εναντίον των πολεμάρχων πρέπει να ηγηθεί μια αφρικανική δύναμη. Πάντως, αν και ο ΟΗΕ ενέκρινε τον περασμένο μήνα την ανάπτυξη 3.000 επιπλέον κυανοκράνων στο Μάλι, αξιωματούχοι του οργανισμού ξεκαθάρισαν ότι η διαδικασία είναι χρονοβόρα και η επιπλέον δύναμη δεν πρόκειται να αναπτυχθεί πριν από τον ερχόμενο Σεπτέμβριο, διάστημα εξαιρετικά μεγάλο για τη δραστική αντιμετώπιση της κρίσης.

Ηδη αρκετά κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ, μεταξύ των οποίων οι ΗΠΑ και η Γαλλία (το Μάλι ήταν πρώην γαλλική αποικία), δήλωσαν έτοιμα να βοηθήσουν στην εκπαίδευση μιας αφρικανικής δύναμης η οποία θα αναπτυχθεί στην ευρύτερη περιοχή, αρνήθηκαν ωστόσο να στείλουν δυνάμεις τους στη χώρα.

Θυμίζουμε ότι η κατάσταση στο Μάλι ξέφυγε από κάθε έλεγχο πέρυσι όταν ισλαμιστές και μέλη της φυλής Τουαρέγκ κατέλαβαν σε χρόνο ρεκόρ ολόκληρο το βόρειο τμήμα της χώρας (μια περιοχή με έκταση ίση με αυτήν της Γαλλίας) λόγω του χάους που επικράτησε αμέσως μετά το πραξικόπημα που σημειώθηκε στην πρωτεύουσα Μπαμάκο.

Σε αυτούς προστέθηκαν και μαχητές που είχαν στρατολογηθεί ως μισθοφόροι στο πλευρό του Μουαμάρ Καντάφι μετά την ανατροπή του το 2011. Ωστόσο η συμμαχία μεταξύ Τουαρέγκ και ισλαμιστών διαλύθηκε και πλέον οι δεύτεροι ελέγχουν όλα τα αστικά κέντρα στα οποία έχουν επιβάλει τη σκληρή εφαρμογή του ισλαμικού νόμου προκαλώντας τις έντονες αντιδράσεις της διεθνούς κοινότητας.

Απόπειρα διευθέτησης της κρίσης, αλλά με ισχνές πιθανότητες επιτυχίας, κάνει και η κυβέρνηση της Μπουρκίνα Φάσο και γι' αυτό τον λόγο αύριο Παρασκευή θα διεξαχθούν συνομιλίες μεταξύ των ισλαμιστών, των Τουαρέγκ και της κυβέρνησης του Μάλι στην πρωτεύουσα Ουαγκαντούγκου.

Του Δημήτρη Σ. Φαναριώτη

Κορυφώνεται η αγωνία και η αβεβαιότητα όχι μόνο στη Βενεζουέλα, αλλά και σε ολόκληρη τη Λατινική Αμερική για το πολιτικό μέλλον της χώρας, η οποία διαθέτει στο υπέδαφός της τα μεγαλύτερα παγκοσμίως ανεκμετάλλευτα κοιτάσματα «μαύρου χρυσού», καθώς η πολιτική κρίση που πυροδότησε η νέα εγχείρηση του Ούγκο Τσάβες για την αντιμετώπιση του καρκίνου από τον οποίο πάσχει, δείχνει να διογκώνεται, με τα κάθε λογής σενάρια να είναι ανοιχτά για τη μετά Τσάβες εποχή.

Ο πρόεδρος της Εθνοσυνέλευσης Ντιοσδάδο Καμπέγιο, ο οποίος επανεξελέγη το Σάββατο στο αξίωμα, υποστήριξε χθες πως ο πρόεδρος Τσάβες δεν χρειάζεται να ορκιστεί για τη νέα θητεία του αποκλειστικώς στις 10 Ιανουαρίου.

Ο στενός συνεργάτης του Τσάβες, Νικόλα Μαδούρο, από την πλευρά του επισήμανε πως ο πρόεδρος θα συνεχίσει επ' αόριστον την ανάρρωσή του από την επέμβαση που υποβλήθηκε και επέμεινε ιδιαίτερα στο γεγονός ότι η ορκωμοσία αποτελεί μια απλή τυπικότητα, η οποία μπορεί να τελεστεί οποιαδήποτε στιγμή ενώπιον του Ανωτάτου Δικαστηρίου. «Αυτό συνεπάγεται ότι ο πρόεδρος θα παραμείνει στα καθήκοντά του, έχει τη ρητή εξουσιοδότηση από την Εθνοσυνέλευση να συνεχίσει τη θεραπεία του και θα ορκιστεί όταν θα είναι ικανός», πρόσθεσε ο Μαδούρο.

Ο Καμπέγιο κήρυξε την έναρξη της Εθνοσυνέλευσης αυτό το Σαββατοκύριακο και επανέλαβε τις απόψεις και του αντιπροέδρου Μαδούρο πως η απουσία του Τσάβες από την τελετή δεν αποτελεί αναγκαία και ικανή συνθήκη για να του αποστερήσει την προεδρία, καθώς το Σύνταγμα δεν καθορίζει αμετάκλητα πότε πρέπει να ορκιστεί ο πρόεδρος ενώπιον του Ανωτάτου Δικαστηρίου.

