Πολλές χαρές αυτή η βδομάδα και πολλά ανέκδοτα. Ο Μιχαλολιάκος δήλωσε ότι δεν του άρεσαν οι στολές και οι στρατιωτικές παρελάσεις των πιστών του. Τι μαρτύριο κι αυτός ο χριστιανός, να μην μπορεί να επιβάλει την αισθητική του στο κόμμα και στο σπίτι του.

Εγώ, όμως, επειδή είμαι του καλλιτεχνικού, θέλω από χθες να πηδήξω στα ουράνια για ένα από τα πρόσωπα που αναλαμβάνουν τις τύχες της δημόσιας τηλεόρασης. Μέλος του διοικητικού συμβουλίου της ΝΕΡΙΤ έγινε η σκηνοθέτις Κατερίνα Ευαγγελάκου. Ακόμα και οι πιο φανατισμένοι δύσκολα θα βρουν μια κακιά κουβέντα να πουν γι' αυτό το εξαιρετικό πλάσμα.

Κατ' αρχάς, τι ανακούφιση που υπάρχουν (και είναι πολύ περισσότεροι από όσο μπορείτε να φανταστείτε) άνθρωποι της τέχνης που δεν το παίζουν αντισυστημικοί και έτοιμοι για τα χαρακώματα, αλλά είναι διατεθειμένοι να βάλουν το χεράκι τους στη φωτιά για να πάνε μερικά πράγματα μπροστά.

Η Κατερίνα Ευαγγελάκου ήταν μέχρι προχθές, που παραιτήθηκε, εκλεγμένη πρόεδρος της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου, κάτι που αποδεικνύει την εμπιστοσύνη που της έχει το ίδιο της το σινάφι. Αυτό που ταλαιπωρείται από το «μαύρο» στην ΕΡΤ, κύρια πηγή χρηματοδότησης, μαζί με το ΕΚΚ, του ελληνικού σινεμά. Και δεν τα μάσησε ποτέ τα λόγια της γι' αυτό – ούτε η ΕΑΚ ούτε η ίδια η Κατερίνα.

Επειτα, είναι μια πολύ καλή κινημα- τογραφίστρια, όχι σαν μερικούς μερικούς που εκπροσωπούν τον κλάδο και έχουν να πιάσουν κάμερα μερικές δεκαετίες (καλύτερα, εδώ που τα λέμε). Θεωρώ την ταινία της «Θα το μετανιώσεις» μια από τις πιο αστείες, σουρεαλιστικές, βαθιές, συγκινητικές, ακομπλεξάριστες και ελεύθερες του ελληνικού σινεμά.

Τα άλλα της προσόντα, απαραίτητα για τη νέα της θέση; Μυαλό ξουράφι, μαχητικότητα, απίστευτη ενέργεια και αποτελεσματικότητά σε ό,τι καταπιάνεται, βαθιά γνώση και πολλά όνειρα για τη δημόσια τηλεόραση (είναι και εκλεκτό παιδί του «Παρασκηνίου»), πίστη και ικανότητα στον δημοκρατικό διάλογο. Και, τέλος, μια σπάνια για τις εποχές μας καθαρότητα. Ποτέ δεν ανήκε σε κυκλώματα, δεν έκανε δημόσιες σχέσεις, δεν παρίστανε τον παράγοντα.

Γι' αυτό της εύχομαι ολόψυχα καλή δουλειά. Και κουράγιο. Κι ας αργήσει να ξανακάνει ταινία.

* Εθνικό Θέατρο και Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου. Δύο θεσμοί που πρέπει να τους παρακολουθούμε με προσοχή, γιατί, ο καθένας για διαφορετικούς λόγους, κάνει εσχάτως νερά.

* Εντάξει, κατάπιαμε το ασυνάρτητο ρεπερτόριο του Σωτήρη Χατζάκη. Είπαμε, «μπορεί και να προκύψει ένα ενδιαφέρον μείγμα εμπορικότητας και τέχνης». Ο πνιγμένος από τα μαλλιά του πιάνεται. Κι άλλωστε, το αγαπάμε πολύ το θέατρο της Αγίου Κωνσταντίνου, τα βήματά μας σχεδόν αυτόματα θα μας οδηγήσουν εκεί κι αυτόν τον χειμώνα.

