Στη συμφορά που ζούμε σήμερα υπάρχει ένα ισχυρό αντίδοτο. Η δημιουργικότητα. Αυτή βέβαια δεν σε σώζει ούτε από την ανεργία ούτε από τη φτώχεια. Μπορεί όμως να σου σώσει την ψυχή. Η οικονομική, κοινωνική, πολιτιστική κρίση έχουν σαν άμεσο αποδέκτη την ψυχή του ανθρώπου. Την μαυρίζουν και την αρρωσταίνουν. Γι’ αυτό έχουμε καταθλίψεις που, όταν δεν θεραπευτούν και γίνουν μόνιμες καταστάσεις, μπορεί να καταλήξουν και σε αυτοκτονίες. Αυτό βέβαια είναι σχετικό. Αν ένας άστεγος με κατάθλιψη που βρίσκεται στα πρόθυρα της αυτοκτονίας δεν βρει άμεσα στέγη, η θεραπεία δεν μπορεί να του κάνει τίποτα.

Οι εκδόσεις «Μεταίχμιο» είχαν την έξυπνη ιδέα να επιλέξουν κάποιους συγγραφείς κύρους και να τους ζητήσουν να γράψουν για τους αγαπημένους τους συγγραφείς και να τους ανθολογήσουν. Ο εκδότης Νώντας Παπαγεωργίου, αν κρίνουμε από την καλαισθησία και την πολυτέλεια της έκδοσης, πρέπει να φιλοδοξεί να μας δώσει μια κλασική σειρά με το πανόραμα της νεοελληνικής λογοτεχνίας ανθολογημένο και σχολιασμένο από τους ίδιους τους λογοτέχνες. Το πρώτο βιβλίο της σειράς ήταν «Τα αγαπημένα του Μιχάλη Γκανά – ποιήματα και αφηγήματα άλλων». Ακολουθούν τα αγαπημένα του Θωμά Κοροβίνη, που μόλις κυκλοφόρησε, και για την άνοιξη του 2015 έχουν προγραμματιστεί τα αγαπημένα της Αλκης Ζέη.

Δυστυχώς δεν έχω διαβάσει ακόμα την ανθολογία του Μιχάλη Γκανά, αλλά χθες τελείωσα το βιβλίο του Κοροβίνη. Μόλις το έπιασα στα χέρια καθηλώθηκα και τα συνηθισμένα διαβάσματα για τις ανάγκες αυτής της στήλης πήγαν περίπατο. (Το βιβλίο είναι περίπου τριακόσιες σελίδες.) Εντούτοις, η ανταμοιβή ήταν άμεση. Ενα ευχάριστο ταξίδι από τον Σολωμό ώς τον Ακη Πάνου. Ο κάθε συγγραφέας παρουσιάζεται με το προσωπικό ύφος του Κοροβίνη. Αυτά τα εισαγωγικά σημειώματα θα μπορούσαν να ήταν ένα άλλο βιβλίο μέσα στο βιβλίο. Ο ανθολόγος έχει συνείδηση της δουλειάς που έκανε. Σημειώνει χαρακτηριστικά στον πρόλογό του: «Το βιβλίο θα μπορούσε να έχει τίτλο: “Ο συγγραφέας και οι καταβολές του” ή “Λογοτεχνική καταγωγή του συγγραφέα” ή “Η κληρονομιά των προγόνων συγγραφέων” -κάπως βαρύγδουπο αυτό- ή “Η λογοτεχνική μου οικογένεια”».

Ο Κοροβίνης είναι μια ειδική περίπτωση των ελληνικών γραμμάτων. Τον είχα αποκαλέσει κάποτε «Ξανθόπουλο υψηλής διανόησης», και είχα παρεξηγηθεί. Επιμένω ακόμα στον όρο, και ας μου επιτραπεί να τον εξηγήσω. Ο Θωμάς γεννήθηκε και μεγάλωσε σε μια λαϊκή γειτονιά της Θεσσαλονίκης. Τη Νέα Μηχανιώνα. Και από κει νομίζω διαμορφώνει μια λαϊκή γλώσσα που εντάσσεται στον προφορικό λόγο της παράδοσης. Το βιβλίο του «Ο γύρος του θανάτου», πέρα από τις λογοτεχνικές του αρετές, είναι και ένα ντοκουμέντο για τη λαϊκή γλώσσα της δεκαετίας του 1950 στη Θεσσαλονίκη. Ο ίδιος είναι τραγουδιστής, συνθέτης και στιχουργός λαϊκών ασμάτων και βαθύς γνώστης της αστικής λαϊκής μουσικής. Το επάγγελμά του είναι φιλόλογος, δούλεψε για περίπου μια δεκαετία στην Κωνσταντινούπολη και είχε γόνιμη συνεργασία με Τούρκους μουσικούς και λογοτέχνες, αναζητώντας πάντα τη χαμένη μας Ανατολή -δηλώνοντας πάντα «ελληνοκεντρικός» και ποτέ «εθνοκεντρικός». Περιττό να πούμε πως έχει βραβευτεί πολλές φορές για το έργο του.

