Για πρώτη φορά αυτόν τον Ιανουάριο δεν πήραμε τον Γιώργο Λούκο τηλέφωνο να μας δώσει ένα-δυο tips από το πρόγραμμα του Ελληνικού Φεστιβάλ το καλοκαίρι. Ατιμο ΥΠΠΟ με τις ενστάσεις και τις καθυστερήσεις σου. Παρ' όλα αυτά τα καλλιτεχνικά χάιλαϊτ μιας χρονιάς, που μόνο εύκολη δεν θα είναι για όλους μας, δεν είναι και λίγα. Τα απαριθμούμε και παίρνουμε βαθιές ανάσες αισιοδοξίας και δύναμης.

ΘΕΑΤΡΟ

Η σειρά του Αχιλλέα: Και μετά την «Οδύσσεια» έρχεται… ετεροχρονισμένα η «Ιλιάδα» σε παγκόσμια πρώτη παράστασή της. Με το έπος του Ομήρου καταπιάνεται μήνες τώρα ο Στάθης Λιβαθινός θεατροποιώντας τις είκοσι τέσσερις ραψωδίες του πάνω στην καινούργια μετάφραση του Δημήτρη Μαρωνίτη. Εχει επιστρατεύσει αρκετούς ηθοποιούς από την ομάδα της παλιάς «Πειραματικής Σκηνής» του Εθνικού Θεάτρου. Η πρεμιέρα αναμένεται προς τα τέλη Μαρτίου.

Στεφανία Γουλιώτη aka Σεν Τε: Τον ρόλο έχουν ερμηνεύσει η Βέρα Ζαβιτσιάνου, η Αλέκα Παΐζη, η Νίκη Τριανταφυλλίδη, η Αννα Κοκκίνου. Τώρα ήρθε η στιγμή της Στεφανίας Γουλιώτη. Στο έργο του Μπρεχτ «Ο καλός άνθρωπος του Σετσουάν» η καλή ηθοποιός υποδύεται την πόρνη Σεν Τε, τον μοναδικό καλό άνθρωπο που έχουν εντοπίσει οι θεοί επί της γης.

Την παράσταση, που ανεβαίνει στις 18 Ιανουαρίου στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών, σκηνοθετεί η ολοταχώς ανερχόμενη σκηνοθέτις Κατερίνα Ευαγγελάτου. Παίζουν ακόμα οι Αλεξάνδρα Λέρτα, Δαυίδ Μαλτέζε, Νικόλας Παπαγιάννης, Μαρία Παρασύρη, Ομηρος Πουλάκης, Νάνσυ Σιδέρη, Σωτήρης Τσακομίδης

Ο Αισχύλος στα χέρια του Ο' Νιλ: «Το πένθος ταιριάζει στην Ηλέκτρα» σκηνοθετεί στην Κεντρική Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου ο καλλιτεχνικός του διευθυντής Γιάννης Χουβαρδάς. Ο Ευγένιος Ο' Νιλ έχει επεξεργαστεί την τριλογία της «Ορέστειας» μεταγράφοντάς τη στο δικό του «σήμερα» -μετά το τέλος του εμφυλίου πολέμου στην Αμερική- αποκαλύπτοντας τη διαβρωμένη εικόνα της αστικής τάξης, κρυμμένης πίσω από ένα άψογο προσωπείο.

Παίζουν οι Καρυοφυλλιά Καραμπέτη, Ακύλλας Καραζήσης, Χρήστος Λούλης, Γιώργος Κοτανίδης, Θέμις Μπαζάκα, Μαρία Πρωτόπαππα, Γιούλικα Σκαφιδά, Μάγια Λυμπεροπούλου, Χρήστος Στέργιογλου, Γιώργος Γάλλος. Πρεμιέρα στις 21 Φεβρουαρίου.

Γκόλφω και Τάσος: Με ανυπομονησία περιμένουμε την επιστροφή της «Γκόλφως». Το κωμειδύλλιο του Σπυρίδωνος Περεσιάδου, έργο με ιδιότυπη γλώσσα, συνδεδεμένο με την ιστορική παράδοση των μπουλουκιών, σκηνοθετεί ο Νίκος Καραθάνος στο Rex του Εθνικού Θεάτρου από τις 2 Μαρτίου. Παίζει μια πλειάδα καλών ηθοποιών: Εύη Σαουλίδου, Χριστίνα Μαξούρη, Χάρης Φραγκούλης, Λυδία Φωτοπούλου, Γιάννης Βογιατζής, Αγγελος Παπαδημητρίου,Γιάννης Κότσιφας κ.ά.

Ελληνες μετανάστες στη σκηνή: Μια παράσταση που θυμίζει αυτές των Rimini Protokoll παρουσιάζουν οι Ανέστης Αζάς και Πρόδρομος Τσινικόρης, συνεργαζόμενοι με τον Γερμανό δραματουργό Jens Hillje, στη Μικρή Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών (από 27 Φεβρουαρίου).

Το έμψυχο υλικό αυτού του πρωτότυπου θεατρικού ντοκιμαντέρ, με τίτλο «Τηλέμαχος: should I stay or should I go?», αποτελούν Ελληνες μετανάστες στη Γερμανία, νέοι και ηλικιωμένοι, εργάτες και καθηγητές πανεπιστημίου, ιδιοκτήτες καζίνου και σερβιτόροι.