*Αλλά να μαθαίνουμε ότι «σκοτώθηκε» ο νέος καλλιτεχνικός διευθυντής με επιφανή, επιφανέστατη σκηνογράφο γιατί δεν του άρεσε η αισθητική μιας δουλειάς της; Ανέκδοτο. Και να πεις ότι φημίζεται ο ίδιος για την αψεγάδιαστη εικόνα των παραστάσεών του για να «δικαιούται» τέτοιον αυταρχισμό; Α, μπα. Πολύ συχνά μας πληγώνουν τα μάτια -οι κριτικοί το λένε, όχι εγώ.

* Για την ώρα, πάντως, επικρατεί ηρεμία στο Εθνικό. Μακάρι η δημοσιοποίηση της σύγκρουσης του Χατζάκη με την Ελλη Παπαγεωργακοπούλου να λειτούργησε σαν μάθημα.

* Πάμε, τώρα, στο Κέντρο Κινηματογράφου. Ακούω με σεβασμό τις διαφωνίες πολλών στον χώρο (κυρίως νέων παραγωγών και σκηνοθετών) για την τοποθέτηση του Τώνη Λυκουρέση στη θέση του Γιώργου Παπαλιού, που παραιτήθηκε με ηχηρές καταγγελίες για παρέμβαση του ΥΠΠΟ υπέρ Σμαραγδή.

* Φοβάμαι ότι ο σκηνοθέτης της «Χρυσομαλλούσας» (1978) πληρώνει δύο πράγματα. Το ότι ανήκει στην παλιά γενιά, κάτι που το θεωρώ ασήμαντο. Και, κυρίως, το ότι δεν φρόντισε σε άγριες και δύσκολες στιγμές να αποστασιοποιηθεί από την Εταιρεία Ελλήνων Σκηνοθετών. Τότε που αυτή τα έβαζε με όποιον τολμούσε να διανοηθεί ότι οι συνδικαλιστές θα έφευγαν ποτέ από τα όργανα των κινηματογραφικών θεσμών.

* Εβριζε η Εταιρεία τον Γαβρά, που πρώτος εισηγήθηκε την απομάκρυνση των συντεχνιών από το ΕΚΚ, με βάση τη γαλλική του εμπειρία. Πέταγε φρικτή λάσπη στον Παπαλιό, που μπαϊλντισμένος από τα σωματεία την επιθυμούσε επίσης σφόδρα. Εβριζε και τους νέους σκηνοθέτες, που την εγκατέλειψαν τότε ομαδικά.

* Πλάκα πλάκα, το 'χασε το παιχνίδι η Εταιρεία Σκηνοθετών με τον νόμο Γερουλάνου. Αυτόν που τώρα κάθε νέος υπουργός Πολιτισμού ονειρεύεται να αλλάξει! Το σημερινό Κέντρο Κινηματογράφου, εκεί όπου ο Τώνης Λυκουρέσης αναλαμβάνει δουλειά ως πρόεδρος του Δ.Σ., είναι διαφορετικό. Κανείς δεν θα 'θελε ο αντιπρόεδρος μέχρι χθες της ΕΕΣ να λειτουργήσει ως Δούρειος Ιππος για να ξαναβάλουν πόδι τα σωματεία. Γιατί τα βλέπουμε εσχάτως, να 'ναι καλά και οι ηγεσίες τού ΥΠΠΟ, να ξανασηκώνουν κεφάλι.

* Το ένστικτό μου, όμως, μου λέει ότι ο Τώνης Λυκουρέσης έχει τις καλύτερες προθέσεις. Παρακολουθώ χρόνια τη δουλειά του. Θυμάμαι πόσο θερμά στήριξε τον Μισέλ Δημόπουλο όταν εκπαραθυρώθηκε από το Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης. Γνωρίζω τη μετριοπάθεια του χαρακτήρα του, αλλά και του πολιτικού του λόγου. Μακάρι να μη διαψευστώ.

* Ελπίζω να διαβάζει καμιά γαλλική εφημερίδα ο Πάνος Παναγιωτόπουλος και να είδε το δισέλιδο της «Liberation» για τη νέα ταινία του Πάνου Κούτρα, που θα φτύσει αίμα για να ολοκληρωθεί. Ελπίζω να πήρε είδηση και το δημοσίευμα των «New York Times», που έβαζε τον Λάνθιμο ανάμεσα στους 20 πιο ταλαντούχους νέους σκηνοθέτες της εποχής. Ναι, αυτόν που πήρε των ομματιών του και ξενιτεύτηκε στο Λονδίνο για να κάνει ταινίες, αφού πρώτα μας έφτασε στα Οσκαρ.

