Λέγεται πως εκείνος ο εξωλέστατος οπιοφάγος Ουίλιαμ Μπάροους φόνευσε την ερωμένη του, μιμούμενος τον άθλο του Γουλιέλμου Τέλου. Εστησε ένα μήλο στο κεφάλι της και κατόπιν πυροβόλησε ανεπιτυχώς προς τον σκοπούμενο στόχο και επιτυχώς στον ενδόμυχο. Καθ' όμοιον τρόπο οι ένθεοι οπαδοί του Παύλου ή Σαύλου ή Σαούλ, αντιγράφοντας τη θρησκεία των Ολυμπίων, για λογαριασμό του Ναζωραίου τραυμάτισαν θανάσιμα τον ελληνισμό. Και αφηγούμενοι -οι χριστιανοί πλέον- το θείο δράμα ημέρα προς ημέρα, από του Λαζάρου έως του Θωμά, προσφέροντας μεροκάματα στο ιερατείο, θέαμα στους αργόσχολους και εισαγωγή στο εν όψει γραπτό μας, έχασαν (οι χριστιανοί) την ευκαιρία να συνθέσουν σε μία απλή φόρμα τον θάνατο και την αναίρεσή του. Αυτή η άκρως θαυμαστή σύνθεση είναι το επίτευγμα του κορινθιακού κιονόκρανου.

Σύμφωνα με την παράδοση, «ότε απέθανεν εν Κορίνθω μία νεάνις, η τροφός της έθεσεν εντός καλάθου τα αθύρματα της αποθανούσης, εκάλυψε τον κάλαθον με μίαν πλίνθον και τον ετοποθέτησε επί του τάφου της νεάνιδος. Κατά την Ανοιξιν εβλάστησε μία άκανθος της οποίας η ρίζα ήτο υπό τον κάλαθον και οι ισχυροί βλαστοί της περιέβαλλον αυτόν… Τούτο παρετήρησεν ο κατά τύχην διερχόμενος εκείθεν διάσημος καλλιτέχνης Καλλίμαχος και ενεπνεύσθη την δημιουργίαν του κιονοκράνου».

Ούτω πως -αν δεν μας απατά ο αφηγούμενος τα ανωτέρω Βιτρούβιος- τα κτερίσματα της άγνωστης νεαρής από τον τάφο αναστήθηκαν στα υπερουράνια ύψη του εν Αθήναις ναού του Ολυμπίου Διός, ο εδαφιαίος θάμνος απέκτησε ανάστημα αυτοκρατορικής βελανιδιάς και η στήλη μας -στήλη μεταφυσικών και ψυχικών ερευνών- ακόμα έναν λόγο ύπαρξης.

Και επειδή η εν λόγω αντίληψη της πίστεως δεν διεκδικούσε αυθεντία, αποκλειστικότητα ή άλλες μονοκοτυλήδονες εμμονές (συνηθίζονταν στα προ Χριστού ελληνικά η λέξη «άπιστος»;) υπό τους κορινθιακούς κίονες ελάτρευσαν τους θεούς των Ελληνες, Ρωμαίοι, Αραβες, Γότθοι, Σλαύοι και οθωμανοί πιστοί του Ερντογάν, του Κεμάλ ή του τουίτερ. Στην Αγία Σοφία της Κωνσταντινούπολης τα κορινθιακά κιονόκρανα σώζονται ακέραια. Τουναντίον ο χριστιανισμός του ελληνικού κράτους περιφέρει από δικαστήριο σε δικαστήριο τη φρικτή -με το ακάνθινο στεφάνι- κεφαλή του καταβασανιζόμενου Ιησού αδιαφορώντας εάν οι υπόδικοι πιστεύουν στα θαύματα του πανάγαθου, στην πονηρία του Μαμωνά ή στις ενώσεις του άνθρακα. Και το αποτρόπαιο αυτό θέαμα μετριάζεται βεβαίως από την αισθητική υαλοπωλείου που το συνοδεύει, μας προπονεί εν τούτοις να δεχτούμε χωρίς αγανάκτηση τα μαρτύρια στα οποία υπέβαλαν τον Ιλί Καρέλι οι γενναίοι δήμιοί του.