Στη πλατεία Μπολιβάρ του Καράκας χιλιάδες οπαδοί του Τσάβες, συγκεντρωμένοι κοντά στο Κοινοβούλιο λίγες ώρες πριν από την επανεκλογή Καμπέγιο στην προεδρία της Εθνοσυνέλευσης, φώναζαν συνθήματα όπως: «Ολοι μας είμαστε ο Τσάβες», «Θα γίνει καλά ο κομαντάντε», «Θα επιστρέψει».

Ο Καμπέγιο, τρίτη ισχυρότερη πολιτική προσωπικότητα της Βενεζουέλας, μετά τον πρόεδρο Τσάβες και τον αντιπρόεδρο Νικόλα Μαδούρο, στην περίπτωση παραίτησης ή θανάτου του Τσάβες ασκεί τα προεδρικά καθήκοντα με τη θεσμική ιδιότητα που ανανέωσε σήμερα, και εντός 30 ημερών διεξάγονται νέες προεδρικές εκλογές, επισημαίνει το «Ρόιτερς».

Κανονικά ο Τσάβες πρέπει να ορκιστεί για τη νέα εξαετή θητεία του την Πέμπτη. Ολα ωστόσο δείχνουν, σύμφωνα με το BBC, ότι δεν θα είναι σε θέση να παραστεί στην τελετή. Το πολιτικό πρόβλημα έγκειται στο γεγονός ότι το Σύνταγμα της Βενεζουέλας δεν προβλέπει με ακρίβεια τι θα συμβεί εάν η ορκωμοσία δεν γίνει τη 10η Ιανουαρίου. Μόνο τυχαίο δεν είναι λοιπόν το γεγονός πως τόσο οι διεθνείς αναλυτές όσο και στελέχη από την κυβέρνηση και την αντιπολίτευση ερμηνεύουν με διαφορετικό τρόπο τη μη παρουσία Τσάβες στην επίμαχη τελετή.

Ορισμένοι εκτιμούν ότι η ημερομηνία μπορεί να μετατεθεί, άλλοι λένε ότι η απουσία του «πρεζιντέντε» μπορεί να χαρακτηριστεί προσωρινή και άλλοι εκτιμούν ότι η απουσία πρέπει να χαρακτηριστεί μόνιμη, γεγονός που σημαίνει ότι η χώρα εντός 30 ημερών πρέπει να οδηγηθεί σε εκλογές. Σε κάθε περίπτωση, οι πάντες περιμένουν με αγωνία τη 10η Ιανουαρίου οπότε και αναμένεται να δρομολογηθούν οι όποιες εξελίξεις.

Γεγονός ωστόσο παραμένει ότι τη διενέργεια νέας εκλογικής αναμέτρησης δεν επιθυμεί η αντιπολίτευση, η οποία υπέστη δεινή ήττα πέρυσι τόσο στις προεδρικές όσο και στις βουλευτικές εκλογές. Απευθυνόμενος στην αντιπολίτευση, είπε ότι «αποπειράται να συνωμοτήσει» σε βάρος του λαού, με τη στάση που έχει τώρα υιοθετήσει στην Εθνοσυνέλευση, υπογραμμίζοντας ότι εάν, όντως, το πράξει, «τότε θα καταστραφεί».

Σημειώνεται ότι η αντιπολίτευση δηλώνει πως η μη παρουσία του Τσάβες στο Καράκας στις 10 του μηνός σημαίνει ότι βρίσκεται σε ανικανότητα να κυβερνήσει, οπότε μετά 30 μέρες πρέπει να γίνουν νέες προεδρικές εκλογές.

Η κατάσταση της υγείας του Τσάβες αλλά και κυρίως το πολιτικό μέλλον της Βενεζουέλας απασχολούν κατά κόρον τα λατινοαμερικανικά και τα διεθνή ΜΜΕ.

Στο κύριο άρθρο της η κολομβιανή εφημερίδα El Colombiano γράφει ότι το Καράκας εξετάζει σενάρια μετάβασης εξουσίας, ενώ η αργεντίνικη εφημερίδα Clarin υποστηρίζει ότι η απώλεια του Τσάβες (κάτι εξαιρετικά πιθανό λόγω της κατάστασης της υγείας του) μπορεί να αλλάξει δραστικά την ουσία και την ποιότητα του κινήματος το οποίο αποτελείται από ένα μίγμα αριστερών και λαϊκιστών, οι οποίοι τον στήριξαν τα 14 τελευταία χρόνια βασισμένοι στα πετροδολάρια.

Την ίδια ώρα η Wall Street Journal επισημαίνει ότι η υγεία του Τσάβες έχει τραβήξει τα φώτα της δημοσιότητας από τα οικονομικά προβλήματα της χώρας.

