Της Μαργαρίτας Βεργολιά

Διαβολική σύμπτωση στην πιο κρίσιμη για την επίλυση του κουρδικού ζητήματος συγκυρία ή στοχευμένη δολοφονία, με εντεταλμένη αποστολή; Η εν ψυχρώ εκτέλεση των τριών κουρδικής καταγωγής ακτιβιστιριών στο Παρίσι (η μία ιδρυτικό μέλος του ΡΚΚ) αφήνει λίγα περιθώρια για απορίες. Για την ακρίβεια, το επικρατέστερο ερώτημα είναι γύρω από το ποιος -και προς εξυπηρέτηση ποιας πολιτικής σκοπιμότητας- έδωσε την εντολή…

Ηδη, η κουρδική (πολιτική και στρατιωτική) ηγεσία και η ισλαμική κυβέρνηση της Αγκυρας άρχισαν τον πόλεμο των αλληλοκατηγοριών για την ευθύνη της τριπλής δολοφονίας, που εκλαμβάνεται ως σαφές προειδοποιητικό μήνυμα κατά του εν εξελίξει διαλόγου για τον αφοπλισμό του PKK.

Εναντι των καταγγελιών εκπροσώπου του PKK για «τρομοκρατική επίθεση κατά του κουρδικού λαού» και των υπονοιών (μέσω twitter) του ηγέτη του κουρδικού κόμματος BDP για τουρκικό «δάκτυλο» στη δολοφονία, ο Τούρκος πρωθυπουργός Εργοντάν έκανε λόγο για «πιθανό ενδοκουρδικό ξεκαθάρισμα λογαριασμών» και ο αντιπρόεδρος του κυβερνώντος AKP, Χουσεΐν Τσελίκ, αμφισβήτησε δημόσια την ύπαρξη «ενός μόνο ΡΚΚ».

«Η εμπειρία μάς διδάσκει ότι ορισμένες ομάδες από το βαθύ κράτος ή από το ΡΚΚ έχουν την τάση να σαμποτάρουν κάθε θετικό βήμα που γίνεται για την επίλυση του χρόνιου προβλήματος», παρατηρεί ο αρθρογράφος της τουρκικής Zaman, Μπουλέντ Κενές. Μοιραία, οι υποψίες θα βαρύνουν όποιον θεωρεί ότι πλήττονται περισσότερο τα συμφέροντά του από τη διευθέτηση του χρόνιου κουρδικού ζητήματος στην περιοχή…

Σε χθεσινό ρεπορτάζ του στη συντηρητική εφημερίδα Yeni Safak, ο -καλά «δικτυωμένος»- Αμπντουλάχ Σελβί, παρουσιάζει μια ενδιαφέρουσα εκδοχή. Παράλληλα με τις (κατ' εντολή του Ερντογάν) πρώτες διερευνητικές συνομιλίες του επικεφαλής των τουρκικών μυστικών υπηρεσιών (ΜΙΤ), Χακάν Φιντάν, με τον φυλακισμένο ηγέτη του ΡΚΚ Αμπντουλάχ Οτσαλάν, στο νησί-φυλακή του Ιμραλί, στα τέλη Δεκεμβρίου, αναφέρει, αξιωματούχοι της ΜΙΤ είχαν επαφές με υψηλόβαθμους αξιωματούχους του ΡΚΚ στο Βόρειο Ιράκ. Εκτός από τις κινήσεις για εκχώρηση μεγαλύτερης αυτονομίας στις κουρδικές περιοχές της νοτιοανατολικής Τουρκίας, στο επίκεντρο των εντατικών διαβουλεύσεων φέρεται ότι ήταν σχέδια για:

- αποχώρηση των μαχητών του ΡΚΚ από τα τουρκικά εδάφη (όχι πριν από τον Μάιο, αναφέρει ο Σελβί), υπό την επόπτευση αξιωματούχων των δυνάμεων ασφαλείας, της ΜΙΤ και πολιτικών κομμάτων της Τουρκίας,

- «φυγάδευση» 50 επιτελικών στελεχών του ΡΚΚ σε πρωτεύουσες της Ευρώπης, αλλά και επιστροφή ανώτατων διοικητών της κουρδικής οργάνωσης στην Τουρκία, με «μπόνους» την παροχή αμνηστίας, μια διαφορετική ταυτότητα και την πιθανή μελλοντική κάθοδό τους στην πολιτική, με νομιμοποιημένο τρόπο (!),

- κάλεσμα του Οτσαλάν στους ένοπλους Κούρδους της Συρίας (PYD) να συγκροτήσουν κοινό μέτωπο με τους Σύρους αντικαθεστωτικούς για την ανατροπή του προέδρου Ασαντ.