Αγαπητοί αναγνώστες, σημειώσαμε τα ως άνω όχι επειδή μας κατέλαβε αιφνιδίως το πνεύμα των εικονομάχων ή των παγανιστών. Παραμένουμε λάτρεις της εν Σκιάθω Παναγίας της Κουνίστρας αφ' ενός και αφ' ετέρου οι ομότεχνοι του Καλλίμαχου (με το όνομα αυτό ο Κοραής εστράφη κατά του ανίερου φωτός) υπήρξαν ασφαλώς οι πρόδρομοι της εικονολατρίας. Και επιμένουμε στα όσα γράφουμε, επειδή οι καλοί χριστιανοί που αμφιβάλλουν για τα περί κολάσεως μωρολογήματά τους, πολλαπλασιάζουν τα στρατόπεδα εξοντώσεως αλλοδαπών ούτως ώστε οι άπιστοι, οι αντίχριστοι, να βρουν βέβαιη τιμωρία και οι ορθόδοξοι του Σαμαρά να απολαύσουν την παραδείσια ανταμοιβή τους στο μισθολόγιο των ανωνύμων εταιρειών ιδιωτικών φυλακών.

Θα κλείσουμε με μία εικόνα από τη μεταπολίτευση, λέξη επιλεγμένη με ακρίβεια χειρουργείου για να καλύπτει με την ασάφειά της ποιο καθεστώς διαδέχθηκε ποιο.

Οταν οι τελευταίοι δεσμώτες της Γυάρου έφτασαν στη Ραφήνα, ένας εξ αυτών, ο Βούλγαρης, ο Κιάος, ο Σαγιάς, ο Γεωργίου, ο Παράβας, ή όποιος άλλος, έφερε από το νησί μια ανθισμένη αγκύλα. Ενα λουλούδι της ακάνθου, δηλαδή, ένα εκθαμβωτικό μπλε ουλτραμαρίνα που συναγωνίζεται σε πάθος τις παπαρούνες του Τσίγκου και τα ηλιοτρόπια του Βαν Γκογκ. Ενα άνθος του κακού, ευνοούμενο ενδιαίτημα των χρυσοκανθάρων που τους εξασφαλίζει το νέκταρ της διατροφής και τη βέβαιη σύλληψή τους (για παιχνίδι) από τα αλάνια του παρελθόντος και του αύριο.

www.gianniskalaitzis.gr

Στο περιοδικό «Εψιλον» της «Ελευθεροτυπίας» πριν από τον κατακλυσμό και υπό τον γενικό τίτλο «Εγώ είμαι αυτός;» παρουσιάζαμε τα ευτράπελα πορτρέτα δημιουργών της επιλογής μας συνοδεία συνεντεύξεως και φωτογραφιών. Ο Κωστής Παπαγιώργης εμφανίστηκε στο περιοδικό με τους πρώτους. Μία από τις γελοιογραφικές εικόνες που αναδημοσιεύουμε (η κάτω αριστερά) τον περιπαίζει εις διπλούν, δηλαδή ως Ντιντερέρ και Νταλαμπό. Αυτοί οι ήρωες του αγαπητού μας σκιτσογράφου Masse, καρικατούρες των Ντιντερό και Νταλαμπέρ, φιλοσοφούσαν σε συνέχειες στο περιοδικό των μπαντ-ντεσινέ – «À suivre». Εδώ στην αυθαίρετη αντιγραφή μας «Οι δύο του μπαλκονιού» με τη μορφή του Παπαγιώργη απολαμβάνουν την ανάγνωση του Ντεκάρτ στον καθρέφτη όσο και το κυνήγι μπιμπικιών. Δίπλα ο συγγραφέας της «Mέθης» και της «Aγοραφοβίας» (ναι, υπήρξε μπαλαδόρος) επί Κολωνώ.