* Πιστεύω, πάντως, ότι ο υπουργός Πολιτισμού θα διαβάζει τουλάχιστον ελληνικές καλλιτεχνικές σελίδες και θα μαθαίνει τι θαύματα κάνουν αυτόν τον Σεπτέμβριο οι σκηνοθέτες μας – δεν έχουν αφήσει μεγάλο για μεγάλο φεστιβάλ. Κι αν πάρει και βραβείο αύριο ο Αβρανάς στη Βενετία με το «Miss Violence», μην του στείλει παρακαλώ επιστολή με μπλα μπλα μπλα. Μια επιταγή στο Κέντρο Κινηματογράφου φτάνει.

* Πολύ στενάχωρη όλη αυτή η ιστορία με τη δικαστική διεκδίκηση της πνευματικής κληρονομιάς του Λευτέρη Βογιατζή. Ειδικά ο ψυχρός, τυπικός λόγος του δικηγόρου των ανιψιών του, που θέλουν λέει να αξιοποιήσουν και να προβάλουν το αρχείο του. Μα έτσι από μακριά και λόγω αίματος δημιουργείται το δέσιμο με την καλλιτεχνική δημιουργία και «καπαρώνεται» η ζωή ενός θεάτρου που άφησε εποχή; Δηλώνω πίστη στους νόμους. Αλλά σαν θεατρόφιλος χάρηκα που η σύντροφος του σκηνοθέτη, Ειρήνη Λεβίδη, και η Εταιρεία των Φίλων της «Νέας Σκηνής» παραχώρησαν το αρχείο στην Εθνική Βιβλιοθήκη. Θα καταγραφεί και θα παραδοθεί στις νέες γενιές όπως του αρμόζει, στο νέο της κτίριο, στο Κέντρο Πολιτισμού «Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος». Και όχι σε κανένα εξοχικό σπιτάκι στην Ανδρο…

* Εσείς οι γκρινιάρηδες μη σώσετε και πείτε «πλατεία Ζακλίν ντε Ρομιγί» την πλατεία Θησείου. Κι εμένα οι μετονομασίες με αφήνουν συνήθως παγερά αδιάφορη. Αλλά, αυτή τη φορά, συγκινήθηκα. Κάθε φορά που θα περνάω από το Θησείο θα σκέφτομαι αυτή τη μοναδική γυναίκα και τα βιβλία της. Τόσο αγάπησε την ιστορία μας και θα πούμε τώρα εμείς ότι ο Δήμος Αθήνας με την απόφασή του αλλοιώνει τον χαρακτήρα μιας περιοχής; Θα ρίξει κεραυνό ο Δίας να μας κάψει.

Κάποτε μού την έδιναν οι προσκλήσεις στα θέατρα και τα φεστιβάλ. Γιατί είχαμε να δώσουμε, αλλά θεωρούσαμε ότι η τέχνη έπρεπε να μας διατίθεται τσάμπα. Τέτοια απαξίωση. Αλλωστε, όλο και κάποιο γνωστό γνωστού είχαμε όλοι μας να εξασφαλίσουμε θεσούλα.

Τώρα, η κρίση μού άλλαξε αναγκαστικά τα μυαλά. Τα δωρεάν εισιτήρια σε ανέργους, τα πολύ φτηνά που εισήγαγαν το Φεστιβάλ Αθηνών, η Λυρική και άλλοι φορείς, η ελεύθερη είσοδος καθορισμένες μέρες σε μουσεία (π.χ. Μπενάκη) μού φαίνονται ευλογία. Γιατί ανταποκρίνονται, το βλέπω καθημερινά, σε μια αυξημένη ανάγκη του κόσμου για τέχνη. Καλή τέχνη.

Κι αν εμένα έχει πάψει πια να μου κάνει εντύπωση η εικόνα των γεμάτων θεάτρων σε εποχές που οι περισσότεροι ζούμε με τα ελάχιστα, έφτασε μια φράση του παιδιού μου, το περασμένο Σάββατο στην Επίδαυρο, για να με κάνει να δω μέσα από τα παρθένα μάτια του ακόμα πιο καθαρή και συγκινητική την εικόνα. «Είμαστε υπέροχοι εμείς οι Ελληνες, λεφτά δεν υπάρχουν, και όμως μαζευόμαστε 6 και 7 χιλιάδες στου διαόλου τη μαμά να δούμε Σοφοκλή».