Ομως, «εύκολες λύσεις σε μεγάλα προβλήματα υπάρχουν μόνο στα παραμύθια και στις ιδεολογίες», σχολιάζει στην τουρκική εφημερίδα Star ο ακαδημαϊκός, ειδικός σε θέματα τουρκικής εξωτερικής πολιτικής, Σεντάτ Λατσίνερ. «Στις διαπραγματεύσεις υπάρχουν τέσσερις μεγάλοι κίνδυνοι», επισημαίνει. «Ο πρώτος είναι ο ίδιος ο Οτσαλάν», οι πραγματικές πολιτικές προθέσεις του και το μέγεθος της επιρροής που εξακολουθεί να έχει στην οργάνωσή του, υπογραμμίζει. «Ο δεύτερος είναι το ίδιο το ΡΚΚ».

«Σε κάποιο σημείο των διαπραγματεύσεων, οι σχέσεις μεταξύ ΡΚΚ και Οτσαλάν θα μπορούσε να διαρραγούν, επιτρέποντας στα «γεράκια» να σαμποτάρουν τη διαδικασία», καταλήγει. «Ο τρίτος κίνδυνος είναι οι διεθνείς διασυνδέσεις του ΡΚΚ. Πρέπει να σκεφτούμε πολύ σοβαρά πώς θα αντιδράσουν στις εξελίξεις το Ιράν, η Συρία ή ακόμη και το Ιράκ. Θα πρέπει να υπολογίζουμε προσεκτικά τις θέσεις του Ισραήλ, της Ρωσίας, των ΗΠΑ και της Ευρώπης». Και στο βάθος, επισημαίνει, ελλοχεύει ένας ακόμη κίνδυνος. Αυτός της διάσπασης του ΡΚΚ…

m.vergolia@efsyn.gr

Της Μαργαρίτας Βεργολιά

Εφόσον επιβεβαιωθεί -επισήμως, αλλά και εμπράκτως- θα μπορούσε να είναι από τις σημαντικότερες ειδήσεις του 2013: με την επίκληση ανώνυμων πηγών, η εφημερίδα «Radikal» και το κανάλι NTV στη γειτονική Τουρκία υποστηρίζουν ότι η ισλαμική κυβέρνηση της Αγκυρας και ο φυλακισμένος στο Ιμραλί ηγέτης του ΡΚΚ, Αμπντουλάχ Οτσαλάν, κατέληξαν -έπειτα από νέο γύρο επαφών- σε μια ιστορική, επί της αρχής, συμφωνία. Στόχος είναι ο τερματισμός της ένοπλης σύγκρουσης, που κρατά από το 1984 και έχει στοιχίσει τη ζωή σε περισσότερους από 40.000 ανθρώπους…

Πρόκειται για ένα σχέδιο τεσσάρων φάσεων -αναφέρουν- βάσει του οποίου οι μαχητές του PKK θα σταματήσουν άμεσα τις εχθροπραξίες, σε δεύτερο χρόνο θα αποσυρθούν από τα τουρκικά εδάφη στο Βόρειο Ιράκ και στη συνέχεια θα αρχίσουν διαπραγματεύσεις για τον αφοπλισμό τους, με στόχο την επίτευξη τελικής συμφωνίας για τον αφοπλισμό.

Σε αντάλλαγμα, προβλέπεται η αποφυλάκιση των εκατοντάδων σήμερα κρατούμενων στις τουρκικές φυλακές για διασυνδέσεις με το ΡΚΚ, ενώ θα υπάρξουν συνταγματικές τροποποιήσεις που θα ανοίγουν τον δρόμο για τη χρήση της κουρδικής γλώσσας στην εκπαίδευση, τη διεύρυνση των αρμοδιοτήτων των τοπικών αρχών και τον καθορισμό της υπηκοότητας ανεξαρτήτως εθνότητας (στα επίσημα έγγραφα θα αναγράφεται «πολίτες της Τουρκίας» αντί «Τούρκοι πολίτες»).

Βάσει πάντα των δημοσιογραφικών πληροφοριών, ο Οτσαλάν -που σήμερα βρίσκεται σε πλήρη απομόνωση στο νησί-φυλακή του Ιμραλί, στη Θάλασσα του Μαρμαρά- θα δημοσιοποιήσει τις θέσεις του με τέσσερις ανοιχτές επιστολές που θα απευθύνονται τους διοικητές του ΡΚΚ στο Βόρειο Ιράκ, στους επιτελείς τής (τρομοκρατικής κατά την Τουρκία, τις ΗΠΑ και την Ε.Ε.) οργάνωσης στην Ευρώπη, στην ηγεσία του κουρδικού κόμματος στην Τουρκία (BDP) και στον ίδιο τον τουρκικό λαό.

