Της Λήδας Γαλανού

Με την Κίρα Νάιτλι σε πρώτο πλάνο, ο Τζο Ράιτ, ο σκηνοθέτης του «Atonement» και, πιο πρόσφατα, του «Hanna», στήνει μαγικές κινηματογραφικές εικόνες πάνω στα θεμέλια που έβαλε ο Τολστόι πριν από ενάμιση αιώνα.

Πάνω από 25 κινηματογραφικές διασκευές έχει γνωρίσει η μεγαλειώδης ερωτική τραγωδία που έγραψε ο Λέων Τολστόι το 1873 και, παρ' όλ’ αυτά, ο Τζο Ράιτ, με σεναριογράφο τον Τομ Στόπαρντ (του «Ερωτευμένου Σέξπιρ»), βρίσκει έναν τρόπο να δώσει στο υλικό του νέα πνοή, να το χρησιμοποιήσει για μια εικαστική και κινηματογραφική άσκηση με πρωτότυπα αποτελέσματα.

Ο σκελετός της ιστορίας μένει πιστός στο μυθιστόρημα. Στην υψηλή κοινωνία της τσαρικής Αγίας Πετρούπολης, η Αννα Καρένινα ζει μια βαρετή, ανέραστη ζωή με τον σύζυγό της, υπουργό του τσάρο, και τον 8χρονο γιο τους. Η Αννα είναι εύκολη λεία για να παγιδευτεί στο πάθος που της προσφέρει ο πρίγκιπας Βρόνσκι, νέος, όμορφος δανδής, μια υπόσχεση περιπέτειας και ακόρεστης ρομαντικής λαιμαργίας.

Οταν η παράνομη σχέση τους γίνει γνωστή στον επικριτικό κύκλο τους, ο Καρένιν θα δώσει στη γυναίκα του σαφή εντολή: Είτε θα διακόψει το δεσμό της, είτε θα ζήσει με τον Βρόνσκι, μακριά από τα μάτια της Αγίας Πετρούπολης και δεν θα ξαναδεί ποτέ τον γιο της.

Τον θρυλικό ρόλο της Αννας Καρένινα, που στο παρελθόν έχουν ενσαρκώσει ηθοποιοί από την Γκρέτα Γκάρμπο και τη Βίβιαν Λι μέχρι την Τατιάνα Σαμοΐλοβα και τη… Σοφί Μαρσό, καλείται να φορέσει η Κίρα Νάιτλι, μάλλον η μούσα του Τζο Ράιτ, ο οποίος της έχει προσφέρει οπωσδήποτε τους πιο φιλόδοξους ρόλους της. Με τη λεπτεπίλεπτη φιγούρα της, το γωνιώδες πρόσωπο και το ευάλωτο βλέμμα, η Νάιτλι οπωσδήποτε δεν είναι αρκετά καλή ηθοποιός για να δώσει στην Καρένινά της βάθος και πολυπλοκότητα.

Ευτυχώς αυτό το κάνει για κείνη το σενάριο της ταινίας. Αντίθετα, πολύ πιο στιβαροί είναι στους αντικρουόμενους ρόλους τους οι άντρες, που τη διεκδικούν: ο Τζουντ Λο ως σχολαστικός, ηθικός, καταρρακωμένος Καρένιν, ο ήρωας που κερδίζει τη μεγαλύτερη συμπάθεια σ’ αυτήν την εκδοχή της ιστορίας. Και ο Ααρον Τέιλορ-Τζόνσον (του «Savages»), ως μαγνητικός, επιπόλαιος Βρόνσκι, ένας μοιραία φιλόδοξος, αυτάρεσκος και επιπόλαιος ηδονιστής.