Οι επιλογές που κάνουμε, είτε στη ζωή είτε στη λογοτεχνία, είναι πάντα υποκειμενικές. Περί ορέξεως, κολοκυθόπιτα. Και ούτε μπορεί κανείς να μας ζητήσει τον λόγο για τα προσωπικά μας γούστα. Αυτή η ανθολογία λοιπόν δεν είναι μια αντικειμενική αποτίμηση της ελληνικής λογοτεχνίας (πολλοί σημαντικοί συγγραφείς έμειναν απ’ έξω). Είναι μάλλον μια «λογοτεχνική αυτοβιογραφία του συγγραφέα». Και εκεί μπορούμε να δούμε τον χώρο και το περιβάλλον που διαμόρφωσαν ένα συγγραφέα. Επιπλέον, ο Κοροβίνης ως φιλόλογος και ερευνητής μελετάει τις συγγένειες των άλλων συγγραφέων και τους κατατάσσει κατά οικογένειες. Ούτε με αλφαβητική σειρά ούτε χρονολογικά. Αυτό από μόνο του είναι μια διατριβή. Αλλά ο Κοροβίνης δεν τα πάει καλά με τις διατριβές. Τη μοναδική διατριβή που έγραψε ήταν «Οι ζεϊμπέκοι της Μικράς Ασίας», που δεν την δέχθηκε το ΑΠΘ, και τελικά πήρε το ντοκτορά του από τις εκδόσεις «Αγρα».

Ιδού η δημιουργικότητα που λέγαμε: «Δύο βιβλία και ένα χάδι» μπορούν να σου χαράξουν πορεία μέσα στα σκοτάδια που ζούμε. Τελικά, το πρόβλημα είναι η χαμένη μας αρμονία. Αν την υπηρετούμε, μας σώζει. Αν την καταστρέφουμε, μας καταστρέφει. Αλλά γι’ αυτό χρειάζεται μια θετική προσέγγιση της ζωής. Το φαρμάκι που ρίχνουμε για τους άλλους το πίνουμε πρώτοι εμείς.

perkor29@gmail.com

Ας αρχίσουμε με ένα αφελές ερώτημα. Γιατί διαβάζουμε εφημερίδες; Για τα αθλητικά; Για τις καλλιτεχνικές σελίδες; Για τους κινηματογράφους, τα φαρμακεία, για το σκάκι ή το Sudocu; Σίγουρα υπάρχουν άνθρωποι που έχουν ειδικά ενδιαφέροντα και αγοράζουν μια εφημερίδα μόνο και μόνο για να ζήσουν το πάθος τους. Το έντυπο που αγοράζουν τους προσφέρει χαρά και ικανοποίηση. Δεν έχω υπόψη μου καμιά έρευνα που να μας εξηγεί τους ακριβείς λόγους που οι άνθρωποι αγοράζουν μια εφημερίδα. Εμπειρικά μπορώ να πω, και δεν μου έχει τύχει ούτε μία φορά να συναντήσω ανθρώπους που αγοράζουν μια εφημερίδα αντίθετη με τα πολιτικά τους φρονήματα γιατί έχει καλές καλλιτεχνικές ή αθλητικές σελίδες. Και ακόμα για τα έξυπνα παιχνίδια.

Η εφημερίδα, θεωρητικά, είναι η παγκόσμια Ιστορία της μιας μέρας. Εκφράζει αυτούς που δεν έχουν φωνή και είναι ανεξάρτητη από πολιτικούς, θρησκευτικούς ή οικονομικούς κύκλους. Ενημερώνει αντικειμενικά τους πολίτες για να έχουν τη γνώση που χρειάζεται για να ασκήσουν τα καθήκοντά τους και να μάθουν τα δικαιώματά τους. Με άλλα λόγια, μια εφημερίδα που δεν είναι κριτική απέναντι στην εξουσία, παύει να είναι εφημερίδα και γίνεται προπαγανδιστικό όργανο και εκφραστής της εξουσίας. Της όποιας εξουσίας. Κρατικής, θρησκευτικής, οικονομικής ή κομματικής. Ο πολίτης δεν διαμορφώνει ελεύθερη σκέψη και κριτικό πνεύμα, αλλά πείθεται για αιώνιες αλήθειες και γίνεται «πιστός». Καμία κρίση. Μόνο την «ορθοδοξία» υποστηρίζει, άσχετα αν αυτή είναι εναντίον των συμφερόντων του. Η εφημερίδα, όπως την προσδιορίσαμε παραπάνω, είναι εκ φύσεως δημοκρατική και είναι ο μακρινός απόγονος των νόμων της Αθηναϊκής Δημοκρατίας. Οι νόμοι είχαν χαραχτεί πάνω σε πλάκες και έτσι μπορούσε να τους διαβάσει ο κάθε πολίτης. Από αυτήν την άποψη θα μπορούσε να χαρακτηριστεί «εφημερίδα του τοίχου» γιατί ο πολίτης μάθαινε πώς λειτουργεί η πολιτεία του και έπαιρνε μέρος στη λειτουργία της ισόνομα. Πόσοι άραγε Νεοέλληνες να έχουν διαβάσει το Σύνταγμα, τους βασικούς νόμους ή τα μνημόνια; Ο Τύπος από την αρχή που καθιερώθηκε με τη μορφή που ξέρουμε σήμερα, έχει υποστεί φοβερές λογοκρισίες, φυλακίσεις και εκτελέσεις δημοσιογράφων και ακόμα απαγόρευση κυκλοφορίας. Να είναι τυχαίο πως ακόμα και σήμερα σκοτώνονται 100-150 δημοσιογράφοι και πως υπάρχουν εκατοντάδες δημοσιογράφοι στις φυλακές σε όλο τον κόσμο;