Περιέργως πώς ωστόσο, από τις επιστολές αυτές φέρεται να απουσιάζει οποιαδήποτε αναφορά στην εκχώρηση αυτονομίας, που οι Κούρδοι της νοτιοανατολικής Τουρκίας ζητούν τα τελευταία 20 χρόνια. «Θα μπορούσαμε να συζητήσουμε τον τρόπο επίτευξης της αυτονομίας και το τι ακριβώς θα περιλαμβάνει, αλλά είναι αναληθές να λέγεται ότι εγκαταλείπουμε αυτόν τον στόχο», δήλωσε ο ηγέτης του BDP, Σελαχατίν Ντεμιρτάς, στο πρακτορείο Reuters. Επιφυλακτική είναι η στάση της στρατιωτικής διοίκησης του PKK. «Πρέπει να έχουμε απευθείας συνομιλίες με τον ηγέτη μας», διεμήνυσε ο ανώτατος διοικητής του ΡΚΚ και de facto ηγέτης της οργάνωσης, Μουράτ Καραγιλάν.

«Φαίνεται ότι ο Ερντογάν θα προσπαθήσει τώρα να δοκιμάσει την επιρροή και την αποφασιστικότητα του Οτσαλάν να πείσει το ΡΚΚ να καταθέσει τα όπλα, κάνοντας παράλληλα ορισμένες παραχωρήσεις», επισημαίνει ο επιφανής Τούρκος δημοσιογράφος Μουσταφά Ακιόλ, σε άρθρο του στη μεσανατολική ιστοσελίδα Al-Monitor.

«Ενα νέο κουρδικό σχέδιο θα μπορούσε να βοηθήσει το AKP να επανακτήσει την πολιτική πρωτοβουλία εν όψει των τοπικών και προεδρικών εκλογών του 2014», παρατηρεί σε σχετική ανάλυση ο Τζέικ Χας στο Foreign Policy. «Για την Τουρκία, το 2012 ήταν ένας χαμένος χρόνος, όπου κυριάρχησαν η αιματοχυσία στο Κουρδιστάν, η εμμονή του Ερντογάν να εγκαθιδρύσει ένα προεδρικό σύστημα που θα του επιτρέψει να παραμείνει στην εξουσία μετά τη λήξη της πρωθυπουργικής θητείας του το 2014, οι απειλές για άρση της ασυλίας των Κούρδων βουλευτών του BDP κι ένα πλήθος επίπλαστων διενέξεων».

«Ο χρόνος τώρα μετρά αντίστροφα και για την κατάρτιση του νέου Συντάγματος, για την έγκριση του οποίου δεν αρκεί από μόνη της η κοινοβουλευτική πλειοψηφία του ΑΚΡ», επισημαίνει. «Ο Ερντογάν μπορεί να προσπαθήσει να πετύχει μια καλή συμφωνία με την εγκαθίδρυση ενός προεδρικού συστήματος, με αντάλλαγμα παραχωρήσεις στα δικαιώματα των Κούρδων. Ομως, οι νωπές μνήμες από τις ανεκπλήρωτες υποσχέσεις (και τις ατελέσφορες ειρηνευτικές επαφές στο Οσλο και στο Ιμραλί, την περίοδο 2009-2011) καθιστούν μάλλον απίθανη τη συναίνεση του BDP».

Επί του παρόντος, ο Ντεμιτράς δείχνει να τηρεί διερευνητική στάση. «Δεν θεωρώ ότι αποτελεί έναν φτηνό κυβερνητικό ελιγμό», είπε στο Reuters, «αλλά μια πιο σοβαρή προσπάθεια. Και οι δύο πλευρές αισθάνονται ότι πρέπει να βρεθεί λύση». Ειδικότερα για την Αγκυρα, υπάρχει ένας επιπλέον σοβαρός λόγος.

Μόλις προχθές, η κουρδική κυβέρνηση στο αυτόνομο Βόρειο Ιράκ άρχισε και πάλι τις (παράνομες, κατά την κεντρική κυβέρνηση της Βαγδάτης) εξαγωγές αργού πετρελαίου μέσω τουρκικού εδάφους. Και τώρα καταστρώνει μαζί με την Αγκυρα σχέδια για τη λειτουργία αγωγού που θα συνδέει τα κοιτάσματα Τακ Τακ με την Κουρμάλα, σημείο αφετηρίας του πετρελαιαγωγού Κιρκούκ-Τσεϊχάν…

m.vergolia@efsyn.gr

Της Μαργαριτας Βεργολιά

«Οι ιστορικοί του μέλλοντος θα δυσκολευτούν πολύ να γράψουν το κεφάλαιο “Μπενιαμίν Νετανιάχου”. Επειτα από οκτώ χρόνια στην εξουσία, δεν έχει να επιδείξει κάτι αξιομνημόνευτο», σχολιάζει δεικτικά σε χθεσινό άρθρο του ο Γιόσι Σαρίντ της έγκριτης «Haaretz», δύο εβδομάδες πριν ανοίξουν οι κάλπες των κρίσιμων, πρόωρων εκλογών στο Ισραήλ, στις 22 Ιανουαρίου.