Ο καθένας θα αφηγείται την περιπέτειά του σαν σύγχρονος Οδυσσέας, αφού το ομηρικό έπος υφέρπει κάτω από τις ιστορίες συνδέοντάς τες με την ομηρική Οδύσσεια.

ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ

Δημήτρης Αληθεινός στο ΕΜΣΤ: Την πρώτη αναδρομική του έκθεση θα δούμε τον Φεβρουάριο. Με παρουσία στην Ελλάδα και το εξωτερικό και διαρκή ενασχόληση με τη ζωγραφική, το κολάζ, τον λόγο, τις δράσεις, τις κατασκευές, τις εγκαταστάσεις, τις επεμβάσεις στο περιβάλλον και τις περίφημες «Κατακρύψεις» του, ο Δημήτρης Αληθεινός είναι από τους σημαντικότερους σύγχρονους Ελληνες εικαστικούς.

Λίγος Ρόμπερτ Γουίλσον ακόμα: Αβανγκάρντ καλλιτέχνης, έχει ασχοληθεί με τη χορογρα­φία, τη ζωγραφική, τη γλυπτική, την performance και τη σκηνοθεσία, χωρίς όμως να εγκαταλείψει ποτέ τις εικαστικές τέχνες. Το διάστημα 2004 – 2009 συνέλαβε και σκηνοθέτησε 56 video-portraits, τα οποία αποτελούν ένα σχόλιο στην ιστορία της προσωπογραφίας ως εικαστικού είδους και διαπλέκουν τη φωτογραφία, τον κινηματογράφο, τη λογοτεχνία και τον ήχο.

Πρωταγωνιστές στα βίντεο είναι διάσημοι καλλιτέχνες, ανάμεσά τους οι Ζιλιέτ Μπινός, Γουίλεμ Νταφόε, Τζόνι Ντεπ, Μαριάν Φέιθφουλ, Σάλμα Χάγεκ, Ιζαμπέλ Ιπέρ, Ζαν Μορό, Σον Πεν, Μπραντ Πιτ, Ιζαμπέλα Ροσελίνι, Γουινόνα Ράιντερ. Στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών, από Μάρτιο έως Ιούνιο.

Εκκληση για τον Ιάσονα Μολφέση: Αφιερωμένη στην εικαστική δημιουργία και τη ζωή του Ιάσονα Μολφέση (1925 – 2009), από τους σημαντικότερους μεταπολεμικούς ζωγράφους και γλύπτες, είναι η έκθεση και η έκδοση που ετοιμάζει το Μουσείο Μπενάκη. Η έρευνα βρίσκεται σε εξέλιξη και προκειμένου να είναι όσο γίνεται πληρέστερη, το Μ.Μ. απευθύνει έκκληση προς τους κατόχους των έργων του να ενημερώσουν επικοινωνώντας στο τηλέφωνο 210-7210460.

Και Μπιενάλε έχουμε: Αν και ακόμα δεν έχει γίνει γνωστό το θέμα της, οι διοργανωτές ετοιμάζουν πυρετωδώς την 4η Διεθνή Μπιενάλε Σύγχρονης Τέχνης Αθήνας, για τις αρχές Σεπτεμβρίου. Παράλληλα θα διοργανωθει και η 4η Μπιενάλε Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης. Υπό τον γενικό τίτλο «Παλιές διασταυρώσεις-Make it new», οι θεματικές των διοργανώσεων -από το 2011 έως το 2015- έχουν στραμμένη την προσοχή τους στη Μεσόγειο.

Επιτέλους, ΦΙΞ: Σε καλό δρόμο βρίσκεται η ολοκλήρωση της ανάπλασης του παλιού εργοστασίου του ΦΙΞ επί της λεωφόρου Συγγρού. Το έργο ξεκίνησε αρχές του 2000 και θα είναι τελικά ετοιμοπαράδοτο τον Οκτώβριο. Εκεί θα στεγαστεί επιτέλους το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, βάζοντας τη χώρα μας στον χάρτη των διεθνών σύγχρονων μουσείων.

ΣΙΝΕΜΑ

Περιμένοντας το Βερολίνο: Σε λίγες μέρες θα ξέρουμε αν οι νέοι Ελληνες σκηνοθέτες θα μας δώσουν μία ακόμα τεράστια χαρά, αν μία και δύο και τρεις ελληνικές ταινίες θα επιλεγούν από την Μπερλινάλε. Μη γρουσουζέψουμε κάνοντας εικασίες. Απλώς το Φεστιβάλ του Βερολίνου έχει άμεση σχέση με τη διανομή τους, που για την ώρα είναι λίγο στον αέρα.

Με δύναμη από τα Εξάρχεια: Η ταλαντούχα Κωνσταντίνα Βούλγαρη, πέντε χρόνια μετά το «Valse Sentimental», επιστρέφει με την ταινία «Συγχαρητήρια στους αισιόδοξους» (στις αίθουσες τον Μάρτιο). Ακολουθεί την καθημερινότητα της αναρχικής 32χρονης Ηλέκτρας, που ζει στα Εξάρχεια, είναι γόνος αστικής, πλην αριστερής οικογένειας και ζει μοιρασμένη ανάμεσα σε δύο άνδρες: ο ένας είναι στη φυλακή για «τρομοκρατικές» πράξεις, ο άλλος αντιπροσωπεύει ακριβώς το αντίθετο.