Του Δημήτρη Σ.Φαναριώτη

Ρώσος πολίτης είναι από το βράδυ του Σαββάτου ο 64χρονος Γάλλος ηθοποιός Ζεράρ Ντεπαρντιέ. Ο «ταβάριτς» κατάφερε να αξιοποιήσει τη φιλία του με τον Βλαντιμίρ Πούτιν και πλέον θα πληρώνει μόλις το 13% του εισοδήματός του ως φόρο αντί του 75% που προβλέπει η σχετική νομοθεσία για όσους έχουν ετήσιο εισόδημα άνω του ενός εκατομμυρίου ευρώ. Γιατί, όπως έχει ισχυριστεί ο «κακός» Ολάντ, «τιμωρεί την επιτυχία, τη δημιουργικότητα και το ταλέντο». Ετσι, σε μια συνάντηση η οποία περιλάμβανε έναν θερμό εναγκαλισμό των δύο ανδρών, ο Ντεπαρντιέ παρέλαβε το νέο ρωσικό διαβατήριό του.

Η σύντομη αυτή συνάντηση πραγματοποιήθηκε χθες στην κατοικία του προέδρου στο θέρετρο Σότσι, στις όχθες του Εύξεινου Πόντου και ο Γάλλος ηθοποιός απέκτησε το «μαγικό» βιβλιαράκι, χάρη στο οποίο θα μπορέσει να αποφύγει την υψηλή φορολόγηση στη γενέτειρά του.

Θυμίζουμε ότι ο Ρώσος πρόεδρος χορήγησε τη ρωσική υπηκοότητα στον Ντεπαρντιέ, όταν ο δεύτερος ανακοίνωσε πως αποφάσισε να φύγει από τη Γαλλία, προκαλώντας όπως ήταν φυσικό τις έντονες αντιδράσεις των συμπατριωτών του και τις επικρίσεις των διεθνών ΜΜΕ, παραδίδοντας το γαλλικό του διαβατήριο λόγω της αύξησης της φορολογίας των πλουσίων από τη σοσιαλιστική κυβέρνηση της Γαλλίας.

Ο πρόεδρος της Ρωσίας δεν προχώρησε στην ενέργεια αυτή τυχαία. Αποτελεί ανταμοιβή για τα όσα έκανε ο 64χρονος ηθοποιός και ειδικότερα για τις στενές σχέσεις που ανέπτυξε με τους ρωσόφωνους, κινήσεις που τον έχουν καταστήσει ιδιαίτερα δημοφιλή στη Ρωσία. Είναι χαρακτηριστικό ότι μόνο τους τελευταίους δύο μήνες γύρισε διαφημιστικά για την τράπεζα Σοβιέτσκι, για μια μάρκα τοματοχυμών και για ένα περιοδικό για υγιεινή διατροφή.

Οσο για τον νέο Ρώσο πολίτη; Ταξίδεψε μέχρι τη χιονισμένη Μορδοβία, στα κεντρικά της χώρας -εκεί όπου κάποτε υπήρχαν γκούλαγκ- για να γιορτάσει, μαζί με τους κατοίκους, τα Χριστούγεννα των Παλαιοημερολογιτών Ρώσων Ορθοδόξων. Εγινε δεκτός σχεδόν ως εθνικός ήρωας, με τυμπανοκρουσίες.

Εδωσε σόου μπροστά στις τηλεοπτικές κάμερες, κραδαίνοντας περιχαρής το ρωσικό διαβατήριό του. Και πήρε πολλά δώρα: ένα ζευγάρι μπότες για το χιόνι, δύο γατάκια κι ένα καινούργιο σπίτι! Για την ακρίβεια, αναφέρει το πρακτορείο Interfax, ο τοπικός κυβερνήτης πρότεινε στον Ντεπαρντιέ να διαλέξει ένα διαμέρισμα της αρεσκείας του στην περιοχή ή -εάν προτιμά- ένα οικόπεδο για να χτίσει το νέο του, ρωσικό σπίτι! Η απάντησή του δεν έγινε γνωστή.

Εξάλλου, αυτή δεν είναι η μόνη επιλογή του. Μπορεί να πάει και στο Ουζμπεκιστάν, όπου έχει συμφωνήσει να πρωταγωνιστήσει σε τηλεοπτική σειρά μαζί με τον κόρη του Καρίμοφ, Γκουλνάρα Καρίμοβα!

Εξαιρετικά κρίσιμη παραμένει η κατάσταση της υγείας του προέδρου της Βενεζουέλας, Ούγκο Τσάβες, ο οποίος δίνει, όπως όλα δείχνουν, την ύστατη μάχη με τον καρκίνο που τον βασανίζει τα τελευταία δυο χρόνια. Χθες για μια ακόμη φορά οι κάτοικοι της λατινοαμερικανικής χώρας προσευχήθηκαν για την ανάρρωση του «πρεζιντέντε», καθώς η κατάσταση της υγείας του περιγράφεται από τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης Νικολά Μαδούρο ως «ευαίσθητη και περίπλοκη».