Η εξουσία όμως ξέρει να προσαρμόζεται. Αντί να διώκει τον Τύπο, βρήκε μια καλύτερη μέθοδο. Τον αγοράζει με τον μανδύα του επενδυτή. Είναι γνωστό πως σε όλο τον πλανήτη οι εφημερίδες περνούν κρίση. Οι πωλήσεις τους μειώνονται και οι διαφημίσεις λιγοστεύουν δραματικά. Για ποιο λόγο όλοι αυτοί οι μεγιστάνες του πλούτου τοποθετούν λεφτά σε μια τόσο επισφαλή επένδυση; Διαφωτιστικό είναι το παράδειγμα της Γαλλίας*. Οταν η εφημερίδα που ίδρυσε ο Σαρτρ, η «Liberatiόn», άρχισε να παίρνει την κατιούσα, επικράτησε η άποψη να βρεθεί επενδυτής, παρά τις αντιρρήσεις των συντακτών που έβλεπαν καπιταλιστικοποίηση της εφημερίδας. Και αυτό έγινε. Η εφημερίδα δεν σώθηκε. Μπαίνει μέσα 20.000 ευρώ την ημέρα. Εντούτοις, ο επενδυτής την κρατάει. Και θα την ενισχύσει με 14 εκατομμύρια ευρώ επιπλέον. Αλλά δεν είναι μόνο ο Ντράι που αγόρασε τη «Liberatiόn». Σχεδόν το σύνολο του γαλλικού Τύπου έχει περάσει στους πιο πλούσιους ανθρώπους της Γαλλίας. Κλασικές εφημερίδες και περιοδικά, όπως η «Monde», η «Figaro», ο «Le Nouvel Observateur» και πλήθος άλλων ΜΜΕ έχουν περάσει σε χέρια ολιγαρχών, όπως ο Ντασό και ο Νιέλ. Και το πρώτο πράγμα που κάνουν είναι να απολύουν δημοσιογράφους -για λόγους λιτότητας βέβαια- και να παίρνουν παπαγαλάκια, ιδίως στις οικονομικές σελίδες, και να αντικαθιστούν αναλυτές και αρθρογράφους κύρους με γνωστούς αλλά πουλημένους δημοσιογράφους της σειράς. Και η Ακροδεξιά ανεβαίνει. Βρίσκεται σε φιλικό περιβάλλον με τους μεγιστάνες.

Και εδώ νομίζω βρίσκεται η κρίση του Τύπου. Αυτό που έγινε στη Γαλλία έχει συμβεί προ πολλού σε μας και είναι παγκόσμιο φαινόμενο. Οταν κάποιος θέλει να αποβλακωθεί, για ποιο λόγο να πληρώνει την αποβλάκωσή του; Την έχει τσάμπα από την τηλεόραση. Μόνο οι ανεξάρτητες εφημερίδες που υπηρετούν τα συμφέροντα της κοινωνίας έχουν προοπτική. Αλλά γι’ αυτό απαιτούνται και ανεξάρτητοι πολίτες με δική τους σκέψη. Πόσοι να έχουν απομείνει σ’ αυτήν την εποχή ζόφου και παραπληροφόρησης;

*Πηγές: «Monde Diplomatique» του Οκτωβρίου 2014 (ελπίζω η «Αυγή» να δημοσιεύσει αυτό το άρθρο του Σερζ Αλιμί).

perkor29@gmail.com

Τα αποτελέσματα των ευρωεκλογών, θεωρητικά τουλάχιστον, θα έπρεπε να είχαν προκαλέσει αναταραχή στη δημοκρατική Ευρώπη. Η Ακρα Δεξιά, σε όλες τις μορφές της, πέτυχε σημαντικές νίκες. Στην Αγγλία το Κόμμα για την Ανεξαρτησία του Ηνωμένου Βασιλείου έρχεται πρώτο και εκθρονίζει Συντηρητικούς και Εργατικούς, που εδώ και έναν αιώνα μοιράζονταν την πρωτιά. Στη Γαλλία, το Εθνικό Μέτωπο θριάμβευσε και δεν αποκλείεται να δούμε τη Μαρίν Λεπέν πρόεδρο της Δημοκρατίας. Αλλά και εκεί που κυβερνούν Συντηρητικοί ή Σοσιαλδημοκράτες, είτε μόνοι τους είτε με κυβερνήσεις συνεργασίας, έχουν συμπεριλάβει στην ατζέντα τους πολλές ακροδεξιές θέσεις. Οπως π.χ. η κυβέρνηση Σαμαρά-Βενιζέλου που στην ουσία έχει καταργήσει το Κοινοβούλιο και κυβερνά με πράξεις νομοθετικού περιεχομένου.

Η Ακρα Δεξιά στην Ευρώπη είναι σαν τον χαμαιλέοντα. Λέει αυτά που νομίζει πως θα φέρουν ψήφους, δημιουργεί ένα αμάλγαμα θέσεων και προτάσεων, αδιαφορώντας αν είναι αντιφατικά, φτάνει να αρέσουν. Π.χ. ο Λεπέν έλεγε: «Κοινωνικά είμαι αριστερός και ως Γάλλος δεξιός». Μια άλλη άποψη της Ακρας Δεξιάς είναι πως πια δεν υπάρχει Αριστερά και Δεξιά. Αυτά τα σχήματα έχουν ξεπεραστεί ιστορικά και όλοι μαζί αποτελούν ένα διεφθαρμένο πολιτικό σύστημα που πρέπει να ξεπεραστεί με κάτι καινούργιο. Δηλαδή, τον μεταλλαγμένο φασισμό με κουστούμι.