Ωστόσο η πρόθεση του Τζο Ράιτ δεν είναι απλώς να διασκευάσει τον Τολστόι, γι’ αυτό και χτίζει πάνω στην ιστορία της Καρένινα σαν να ’ναι ένας λαϊκός δημοφιλής μύθος, που δεν χρειάζεται επεξήγηση ή ανάλυση. Εκείνο που τον ενδιαφέρει είναι να κάνει ένα εικαστικό και εγκεφαλικό πείραμα, να δοκιμάσει το πώς η λογοτεχνία μεταφέρεται σε θεατρική δράση, που χορογραφείται και απεικονίζεται κινηματογραφικά.

Η υπέρτατη τραγωδία μιας γυναίκας που πεθαίνει από έρωτα παραμένει στο κέντρο της ταινίας, αλλά σκηνοθετικά, όχι συναισθηματικά: το δράμα της Αννας Καρένινα δεν συγκινεί, η ταινία παραμένει θωρακισμένη στην ψυχρότητά της, δεν προσβλέπει στο να σε παρασύρει σ’ ένα συναισθηματικό ταξίδι με τα χαρτομάντιλα στην τσέπη. Το στοίχημά της είναι να δοκιμάσει την εικονοποίηση κατ’ αρχάς μιας δράσης και κατά δεύτερον μιας ηθικής.

Η θεατρικότητα της σκηνοθεσίας αποδίδει την προσποίηση, την επιφανειακότητα και την υποκρισία των ηρώων και της υψηλής κοινωνίας όπου εκτυλίσσεται η ιστορία, μιας κοινωνίας με τόσο απόλυτους κανόνες ηθικής που οι ήρωες είναι πάντα εκτεθειμένοι για δημόσια κρίση.

Με κορωνίδα μια πολύπλοκη, θεαματική μουσικοχορευτική σεκάνς, που εύκολα παίρνει τη θέση της στα highlights της χρονιάς, το φιλμ ανθεί στα πολυσύνθετα, λεπτομερέστατα και πανέμορφα σκηνικά και κοστούμια του και τη γεμάτη πολυτέλεια φωτογραφία σαν ένα ζηλευτό έργο τέχνης, τοποθετημένο ψηλά, στη χρυσοποίκιλτη κορνίζα του και φυλακή του, απ’ όπου η Αννα Καρένινα κάνει απεγνωσμένες προσπάθειες να ζήσει.

Λιγότερο αισθησιακή ερωτική ιστορία και περισσότερο μια εντυπωσιακή έκθεση ζωγραφικής, ή μια ανατρεπτική θεατρική παράσταση, η «Αννα Καρένινα» του Τζο Ράιτ γλυκαίνει τα μάτια και προκαλεί το μυαλό, υπογράφοντας το δικό της κεφάλαιο αναγέννησης.

Tης Λήδας Γαλανού

Σε μια χρονιά που κύλησε δύσκολα, οι ταινίες στάθηκαν καλή παρέα, είτε για να παρασύρουν το κοινό στον κόσμο του κινηματογραφικού fun, είτε για να του συμπαρασταθούν με δυο σκέψεις παραπάνω για τη ζωή και το πώς αυτή μπορεί να γίνει καλύτερη. Σήμερα θυμόμαστε τις ταινίες που χαρακτήρισαν το 2012 και το έκαναν μια εξαιρετική χρονιά για το σινεμά!

1)«The Master» του Πολ Τόμας Αντερσον. Ποιος είναι ο θύτης και ποιος το θύμα, σε μια σχέση απόλυτης εξάρτησης; Ενας από τους σπουδαιότερους σκηνοθέτες της εποχής μας, δυο συγκλονιστικοί ερμηνευτές (Φίλιπ Σέιμουρ Χόφμαν και Χοακίν Φίνιξ) και μια ταινία που σε προκαλεί να σκεφτείς λίγο παραπάνω τι σημαίνει ευάλωτη ψυχή.

2)«Amour / Αγάπη» του Μίκαελ Χάνεκε. Με προσήλωση και ακρίβεια, ο Αυστριακός δημιουργός παρουσίασε την εικόνα του χρόνου που φεύγει, παίρνοντας μαζί του τα πάντα εκτός από την αγάπη. Μια ταινία σκληρή και ευαίσθητη, με δώρο μια μοναδική συνάντηση με τον Ζαν-Λουί Τρεντινιάν και την Εμανουέλ Ριβά.