«Παρ' όλα αυτά», συνεχίζει ο αρθρογράφος, «εμφανίζεται στις δημοσκοπήσεις ως ο καταλληλότερος για την ισραηλινή πρωθυπουργία, με όλους τους άλλους υποψήφιους να έπονται σε διαφορά». Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις αφήνουν, πάντως, να φανεί ότι αυτή μπορεί, σύντομα, να είναι μόνον η μισή αλήθεια…

Από τη μία, αναφέρουν οι «Times of Israel», στις τάξεις των αναποφάσιστων ψηφοφόρων -που φθάνουν το ουδόλως… ευκαταφρόνητο 50% (!)- ο απερχόμενος Ισραηλινός πρωθυπουργός έχει την ίδια δημοτικότητα (46%) με τη Σέλι Γιασίμοβιτς, πρώην δημοσιογράφο και νυν ηγέτιδα του δεύτερου μεγαλύτερου κόμματος, των αντιπολιτευόμενων Εργατικών.

Από την άλλη, το κοινό μέτωπο που έχουν συγκροτήσει το δεξιό κόμμα του Νετανιάχου, Λικούντ, με το υπερεθνικιστικό Ισραέλ Μπεϊτένου του (υπόδικου) πρώην ΥΠΕΞ, Αβιγκντορ Λίμπερμαν, δέχεται εσχάτως επίθεση στα δημοσκοπικά του ποσοστά. Και μάλιστα όχι από εκεί που φοβόταν περισσότερο -την ισραηλινή κεντροαριστερά, που παραμένει διασπασμένη- αλλά από την (ακόμη πιο) άκρα δεξιά.

Για την ακρίβεια, από το σχετικά νεόκοπο κόμμα Εβραϊκή Εστία του πρώην κομάντο του ισραηλινού στρατού, πρώην επικεφαλής των Εβραίων εποίκων στη Δυτική Οχθη και πολυεκατομμυριούχου επιχειρηματία, Ναφτάλι Μπένετ. «Αλιεύοντας» ολοένα και περισσότερες ψήφους από τους δυσαρεστημένους υποστηρικτές της κυβερνώσας δεξιάς, ο Μπένετ δεν αποκλείεται να αναδειχθεί σε ρυθμιστικό παράγοντα του μετεκλογικού σκηνικού στη χώρα. Στις τελευταίες δημοσκοπήσεις, η Εβραϊκή Εστία έχει 13-16 έδρες (από μόλις 3 που είχε στην απερχόμενη Βουλή).

Ενα μεγάλο «δέλεαρ» για τον συνασπισμό Νετανιάχου-Λίμπερμαν, που στην πρόθεση ψήφου παίρνει 34-36 έδρες στην Κνεσέτ (σε σύνολο 120) και παραμένει ακόμη αβέβαιο εάν θα καταφέρει να εξασφαλίσει, έστω και οριακά, την πλειοψηφία, μέσα από την παραδοσιακή συνεργασία του με μικρότερα, θρησκευτικά κόμματα, όπως το υπερορθόδοξο Σας (10-12 έδρες) και ο Ενωμένος Ιουδαϊσμός Τορά (5-7 έδρες).

Το παράδοξο είναι ότι την εκλογική τάση προς ολοένα και πιο δεξιά τροφοδοτεί η ίδια η ισραηλινή κεντροαριστερά, με τη διασπαστική τακτική της. Παρά τις προσπάθειες για κάθοδο στις εκλογές με ένα κοινό ψηφοδέλτιο -που εκτιμάται ότι θα μπορούσε να φέρει ακόμη και την πρωτιά στην κάλπη- οι ηγέτες των Εργατικών (17-18 έδρες), του Γες Ατίντ (10-11 έδρες) και του νεοσύστατου ΧαΤνούχα (7-10 έδρες) δεν κατάφεραν να συνασπιστούν.

Αιτία, φημολογείται, ήταν η πρόταση της ηγέτιδας του ΧαΤνούχα (Το Κίνημα) και πρώην ΥΕΠΞ, Τζίπι Λίβνι, για ενδεχόμενη μετεκλογική συμμετοχή σε κυβέρνηση ενότητας υπό τον Νετανιάχου. Προοπτική, την οποία οι έτεροι δύο κεντροαριστεροί ηγέτες απέρριψαν μετά… βδελυγμίας!

Μοιραία, βλέποντας τον κίνδυνο εξ αριστερών να περιορίζεται -τουλάχιστον επί του παρόντος- ο 63χρονος Νετανιάχου περνά τώρα φουλ στην αντεπίθεση από τα άκρα δεξιά, στοχεύοντας να «φρενάρει» την άνοδο του 40χρονου Ναφτάλι Μπένετ. Χθες, επισκέφθηκε τον εβραϊκό οικισμό Αριέλ στη Δυτική Οχθη, μοιράζοντας υποσχέσεις ότι ο εποικισμός θα συνεχιστεί στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη. Και σήκωσε και πάλι τη «σημαία» του εθνικισμού, «δείχνοντας» τη Συρία και το Ιράν ως τις μεγαλύτερες απειλές για το εβραϊκό κράτος.