Παντρεμένος, με παιδί, αρχιτέκτονας και από ιδεολογία κάτι σαν τον… Καμίνη, Θέμα της ταινίας η αποδοχή των αντιφάσεων, που και ποιος δεν έχει; Ακόμα και οι αναρχικοί. Παίζουν οι Μαρία Γεωργιάδου, Δημήτρης Ξανθόπουλος, Θέμις Μπαζάκα, Κώστας Γανωτής, Αλέξης Χαρίσης και Δημήτρης Πιατάς.

Τα εμπόδια του έρωτα: Η Odeon ποντάρει στην ταινία του πρωτοεμφανιζόμενου Βασίλη Κεχαγιά «Love in the End», που αφηγείται τρεις ερωτικές ιστορίες, που με δυσκολία παίρνουν φόρα, μέχρι να απογειωθούν. Σημάδια των καιρών ακόμα και ανάμεσα στους νέους; Βγαίνει, φυσικά, ανήμερα του Αγίου Βαλεντίνου, 14/2. Πρωταγωνιστούν οι Τζωρτζίνα Λιώση, Λεωνίδας Καλφαγιάννης, Κατερίνα Γερονικολού, Πάνος Βλάχος, Νικόλας Αγγελής και Μυριέλλα Κουρεντή. Νέα και άφθαρτα πρόσωπα.

ΜΟΥΣΙΚΗ 

Η επιστροφή των Depeche Mode: Στις 7 Μαΐου, θα κηρύξουν από το Τελ Αβίβ την έναρξη της παγκόσμιας περιοδείας τους. Τρεις μέρες μετά, η τριάδα των Ντέιβιντ Γκάχαμ, Μάρτιν Γκορ και Αντριου Φλέτσερ έρχεται στο Terra Vibe Park κι υπόσχεται να μας αποζημιώσει για εκείνη την αδιανόητη ακύρωση, το τελευταίο –στην κυριολεξία- λεπτό, του 2010.

Το συγκρότημα, που καμαρώνει για τη μοναδική σχέση που έχει αναπτύξει με το ελληνικό κοινό, γιορτάζει σχεδόν τρεις δεκαετίες στην κορυφή κι έχει ξεπεράσει τα 100 εκατομμύρια πωλήσεις δίσκων. Ηδη δουλεύουν το πολυαναμενόμενο άλμπουμ τους που κυκλοφορεί την άνοιξη. Το γεγονός ότι θα το ακούσουμε πρώτοι ζωντανά μάς ιντριγκάρει ακόμα περισσότερο.

Ερχεται το αφεντικό; Αν οι φήμες -και οι προσευχές- βγουν αληθινές, στις 18 Μαΐου στο Terra Vibe Park περιμένουμε το μεγαλύτερο μουσικό απωθημένο των τελευταίων ετών: τον Μπρους Σπρίνγκστιν. Ο Αμερικανός ρόκερ εδώ κι ενάμιση χρόνο περιοδεύει ανά τον κόσμο παρουσιάζοντας το πρόσφατο αριστούργημά του «Wrecking Ball», που απέσπασε θριαμβευτικές κριτικές.

Σχεδόν 24 χρόνια μετά τη συναυλία της Διεθνούς Αμνηστίας στο ΟΑΚΑ, είναι πιθανότερο από ποτέ να τον ξαναδούμε στα μέρη μας. Αρκεί ο ίδιος και η Live Nation να αποφασίσουν ότι θέλουν να «επεκτείνουν» την περιοδεία του και στα Βαλκάνια.

Νέα τούβλα στον τοίχο: Ο χώρος οριστικοποιήθηκε. Στις 31 Ιουλίου ο Ρότζερ Γουότερς θα ξαναχτίσει το «The Wall» στο Ολυμπιακό Στάδιο της Αθήνας. Ο θρυλικός μπασίστας και δημιουργός των περισσότερων επιτυχιών των Pink Floyd επανασχεδίασε το υπερθέαμα, που παρακολουθήσαμε πρόπερσι στην Αθήνα, δημιουργώντας ένα οπτικοακουστικό αριστούργημα προορισμένο για μεγάλα στάδια.

Το έργο, που περιγράφει την αποξένωση και μετάλλαξη του ατόμου, ξεκινά σύντομα περιοδεία έχοντας εξασφαλίσει στάσεις σε 25 μεγαλοπρεπή στάδια, όπως το Γουέμπλεϊ του Λονδίνου, το Stade de France στο Παρίσι, το Ολυμπιακό Στάδιο της Ρώμης, το Αmsterdam Arena και το Ολυμπιακό Στάδιο του Βερολίνου.

ΧΟΡΟΣ

Αισιοδοξία από Κονγκό: Ο Φοστέν Λινιεκουλά, ο 38χρονος χορευτής και χορογράφος, θέτει στο επίκεντρο της καλλιτεχνικής του ανησυχίας την ταλαιπωρημένη χώρα του, τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό. Είναι δυνατόν να καταφεύγει στο σώμα και την κίνηση, ως τα κατ' εξοχήν εργαλεία κατανόησης και καταγραφής της Ιστορίας; Η απάντηση είναι θετική.

Μέσα από τον χορό του ο Λινιεκουλά διηγείται ιστορίες αγάπης και σκότους. Το μήνυμά του παραμένει αισιόδοξο: το σώμα είναι η επιβεβαίωση της ζωής που συνδέει αυτά που ζήσαμε με αυτά που ονειρευόμαστε να ζήσουμε, αυτά που θα οικοδομήσουμε σαν απάντηση στα ερείπια του παρελθόντος. Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών (6/10 Φεβρουαρίου).