Ο Καστοριάδης υποστήριζε πως η Αριστερά δεν είναι κόμμα, είναι τρόπος σκέψης. Και σε αυτό είχε απόλυτο δίκιο. Ηταν αριστερά τα κόμματα του υπαρκτού σοσιαλισμού ή ήταν κρατικός καπιταλισμός; Δηλαδή, δεξιά κόμματα. Πώς αλλιώς εξηγείται η κατάρρευσή τους χωρίς καμιά επανάσταση; Απλά ήταν μια ενδοκαπιταλιστική αλλαγή. Από τον κρατικό καπιταλισμό πέρασαν στον νεοφιλελεύθερο καπιταλισμό. Τα κριτήρια για το τι είναι Αριστερά δεν είναι πολιτικά, αλλά κοινωνικά. Αριστερός δήλωνε και ο Λεπέν στα κοινωνικά. Πολλά ακροδεξιά κόμματα έχουν πάρει πολλές αριστερές θέσεις, όπως και αριστερά κόμματα έχουν προσχωρήσει σε φιλελεύθερες πολιτικές.

Πώς θα μπορούσαμε να ξεχωρίσουμε την Αριστερά και τη Δεξιά χωρίς ταμπέλα; Είναι απλό. Αριστερά είναι το καλό για το σύνολο της κοινωνίας. Δεξιά είναι το απεριόριστο κέρδος σε βάρος της κοινωνίας. Και αυτό σημαίνει πως αν ένα κόμμα της Αριστεράς δεν είναι βαθιά ριζωμένο στην κοινωνία, δημιουργώντας εναλλακτικούς αυτόνομους θεσμούς για την αυτοδιάθεση της κοινωνίας, και ήδη από τώρα να χτίζει τη μελλοντική κοινωνία, τότε σημαίνει πως είναι ένα κόμμα του υπάρχοντος πολιτικού συστήματος. Δηλαδή, το σύστημα έχει τη δυνατότητα να ανανεώνεται και μέσα από τους αντιπάλους του, εφόσον σέβονται τους κανόνες του παιχνιδιού. Με άλλα λόγια, να παίζουν μπάλα με τους ιερούς κανόνες της FIFA.

Ενα άλλο γνώρισμα της Αριστεράς είναι το ήθος και η προσφορά χωρίς αντάλλαγμα. Και εδώ μπορούμε να διακρίνουμε την επιβίωση της χριστιανικής θυσίας. Η πίστη και το ήθος δεν είναι ανταλλάξιμα προϊόντα. Είναι οι αξίες ζωής που υπερασπίζονται την ίδια τη ζωή και τη δημιουργία. Γιατί δημιουργία και ζωή είναι συνώνυμες λέξεις. Αλλιώς, είμαστε αναπνέοντα πτώματα και υποψήφιοι ψηφοφόροι της Χρυσής Αυγής. Να είναι τυχαίο άραγε πως σε όλη την Ευρώπη οι φτωχοί ψηφίζουν Ακρα Δεξιά; Οταν είσαι άνεργος και ψάχνεις μια ολόκληρη ζωή για δουλειά, δεν μπορείς να σκεφτείς τίποτα άλλο. Και σίγουρα δεν θα κάτσεις να διαβάσεις ούτε Μαρξ ούτε Μπακούνιν. Τον Πρετεντέρη ή την Τρέμη θα βλέπεις και αυτοί θα σε μάθουν να σκέφτεσαι σαν τη Χρυσή Αυγή.

Για να γίνει κάποιος αριστερός, δεν είναι υποχρεωτικό να διαβάσει τον Μαρξ και τον Λένιν. Δεν λέμε, χρειάζονται και αυτά τα διαβάσματα μεταξύ πολλών άλλων. Το βασικό είναι να μάθει να διαβάζει την πραγματικότητα. Να αποκτήσει συνείδηση τού σε τι κόσμο ζει. Και αυτό είναι το δυσκολότερο από όλα. Την πραγματικότητα που ζούμε τη διαμορφώνει η τηλεόραση. Οχι η εμπειρία της ζωής. Γιατί ζούμε σαν άτομα και όχι ως κοινωνία. Και όμως, η ανθρωπότητα οφείλει την ύπαρξή της στις κοινότητες. Δηλαδή, στην Αριστερά. Οταν διαμορφωνόταν το ανθρώπινο είδος, ήταν μέσα σε κοινότητες. Με άλλα λόγια, η Αριστερά είναι το φυσιολογικό περιβάλλον του ανθρώπου.

Σημ.: Γραπτή απόδοση μιας προφορικής παρέμβασης που έγινε στο PASSPORT του Πειραιά με θέμα «Η Αριστερά δεν είναι κόμμα, είναι τρόπος σκέψης – Κορνήλιος Καστοριάδης». Στο πάνελ ήταν οι βουλευτές Θ. Δρίτσας και Σπ. Λυκούδης. Τη συζήτηση συντόνισε ο δημοσιογράφος Ν. Ανανιάδης.