Γι' αυτό και φέτος, ό,τι απολογισμό κι αν κάνει ο θαυματοποιός Λούκος όταν σβήσουν τα φώτα και της τελευταίας παράστασης στο αργολικό θέατρο (31 Αυγούστου), θα μου φανεί ιδανικός. Το έγραψε και το «Nouvel Observateur»: «Στην Ελλάδα ο πολιτισμός θριαμβεύει επί της χρεοκοπίας». Το αν γέμιζε ή δεν γέμιζε η Επίδαυρος, το ποιος τη γέμισε πολύ και ποιος λιγότερο δεν έχει αυτό το καλοκαίρι καμιά σημασία. Ούτε οι συγκρίσεις με περασμένα μεγαλεία.

Σημασία έχει πως με το υστέρημά μας, με ΚΤΕΛ, με ρεφενέ βενζίνη και διόδια, χωρίς φαγητό μετά στις έρμες τις ταβέρνες της περιοχής, αλλά με σουβλάκι στον Ισθμό, ξεκινάμε κάτι γλυκά απογεύματα Παρασκευής και Σαββάτου. Να φτάσουμε στα πεύκα της Επιδαύρου. Τα ωραιότερα της Πελοποννήσου.

Κι εκεί που άρχισα να ανακαλύπτω και πάλι στον Μπένι πολιτικά προσόντα, γιατί εγώ ούτε εκλογές ήθελα ούτε τη ΔΗΜΑΡ να βγάζει απλώς ανακοινώσεις και την ουρά της απ' έξω, ήρθε ο Πάνος Παναγιωτόπουλος και με έκανε να καταπιώ τη γλώσσα μου.

Φανταζόμουνα, η ανόητη, ότι το κόμμα της Μελίνας, τώρα που αναβάθμισε τη θέση του στην κυβέρνηση -δικομματική, γαρ- θα έβρισκε λίγα δευτερόλεπτα να χαραμίσει για την έρμη την Μπουμπουλίνας. Να πατήσει και λίγο πόδι στον φίλο τού Ελύτη. Τι διαφημίζει ο Ευάγγελος τα κολλητιλίκια με τον Ολάντ, αν δεν παίρνει και κάνα μαθηματάκι;

Παρακολουθώ τη Γαλλίδα υπουργό Πολιτισμού Ορελί Φιλιπετί να αλωνίζει πάνω στα ψηλοτάκουνά της (και δεν τη λες και ασήμαντη την οικονομική κρίση που ενσκήπτει στη χώρα της) και να στηρίζει πότε το σινεμά, πότε τα μικρά βιβλιοπωλεία, πότε τον κούκλο τον Αλέν Ντελόν στα σκαλιά των Κανών, και με πιάνει μια ζήλια.

Εδώ, πάει πια. Το βάλαμε για τα καλά το υπουργείο Πολιτισμού στο τραπέζι του μπιλιάρδου, που να πεις ότι το 'παιζαν και οι αρχαίοι ημών πρόγονοι… Το καταντήσαμε θέση για επιλαχόντες. Τι θα κόστιζε στον Βενιζέλο να υπερασπιστεί την τιμή του; Δεν υπάρχει ούτε ένας άνθρωπος στο ίδιο του το κόμμα, που δεν θα χρειαζόταν έναν αιώνα για να μάθει τα στοιχειώδη και δεν θα εξαντλούσε τη θητεία του σε λόγους του δεκάρικου και δημόσιες εμφανίσεις;

Και μη μου πείτε ότι βιάζομαι. Και μη μου πείτε ότι και σε άλλες χώρες οι υπουργοί Πολιτισμού δεν είναι άνθρωποι του πνεύματος ή της τέχνης, αλλά απλώς καλοί μάνατζερ. Η Μαρία Μίλερ, ας πούμε, του Κάμερον, που κατάφερε και περιόρισε στο 5% τις περικοπές στον πολιτισμό, από το 10% που περίμεναν, στέλεχος της TEXACO ήταν. Της TEXACO, όχι του Πενταγώνου.

-Θα αρχίζω να «ευλογάω» τον Κασιδιάρη. Με το που έσκασε μύτη στην πολιτική μας ζωή και είδαμε τον ναζισμό με κοστούμι και γραβάτα γίναμε αμέσως όλοι φιλοΕβραίοι.