3)«Holy Motors» του Λεός Καράξ. Σε αντίθεση με την πεποίθηση μερίδας του κοινού, ο Καράξ έκανε μια ταινία καθόλου δυσνόητη, πολύ ρομαντική και πολύ ρεαλιστική, με θέμα το σύμπαν του κινηματογράφου αλλά και τις διαφορετικές ταυτότητες που, σαν ηθοποιός, αναγκάζεται να υποδύεται ο άνθρωπος σήμερα. Και με κάποια από τα ομορφότερα πλάνα του Παρισιού στο σινεμά.

4)«De Rouille et d’ Os / Σώμα με σώμα» του Ζακ Οντιάρ. Η Μαριόν Κοτιγιάρ εύθραυστη και ταυτόχρονα δυνατή, ο Ματίας Σένερτς παντοδύναμος και ταυτόχρονα αφοπλισμένος, δύο άνθρωποι στο τελευταίο στάδιο της ανημποριάς που αναγκάζονται να ξαναμάθουν τα βασικά βήματα της ζωής από την αρχή.

5)«Moonrise Kingdom / Ο έρωτας του φεγγαριού» του Γουές Αντερσον. Οχι η καλύτερη ταινία του σκηνοθέτη, αλλά σίγουρα η πιο σύνθετη, ενήλικη και κυνική. Η δυσλειτουργική οικογένεια που δίνει το «παρών» σε όλες τις ταινίες του Αντερσον αποκαλύπτει σ’ αυτήν εδώ έναν απολαυστικό παιδικό έρωτα και μια σειρά ανεπανάληπτα όμορφων σκηνικών και εικόνων.

6)«The Deep Blue Sea / Το βαθύ μπλε του έρωτα» του Τέρενς Ντέιβις. Ρέιτσελ Βάις, Τομ Χίντλστον, ένας ακραίος έρωτας κινηματογραφημένος με τα πιο μελαγχολικά, ατμοσφαιρικά, σκοτεινά χρώματα του σινεμά και του πάθους, από τον Βρετανό σκηνοθέτη που επιμένει να διανύει τη δική του, εσωστρεφή πορεία.

7)«The Life of Pi / Η Ζωή του Πι» του Ανγκ Λι. Η έκφραση «εικαστικό μεγαλείο» δεν πλησιάζει καν τις εικόνες της ταινίας. Μια κλασική αλληγορία, ένα παραμύθι για τον άνθρωπο που αναγκάζεται να τα βάλει με τον εαυτό του και με τους γύρω του για ν’ αντεπεξέλθει στη σκληρότητα της πραγματικότητας.

8)«Footnote / Γράψε λάθος» του Τζόζεφ Σένταρ. Θαυμάσια ταινία από το Ισραήλ που πέρασε ελαφρώς απαρατήρητη στη χώρα μας, παρότι απεικονίζει με χιούμορ και… σοφία τη μάχη του παλιού με το καινούργιο που έχει πάντα και μόνο ηττημένους.

9)«Skyfall» του Σαμ Μέντες. Μπορεί να είχε λιγότερη δράση, αλλά αυτός είναι σαφώς ο καλύτερος Μποντ στην ιστορία της σειράς, καταφέρνοντας με τον πιο έξυπνο τρόπο να ενσωματώσει στην παράδοσή του την… ηλικία του, αλλά και το ακαταμάχητο στιλ του.

10)«The Dark Knight Rises / Ο σκοτεινός ιππότης: Η επιστροφή» του Κρίστοφερ Νόλαν. Μπορεί να μην ήταν καλύτερη από την προηγούμενη ταινία της σειράς, ήταν όμως πανέμορφη, ολοσκότεινη, γεμάτη υπαρξιακή αγωνία και με τον πιο ενδιαφέροντα «κακό» στο καλυμμένο πρόσωπο του Μπέιν–Τομ Χάρντι.