perkor29@gmail.com

Η κυβέρνηση Σαμαρά – Βενιζέλου έχει δεχτεί πολλούς απαξιωτικούς χαρακτηρισμούς από την αντιπολίτευση, έχει την πλήρη αποδοκιμασία της συντριπτικής πλειοψηφίας αυτού του λαού και είναι σίγουρο πως στις επόμενες εκλογές και οι δύο εταίροι θα δουν τα ποσοστά τους να εξανεμίζονται. Πέρα από τη συστηματική καταστροφή της χώρας, διαλύουν και τα ίδια τα κόμματά τους και καταστρέφουν πιθανότατα την καριέρα τους. Τόσο ηλίθιοι είναι που να μην το καταλαβαίνουν; Προσωπικά δεν νομίζω ότι τους λείπει η ευφυΐα. Η πολιτική τους εμπειρία δεν είναι ευκαταφρόνητη και οι φιλοδοξίες τους είναι απεριόριστες. Πάντα πρώτο τραπέζι πίστα. Τότε, γιατί ακολουθούν αυτήν την πολιτική που διαλύει την κοινωνία σε όλα τα επίπεδα; Μήπως είναι εργολάβοι δημόσιας καταστροφής; Μια πρώτη εξήγηση είναι πως έχουν σαφή γνώση ότι τον λογαριασμό θα τον πληρώσει ο ΣΥΡΙΖΑ, αν γίνει κυβέρνηση, είτε αυτοδύναμη είτε με συμμαχίες με άλλα κόμματα στην επόμενη Βουλή. Μια άλλη εξήγηση είναι πως δεν υπάρχει κοινωνική αντίσταση. Ο λαός μας προτιμάει να βρίζει την κυβέρνηση από τον καναπέ του βλέποντας τηλεόραση. Αν η Ελλάδα ήταν Σκουριές ή καθαρίστριες, τα πράγματα θα ήταν διαφορετικά. Αλλά δεν είναι. Αλλά αυτό μπορεί να αντιστραφεί όταν ο ΣΥΡΙΖΑ γίνει κυβέρνηση και οι αγανακτισμένοι πολίτες θα έχουν επικεφαλής τη Χρυσή Αυγή. Το σενάριο αυτό παίχτηκε σε πολλές χώρες του κόσμου, με την αμέριστη συμπαράσταση (και χρηματοδότηση) της Δύσης και της ΝΕD. Και εδώ να επισημάνουμε ένα σοβαρό λάθος του ΣΥΡΙΖΑ που ίσως αποδειχτεί μοιραίο. Δεν έχει ριζωθεί στην κοινωνία και ούτε έχει δημιουργήσει εναλλακτικούς θεσμούς. Η μόνη ουσιαστική συμμαχία που έχει ο ΣΥΡΙΖΑ είναι η ίδια η κοινωνία. Και αυτό δεν το έπραξε. Οι πολιτικές συμμαχίες είναι εύθραυστες. Τις ενώνει μόνο η εξουσία. Και εδώ ίσως πρέπει να ψάξουμε για το προπατορικό αμάρτημα του ΣΥΡΙΖΑ. Προέρχεται από τον εξουσιαστικό σοσιαλισμό, που θέλει να κάνει τις αλλαγές που επιθυμεί με εργαλείο το κράτος και όχι την κοινωνία. Αλλά αυτή η συζήτηση μας φέρνει στον 19ο αιώνα και στην Α’ Διεθνή, που έμεινε στη μέση με την κυριαρχία του Σοβιετικού Κομμουνισμού με το ολοκληρωτικό κράτος.

Και αυτό έχει μια άλλη συνέπεια. Το γνωστό σύνθημα του Λένιν «Σοσιαλισμός σε μία μόνο χώρα» γίνεται «πρόωρες εκλογές» για να έρθει ο ΣΥΡΙΖΑ στην εξουσία. Ποια εξουσία όμως; Αυτή που έχει η συγκυβέρνηση; Είναι πραγματική εξουσία; ‘Η μήπως το μόνο κυβερνητικό σχήμα που είναι αποδεκτό από την Ε.Ε. είναι τύπου Τόνι Μπλερ; Και από αυτήν την άποψη κυβέρνηση σημαίνει μια υπηρεσία στα διεθνή κέντρα που παίρνονται οι πραγματικές αποφάσεις και γίνονται μνημόνια και εφαρμοστικοί νόμοι. Η κάθε χώρα που έχει ενταχθεί σε αυτούς τους οργανισμούς παραχωρώντας ένα μεγάλο μέρος της εθνικής της ανεξαρτησίας, έχει ελάχιστα έως καθόλου μέσα να χαράξει τη δική της πολιτική.

Ξέρουμε πως το Ευρωπαϊκό Δίκαιο είναι υπεράνω του Εθνικού. Αρα της Γερμανίας ο νόμος είναι υποχρεωτικός για κάθε χώρα της Ε.Ε. ή τουλάχιστον στο μεγαλύτερό της μέρος. Το ελληνικό χρέος υπόκειται στο Αγγλικό Δίκαιο. Δηλαδή η Ελλάδα έγινε αυτοβούλως αποικία. Γιατί αυτοί οι νόμοι αφορούσαν την αυτοκρατορία όπου ο ήλιος δεν έδυε ποτέ. Και τα χειρότερα έρχονται. Υπάρχουν τρεις συμφωνίες, η μία έχει υπογραφεί, οι άλλες θα υπογραφούν σύντομα. Η πρώτη είναι η εμπορική συμφωνία μεταξύ Ε.Ε. και Καναδά, όπου τα κοτόπουλα που έχουν βαφτιστεί στη χλωρίνη ή βοδινά, χοιρινά, πρόβεια κρέατα από ζώα που έχουν τραφεί με αναβολικά, για να αυξηθεί το μυϊκό τους βάρος, δηλαδή ο όγκος του κρέατος, θα τα αγοράζουμε από το σούπερ μάρκετ της γειτονιάς.