Και μια είδηση σημαντική για τα γράμματα του τόπου μας: Η στήλη θα δημοσιεύεται στο εξής μόνο το τελευταίο Σάββατο του μήνα.

www.gianniskalaitzis.gr

Ταξιδεύοντας για την Αγκουλέμ, πέρασα από το σπίτι του Μανούσου Φάσση στο Παρίσι. Η πολιτεία γιόρταζε τη μεσοβασιλεία του Μιτεράν. Σπίτι; Ενας περιστερώνας ήταν στη ρι Ντοφίν, δρόμος που βγάζει από τον Σηκουάνα στο μνημείο του Δαντόν. Εψαχνα για το κουδούνι όταν μου άνοιξε ο Ν.Π. «Ερχεται όπου να 'ναι. Εμπα».

Το 1996 από τις εκδόσεις «Στιγμή» κυκλοφόρησε το βιβλίο του Μανόλη Αναγνωστάκη «Ο ποιητής Μανούσος Φάσσης, η ζωή και το έργο του». Το αγόρασαν οι πληροφορημένοι, ελάχιστοι δηλαδή.«Εχασες το τραίνο Μανούσο» γράφει ο Αναγνωστάκης και συνεχίζει: «Θεληματικά έθαψε τα ποιήματά του και ουδέποτε αναμετρήθηκε στο ποιητικό ρινγκ των ανοικτών εκδοτικών αντιπαραθέσεων».

Με τον υπότιτλο «Μια πρώτη απόπειρα κριτικής προσέγγισης» (ξεφύλλισμα λέγεται παρακάτω) η έκδοση περιλαμβάνει 100 σελίδες του Αναγνωστάκη, συνέντευξη της Φραγκίσκης Αμπατζόγλου στον «Θούριο» (για τον Φάσση πάντα), δημοσίευμα της «Αυγής» με την υπογραφή Ματζ. και σημείωμα του Η. Ρόδη στο περιοδικό «Το Ελληνόπουλο στα ξένα».

Κατά τον συγγραφέα, «μια ακατάσχετη βωμολοχία χαρακτηρίζει τον Φάσση, έξω από το περιρρέον κλίμα της εποχής που το σνομπάρει, όταν δεν το χλευάζει ή το λοιδορεί».

Το δοκίμιο αναφέρεται στις ποιητικές ενότητες 1) «Τα τραγούδια της Μαρκέλας» 2) «Τα φανταιζί» 3) Τα απαγορευμένα «Ανώμαλα ρήματα» και 4) στην «Παιδική μούσα».

Μπήκα δύσκολα. Πίσω από την πόρτα του Φάσση υψωνόταν ένα βουνό περιοδικά σκεπασμένα με νάιλον θερμοκηπίου. «Πορνό μπαντ-ντεσινέ» εξήγησε ο Ν.Π. Παράθυρο, ντουλάπα, η πόρτα του μπάνιου και αφίσες στα 50χ70, των Μαρξ, Λένιν, Στάλιν, διάσημα κόβερ-γκερλς οι ερωτικές γελοιογραφίες του Αϊζενστάιν, η Μονρόε και τα πόστερ από τον «Τσαπάγεφ» και τον «41 ». Στο γραφείο δίπλα στον υπολογιστή-δεινόσαυρο είδα την Ελένη Βακαλό «εκτάκτως ωραία ακόμη» και στον τοίχο πίσω μου μια άσπρη κιλότα καδραρισμένη, με ένα κόκκινο άστρο ακριβώς εκεί. Στην κορνίζα ήταν χωμένο ένα ποίημα. «Με τους στίχους αυτούς κέρδισε σε διεθνή διαγωνισμό το βρακί. Είναι της Ιζόλδης Ιζβίτσκαγια. Να τη». Και μου 'δειξε (ο Ν.Π.) στο πάτωμα ένα υφαντό σαν κουρελού. «Ποζάρισε ως Οκτομπριάνα. Σηκώνει την καραμπίνα να καθαρίσει τον 41 , όπως στο φιλμ. Εκεί βέβαια ήταν ντυμένη». Μου 'δωσε ένα ουίσκι και κλότσησε 3 κούτες κάτω από τον ντιβάνι. «Η πληρέστερη συλλογή της Οκτομπριάνα στον δυτικό κόσμο».