Συνεργάστηκαν οι: Βένα Γεωργακοπούλου, Μαρίνα Κουβέλη, Εφη Μαρίνου, Βασιλική Τζεβελέκου

Της Μαρίνας Κουβέλη

Συναντήθηκαν πρώτη φορά στο περίφημο St Martins του Λονδίνου, όπου σπούδαζαν σχέδιο. Επειτα στράφηκαν στη μουσική και ως συμφοιτήτριες πήραν τα πρώτα τους μουσικά μαθήματα στο Trinity College. Και ενώ η μουσική τις γοήτευε, τα πάρτι της σχολής τους τους φαίνονταν άθλια και ανιαρά.

Οι Βρετανίδες Στέφανι Ο' Μπράιεν και Κέιτ Μάλινς, παρέα με την Ιταλίδα Μαρσέλα Παπίνι, αποφάσισαν να δώσουν κέφι, μπρίο, χρώμα και στιλ στη φοιτητική τους ζωή. Δανείστηκαν το επώνυμο της Ιταλίδας, βάφτισαν την τριάδα τους «Puppini Sisters», έβγαλαν από το χρονοντούλαπο παλιά ρούχα, τραγούδια, χουλιγουντιανά κοστούμια άλλης εποχής, ξεχασμένες τάσεις και χορευτικές φιγούρες και έδωσαν στα βράδια τους vintage ενέργεια, μπόλικη χρυσόσκονη, ξεχασμένη λάμψη και διάθεση ξεφαντώματος.

Ασταμάτητες και ταλαντούχες οι Puppini Sisters έρχονται ξανά στην Αθήνα και αύριο το βράδυ ανεβαίνουν στη σκηνή του «Gagarin» (Λιοσίων 205, τηλ.: 215-5400888). Και μπορεί πλέον τη θέση της Στέφανι Ο’Μπράιεν να έχει πάρει η Εμα Σμιθ, αλλά οι τρεις Puppini παραμένουν κομψές, ερωτεύσιμες, χαρούμενες.

Εχουν ως πρότυπό τους τις περίφημες Andrews Sisters που μεγαλούργησαν τη δεκαετία του 1940 και του 1950, αλλά δεν είναι αδερφές – όπως υπονοεί ο τίτλος του συγκροτήματός τους. Στη σκηνή είναι αρκετά απρόβλεπτες: Θυμίζουν κάτι από τη Μέριλιν όταν τραγουδά «Diamonds αre a girl’s best friend». Αγαπούν τη σκεπτική Οντρεϊ Χέμπορν και το «Moon River» του Χένρι Μαντσίνι. Αλλά αμέσως μετά μεταμορφώνονται και τραγουδούν το «7 Nation Army» των White Stripes.

«Είμαστε μια κοινωνία που ξεχνάει πολύ γρήγορα», λέει η Κέιτ Μάλινς. «Καταλαβαίνω ότι αυτή είναι η φύση της μουσικής εξέλιξης: Να κοιτά μπροστά. Ωστόσο, είναι πάντα δυσάρεστο να ξεχνάμε ποιες είναι οι βάσεις πίσω από τις μεγάλες αλλαγές και τη σημερινή εικόνα της μουσικής». Παραδέχονται επίσης πως ο συνδυασμός μουσικής και μόδας υπήρξε καταλυτικός.

«Μεγαλώσαμε σε ένα περιβάλλον όπου η μουσική και το ανάλογο ντύσιμο ήταν άρρηκτα συνδεδεμένα. Η μόδα και η μουσική δημιουργία της δεκαετίας του 1940 ήταν όμορφη και κολακευτική και συχνά λειτούργησε ως “παυσίπονο” στους ανθρώπους που βασανίζονταν από τις κοινωνικές συνθήκες, όπως κι εμείς σήμερα», προσθέτει η ίδια. Οι Puppini Sisters περιγράφουν το είδος που υπηρετούν ως «vintage-σουίνγκ-ποπ».

Στην αρχή έπαιζαν σε διάφορα φοιτητικά και συνοικιακά στέκια, αλλά το 2004 έβαλαν πλώρη για τη δισκογραφία. Πριν ακόμα κυκλοφορήσουν επισήμως το παρθενικό τους άλμπουμ, τα ραδιόφωνα έπαιζαν ασταμάτητα τις επιτυχίες τους «Crazy In Love», «Wuthering Heights» και «Ι Will Survive».

Το πρώτο σινγκλ, που κυκλοφόρησαν με τίτλο «Boogie Woogie Bugle Boy», ήταν ένας φόρος τιμής στις αγαπημένες τους Andrews Sisters (το συγκεκριμένο κομμάτι υπήρξε τεράστια επιτυχία τους), ενώ από το δεύτερο κιόλας άλμπουμ, «The Rise and Fall of Ruby Woo», έδωσαν δείγμα δημιουργικής γραφής, καθώς, εκτός από διασκευές παλιών επιτυχιών, παρουσίασαν και δικές τους συνθέσεις.

Το 2007 τραγούδια τους συμπεριελήφθησαν στα σάουντρακ των τηλεοπτικών σειρών «Greys Anatomy» και «Chuck». Δύο χρόνια μετά (Ιούνιος 2009) ανέβηκαν στη σκηνή του περίφημου φεστιβάλ Γκλάστονμπέρι.