Είναι θέμα χρόνου να υπογραφεί η Διατλαντική Συμφωνία Εμπορίου μεταξύ Ε.Ε. και ΗΠΑ με την οποία τα μεταλλαγμένα προϊόντα θα γίνουν κανόνας. Στην πατάτα θα υπάρχει DNA αρουραίου. Και ακολουθεί μια τρίτη συμφωνία για την απελευθέρωση των υπηρεσιών. Οταν λέμε υπηρεσίες, εννοούμε τα δημόσια αγαθά (Παιδεία, Υγεία, Συγκοινωνίες, Ενέργεια, Νερό κ.λπ.). Και όλα αυτά έγιναν με απόλυτη μυστικότητα. Οι εταιρείες αποφασίζουν. Περίπου πενήντα χώρες στα πολυτελή σαλόνια της αυστραλιανής πρεσβείας στη Γενεύη οραματίζονται έναν διαφορετικό κόσμο από τον σημερινό. Φανταστείτε όλες οι σχολικές καντίνες να περάσουν στα McDonalds. Ολο το Σύστημα Υγείας να ελέγχεται από Σαουδάραβες. Τις συγκοινωνίες να τις πάρουν οι Ινδοί. Και την Εθνική Παιδεία οι Τούρκοι. Σε λίγο στις διαπραγματεύσεις θα μπουν η Βραζιλία και η Κίνα. Ολοι μαζί αντιπροσωπεύουν το 70% του παγκόσμιου εμπορίου. Το υπόλοιπο 30% τι θα απογίνει; Θα το τσακίσουν με τους τελωνειακούς δασμούς. Οπως γίνεται σήμερα μεταξύ Ευρώπης και πολλών χωρών της Αφρικής. Τα αφρικανικά προϊόντα που φτάνουν στην Ε.Ε. πληρώνουν τελωνείο. Τα προϊόντα της Ε.Ε. πάνε στη Αφρική αφορολόγητα. Μήπως η Ελλάδα έγινε εργαστήρι για όλα αυτά; Είναι άραγε ένα απλό πρόβλημα διαπραγμάτευσης;

ΥΓ. Ο Κώστας Φιλίππου μού έστειλε κάποια στοιχεία δημοσκοπήσεων από τη Γαλλία για τον ρόλο της ΕΣΣΔ στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Το 1945, το 57% των Γάλλων πίστευε πως ήταν καθοριστικός. Το 2004, το ποσοστό κατέβηκε στο 20% και αυτό των ΗΠΑ ανέβηκε στο 58%. Δηλαδή το Χόλιγουντ έπαιξε τον ρόλο του. Ο Ιγνάσιος Φεραίος μού συνιστά την τηλεοπτική σειρά «Επιχείρηση Μπαρμπαρόσα» (την έχω ακούσει, αλλά δεν την έχω δει) που δείχνει τον τιτάνιο αγώνα των Σοβιετικών. Τους ευχαριστώ και τους δύο θερμά για τη συμβολή τους.

perkor29@gmail.com

Από το 2011 στα γαλλικά λύκεια διδάσκεται στο μάθημα της Ιστορίας: «Οι ολοκληρωτισμοί του 20ού αιώνα». Εκ πρώτης όψεως αυτό το κεφάλαιο της Ιστορίας μοιάζει δημοκρατικό. Είναι όμως έτσι; Ο ναζισμός, ο φασισμός και ο κομμουνισμός, όλα είναι στο ίδιο κεφάλαιο. Αποτελούν μια ομοούσια και αδιαίρετη τριάδα. Και ο άριστος ο μαθητής δεν θα καταλάβει ποτέ γιατί η κομμουνιστική ΕΣΣΔ πολέμησε τόσο σκληρά τον ναζισμό. Στο σχολειό, όλοι πρέπει να παίρνουμε ως σωστό αυτό που λένε οι δάσκαλοι. Αν έχεις μια άλλη άποψη, όσο σωστή και να είναι, τότε μένεις στην ίδια τάξη. ‘Η θεωρείσαι ανεπίδεκτος μαθήσεως.

Ο γνωστός ιστορικός Ενζο Τραβέρσο υποστηρίζει πως αυτή η αντίληψη είναι ένα εργαλείο για να «νομιμοποιηθεί η θριαμβεύουσα Δύση». Δηλαδή ο μαφιόζικος αρπαχτικός καπιταλισμός να αποτρέψει ακόμα και την ελάχιστη κοινωνική αλλαγή. Και αυτά στη δημοκρατική Γαλλία που δεν αποκλείεται να μας δώσει μια ακροδεξιά κυβέρνηση με τη Μαρίν Λεπέν. Και κάτι προσωπικό. Εγώ υπήρξα άριστος μαθητής. Μου πήρε δεκαετίες να ξεμάθω ό,τι είχα μάθει στο σχολειό. Και ακόμα μένω έκπληκτος με το πόσα στραβά έχω στο μυαλό μου.

Αλλά δεν είναι μόνο το σχολειό. Είναι και οι κυριαρχούσες απόψεις της κοινωνίας. Αν πεις τη δική σου αλήθεια, που είναι διαφορετική από των άλλων, σε τρώει ο λύκος. Κατά κανόνα η άγνοια και η βλακεία είναι τα σίγουρα καταφύγια που έχουν οι άνθρωποι. Είναι πιο εύκολο να πιστέψεις έναν μύθο, από ό,τι να αναλύσεις την πραγματικότητα. Γιατί αυτό είναι επώδυνο. Προτιμούμε να έχουμε ψευδείς βεβαιότητες, γιατί αυτή είναι η άμυνά μας. Και ψηφίζουμε αυτά που ψηφίζουμε.