Το 1961 ο Πέτερ Σαντέτσκι, φοιτητής από την Πράγα, έδωσε στην Ακαδημία Καλών Τεχνών του Κιέβου διάλεξη με θέμα «Η αμερικανική ποπ αρτ». Τον υποδέχτηκαν με χασμουρητά, αλλά όταν έφτασε στα κόμικς και στις εκδόσεις πορνό, κόπηκε το ρεύμα και το ακροατήριο διαλύθηκε. Τον πλησίασε κάποιος Γερασίμοφ, που τον οδήγησε στη λέσχη της «Προοδευτικής Πολιτικής Πορνογραφίας». Το 'σκασε από 'κεί με ένα φορτίο κόμικς της υπόγειας, διεφθαρμένης, φελινικής σουπεργούμαν, Οκτομπριάνα.

Είναι η εποχή του ψυχρού πολέμου. Στην υπόθεση εμπλέκονται οι μυστικές υπηρεσίες, Σοβιετικοί διαφωνούντες, Αμερικανοί ποπ σταρ και τα μέσα ενημέρωσης. Ο Σαντέτσκι κατηγορήθηκε από την «Λιτερατούρναγια Γκαζέτα» ως ομοφυλόφιλος, παράφρων, κατάσκοπος, παραχαράκτης και σφετεριστής πνευματικών δικαιωμάτων. Καταδικάστηκε σε 8 χρόνια φυλακή για παράνομη μετανάστευση. Οι λέσχες φανατικών της Οκτομπριάνα λειτουργούν. Δύο από αυτές ονόματι «Τζιτζιφιών-Καραχισάρ» προκήρυξαν τον διαγωνισμό για το εσώρουχο της Ιζβίτσκαγια.

Θα κλείσουμε καταγράφοντας από μνήμης το στιχούργημα που χάρισε στον Μανούσο Φάσση το έπαθλο.

Απ' την Τριάνα του Χειλά

και του Τζίμη του Χοντρού

η Οκτομπριάνα

τραβάει ντουγρού για τη Συγγρού

κι αφού προστάζει η σαρξ

βαράει διάνα

η φακλάνα

τον Γκράμσι, τον Γκρούτσο και τον Μαρξ

τον Τσίκο, τον Χάρπο και τον Ζέπο

και τον καπετάν Αντρέα Ζέπο

www.gianniskalaitzis.gr

Αναδημοσίευση από τη συλλογή κειμένων «Υπάρχει ζωή μετά τα αφεντικά» που κυκλοφορούν από τις εκδόσεις «Στιγμή».

Αφού είναι θαύμα η μετατροπή του νερού σε κρασί, μήπως (διερωτάται ο Τζόις) θα ήταν θαύμα και η μετατροπή του κρασιού σε νερό; Και υπό το πρίσμα αυτό -λέμε εμείς- πώς θα απαντούσαμε στην ερώτηση: Αφού κατά τρόπο θαυμαστό το Βόδι, το Αροτρο, ο Φράχτης, η Πόρτα, το Φίδι μεταμορφώθηκαν στα εν όψει γράμματα της αλφαβήτου, μήπως θα ήταν εξίσου θαυμαστή η μεταμόρφωση των ψηφίων αυτών σε εικόνες του υπαρκτού κόσμου; Και προκειμένου να απαντήσουμε ας αναλογιστούμε ότι για να φτάσουμε από την εικόνα του Βοδιού στο σημερινό Αλφα -μέσω του Αλεφ- απαιτήθηκε η εποποιία των ευφυέστερων λαών της Μεσογείου και χιλιετίες επιμονής και πειραματισμών, ενώ για την αντίστροφη πορεία από το Γάμα φέρ' ειπείν προς το Αροτρο αρκούν ένας-δύο σχεδιαστές και οι δοκιμές ημερών ή εβδομάδων. Αλλά αυτή είναι η μέθοδος του Κοντορεβιθούλη.