Το τελευταίο διάστημα είναι σε μεγάλη φόρμα: Εχουν συμμετάσχει στο χριστουγεννιάτικο άλμπουμ που κυκλοφόρησε ο Μισέλ Μπουμπλέ, κάνοντας μαζί του ντουέτο στο «Jingle Bells» (πέρυσι εμφανίστηκαν μαζί του και σε εορταστικό σόου του NBC), είδαν το σινγκλ τους «Diamond’s Are a Girl’s Best Friend» να σκίζει, κυκλοφόρησαν μόλις τον δίσκο τους «Hollywood» (αυτόν θα παρουσιάσουν και στο «Gagarin»), ετοιμάζουν το έδαφος ώστε σύντομα να λανσάρουν τη δική τους σειρά ρούχων (άλλωστε τα εντυπωσιακά φορέματα που φορούν η Μαρσέλα τα σχεδιάζει).

Info: Στην αυριανή βραδιά θα συμμετάσχουν και άξιοι εκπρόσωποι της ελληνικής σουίνγκ σκηνής, όπως οι χορευτικές ομάδες Athens Lindy Hop και Athens Swing Cats και τα μουσικά σχήματα Swingazoo, Belleville και Penny and the Swinging Cats. Τιμή εισιτηρίου 25 ευρώ.

Της Μαρίνας Κουβέλη

Τις τελευταίες ημέρες κυκλοφορεί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ένα νέο κομμάτι που έγραψε η Μόνικα με τίτλο «Make me fly». Ανεξάρτητα από το πόσο αρέσει ή όχι, ένα είναι σίγουρο και πάλι γι’ αυτό το κορίτσι: όχι μόνο δεν περνά απαρατήρητο, αλλά πρέπει να είναι η μοναδική τραγουδίστρια των τελευταίων χρόνων που προκαλεί τόσες συζητήσεις.

Οι μισοί την αγαπούν γιατί φώτισε με τα τραγούδια της μια ολόκληρη μουσική γενιά κι οι άλλοι μισοί καραδοκούν για το μοιραίο λάθος. Αυτή τη φορά αφορμή δίνουν τα νέα τραγούδια που ετοιμάζει και οι συναυλίες με τίτλο «Primal» που δίνει από την Τετάρτη έως την Κυριακή στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών.

Εξαιρετικά ταλαντούχα, εξωστρεφής, πάντοτε ευγενική και χαμογελαστή, άνετη και πρόθυμη να διηγηθεί ιστορίες, η (ακόμα) 27χρονη Μόνικα μοιάζει να τα έζησε όλα μέσα σε μια πενταετία: συστήθηκε, ξεχώρισε, αγαπήθηκε όσο ελάχιστοι συνομήλικοί της καλλιτέχνες, αμφισβητήθηκε, ένιωσε στο πετσί της πώς είναι τη μια μέρα να «δοξάζεσαι» και την άλλη να υποκύπτεις στην ανθρωποφαγική διάθεση των ΜΜΕ.

Στη Στέγη θα ερμηνεύσει τις μεγάλες της επιτυχίες «Over the hill», «Yes, I do», «Babe» και θα θυμίσει τους λόγους που παραμένει η πιο λαμπρή εκπρόσωπος της αγγλόφωνης σκηνής της χώρας μας. Και να σκεφτεί κανείς ότι πριν από μερικά χρόνια πάσχιζε να πείσει: οι δισκογραφικές εταιρείες δεν την εκτίμησαν εγκαίρως –και την πάτησαν-, κάποιοι από το περιβάλλον της αμφέβαλλαν για την επιλογή του αγγλόφωνου στίχου, ενώ ακόμα και η μητέρα της όταν πρωτάκουσε το «Are you coming with us» τη συμβούλευσε με κατανόηση: «Ρε Μονικάκι, είναι κλεμμένο. Μην το βγάλεις και σε κυνηγάνε».

Ευτυχώς, δεν είναι από τα παιδιά που το βάζουν κάτω. Εκτονώνεται με μπάσκετ, ποδόσφαιρο, σκι, σερφ και καμιά δεκαριά χιλιόμετρα ποδήλατο την ημέρα. Τρέχει αμέσως στο πιάνο όταν κάτι την συγκινεί. Δίνεται ολοκληρωτικά στους ανθρώπους που αγαπά.

Στις συναυλίες της θα την συνοδεύουν έγχορδα, πνευστά και μεγάλη χορωδία. Πίσω της η μεγάλη οθόνη θα τονίζει την κινηματογραφική διάσταση της βραδιάς μέσα από τα βίντεο που ετοίμασαν ο σχεδιαστής φωτισμού Γιώργος Τέλλος και η λονδρέζικη κολεκτίβα Watergun. «Ηρθε η στιγμή να ντύσω τα κομμάτια μου με όλα εκείνα τα αισθήματα, τις εικόνες που ένιωθα τόσα χρόνια επάνω στη σκηνή και δεν ήξερα πώς να σας τα περιγράψω», λέει χαρούμενη και εξαντλημένη από τις πρόβες.