Ενας από τους μύθους που είχα εγώ στο μυαλό μου, όπως και πολλοί άλλοι, ήταν πως η απόβαση στη Νορμανδία και ο ρόλος των ΗΠΑ ήταν καθοριστικά για τη συντριβή του ναζισμού. Αν δούμε τα ακριβή ιστορικά στοιχεία, έχουμε εκπληκτικά ευρήματα. Να τα δούμε από κοντά. Το 1939 ο Χίτλερ κάνει μια χαψιά όλη την Τσεχοσλοβακία. Ο Ρούσβελτ λίγο αργότερα δηλώνει πως η χώρα του θα μείνει ουδέτερη σε αυτόν τον πόλεμο. Εναν χρόνο νωρίτερα ο εθνικός ήρωας των ΗΠΑ, ο Λίντμπεργκ -είχε διασχίσει με το αεροπλάνο του τον Ατλαντικό μόνος και χωρίς στάση- πήρε το υψηλότερο παράσημο από τα χέρια του ίδιου του Γκέρινγκ. Φιλοναζί ο ίδιος υποστηρίζει: «Οι ΗΠΑ πάνω απ’ όλα». Και προτιμούσε μια συμμαχία με την Αγγλία ή τη Γερμανία, ενάντια στην άθεη και βάρβαρη ΕΣΣΔ. Αλλά και ο Τρούμαν δεν πήγαινε πίσω. Την ίδια εποχή δηλώνει: «Αν δούμε πως η Γερμανία κερδίζει θα βοηθήσουμε τους Ρώσους. Αλλά αν η Ρωσία κερδίζει θα βοηθήσουμε τους Γερμανούς. Και αυτό για να σκοτωθούν μεταξύ τους όσο γίνεται περισσότερο».

Το 1941, τα ναζιστικά στρατεύματα πολιορκούσαν για έξι μήνες τη Μόσχα. Οι ΗΠΑ, πάντα ουδέτερες ακόμα και μετά την καταστροφή του στόλου τους στο Περλ Χάρμπορ. Επρεπε η ναζιστική Γερμανία να τους κηρύξει τον πόλεμο, σαν προσφορά στη σύμμαχο Ιαπωνία. Μεταξύ 1939-1941, οι ΗΠΑ δεν έκαναν απολύτως τίποτα. Και έτσι υποχρεώθηκαν να μπουν στον πόλεμο. Οι μεγάλες δυνάμεις ένα πράγμα ξέρουν να κάνουν. Να υπερασπίζονται τα συμφέροντά τους την κατάλληλη στιγμή. Ηταν μια ευκαιρία για τις ΗΠΑ για το ξαναμοίρασμα του κόσμου. Και πήραν τη μερίδα του λέοντος και έγραψαν την Ιστορία όπως ήθελαν με βασικό γραφιά το Χόλιγουντ. Και η απόβαση στη Νορμανδία ήταν μια σημαντική μάχη, αλλά δεν κρίθηκε από αυτήν το τέλος του πολέμου.

Αυτό που έχει ξεχαστεί σήμερα είναι πως ο βασικός αιμοδότης εναντίον του ναζισμού ήταν η Σοβιετική Ενωση. Αν υπήρχε φιλότιμο ή δημοκρατία, θα έπρεπε σε κάθε χώρα της Ευρώπης να υπάρχει ένα μνημείο του στρατιώτη του Κόκκινου Στρατού. Είχαν τους μισούς νεκρούς, από ό,τι είχαν όλοι οι σύμμαχοι μαζί. Και δυο φορές παραπάνω από ό,τι είχαν οι ναζί. Φυσικά εδώ δεν μιλάμε για αμάχους. Η μάχη στον Δνείπερο είχε εκατό φορές παραπάνω νεκρούς από ό,τι είχε η μάχη της Νορμανδίας. Ποιος τη θυμάται πια; Μόνο κάτι ενοχλητικοί τύποι που θέλουν να ανοίξουν τα στραβά τους, σε μια κοινωνία που είναι ευχαριστημένη με την τύφλα της.

perkor29@gmail.com

Το 1941, δύο νεαροί αντιφασίστες βρίσκονταν εξόριστοι από τον Μουσολίνι στο νησί Βεντοτένε. Στην ιταλική Γυάρο δηλαδή. Ο πόλεμος θέριζε την Ευρώπη. Και όταν βρίσκεσαι σε πόλεμο, αναγκαστικά παίρνεις θέση. Δεν μπορεί να είσαι ψύχραιμος και να κάθεσαι να διαβάζεις τα «χοντρά» βιβλία που δεν είχες καιρό να διαβάσεις όταν ήσουν ελεύθερος. Θέλεις να νικήσει η δική σου αντιφασιστική πλευρά και να συντριβεί ο αντίπαλος. Αυτοί οι δύο νεαροί, ο Αλτιέρο Σπινέλι και ο Ερνέστο Ρόσι, σκέφτηκαν διαφορετικά. Η έννοια του έθνους οδηγεί στον εθνικισμό και από εκεί αναγκαστικά στον πόλεμο. Και έγραψαν ένα διάσημο μανιφέστο που πια είναι δύσκολο να βρεθεί: «Για μια Ευρώπη Ελεύθερη και Ενωμένη».