Οπως ωστόσο επισημαίνει με νόημα το Reuters, ο Μαδούρο ναι μεν υποσχέθηκε να πει «όλη την αλήθεια, όποια κι αν είναι», αλλά απέφυγε ξανά να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες για την κατάσταση του Τσάβες, ο οποίος υποβλήθηκε σε μια ακόμη εγχείριση στις 11 Δεκεμβρίου.

Το μείζον ζήτημα που ταλανίζει τη Βενεζουέλα στην παρούσα φάση είναι, όπως επισημαίνουν στην γαλλική εφημερίδα «Le Monde» οι διεθνείς αναλυτές, ο παράγοντας αβεβαιότητα.Το καυτό ερώτημα όλων είναι τι θα γίνει στις 10 Ιανουαρίου, ημερομηνία κατά την οποία ο Τσάβες πρέπει να ορκιστεί πρόεδρος για μια ακόμη εξαετή θητεία, κάτι που θεωρείται απίθανο.

Ηδη πάντως, όπως μεταδίδει το BBC, ο πρόεδρος της Βουλής, Ντιοσδάδο Καμπέγιο, ξεκαθάρισε ότι η τελετή της 10ης Ιανουαρίου μπορεί να καθυστερήσει στην περίπτωση απουσίας του Τσάβες. Επιπροσθέτως ο επικεφαλής της αντιπολίτευσης στη Βενεζουέλα Ενρίκε Καπρίλες δήλωσε ότι θα αποδεχτεί μια ολιγοημέρη μετάθεση της ημερομηνίας ορκωμοσίας. Σημειώνεται πάντως ότι εάν ο πρόεδρος δεν είναι σε θέση να ασκήσει τα καθήκοντά του εντός 30 ημερών πρέπει να προκηρυχθούν εκλογές.

Αγωνία και στην Κούβα

Η κατάσταση της υγείας του Τσάβες, θέμα ταμπού στη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας, προκαλεί έντονη ανησυχία όχι μόνο στο Καράκας, αλλά και στην Αβάνα, αφού το νησί της Καραϊβικής εξαρτάται άμεσα από το πετρέλαιο της Βενεζουέλας, η οποία της το πωλεί σε άκρως «φιλικές» τιμές.

Ετσι ένας ενδεχόμενος τερματισμός των εισαγωγών πετρελαίου από τη Βενεζουέλα θα προκαλούσε σοβαρές αναταράξεις και στην Κούβα και στις μεταρρυθμίσεις τις οποίες προσπαθεί να προωθήσει ο Ραούλ Κάστρο. Η Αβάνα πάντως ήδη λοξοκοιτάζει ως νέους δυνάμει οικονομικούς εταίρους την Κίνα και τη Βραζιλία, ενώ ο Ομπάμα έχει αφήσει ανοικτό το παράθυρο για ομαλοποίηση των αμερικανο-κουβανικών σχέσεων.

Σε κάθε περίπτωση, γράφει η «Le Monde», τα όσα πέτυχε στη διάρκεια των τελευταίων 13 χρόνων ο Τσάβες κινδυνεύουν να χαθούν. Αλλωστε αποτελεί κοινό μυστικό στο Καράκας ότι τη θέση του Μαδούρο, σε περίπτωση θανάτου του Τσάβες, επιθυμεί να καταλάβει ο πρόεδρος της Βουλής Ντιοσδάο Καμπέγιο ο οποίος θεσμικά, όπως προβλέπει το Σύνταγμα, είναι αυτός που θα αντικαταστήσει προσωρινά τον Τσάβες. Μάλιστα, σύμφωνα με το ρεπορτάζ της γαλλικής εφημερίδας, ο Καμπέγιο είναι εξίσου δημοφιλής με τον Μαδούρο.

Με τα πετρελαϊκά αποθέματα να αναμένεται να τελειώσουν κάποια ωραία (!) ημέρα, μια νέα ενεργειακή τρέλα έχει κυριεύσει ολόκληρο τον πλανήτη. Σε αυτήν πρωτοστατούν οι ΗΠΑ, οι οποίες τα τελευταία χρόνια έχουν αναπτύξει σε πολύ μεγάλο βαθμό την τεχνογνωσία για την εξαγωγή φυσικού αερίου από σχιστόλιθο με τελικό στόχο την ενεργειακή τους απεξάρτηση.

Ενα είναι σίγουρο: Το παγκόσμιο ενεργειακό τοπίο αλλάζει άρδην και μια νέα γεωπολιτική ισορροπία διαμορφώνεται. Ετσι, μετά την Αμερική, η Κίνα τραβά τον ίδιο «ενεργειακό» δρόμο.

Το αυτό πράττουν το Μεξικό, η Αυστραλία και πολλές αφρικανικές χώρες. Η Ευρώπη, από την πλευρά της, μπορεί κι αυτή να εκμεταλλευθεί τα μεγάλα αποθέματα που διαθέτει αλλά και να βοηθήσει στην αναδιάταξη του γεωστρατηγικού ενεργειακού άξονα, ο οποίος κυριαρχεί σήμερα μεταξύ της Μέσης Ανατολής και της Ρωσίας.