- Θεωρείς ότι το να περνάς από τις μουσικές σκηνές στη Στέγη είναι ένα είδος καταξίωσης;

«Προτιμώ την πρόκληση από την καταξίωση. Αυτό δεν σημαίνει ότι μια συναυλία στη Βέροια είναι για μένα λιγότερο σημαντική. Η βασική διαφορά στη Στέγη είναι ότι απευθύνομαι σε καθήμενους κι αυτό εξαρχής σημαίνει ότι θα ανταλλάξουμε διαφορετική ενέργεια. Δεν φοβάμαι ότι θα είναι… ψυχρή η ατμόσφαιρα. Ισα ίσα.

Σε μέρη όπου κάθεται κανείς, όπως για παράδειγμα στο σινεμά, δεν μπορείς να κουτσομπολέψεις, να δεις τι φοράει ο τάδε που περνάει, να ανοίξεις κουβέντα για όσα σε απασχολούν. Τα βλέμματα και η προσοχή είναι στραμμένα στον καλλιτέχνη. Γι’ αυτό και σκέφτομαι ότι πρόκειται για την απόλυτη επικοινωνία».

- Πρόσφατα έζησες ένα φοβερό ναυάγιο. Τι σκεφτόσουν εκείνες τις ώρες;

«Οτι ήρθε το τέλος. Πριν με εγκαταλείψουν οι σωματικές μου δυνάμεις, είχε δυστυχώς παραδοθεί το μυαλό μου. Κολυμπούσα επί επτάμισι ώρες και έφτιαχνα με τον νου όλη τη φρίκη της επόμενης μέρας: σκεφτόμουν τη μητέρα μου να μην ξεπερνά ποτέ τον χαμό μου, τους φίλους μου να με αναζητούν, τους συνεργάτες μου τρελαμένους. Στη διαδρομή από Τζια προς Πειραιά, το σκάφος έπιασε φωτιά. Βρέθηκα με τέσσερις ακόμα φίλους σε μια θάλασσα με 6 Μποφόρ. Το βλέμμα που ανταλλάξαμε πέφτοντας χωρίς σωσίβια στο νερό ήταν η πιο τρομακτική στιγμή της ζωής μου.

Επτά ώρες και είκοσι λεπτά πάλευα με την απελπισία και την αγωνία: Προχωράμε καθόλου; Θα μας βρει κανείς; Ενα σούπερ Πούμα πέρασε από πάνω μας χωρίς να μας δει. Ο φίλος μου, όταν έβλεπε ότι “υποχωρούσα”, μου έλεγε “μέτρα, μην το βάζεις κάτω”. Μοναδική μου παρηγοριά οι δικοί μου άνθρωποι, το χέρι που μου κρατούσε ο Φαίδωνας, η ελπίδα ότι θα ξανακάνω μουσική. Ωσπου να ακουμπήσω τον βράχο σε σχεδόν ημιλιπόθυμη κατάσταση είχα μετρήσει μέχρι το 7.816…».

- Γι' αυτές τις οδυνηρές ώρες μιλά το νέο σου τραγούδι «Hand in hand»;

«Οι συνειρμοί είναι αυτονόητοι, αφού όπως λένε οι στίχοι: “sometimes I feel I’m gonna give it up/ maybe one day/ but not today”».

- Βγαίνεις πιο δυνατή από τις δοκιμασίες;

«Σχεδόν ενάμιση χρόνο πριν από το ναυάγιο, η φυγή κάποιων φίλων αλλά και προσωπικές μου επιλογές με είχαν κάνει να νιώθω ευάλωτη. Πίστευα ότι γράφω κακά τραγούδια, ότι κάνω διαρκώς λάθη, ότι είμαι ψώνιο. Ηταν ένα πολύ μεγάλο χαστούκι που μου έδωσε ξανά φόρα».

- Η καλή ψυχική διάθεση ή οι σκοτεινές σου στιγμές σού δίνουν έμπνευση;

«Για να είναι κανείς δημιουργικός πρέπει μέσα του να αισθάνεται ένα θετικό θράσος, να είναι γεμάτος αυτοπεποίθηση. Οταν, για παράδειγμα, μια μέρα νιώσω όμορφη, θέλω να κάτσω στο πιάνο και να το εξαργυρώσω αυτό το συναίσθημα. Τις στιγμές που πλήττεται η αυτοεκτίμησή μου μου φαίνεται πως γράφω από δικαιολογία. Κι αυτό δεν μ’ αρέσει».

- Κι όμως, πολλοί σε κατηγορούν ότι… ρέπεις προς τη θλίψη.

«Επειδή είμαι εξαιρετικά εξωστρεφής, ζωντανή, χαρούμενη, όταν κάθομαι να γράψω αφήνω να βγει από μέσα μου ό,τι πιο γαλήνιο και ήρεμο υπάρχει. Καλώς ή κακώς έτσι είμαι. Και να σου πω κάτι; Με προτιμώ από εκείνους που γράφουν για τη χαρά της ζωής κι όταν τους συναντάς είναι η απόλυτη κατάθλιψη».

- Νιώθεις πλέον πιο σίγουρη να κάνεις το πρώτο βήμα στο εξωτερικό;

«Πιο σίγουρη, όχι. Ωστόσο, έχω την όρεξη να ξεκινήσω από το μηδέν. Θα ήθελα να ξανασυστηθώ σε κάποιον από την αρχή».