Οι περισσότεροι Ισραηλινοί ψηφοφόροι φαίνεται, ωστόσο, να έχουν άλλη γνώμη. Σε χθεσινή δημοσκόπηση των «Times of Israel», το 43% των ερωτηθέντων δηλώνουν ότι πρώτο μέλημα της νέας κυβέρνησης πρέπει να είναι η άμεση αντιμετώπιση των κοινωνικο-οικονομικών προβλημάτων στη χώρα. Μόλις το 16% ανάγει σε προτεραιότητα τον ειρηνευτικό διάλογο με τους Παλαιστινίους. Σχεδόν 1 στους 10 θεωρεί την πυρηνική απειλή του Ιράν μείζον θέμα. Μόνον ένα 7% δηλώνει ανήσυχο με τις περιφερειακές γεωπολιτικές ανακατατάξεις…

«Υπάρχουν δύο διαφορετικές και αντικρουόμενες νοοτροπίες στις τάξεις των ψηφοφόρων», παρατηρεί ο επικοινωνιολόγος Στέφαν Μίλερ. «Οι ψηφοφόροι της δεξιάς -38% του συνόλου- δηλώνουν αισιόδοξοι για την πορεία που χαράσσει το Ισραήλ, δίνουν εύσημα στον Μπενιαμίν Νετανιάχου για το κυβερνητικό του έργο και εκφράζουν την ίδια ανησυχία για θέματα ασφαλείας, όπως η ιρανική απειλή, με αυτά περί οικονομίας.

Σχεδόν το ακριβώς αντίθετο υποστηρίζουν οι οπαδοί της αριστεράς (16%) και του κεντρώου χώρου (36%). Εκτιμούν ότι η χώρα ακολουθεί λάθος δρόμο, δηλώνουν απογοητευμένοι από την πρωθυπουργία του Νετανιάχου και θεωρούν τα κοινωνικο-οικονομικά και εσωτερικά ζητήματα πολύ πιο σημαντικά, απ' οτιδήποτε άλλο».

m.vergolia@efsyn.gr

Της Μαργαρίτας Βεργολιά

Λιγότερο από δύο μήνες πριν ανοίξουν οι κάλπες των κρισιμότερων ίσως εκλογών στη σύγχρονη ιστορία της Ιταλίας, στις 24 και 25 Φεβρουαρίου, οι δημοσκοπήσεις προοιωνίζονται ένα μάλλον «θολό» μετεκλογικό τοπίο…

Tο Δημοκρατικό Κόμμα (ΡD) του Πιερλουίτζι Μπερσάνι διατηρεί μεν σταθερό προβάδισμα – σύμφωνα με χθεσινή σφυγμομέτρηση του ινστιτούτου ISPO βρίσκεται στο 32-33%, ενώ μαζί με τους αριστερούς «συμμάχους» του αγγίζει το 40%.

Ομως, τα ποσοστά αυτά εκτιμάται ότι εξασφαλίζουν στην Κεντροαριστερά άνετη επικράτηση μόνο στη Βουλή και όχι στη Γερουσία (όπου η εκλογή γίνεται ανά περιφέρεια κι όχι βάσει λίστας). Και το μεγάλο ερώτημα είναι εάν αυτή η δυναμική θα συνεχιστεί μέχρι και το στήσιμο της κάλπης, την ώρα που στην πολιτική σκηνή οι «πρωταγωνιστές» πολλαπλασιάζονται, αξιώνοντας την αναδιανομή της εκλογικής «πίτας».

Ηδη, ο κεντροδεξιός Λαός της Ελευθερίας (PDL) υπό τον… πολιτικό τηλεαστέρα Σίλβιο Μπερλουσκόνι αύξησε κι άλλο τη δύναμή του μέσα σε έναν μήνα, φτάνοντας στο 17-19%, εντείνοντας παράλληλα τις ζυμώσεις για αναβίωση της παραδοσιακής συμμαχίας με την αυτονομιστική Λέγκα του Βορρά (6%).

Προοπτική, που θα εξασφάλιζε στην Κεντροδεξιά αφ' ενός άνοδο των ποσοστών της στο 26-28% (με τη συνδρομή και μικρότερων δεξιών κομμάτων), αφ' ετέρου ενίσχυση των πιθανοτήτων να διαδραματίσει ρυθμιστικό ρόλο στη νέα Γερουσία.

«Ελπίζω οι ψηφοφόροι να προτιμήσουν το PD ή PDL», είπε χθες με νόημα σε διαδικτυακή συνέντευξή του στην Corriere Della Sera ο καβαλιέρε, έχοντας το βλέμμα του ανήσυχα στραμμένο προς το… αναγεννημένο Κέντρο. Κι όχι αδίκως!