Τον δημιουργό δεν τον ενδιαφέρει το τέρμα αφού είναι γνωστό. Οι σημασίες κρύβονται στο ωραίο ταξίδι και στα φοινικικά εμπoρεία του Αλεξανδρινού με τις νέες απροσδόκητες εικόνες της παλιννόστησης που θα γοητεύσουν τον ταξιδιώτη και τους ακροατές του.

Αγαπητοί αναγνώστες, συντάσσουμε τα ως άνω παρακινούμενοι από τις σπάνιας ωραιότητας αφίσες που διαφημίζουν το πλούσιο πρόγραμμα της Λυρικής Σκηνής. Υπογράφει -τα πόστερ- ο Γιάννης Κουρούδης. Θέματά του, η «Λίμνη των κύκνων», «Η νυχτερίδα» του Στράους, «Η Σταχτοπούτα» του Ροσίνι, ο «Βέρθερος» του Μασνέ και ακόμα 5 λαμπρές παραγωγές του λυρικού μας θεάτρου.

Σε όλες τις συνθέσεις του κ. Κουρούδη πρωταγωνιστεί ένα ψηφίο της αλφαβήτας. Μεταμφιεσμένο από την ευτράπελη διάθεση του καλλιτέχνη, σύμφωνα με τις επιταγές των γραφικών τεχνών και την ανάγκη της επικοινωνίας, φορτισμένο με ανθρώπινο πάθος υποδύεται (το γράμμα) την ηρωίδα ή τον ήρωα του δράματος. Με αποτέλεσμα; Εμείς που μεταξύ λιρών, λυρών και λήρων γνωρίζουμε μόνο τους τρίτους, μιλάμε με ενθουσιασμό για τα έργα της Λυρικής.

Αλλά το παιχνίδι των γραμμάτων δεν ανακαλύφθηκε βέβαια τώρα. Οι καλόγεροι των μεσαιωνικών μονών, εξουθενωμένοι από την ανία και οιστρηλατημένοι από την πλήξη που τους προκαλούσε η αντιγραφή των ίδιων και των ίδιων μωρολογημάτων -πατερικά κείμενα, συναξάρια και βίοι αγίων-, διακοσμούσαν τα χειρόγραφά τους με πρωτογράμματα υψηλών αισθητικών απαιτήσεων, το απαράμιλλο κάλλος των οποίων μελετάμε άφωνοι μέχρι σήμερα.

Και όταν ο Γουτεμβέργιος στέρησε από τους γραφείς τη ρουτίνα της επανάληψης, ως καταφύγιο των σχεδιαστών προσφέρθηκε ξανά το αρκτικό ψηφίο των βιβλικών σελίδων του τυπογραφείου.

Τα δαιμονικά πρωτογράμματα του Ραλφ Στέντμαν -οι σκιτσογράφοι χωρίζονται στον Ραλφ Στέντμαν και τους άλλους- μαρτυρούν ακόμα τις επιδόσεις Φραγκισκανών ή Αγιορειτών στον σατανισμό των γραφικών τεχνών.

Ο Δαίμων του Τυπογραφήου, στην ομότιτλη αφίσα, του μεγάλου μαίστορα Δημήτρη Αρβανίτη εμφανίζεται με το κεφάλι κατεχόμενο από δύο κέρατα: το Αλφα και το Ωμέγα.

Στο «Ωραιότερο πράγμα του κόσμου», βιβλίο της Αννας Δαμιανίδη και της Ντανιέλας Σταματιάδη, οι γραμματοσειρές έχουν στήσει έναν τρελό χορό μαγισσών στο εξώφυλλο.