Το μόνο σίγουρο είναι ότι από το Αλγέρι μέχρι το Πεκίνο και από τη Μόσχα έως το Μπουένος Αϊρες, η ενεργειακή επανάσταση του αερίου από σχιστόλιθο απειλεί να ανατρέψει τις ενεργειακές ισορροπίες. Σίγουρα, πάντως, είναι πολύ νωρίς για να καταρτίσει κανείς λίστα με τις χώρες οι οποίες θεωρούνται «ευλογημένες», επειδή διαθέτουν σημαντικά αποθέματα.

Κίνδυνοι για το περιβάλλον

Ωστόσο οι περιβαλλοντικοί κίνδυνοι της εξαγωγής του αερίου προκαλούν ανησυχίες σε ολόκληρο τον πλανήτη. Γιατί συμβαίνει αυτό; Το σχιστολιθικό φυσικό αέριο αντλείται με τη χρήση νερού και διαλυτών υπό πολύ υψηλή πίεση και σε μεγάλο βάθος που μπορεί να φθάνει και τα 2 χλμ. κάτω από την επιφάνεια της Γης, μια διαδικασία που αποκαλείται υδραυλική ρωγμάτωση (hydraulic fracturing ή «fracking»).

Ωστόσο η εμπειρία από τις ΗΠΑ και άλλες χώρες στις οποίες έχει δοκιμασθεί έχει δείξει ότι υπάρχουν σοβαρότατα τεχνικά και περιβαλλοντικά εμπόδια, από την τοξική ρύπανση που προκαλείται στην περιοχή γύρω από τις μονάδες άντλησης, μέχρι τη μόλυνση του υδροφόρου ορίζοντα με μεθάνιο, ακόμα και την πρόκληση σεισμών.

Μάλιστα, υπάρχουν καταγεγραμμένες περιπτώσεις υπόγειων εκρήξεων που προκάλεσαν μέχρι και την κατάρρευση κτιρίων λόγω της συγκέντρωσης μεθανίου στο υπέδαφος.

Χαρακτηριστικά είναι τα όσα επισήμανε σε ημερίδα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ο γεωλόγος Ρόμπερτ Τζάκσον του Πανεπιστημίου Duke. Τόνισε ότι αποτελεί αδήριτη ανάγκη ο εξαιρετικά προσεκτικός σχεδιασμός της διάθεσης του μολυσμένου νερού που προκύπτει από τη διαδικασία άντλησης.

Από το Πανεπιστήμιο Carnegie Mellon, η συνάδελφός του Πολίνα Τζεραμίλο προειδοποίησε ότι το σχιστολιθικό αέριο δεν είναι «πράσινο» καθώς υπάρχουν εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα και μεθανίου και κατά την άντλησή του, ενώ συμφώνησε ότι ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα είναι τα απόβλητα. Σημείωσε δε ότι στις ΗΠΑ είναι ήδη ευρέως καταγεγραμμένα περιστατικά μεγάλης περιβαλλοντικής καταστροφής σε περιοχές στις οποίες δοκιμάζεται η τεχνική.

Oι ΗΠΑ προπορεύονται

Εδώ και πολλές δεκαετίες, μια από τις στρατηγικές προτεραιότητες των ΗΠΑ ήταν η προστασία των θαλάσσιων οδών μέσω των οποίων μεταφερόταν το πετρέλαιο από τη Μέση Ανατολή στον υπόλοιπο πλανήτη. Η πολιτική αυτή προέκυψε από το δόγμα του τότε πρόεδρου Τζίμι Κάρτερ, σύμφωνα με το οποίο η Ουάσιγκτον θα έκανε χρήση, στην περίπτωση ανάγκης, της στρατιωτικής της ισχύος για να υπερασπιστεί τα συμφέροντά της στον Περσικό Κόλπο.

Τρεις δεκαετίες μετά, η κατάσταση έχει αλλάξει. Οι πόλεμοι στο Ιράκ και το Αφγανιστάν με υψηλότατο κόστος τόσο σε ανθρώπινες ζωές όσο και σε χρήματα, το οικονομικό κραχ του 2008, η ύφεση και η αύξηση του ελλείμματος του προϋπολογισμού οδήγησαν τη χώρα στην ενδοσκόπηση.

Οι εξελίξεις αυτές, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι η κοινή γνώμη βλέπει με όλο και μεγαλύτερη επιφύλαξη μια επιθετική εξωτερική πολιτική, καθιστούν σαφές ότι οι ΗΠΑ έχουν εισέλθει σε μια περίοδο απομόνωσης. Παράλληλα, όμως, χάρη στη χρήση υψηλής τεχνολογίας σε μεγάλη κλίμακα, πέτυχαν να μετατρέψουν το έλλειμμά τους σε φυσικό αέριο σε πλεόνασμα. Ενα πλεόνασμα το οποίο θα μπορούσε να σηματοδοτήσει μια βιομηχανική αναγέννηση, αφού σε 10 το πολύ 20 χρόνια η Αμερική μπορεί να είναι αυτάρκης στον ενεργειακό τομέα από τις υπάρχουσες μορφές.