- Με το πτυχίο τι θα γίνει, θα το πάρεις;

«Χρωστάω ακόμα έξι μαθήματα. Δηλαδή όσα και πέρυσι. Μάλλον δεν θα καταφέρω να τελειώσω το Μαθηματικό. Κρίμα. Τα μαθηματικά είναι μια υπέροχη επιστήμη κι εγώ νιώθω να τα προδίδω όταν τα κάνω διεκπεραιωτικά».

- Πώς σου φαίνεται που όποια νέα τραγουδίστρια βγαίνει την συγκρίνουν μαζί σου;

«Πλάκα έχει. Δεν μπορώ να λέω φούμαρα. Μου αρέσει αυτό που ζω. Μου αρέσει που σήμερα πήγα να πάρω παπούτσια και μου ζητήσανε αυτόγραφο. Ομως, προσπαθώ συνέχεια να με… γειώνω γιατί αύριο μπορεί να μη μου ζητά κανείς τίποτα. Αν κρατώ τη γραμμή σταθερά, δεν θα με πειράξει αν αύριο περάσω από τη Στέγη σε κιθαροβραδιές για τρεις».

- Τελικά έδωσες αυτόγραφο;

«Δίνω πάντα, διότι μικρή υπήρξα παιδί–βάσανο για τους καλλιτέχνες. Οχι μόνο έτρεχα για αυτόγραφο αλλά καθόμουν και στην παρέα τους με το έτσι θέλω. Μια φορά στον “Λεωνίδα” οι γονείς μου με χάσανε και με βρήκανε δίπλα στη Βουγιουκλάκη. Της είχα πει “γεια σας, κυρία Αλίκη” κι έκατσα στο τραπέζι της. Το ίδιο είχα κάνει και με τη Λάσκαρη, τον Μπονάτσο… Κολλιτσίδα σου λέω! Μέχρι κι από την Παναγιωταρέα έχω ζητήσει αυτόγραφο».

Info: 2-6 Ιανουαρίου, Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών, εισιτήρια: 18, 25, 32 ευρώ, μειωμένα 10-15.

Τα δύο πελώρια γαλάζια μάτια της είχαν συννεφιάσει. Το κορμί της την είχε προδώσει προ πολλού: ήταν αποστεωμένο, παραμορφωμένο από τους ρευματισμούς και πονεμένο. Δεν είχε μαλλιά, ούτε φράγκο στην άκρη, αλλά ήταν ακόμα ερωτευμένη. Δεν μπορούσε να γελάσει με το γνώριμο γάργαρο γέλιο της, την είχε νικήσει ο καρκίνος.

Κάπως έτσι έφυγε από τη ζωή στις 11 Οκτωβρίου 1963 η γυναίκα που υπήρξε συνώνυμο του γαλλικού τραγουδιού. Αφησε την τελευταία της πνοή στο Πλασκασιέ, λίγο έξω από τις Κάνες, παρόλο που σε όλη της τη ζωή διακήρυττε «θέλω να πεθάνω στο Παρίσι».

Στην κηδεία της 40.000 άνθρωποι στριμώχτηκαν ασφυκτικά στο Κοιμητήριο Πιερ Λασέζ. Περισσότεροι κι από εκείνους που γιόρτασαν το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Η αρχιεπισκοπή είχε απαγορεύσει θρησκευτική κηδεία διότι η Πιάφ είχε διαγάγει «βίον κοινόν εν αμαρτίαις»! Η αδερφή της, Σιμόν Μπερτό, στη βιογραφία της αναφέρει: «Η κηδεία της έμοιαζε με τη ζωή της. Τρελή!».

Σήμερα η τρέλα έχει καταλαγιάσει, αλλά η σπίθα των Γάλλων παραμένει πάντα ζωντανή. Το 2013 συμπληρώνονται πενήντα χρόνια από τον θάνατο της και τα αφιερώματα ξεκίνησαν ήδη. Η Πατρίτσια Κας ηχογράφησε το «Kaas chante Piaf» και με αυτό περιοδεύει, ενώ η ΕΜΙ μόλις κυκλοφόρησε μια εξαιρετική κασετίνα με τίτλο «Hymne A La Mome». Περιλαμβάνει εννέα cd, ανέκδοτα και σπάνια ντοκουμέντα, 230 τραγούδια, που λόγω remastering ακούγονται εξαιρετικά, ολόκληρη τη συναυλία που έδωσε το 1957 στο «Κάρνεγκι Χολ», μια συνέντευξη του 1962 και ένα βιβλιαράκι 84 σελίδων.

«Ενα τάλιρο, κύριοι»

Η Εντίτ Τζοβάνα Γκασιόν γεννήθηκε στις 19 Δεκεμβρίου 1915. Η μαμά της την βάφτισε Εντίτ (κι ας έχουμε οι Ελληνες συνηθίσει να τη λέμε Εντίθ) τιμώντας μια Βρετανή πατριώτισσα, ενώ το piaf (στη γαλλική αργκό σημαίνει σπουργιτάκι) το «κληρονόμησε» από το μπόι της: μόλις 1,47 μ.

Γεννήθηκε πλάι σε ένα φανάρι και πέρασε τα πρώτα της χρόνια στον οίκο ανοχής της γιαγιάς. Από τα έξι, περιφερόταν στους δρόμους του Παρισιού μαζί με τον ακροβάτη μπαμπά της, άπλωνε το καπέλο και αποζημιωνόταν για τα καπρίτσια της. «Ο καλλιτέχνης δουλεύει στα ίσα, χωρίς στρωσίδια. Ενα τάλιρο, κύριοι, κι αρχινάμε», φώναζε, ενώ ο πατέρας της δυσανασχετούσε: «Τούτο το παιδί τα 'χει όλα μέσα στο λαρύγγι, τίποτα στα ποδάρια».