Μόλις τρεις ημέρες μετά την ανακοίνωση από τον Μάριο Μόντι ότι συγκροτεί πολιτική πλατφόρμα, η Επιλογή των Πολιτών με τον Μόντι για την Ιταλία «τσίμπησε» 9% στις δημοσκοπήσεις, προσεταιριζόμενη κυρίως δυσαρεστημένους ψηφοφόρους της Κεντροαριστεράς και αναποφάσιστους.

Παρ' όλα αυτά, το συνολικό ποσοστό του νέου κεντρώου πόλου μετά βίας φτάνει το 14%, μαζί με το UDC του Περιφερντινάντο Καζίνι και το Μέλλον για την Ιταλία του Τζιανφράνκο Φίνι. Μπροστά πάντως στην πιθανότητα ενός πολιτικού αδιεξόδου στη Γερουσία, το σενάριο που συζητείται περισσότερο αυτές τις ημέρες στη Ρώμη είναι μια πιθανή μετεκλογική συνεργασία μεταξύ Μπερσάνι και Μόντι…

Στον ιταλικό Τύπο έχουν πολλάκις γραφτεί πληροφορίες για πιθανή ανάθεση του υπουργείου Οικονομικών στον απερχόμενο τεχνοκράτη πρωθυπουργό. Ο ίδιος, σε τηλεοπτική συνέντευξή του, ξεκαθάρισε ότι δεν τον ενδιαφέρει μια μελλοντική υπουργοποίηση, αλλά μόνον ο πρωθυπουργικός θώκος.

Ομως στη διαμόρφωση των πολιτικών ισορροπιών υπάρχουν άλλοι τρεις καθοριστικοί, πλην μεταβλητοί παράγοντες που θα πρέπει να ληφθούν υπόψη. Πρώτον, το ποσοστό των αναποφάσιστων, που έπεσε μεν δέκα μονάδες μέσα σε έναν μήνα, αλλά παραμένει υψηλό, στο 40%.

Δεύτερον, η φθίνουσα -κατά πώς δείχνει- εκλογική πορεία του αντισυστημικού Κινήματος των 5 Αστέρων του ακτιβιστή-κωμικού Πέπε Γκρίλο, που έπεσε από τη δεύτερη στην τέταρτη θέση, συγκεντρώνοντας 13-14%. Και τρίτον, οι διεργασίες που βρίσκονται σε εξέλιξη μεταξύ μικρότερων, επίσης αντισυστημικών κομμάτων, με στόχο τη δημιουργία ενός πολιτικού μπλοκ κατά της λιτότητας.

Πρωταγωνιστικό ρόλο προς αυτή την κατεύθυνση διαδραματίζει η επίσης νεοσύστατη Επανάσταση Πολιτών, υπό τον πρώην εισαγγελέα του Παλέρμο, γνωστού διώκτη της σικελικής μαφίας, Αντόνιο Ινγκρόια.

Η συμμαχία της με την Ιταλία των Αξιών τού επίσης πρώην εισαγγελέα, πρωταγωνιστή στην εκστρατεία κατά της διαφθοράς, Αντόνιο ντι Πιέτρο, αγγίζει δημοσκοπικά το 5%. Ενώ το εγχείρημα φέρεται να τυγχάνει της στήριξης των Πρασίνων, της Κομμουνιστικής Επανίδρυσης, των δημάρχων της Νάπολης και του Παλέρμο, πανεπιστημιακών και συνδικαλιστών.

Επί του παρόντος, το αίτημα του Ινγκρόια για μία εφ' όλης της ύλης συνάντηση με τον Μπερσάνι δεν έχει τύχει ευήκοων ώτων στο PD. Σε μια όμως εξέλιξη που μπορεί να σηματοδοτήσει εξελίξεις, ανοιχτός σε αυτή την πρόκληση δηλώνει τώρα ο πολιτικός σύμμαχος του Μπερσάνι, Νίκι Βέντολα, ηγέτης του αριστερού κόμματος Αριστερά, Οικολογία, Ελευθερία, που σήμερα κινείται στο 4%.

Της Μαργαρίτας Βεργολιά

Θα μπορούσε ένα φτωχό ηπειρωτικό κράτος της Αφρικής, «χαμένο» στα νότια ξηρικά εδάφη της Σαχάρας, να αποτελεί άμεση και καίρια απειλή για την ασφάλεια στην Ευρώπη;  Για το Παρίσι, τον ΟΗΕ και την Ουάσιγκτον, η απάντηση είναι κάτι παραπάνω από καταφατική. Εξ ου και από τα Χριστούγεννα καταστρώνουν σχέδια ακόμη και για στρατιωτική επέμβαση, εντός του 2013, με την επίκληση (και αυτή τη φορά) της αλ Κάιντα ή θεωρητικά ό,τι έχει απομείνει από αυτή…

Για να εντοπίσετε πάντως την νέα «πηγή του κακού», θα πρέπει μάλλον να ανατρέξετε στον παγκόσμιο χάρτη, στα δυτικά της Μαύρης Ηπείρου, μεταξύ Αλγερίας, Νιγηρίας, Γκάνας και Μαυριτανίας. Εκεί θα βρείτε το πάλαι ποτέ προβεβλημένο από τη Δύση ως κράτος-υπόδειγμα στον αφρικανικό εκδημοκρατισμό: το Μάλι.