Αυτά, χωρίς να αναφερθούμε στα αριστουργήματα της γραφής των ανατολικών γλωσσών.

Θα κλείσουμε με τον αναπόφευκτο θαυμασμό που τρέφουμε για τους εναλλασσόμενους τίτλους του Google. Ζηλεύουμε τους γραφίστες, τους καλλιτέχνες που έχουν αναλάβει το έργο.

www.gianniskalaitzis.gr

Φιλόγελοι αναγνώστες εφημερίδων και περιοδικών αισθάνονται έντονη την απουσία γελοιογράφων και σατιρικών συγγραφέων του παρελθόντος, όπως ο Μποσταντζόγλου ή ο Τσιφόρος φερ' ειπείν, εις πείσμα ημών των παρόντων ομοτέχνων (ομοτέχνων σύμφωνα με τα στοιχεία της Εφορίας και τα μητρώα της Ενώσεως Συντακτών).

Και συνεχίζουν (οι αναγνώστες) την ενοχλητική αναφορά στους αποδημήσαντες, αναλογιζόμενοι με ανεκπλήρωτη επιθυμία τι σαρκαστικά σκίτσα, τι ευφυέστατα, ιλαρά γραπτά θα δημοσίευαν οι ως άνω προγενέστεροι, εμπνεόμενοι από την πολιτική γελοιότητα και την οικονομική καταγέλαστη αθλιότητα του ενεστώτος.

Και είναι εύλογος ο παντοιοτρόπως εκφραζόμενος θαυμασμός για τα ευτράπελα δημιουργήματα των προαναφερθέντων, αφού υπήρξαν -και όχι μόνον αυτοί- χιουμορίστες πρωτότυποι, αμίμητοι και αναντικατάστατοι. Αλλά εδώ θα υποβάλουμε (επιτέλους) μία ένσταση!

Ο Μποσταντζόγλου και ο Τσιφόρος για την ανάπτυξη του ιδιαίτερου, μοναδικού και ανεπανάληπτου καυστικού ταλέντου τους βασίζονται στην ύπαρξη δύο γλωσσικών ιδιωμάτων της εποχής εκείνης. Ο Μποσταντζόγλου λοιδορεί την καθαρεύουσα, ενώ ο Τσιφόρος κοροϊδεύει τη γλώσσα της «πιάτσας».

Αλλά επί των ημερών μας οι δύο αυτές γλωσσικές εμμονές έπειτα από συγχωνεύσεις μορφοποιήθηκαν και αποτελούν το αρχοντορεμπέτικο γλωσσικό είδος που μιλάει, π.χ. ο πρωθυπουργός κ. Αντ. Σαμαράς. Επομένως, εάν ζούσαν σήμερα οι δύο αξέχαστοι χιουμορίστες και ήθελαν να περιπαίξουν τους κυβερνώντες και την εποχή μας θα ακολουθούσαν έναν άλλο, έναν νέο σατιρικό δρόμο, άγνωστο ποιον.

Με τη δικαιολογία αυτή, χωρίς να μας ρωτήσει, αυθαίρετα, άνευ αδείας και στερούμενος διπλωμάτων ικανότητος, ο Αντώνης Βαβαγιάννης (άγνωστος στο πλήθος), αναζητώντας νέα ιδανικά θύματα της σάτιρας, χλευάζει όσους εκφράζονται σε αυτήν την αρχοντορεμπέτικη αργκό των ιθυνόντων, από την οποία ο Βαβαγιάννης έχει αφαιρέσει τους κυβερνητικούς ιδιωματισμούς και τα σλόγκαν της Εξουσίας.