Το κινεζικό πρόβλημα

Μπορεί λοιπόν οι ΗΠΑ να μειώνουν διαρκώς την εξάρτησή τους από τις εισαγωγές ενέργειας, αντιθέτως, όμως, οι ανάγκες της Κίνας αυξάνονται διαρκώς. Ηδη, περισσότερο από το 50% της πετρελαϊκής κατανάλωσης στην περιοχή Ασίας-Ειρηνικού εισάγεται από τη Μέση Ανατολή.

Τι σημαίνει αυτό; Οτι ουσιαστικά η Κίνα βρίσκεται όλο και περισσότεροι εκτεθειμένη στις όποιες δυσμενείς εξελίξεις στην ευρύτερη περιοχή του Περσικού Κόλπου. Προς το παρόν, οι χώρες της Ασίας και όχι μόνο εκμεταλλεύονται τη «δωρεάν» στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στην περιοχή, η οποία προσφέρει μια σχετική σταθερότητα, κάτι όμως που μπορεί κάλλιστα να αλλάξει. Κι εδώ τίθεται ένα ακόμη καυτό ερώτημα: Εάν μια δεδομένη χρονική στιγμή οι ΗΠΑ πάψουν να παίζουν τον ρόλο του χωροφύλακα της περιοχής, ποιος θα αναλάβει αυτό τον ρόλο; Η Κίνα;

Οι περισσότεροι αναλυτές εκτιμούν, πάντως, ότι τα πλοία του κινεζικού Πολεμικού Ναυτικού δεν είναι έτοιμα να αναλάβουν τον αμερικανικό ρόλο, δηλαδή να κάνουν περιπολίες στα στενά του Ορμούζ, με δεδομένο εκτός των άλλων ότι διαθέτουν ένα αεροπλανοφόρο, όταν οι ΗΠΑ έχουν 11 (!).

Πάντως, δεν είναι λίγοι οι αναλυτές που πιστεύουν ότι το ζήτημα της ενεργειακής ασφάλειας μπορεί να αποτελέσει στο μέλλον ένα είδος σινοαμερικανικής μονάδας συναλλαγής. Πώς;

Οπως εξηγεί ο Τζον Μίτσελ, ειδικός αναλυτής σε ενεργειακά θέματα από το think tank Chatham House στο Λονδίνο, εάν ξεσπάσει μια νέα κρίση στον Περσικό, οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να αποδεχθούν την παροχή προστασίας στις παραδόσεις του «μαύρου χρυσού» στην Ασία υπό τον όρο ότι το Πεκίνο θα ακολουθούσε συμβιβαστική πολιτική σε θέματα που επιθυμούν οι ΗΠΑ, όπως λόγω χάρη να υπάρξει διευθέτηση των διαφωνιών στο πλαίσιο του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου.

Δέκα πολιτικοί, ένας στρατιωτικός αλλά και ένας νεοναζί δολοφόνος ήταν αυτοί που μας απασχόλησαν περισσότερο μέσα στο 2012, φυσικά για τελείως διαφορετικούς λόγους ο καθένας.

Αλλοι για τα επιτεύγματά τους, άλλοι γιατί αναδείχτηκαν σε αδιαμφισβήτητους ηγέτες της χώρας τους, άλλοι γιατί έγιναν γνωστοί μέσα στη χρονιά που πέρασε είτε με θετικό τρόπο είτε και με αρνητικό επειδή ας πούμε πρωταγωνίστησαν σε κάποιο σκάνδαλο που απασχόλησε ολόκληρο τον πλανήτη είτε γιατί -η περίπτωση του Νορβηγού νεοναζί- σκότωσαν νέα παιδιά επειδή δεν συμφωνούσε πολιτικά μαζί τους. Ο νεοναζί στη δίκη του δεν έδειξε ίχνος μεταμέλειας αλλά τη χρησιμοποίησε για να κάνει γνωστές τις… άρρωστες απόψεις του

ΝΤΑΒΙΝΤ ΠΕΤΡΕΟΥΣ: Ο αμερικανικός Τύπος έγραψε για «θαμπά» γαλόνια, ενώ η ανκοργούμαν του μεγάλου αμερικανικού τηλεοπτικού δικτύου ABC, Μπάρμπαρα Γουότερς, δήλωσε ότι τον επέλεξε ως τον «πλέον συναρπαστικό άνδρα της χρονιάς». Οπως και να 'χει το πράγμα, ο Αμερικανός στρατηγός κέρδισε επάξια τη θέση του στα πρόσωπα της χρονιάς, όχι τόσο για τη στρατιωτική του δεινότητα(!) όσο για την εξωσυζυγική σχέση στην οποία βρέθηκε μπλεγμένος με την προσωπική του βιογράφο Πόλα Μπρόντγουελ!

ΜΠΑΡΑΚ ΟΜΠΑΜΑ: Τελικώς η χαρισματική του προσωπικότητα, πόσο δε όταν ο αντίπαλός του ήταν ο «άχρωμος» υπερσυντηρητικός Μιτ Ρόμνεϊ, εξασφάλισε στον πρώτο Αφροαμερικανό πρόεδρο τη δεύτερη θητεία του στον Λευκό Οίκο.