Το 1946, ο Σπινέλι παίρνει την πρωτοβουλία και δημιουργεί μια κίνηση για μια ομοσπονδιακή Ευρώπη. Δηλαδή, ένα είδος Ηνωμένων Πολιτειών της Ευρώπης, με κεντρική κυβέρνηση, αλλά με σχετική αυτονομία σε κάθε χώρα. Η ιδέα αυτή δεν είναι καινούργια. Ηδη από την εποχή του Διαφωτισμού, η ιδέα μιας ενωμένης Ευρώπης είχε διατυπωθεί και έβγαινε από την αναγκαιότητα να αποφευχθούν οι πόλεμοι. Και αυτό δεν έγινε για ανθρωπιστικούς λόγους, αλλά για οικονομικούς. Ο πόλεμος ήταν μια πολύ ακριβή υπόθεση ακόμα και για τις χώρες που νικούσαν. Να μη μιλήσουμε για τις χώρες που είχαν ηττηθεί.

Αλλά δεν ήταν μόνο ο Σπινέλι. Υπήρχαν και άλλα ρεύματα, της Δεξιάς, που ήθελαν μια συνεργασία με τα άλλα κράτη, αλλά όχι μια ομοσπονδιακή Ευρώπη. Οπως η κίνηση του Ουίνστον Τσόρτσιλ και του Πολ Βαν Ζίλαντ. Με λίγα λόγια, μια Ευρώπη όπου οι ισχυροί θα παραμένουν ισχυροί και οι φτωχοί θα γίνονται φτωχότεροι. Και αυτό κυριάρχησε. Παράδειγμα, η Ελλάδα. Θα ήμασταν σε αυτά τα χάλια, αν δεν ήμασταν Ευρώπη; Αυτό που ζούμε είναι η ευρωπαϊκή πολιτική στην επαρχία Ελλάδα. Η τρόικα αποφασίζει και η κυβέρνηση των κλητήρων εκτελεί. Δεν θα έπρεπε να ήταν κεντρικό πολιτικό θέμα η σχέση μας με την Ε.Ε.; Δεν μιλάω ούτε για έξοδο ούτε για ευρωλατρεία. Μιλάω για διάλογο. Στο ίδιο επίπεδο που έχει αρχίσει στην Ευρώπη. Ποιες κουβέντες και ποιες έρευνες κάνουμε εμείς εδώ;

Στις ευρωεκλογές του 2014 είχαμε ένα εκπληκτικό ποσοστό στην αποχή. 57,42% του πληθυσμού της Ε.Ε. δεν βρήκαν κάποιο ισχυρό επιχείρημα για να πάνε να ψηφίσουν. Δηλαδή περίπου έξι στους δέκα έγραψαν στα παλιά τους τα παπούτσια την Ε.Ε. Αλλά και αυτοί που ψήφισαν έδωσαν ισχυρή ώθηση στους ευρωσκεπτικιστές. Να δούμε πώς πήγε το Εθνικό Μέτωπο στη Γαλλία. Το κόμμα για την Ανεξαρτησία στο Ηνωμένο Βασίλειο ή το κόμμα των Πέντε Αστέρων στην Ιταλία. Μην τυχόν πρέπει να δούμε πώς αυτή η Ε.Ε. επωάζει τον φασισμό του 21ου αιώνα; Γιατί πέρα από τους πρωτόγονους ναζισμούς στιλ Χρυσής Αυγής, υπάρχουν και οι εκλεπτυσμένοι ναζισμοί, που δεν διστάζουν να πάρουν για λογαριασμό τους πολλές αναφορές της Αριστεράς.

Η Μαρίν Λεπέν κληρονόμησε από τον πατέρα της ένα κόμμα. Για μας εδώ ξέρουμε αυτό το φαινόμενο και δεν μας κάνει εντύπωση. Σόι πάει το βασίλειο. Η εξουσία πάει στους κληρονόμους. Αλλά ας δούμε την πολιτική της. Διαφέρει σε τίποτα από αυτή των Ν.Δ.-ΠΑΣΟΚ; Μήπως ο Μπαλτάκος είναι ο θεωρητικός της Νέας Δεξιάς (Ν.Δ.) και τον έχουμε υποτιμήσει; Είναι τυχαίο να θεωρεί τους ψηφοφόρους της Χ.Α. δικούς του; Και είναι δυνατόν να μην καταλαβαίνει πως η ψήφος στην Χ.Α. είναι συνειδητή και εκφράζει τον φασισμό αυτής της κοινωνίας;

Τι λέει για όλα αυτά ο ΣΥΡΙΖΑ; Εχει καταλάβει πως είναι στόχος μιας καθαρά ναζιστικής επίθεσης; Δεν το νομίζω. Είναι ένα κόμμα του συστήματος παλαιάς κοπής. Αλλά δεν έχει καταλάβει πως η «παλαιά κοπή» δεν υπάρχει πια. Αυτά που πρότεινε από τη Θεσσαλονίκη θα μπορούσαν να τα έλεγαν οι «Originals» Καραμανλής και Παπανδρέου. Γιατί όχι; Αλλά αυτοί μπορούσαν. Τότε ήταν άλλη εποχή. Σήμερα το αυτονόητο είναι ανατρεπτικό. Αυτό που κυριαρχεί σήμερα είναι πως νόμος είναι το δίκαιο του κέρδους. Τα υπόλοιπα θεωρούνται αναχρονισμοί. Ζούμε έναν οικονομικό ναζισμό και είναι θέμα χρόνου να γίνει και πολιτικός. Και μετά ακολουθεί η στερεότυπη φράση: Πρέπει να αγωνιστούμε. Δηλαδή, φέξε μου και γλίστρησα. Και ο καναπές καλά κρατεί.

perkor29@gmail.com