Σε μέγεθος σχεδόν όσο η πρώην αποικιοκρατική Γαλλία, είναι σήμερα η 23η φτωχότερη χώρα παγκοσμίως. Το 1/3 των εδαφών της καλύπτεται από έρημο. Οι μισοί από τα 14,5 εκατομμύρια κατοίκους της δεν έχουν πρόσβαση σε πόσιμο νερό.

Ομως, στα βόρεια υπεδάφη της «κρύβονται» πλούσια αποθέματα χρυσού, πετρελαίου, διαμαντιών, ουρανίου, βωξίτη και χαλκού. Και η γεωγραφική θέση της την καθιστά κομβικό σημείο στις ενεργειακές και εμπορικές διόδους μεταξύ Ερυθράς Θάλασσας και Ατλαντικού Ωκεανού, στην πλουτοπαραγωγική ζώνη του Σαχέλ.

Επισήμως, ο λόγος που η δυτικοαφρικανική χώρα βρίσκεται επισήμως σήμερα στο «κάδρο» της διεθνούς διπλωματίας είναι το γεγονός ότι τα στρατηγικής σημασίας βόρεια εδάφη της βρίσκονται πλέον υπό τον έλεγχο γηγενών αυτονομιστών και εξτρεμιστών ισλαμιστών.

Για την ακρίβεια, η πρωτοκαθεδρία τους στην περιοχή παγιώνεται μεθοδικά εδώ και 10 μήνες -κάτω από τη «μύτη» της Δύσης και της στρατιωτικής χούντας που κυβερνά παρασκηνιακά το Μάλι- μέσα από μία δαιδαλώδη αλληλουχία γεγονότων, τα οποία συνδέονται τόσο με την εσωτερική κατάσταση στη χώρα όσο και με τη ρευστή γεωπολιτική κατάσταση στη βόρεια Αφρική, στην μετά την Αραβική Ανοιξη εποχή…

Τα «μαύρα σύννεφα» άρχισαν να μαζεύονται πάνω από στο ενεργειακό «Ελ Ντοράντο» του βόρειου Μάλι λίγο μετά την πτώση του καθεστώς Καντάφι στη Λιβύη. Ενισχυμένοι από την έκτοτε αθρόα εισροή όπλων και την επιστροφή βετεράνων Τουαρέγκ -οι οποίοι πολέμησαν επί σειρά ετών ως μισθοφόροι στο πλευρό του Μουαμάρ- ένοπλοι της νομαδικής φυλής (γνωστής και ως «Κούρδοι της Σαχάρας») εξεγέρθησαν, ανακηρύσσοντας μονομερώς το ανεξάρτητο κρατίδιο του Αζαουάντ.

Η σχεδόν αναμενόμενη αυτή εξέλιξη έδωσε τον περασμένο Μάρτιο το έναυσμα για την εκδήλωση στρατιωτικού πραξικοπήματος στην πρωτεύουσα Μπαμάκο, μόλις μόλις έναν μήνα πριν από τις κρίσιμες προεδρικές εκλογές στη χώρα. Ηγέτης του ήταν ο εκπαιδευθείς στις ΗΠΑ λοχαγός Σανόγκο, υπό τις εντολές του οποίου ο υπηρεσιακός πρόεδρος-«μαριονέτα» Ντιονκούντα Τραόρε διόρισε τον πρώην αστροφυσικό της NASA (!) και επικεφαλής της Microsoft στην Αφρική, Σέικ Μοντίμπο Ντιαρά, στην πρωθυπουργία (η «αποστολή» του έληξε προ ημερών, και πάλι με παρέμβαση του στρατού). Εκτοτε, όλοι μαζί έκαναν λίγο-πολύ τα «στραβά» μάτια στο «καπέλωμα» της εξέγερσης των Τουαρέγκ από ισλαμιστές εξτρεμιστές της «Αλ Κάιντα του ισλαμικού Μαγκρέμπ» (ΑQIM)…

Κάπως έτσι η περιοχή κατέληξε να είναι σήμερα «προτεκτοράτο» της Σαρία και χαρτογραφημένο στον παγκόσμιο Ατλαντα νέο, πιθανό εφαλτήριο εξτρεμιστών για τρομοκρατικές επιθέσεις στην Ευρώπη. Προοπτική, που θα αποτελέσει μίας πρώτης τάξεως αφορμή για το πρώην αποικιοκρατικό Παρίσι (που έχει σημαντικά εμπορικά συμφέροντα στην ευρύτερη περιοχή, κυρίως μέσω του ενεργειακού κολοσσού Areva) και τον Σοσιαλιστή Γάλλο πρόεδρο Ολάντ (που φαίνεται ότι… ζήλεψε τη δόξα του δεξιού προκατόχου του Σαρκοζί, με τον πόλεμο στη Λιβύη), ώστε να ασκήσουν πιέσεις:

- στη μεν Ευρωπαϊκή Ενωση για να εγκρίνει την οσονούπω αποστολή 250 στρατιωτικών στο Μάλι για εκπαίδευση του ισχυρού εγχώριου στρατού στην ανακατάληψη του ισλαμοκρατούμενου βορρά.