Οπως επισημαίνουν οι αναλυτές, οι ψηφοφόροι του γοητευμένοι από τον λόγο του και την κινησιολογία του τον ξαναψήφισαν, παραβλέποντας το γεγονός ότι η αμερικανική οικονομία αντιμετωπίζει δυσκολίες στις προσπάθειές της να βγει από την ύφεση. Στα συν του προσμετρώνται, μεταξύ άλλων, η ριζική αλλαγή του Εθνικού Συστήματος Υγείας, η διάσωση της αυτοκινητοβιομηχανίας και η θέσπιση νέων κανόνων στη Wall Street.

ΧΑΛΕΝΤ ΜΕΣΑΑΛ: Επέστρεψε στην Παλαιστίνη μετά 45 χρόνια εξορίας και όπως ήταν φυσικό οι συμπατριώτες του τον υποδέχθηκαν σαν λαϊκό ήρωα. Αποτέλεσε έκπληξη πάντως το γεγονός ότι το Ισραήλ δεν επιχείρησε να τον δολοφονήσει, όπως έκανε με τον προηγούμενο ηγέτη της Παλαιστινιακής Οργάνωσης σεΐχη Αχμέτ Γιασίν.

Τρεις εβδομάδες μετά την επίσκεψή του και σε πείσμα της Ουάσιγκτον και του Τελ Αβίβ, η Παλαιστίνη πέτυχε μεγάλη διπλωματική νίκη καταφέρνοντας να αποκτήσει το καθεστώς του «κράτους-παρατηρητή» στα Ηνωμένα Εθνη.

ΜΟΧΑΜΕΝΤ ΜΟΡΣΙ: Παρότι δεν ήταν η πρώτη επιλογή της ισχυρής Μουσουλμανικής Αδελφότητας στην Αίγυπτο, ο 60χρονος πολιτικός μηχανικός Μοχάμεντ Μόρσι, ο οποίος εξελέγη στη προεδρία της χώρας με 51,73%, κατάφερε μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα να φέρει (και πάλι) τη βορειοαφρικανική χώρα στα πρόθυρα του εμφυλίου.

Οι γελοιογράφοι των μεγαλύτερων εφημερίδων της χώρας του, πάντως, του έχουν δώσει το παρατσούκλι «ρεζέρβα» καθώς εκτιμούν ότι ο Μόρσι δεν είναι μια χαρισματική προσωπικότητα η οποία μπορεί να ενώσει τους Αιγυπτίους, τους οποίους προς το παρόν διχάζει.

ΤΑΓΙΠ ΕΡΝΤΟΓΑΝ: Γιος λιμενοφύλακα, μικρός πουλούσε λεμονάδες και κουλούρια στους περαστικούς για να κερδίσει το χαρτζιλίκι του. Θεωρείται και είναι σε μεγάλο βαθμό ο άνθρωπος που κατάφερε μέσα σε 10 χρόνια να οδηγήσει την Τουρκία στον δρόμο της ανάπτυξης και της ευημερίας.

Τα τελευταία χρόνια ωστόσο οι επικριτές του τον κατηγορούν ότι προσπαθεί να ελέγξει με κάθε τρόπο, πλήρως, το πολιτικό γίγνεσθαι και τα ΜΜΕ. Κατάφερε πάντως να μειώσει σε μεγάλο βαθμό τον ρόλο του στρατού στη δημόσια ζωή. Η μεγαλύτερη φιλοδοξία του είναι η συνταγματική μεταρρύθμιση, αν και οι αναλυτές πιστεύουν ότι θέλει να προχωρήσει σ' αυτήν για να συγκεντρώσει περισσότερες εξουσίες.

ΣΙ ΤΖΙΝΓΠΙΝΓΚ: Ο νέος ισχυρός άντρας της δεύτερης οικονομίας του πλανήτη αποτελεί προϊόν πολιτικού συμβιβασμού ώστε να είναι αποδεκτός από τους «δεινόσαυρους» του κόμματος Χου Τζιντάο και Ζιάνγκ Ζεμίν. Μικρός είχε ασπαστεί τον βουδισμό. Θεωρείται «απολύτως αδιάφθορος», δεν πίνει (παρά σπανίως ελάχιστο κρασί), δεν παίρνει ναρκωτικά, οι γυναίκες τον βρίσκουν βαρετό και του αρέσουν τα αμερικανικά φιλμ.

Ανήκει στην αποκαλούμενη «πέμπτη γενιά» ηγετικών στελεχών του κόμματος. Είναι ένας πανέξυπνος αλλά και πνευματώδης άνθρωπος, με εξαιρετικά ευρύ πεδίο γνώσεων και ο πρώην υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Χένρι Πόλσον, τον χαρακτήρισε «άνθρωπο που ξέρει να πετυχαίνει τους στόχους του».