-Πολύ καιρό έχω να διαβάσω σε κάποια αριστερά έντυπα τα γνωστά εμετικά για το «δολοφονικό κράτος των σιωνιστών» -όπως χαρακτήρισε ο Κασιδιάρης το Ισραήλ στη Βουλή. Επίσης, σαν να χάθηκε από την πιάτσα και το άλλο, πολύ του συρμού κάποτε, ότι οι Εβραίοι που υπέστησαν το Ολοκαύτωμα το εφαρμόζουν τώρα στους Παλαιστίνιους.

-Πήραμε αμέσως υπό την προστασία μας τα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Και ο αντισημιτισμός μάς σηκώνει την τρίχα. Πολύ χαίρομαι. Και πολύ θυμώνω γιατί επί χρόνια σ' αυτή τη χώρα υπήρχε ένα υπόγειο μεταμφιεσμένο μίσος κατά των Εβραίων με άλλοθι το Παλαιστινιακό. Που ανάγκαζε όσους πιστεύαμε ότι το Ισραήλ έχει δικαίωμα ύπαρξης να μιλάμε χαμηλόφωνα, να αυτολογοκρινόμαστε.

-Η μεγαλύτερη ντροπή της δημοσιογραφικής μου ζωής με το θέμα αυτό σχετίζεται. Πήγαινα σε συσκέψεις να πω τα καλλιτεχνικά μας θέματα και, όταν παίρναμε συνέντευξη από κανέναν Ισραηλινό συγγραφέα ή σκηνοθέτη, κατέβαζα τα μάτια και υπερτόνιζα τις φιλοπαλαιστινιακές του απόψεις (έστω κι αν δεν τις ήξερα). Ακόμα και ο μέγας Αμός Οζ είχε αγκάθια, γιατί στο αριστούργημά του «Ιστορία αγάπης και σκότους», διηγείται τη γέννηση της πατρίδας του. Τζιζ έκανε και ο Νταβίντ Γκρόσμαν, που σε ένα άλλο αριστούργημα, το «Στο τέλος της ζωής», μια Ισραηλινή μάνα (φιλοπαλαιστίνια και αριστερή) περιμένει τον γιό της τον φαντάρο να γυρίσει, αν γυρίσει, από ντου του στρατού στα κατεχόμενα.

-Μα η μεγάλη μου δημοσιογραφική ήττα ήταν άλλη. Πήρα το 2011 συνέντευξη από τον Εβραίο Χάουαρντ Τζέικομπσον, βραβείο Booker για την τολμηρή και απολαυστική «Περίπτωση Φίνκλερ» με θέμα τον βαθύ αντισημιτισμό της βρετανικής κοινωνίας, και επί μέρες συσκεπτόμασταν, εκεί στην παλιά «Ελευθεροτυπία», με την αγαπημένη μου συνάδελφο Φωτεινή Μπάρκα πώς διάολο θα περάσουμε το θέμα πιο ομαλά.

-Γιατί έλεγε «περίεργα» πράγματα ο Τζέικομπσον. Ας πούμε ότι: «κάποτε οι απειλές στους Εβραίους έρχονταν από τη Δεξιά και τον όχλο, τώρα είναι η Αριστερά αυτή που συχνότερα μιλά απαξιωτικά για μας (κι ας το αρνείται) και οι μισομορφωμένοι πανεπιστημιακοί».

-Και το άλλο: «Μας ρωτάνε, «πώς εσείς, που ζήσατε το Ολοκαύτωμα, ασκείτε τέτοια βία πάνω σε άλλους;». Το Ολοκαύτωμα, με άλλα λόγια, γίνεται ένα ηθικό μάθημα, που οι Εβραίοι αρνήθηκαν να πάρουν. Το να μην υποτιμούν το Ολοκαύτωμα δίνει στους υποστηρικτές αυτής της άθλιας άποψης ένα πλεονέκτημα: όσο πιο τρομερό ήταν, τόσο πιο ένοχοι είναι οι Εβραίοι που τίποτα δεν διδάχτηκαν. Μ' αυτό τον τρόπο πληρώνουμε το Ολοκαύτωμα δύο φορές».

-Ξέρετε τι τίτλο έβαλα η ανόητη σ' αυτό το καταπληκτικό, πολιτικό κείμενο του Τζέικομπσον: «Η λογοτεχνία των ΗΠΑ είναι εβραϊκή»! Από την Πόλη έρχομαι και στην κορφή κανέλα. Γι' αυτό σας λέω. Τέρμα η αυτολογοκρισία. Ο ελληνικός ναζισμός μάς έφερε στα συγκαλά μας. Οσο μας έφερε, βέβαια.