- στο δε Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ για να υιοθετήσει, παραμονές των Χριστουγέννων, ψήφισμα -με τη φαινομενικά «μαγκωμένη» στήριξη της Ουάσιγκτον, αλλά υπό την διερευνητική συναίνεση της Νο1 επενδύτριας στην Αφρική Κίνας – ανοίγοντας έτσι τον δρόμο για εν ευθέτω στρατιωτική επέμβαση στο Μάλι.

Στο νέο μεγάλο γεωστρατηγικό «πείραμα», ωστόσο, πρωταγωνιστικό ρόλο θα έχει, ως «βιτρίνα», η ECOWAS (Οικονομική Κοινότητα Δυτικοαφρικανικών Κρατών), με την ανάπτυξη -μέχρι νεοτέρας- 3.300 Αφρικανών στρατιωτών στο Μάλι και αποστολή τη στρατιωτική αναδιοργάνωσή του.

«Είναι η τέλεια λύση», σχολιάζει καυστικά ο αναλυτής Σάιμον Αλισον στην Guardian. «Η Γαλλία και η ΗΠΑ προχωρούν σε μία επέμβαση χωρίς να αναλάβουν κάποιο σοβαρό ρίσκο, ενώ η Ecowas -με κίνητρο την αποτροπή ενός ντόμινο αποσταθεροποίησης στην ευρύτερη περιοχή- θα λάβει όση βοήθεια απαιτείται για την επιτυχία του εγχειρήματος».

Από τους μεγαλύτερους κερδισμένους θα είναι πάντως η Αλγερία, η ηγεσία της οποίας κατάφερε να βγει αλώβητη από την «Αραβική Ανοιξη» και τώρα, ως νέος σύμμαχος της Δύσης, διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην διαμόρφωση της νέας σφαίρας επιρροής στην Αφρική. «Πρόκειται μία… κομψή αφρικανική λύση, σε ένα διεθνές πρόβλημα», συνεχίζει στην ανάλυσή του ο Αλισον, «όπου όλοι νικούν, στη θεωρία. Εκτός, ίσως, από το ίδιο το Μάλι και την ευρύτερη περιοχή».

Ηδη, υπολογίζεται ότι περισσότεροι από 400 χιλιάδες άνθρωποι έχουν εκδιωχθεί από τα βόρεια της χώρας, συμπληρώνοντας έτσι ένα ακόμη κομμάτι στο παζλ των ανθρωπιστικών τραγωδιών στην πολύπαθη Αφρική…

m.vergolia@efsyn.gr

Οι ένοπλοι πυρήνες στο Βόρειο Μαλί

MNLA: το Εθνικό Κίνημα για την Απελευθέρωση του Αζαουάντ απαρτίζεται από Τουαρέγκ και θεωρείται από τις πιο καλά εξοπλισμένες ομάδες στο βόρειο Μάλι. Στα τέλη του 2012, αποφάσισε να μετάσχει σε εθνικό διάλογο με τη στρατιωτική χούντα της Μπαμάκο.

ANSAR DINE: δημιουργήθηκε το 2011 από τον Ιγιάντ Αγκ Γκάλι, πρώην στέλεχος των Τουαρέγκ, ο οποίος έπειτα από μία σύντομη παραμονή στη Σαουδική Αραβία (στο πλαίσιο συμφωνίας με την Μπαμάκο), επέστρεψε στα πάτρια εδάφη, με διακηρυγμένο στόχο την ισλαμοποίηση του βόρειου Μάλι. Προ ημερών, μετείχε στον εθνικό διάλογο για την εξεύρεση ειρηνικής λύσης στην κρίση.

AQIM: παρακλάδι της Αλ Κάιντα, γέννημα-θρέμμα των Αλγερινών σαλαφιστών, θεωρείται η Νο1 εξτρεμιστική οργάνωση στην περιοχή Σαχέλ, με… ειδικότητα στις απαγωγές Δυτικών. Στο Μάλι, βασικός «σύμμαχός» της θεωρείται η Ansar Dine.

MOJWA: αποσπάστηκε από την AQIM στα τέλη του 2011, με στόχο την εξάπλωση της Τζιχάντ σε ολόκληρη τη Δυτική Αφρική. Σήμερα, η ένοπλη δράση της περιορίζεται στη νότια Αλγερία και στο βόρειο Μάλι.