ΑΝΤΕΡΣ ΜΠΕΡΙΝΓΚ ΜΠΡΕΪΒΙΚ: Ο νεαρός ακροδεξιός συγκλόνισε κυριολεκτικά ολόκληρο τον πλανήτη με τη σφαγή 77 ανθρώπων σε κατασκήνωση του κυβερνώντος Εργατικού Κόμματος στο νησί Ουτοέγια τον περασμένο Ιούλιο. Μια σφαγή που η αγριότητα και ο απολογισμός της ήταν πρωτόγνωρες στην Ευρώπη, θυμίζοντας αντίστοιχα περιστατικά μακελειού στις ΗΠΑ. Τώρα παραπονείται ότι στη φυλακή υψίστης ασφαλείας στην οποία κρατείται κάνει κρύο και δεν έχει παράθυρο με θέα!

ΑΝΓΚΕΛΑ ΜΕΡΚΕΛ: Η κόρη του Ανατολικογερμανού προτεστάντη εφημέριου και πρώτη γυναίκα καγκελάριος στην ιστορία της Γερμανίας με πτυχίο στη Φυσική, αφού συγκέντρωσε τις επικρίσεις ολόκληρου του πλανήτη για τον σχεδόν αποικιοκρατικό τρόπο με τον οποίο αντιμετώπισε τους αδύναμους κρίκους της ευρωζώνης, στη συνέχεια μαλάκωσε τη στάση της χωρίς ωστόσο να δώσει ποτέ το πράσινο φως στην έκδοση ευρωομολόγων. Χώρισε τον πρώτο σύζυγό της το 1982 και μέχρι σήμερα είναι παντρεμένη, χωρίς παιδιά, με τον δεύτερο άντρα της, χημικό Γιοακίμ Σάουερ.

ΣΙΛΒΙΟ ΜΠΕΡΛΟΥΣΚΟΝΙ: «Η επιστροφή της μούμιας» έγραφε στον επιτυχημένο τίτλο της η γαλλική εφημερίδα «Liberation» αναφερόμενη στην απόπειρα του Σίλβιο να αναλάβει για πέμπτη φορά την πρωθυπουργία της χώρας.

Η… μούμια πάντως σε ό,τι αφορά το ασθενές φύλλο καλά κρατεί ή τουλάχιστον έτσι δείχνει, αφού οδεύει προς τον τρίτο γάμο του με την 27χρονη αρραβωνιαστικιά του Φραντσέσκα, η οποία όπως λέει του προκαλεί «διαρκή ευφορία», παρά τη διαφορά των 49 Μαΐων που τους χωρίζει!

ΧΑΒΕΖ ΑΛ ΑΣΑΝΤ: Ο χαρακτηρισμός «χασάπης» είναι μάλλον εξαιρετικά ήπιος για να περιγράψει τις φρικαλεότητες τις οποίες έχει διαπράξει εναντίον του συριακού λαού ο Ασαντ προκειμένου να κρατηθεί στην εξουσία. Σχεδόν ένα χρόνο μετά την εξέγερση 40.000 άνθρωποι, οι περισσότεροι άμαχοι, έχουν σκοτωθεί, ενώ τουλάχιστον μισό εκατομμύριο έχουν πάρει τον σκληρό δρόμο της προσφυγιάς. Και δυστυχώς -προς το παρόν- ο τύραννος παραμένει, έστω και με δυσκολία, στην εξουσία.

ΟΥΓΚΟ ΤΣΑΒΕΣ: Ο λαοφιλής ηγέτης της Βενεζουέλας, ταλαιπωρημένος από τον καρκίνο, άνοιξε τον δρόμο της διαδοχής του, ζητώντας από τον λαό να ψηφίσει στις επόμενες εκλογές τον στενό συνεργάτη του και αντιπρόεδρο Νικολά Μαδούρο.

Παρά τις όποιες επικρίσεις για τα 11 χρόνια διακυβέρνησης της λατινοαμερικανικής χώρας, ουδείς μπορεί να αμφισβητήσει το γεγονός ότι κατάφερε να βελτιώσει ουσιαστικά το επίπεδο διαβίωσης των χαμηλών κοινωνικών στρωμάτων της πλουσιότατης σε πετρελαϊκά αποθέματα λατινοαμερικανικής χώρας.

ΚΡΙΣΤΙΝ ΛΑΓΚΑΡΝΤ: Κομψή και με ιδιαίτερη άνεση απέναντι στους εκπροσώπους του Τύπου, η 56χρονη γενική διευθύντρια του ΔΝΤ Κριστίν Λαγκάρντ γεύτηκε την επιτυχία από μικρή μετέχοντας στην εθνική ομάδα συγχρονισμένης κολύμβησης της Γαλλίας. Το 2005 έγινε υπουργός Εμπορίου καταφέρνοντας να εκτοξεύσει σε επίπεδα ρεκόρ τις εξαγωγές της χώρας της.

Δύο χρόνια αργότερα έγινε υπουργός Οικονομικών και το 2009 οι «Financial Times» την ψήφισαν ως την καλύτερη υπουργό Οικονομικών στην Ευρώπη. Επικροτήθηκε επίσης διεθνώς για τον ρόλο-κλειδί που έπαιξε στη δημιουργία του μηχανισμού διάσωσης των αδύναμων χωρών της ευρωζώνης.