Ο «Θείος Αιμίλιος που έχει όρεξη για κουβέντα», χαρακτηριστικός τύπος στα κόμικς του Βαβαγιάννη (εδώ ζηλεύουμε) απομονωμένος στα καρέ του και σε τρε γκρο πλαν, ανέκφραστος, εκτός τόπου και χρόνου, θωρακισμένος στο εγώ του, σχεδόν μυστηριώδης, ένας υμνητής του παρελθόντος, αγορεύει υποβλητικά -παραληρεί μάλλον- σε μια γλώσσα διαμορφωμένη στα εορταστικά οικογενειακά τραπεζώματα, στα απομνημονεύματα της Αριστεράς και στις εκπομπές των κυρίων Παπαδόπουλων.

Ο Αντ. Βαβαγιάννης, σεναρίστας, σκιτσογράφος, μουσικός και δάσκαλος (σε ποιους εμπιστευόμαστε τα παιδιά μας!) πέραν του θείου Αιμίλιου, κινεί στα καρέ του έναν θίασο από ομιλούντα ξόανα. Ο Κλέαρχος π.χ. χρησιμοποιεί -άστοχα πάντα- ένα εκφραστικό «τικ» που συνηθίζεται στα αμφιθέατρα και στους διαδρόμους των εκπαιδευτηρίων, ενώ ο κ. Κλιάφας βαδίζοντας στα ολισθηρά γλωσσικά ευτράπελα του κόμικ-στριπ συγχέει μονίμως τις δύο ή τρεις σημασίες που πιθανόν έχει η ίδια λέξη. Για περισσότερα στο Comicdom-press.gr και socomic.gr

Επιβάτες ενός άλλου off-road οχήματος οι Αναστασίου και Δερβενιώτης οργώνουν την άγονη πολιτική μας ενδοχώρα στα ίχνη μιας αστείας «νεογλώσσας» που τη γελοιότητά της εξέθεσαν προ μηνών καρέ-καρέ. Με αυτές τις τελευταίες δύο λέξεις ως τίτλο, αν δεν κάνουμε λάθος (συνήθως κάνουμε) η εφημερίδα μας θα καθιερώσει σύντομα 3-4 σελίδες όπου θα δημοσιεύονται κόμικς δημιουργών νεότερων (αν είναι δυνατόν!), του γράφοντος. Αλλά να επιστρέψουμε στον Βαβαγιάννη.

Αν και είναι πειστική η άποψη ότι στα σενάρια του Αντώνη αρμόζουν οι απλές, ναΐφ σχεδόν, παιδικές καρικατούρες, εν τούτοις θα είχε ενδιαφέρον ένα πείραμα με πληρέστερα, ενήλικα σκίτσα.

Οπως έλεγε ο θείος Χατζιδάκις (ο Μάνος, και όχι ο Αιμίλιος!) «Η δεξιοτεχνία σε ένα όργανο δεν βλάπτει».

www.gianniskalaitzis.gr

Και από άλλες στήλες έχουμε κατά το παρελθόν αμφισβητήσει την εγκυρότητα του αποφθέγματος «Η Ιστορία γράφεται από τους νικητές». Και ως ισχυρό επιχείρημα για το βάσιμο των αμφιβολιών μας αναφέραμε την περίπτωση του Θουκυδίδη που έγραψε, ως γνωστόν, την ιστορία του Πελοποννησιακού Πολέμου αλλά δεν συγκαταλέγεται βέβαια στο στρατόπεδο των νικητών.

Και εάν δεν σας έπεισε το όνομα του Αλιμούσιου ιστορικού (την παρρησία του οποίου εγγυάται η υπογραφή μας), θα καταφύγουμε στο παράδειγμα του Σουητώνιου. Οι βίοι των 12 Καισάρων που συνέγραψε «δίδουν πολυτίμους πληροφορίας επί του Α' αιώνος της αυτοκρατορίας, τας οποίας δεν ευρίσκομεν άλλοθεν και ως εκ τούτου οφείλομεν να χρησιμοποιούμεν μετά κριτικής περισκέψεως», διερωτώμενοι -συμπληρώνουμε εμείς- υπέρ τίνος επολέμησε ο συγγραφέας και ποιον πόλεμο ιστορεί πέραν όσων ενδιαφέρουν τον γαστρίμαργο Σαβαρέν-Μπριγιά και τον «διαβόητο ρυπαρογράφο» Αλφόνσο Δονάτο Φραγκίσκο μαρκήσιο ντε Σαντ.