Το πρωί –σύμφωνα με τους βιογράφους της- ξυπνούσε άφωνη αλλά την συνέφεραν μερικές γουλιές καφέ και λίγες γαργάρες. Η γυναίκα που έγραψε το «La vie en rose» και ακόμη 80 αξεπέραστα τραγούδια περιπλανήθηκε για χρόνια σε αξιοθρήνητες μπουάτ της Μονμάρτρης. Επαιξε σε κακόφημα καμπαρέ. Επιδόθηκε σε ατελείωτους κλεφτοπόλεμους με τους αστυνομικούς.

Γλίτωσε στο παρά πέντε από την πορνεία. Παραδινόταν άνευ όρων στους άντρες και γι’αυτό «σακατεύτηκε» από άδοξους έρωτες – μεταξύ αυτών και με καλλιτέχνες όπως οι Ζιλμπέρ Μπεκό, Ζορζ Μουστακί, Ιβ Μοντάν. «Το ιδανικό για μένα θα ήταν να κάνω εμφάνιση με τον Αλέν Ντελόν γιατί είναι κούκλος, να γελάω μαζί σου γιατί είσαι ο πιο αστείος και να επιστρέψω στο σπίτι με τον Μπελμοντό γιατί φαίνεται πρώτος στο κρεβάτι», έλεγε στον Ζαν Κλοντ Μπριαλί.

Ηταν ανυπόμονη, παθιασμένη, επιρρεπής στην ασωτία, εύθραυστη κι ασυνήθιστα φιλάσθενη. Μεταξύ 1951 και 1963 οι μαρτυρίες αναφέρουν: 4 τροχαία, 1 απόπειρα αυτοκτονίας, 4 αποτοξινώσεις, 7 χειρουργεία, 2 βρογχοπνευμονίες, 3 νευρικούς κλονισμούς, 3 νοσηλείες από ηπατικό κώμα.

Δεν μπορούσε καν να απαλλαγεί από τα «σύνδρομα» του πεζοδρομίου: πίστευε ότι το μπάνιο είναι βλαβερό. Οτι το νερό θα τη μολύνει. Οτι μόνο το αλκοόλ σκοτώνει τα σκουλήκια. Αγαπημένο της χρώμα το μοβ, αλλά στη σκηνή ντυνόταν με μαύρα. Πριν ανέβει να τραγουδήσει σταυροκοπιόταν και φιλούσε έναν σταυρό που της είχε δωρίσει η λατρεμένη της Μάρλεν Ντίτριχ.

Οδηγός της στο τραγούδι ήταν το ένστικτο, ο παρορμητισμός, τα αχαλίνωτα ερωτικά της μπλεξίματα. Παραδεχόταν χωρίς ενοχή ότι δεν είχε ιδέα από σύνθεση, αλλά τρελαινόταν για κλασική μουσική: «Ας με συγχωρήσουν οι συνθέτες μου, αλλά όταν φεύγω διακοπές, στη βαλίτσα βάζω μόνο Μπετόβεν και Μπαχ».

«Σπίτι χωρίς άνδρες είναι πληκτικό»

Ο πρώτος της έρωτας -γύρω στα 15- ήταν ανώδυνος. Ο δεύτερος ήταν ένας σαλτιμπάγκος. Επειτα ακολούθησαν ο Χοσέ, ο μικρός Σπανιόλος, ο Ριρής ο λεγεωνάριος, ο Ζανό και δεκάδες ακόμα. Οι άνδρες ήταν το οξυγόνο της. «Σπίτι χωρίς κάλτσες, μια γραβάτα, ένα σακάκι πεταμένο, μοιάζει με σπίτι χήρας. Είναι πληκτικό», έλεγε. Ωστόσο, μία μόνο φορά –όπως έλεγε- λύγισαν τα γόνατά της: «Οταν ήρθε να με δει ο Τσάρλι Τσάπλιν. Ολο το βράδυ τραγουδούσα για να του αρέσω. Για κανέναν δεν το έχω ξανακάνει».

Ενα σφοδρό τρακάρισμα με τον Σαρλ Αζναβούρ, το 1951 την οδηγεί στη μορφίνη. Εκτοτε, ο κατήφορος δεν έχει τελειωμό. Μπαίνει σε ένα στρόβιλο ναρκωτικών και εξαρτήσεων, ακυρώνει παραστάσεις, τρέμει ότι η φωνή της την εγκατέλειψε. Κι, όμως, λίγο πριν από το τέλος (1960), ο πιτσιρικάς συνθέτης Σαρλ Ντιμόν της προτείνει δειλά το «Je ne regrette rien», ένα τραγούδι που περιγράφει την αμετανόητη στάση της στη ζωή.

Δεσμεύεται να το τραγουδήσει ζωντανά στο «Ολιμπιά», αλλά οι γιατροί την εκλιπαρούν: «Μαντάμ, είναι σαν να αυτοκτονείτε». Τρεκλίζοντας και παραπατώντας τους απάντησε: «Είναι στο στιλ μου η αυτοκτονία». Βγήκε και θριάμβευσε. Για τελευταία φορά!