Και όσον αφορά τον Βυζαντινό Προκόπιο (490-560), το ρητό της εισαγωγής προσαρμόζεται ούτω πώς: «Οι νικητές περιγράφουν τα απόκρυφα του αυτοκράτορα». Και τούτο, επειδή συνέγραψε (ο Προκόπιος) οκτώ βιβλία υπό τον τίτλο «Περί των πολέμων ο λόγος» και την «Περί κτισμάτων» πραγματεία και κατόπιν αφηγείται «τα ανέκδοτα» ή τη «Μυστική ιστορία» του Ιουστινιανού, «εν τη οποία καθυβρίζει τον βυζαντινό ηγεμόνα και τη σύζυγον αυτού» χάριν της κακεντρέχειας των φιλόγελων.

Αγαπητοί αναγνώστες στο β' μισό του 20ού αιώνος οι σεναριογράφοι του Χόλιγουντ υπηρετώντας την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ διασκευάζουν τον εν λόγω αφορισμό ως ακολούθως: «Την ιστορία γράφουν οι νικητές ισάξιων αντιπάλων». Ως εκ τούτου 20 χρόνια μετά τη Χιροσίμα και τη Νυρεμβέργη απολαύσαμε ταινίες στις οποίες μάχονται γενναίοι, πολυμήχανοι, ακατάβλητοι, σκληροί και μεγαλόψυχοι αντίπαλοι, υπήκοοι του Ρούσβελτ, του Χίτλερ, του Χιροχίτο, της Paramount και της Metro Goldwyn Mayer.

Αλλά είμαστε υποχρεωμένοι να δικαιολογήσουμε τον δυσοίωνο τίτλο του γραπτού μας διερωτώμενοι σε ποιο στρατόπεδο ανήκει ο Κούρτσιο Μαλαπάρτε, συγγραφέας του μυθιστορήματος «Καπούτ».

Ο Κουρτ Εριχ Σούκερτ (1898-1957), γνωστός με το ψευδώνυμο Μαλαπάρτε, ξεκίνησε τη σταδιοδρομία του ως δημοσιογράφος. Κέρδισε τη διεθνή αναγνώριση με τα μυθιστορήματα «Καπούτ» (1944) και «Δέρμα» (1949). Από το 1922 ήταν ενεργό μέλος του φασιστικού κόμματος έως το 1930. Απέκτησε κομμουνιστική ταυτότητα, εκδήλωσε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τον μαοϊσμό και πέθανε πιστός καθολικός στη Ρώμη τον Ιούλιο του ’57.

«Από αφηγηματικής πλευράς εκείνο που συναρπάζει στο “Καπούτ” (γράφει ο Αναστάσης Βιστωνίτης, εκδ. Μεταίχμιο) είναι ο τρόπος που συντίθενται οι κατά τόπους πολιτισμικές και κοινωνικές συνιστώσες. Τι σημαίνει ο πόλεμος για τη Σκανδιναβία, για την Ουκρανία, για τα Βαλκάνια, για τη Ρωσία; Ο ίδιος ο Μαλαπάρτε εξηγεί πως τίποτα δεν αποδίδει αυτό που ήταν η Ευρώπη στο τέλος του πολέμου (ένας σωρός ερείπια) όσο η γερμανική λέξη kaputt.

»Ο κόμης Αγκουστίν ντε Φοξά (σελ. 91, μτφρ. Παν. Σκόνδρας) βάλθηκε να εξιστορεί για το κομμάτι την ανθρώπινη σάρκα που είχαν βρει στο σακίδιο εκείνου του Ρώσου αλεξιπτωτιστή. Το δείπνο ήταν εξαίρετο, τα παλιά ισπανικά κρασιά έδιναν στον σολομό του Οουλου και στην καπνιστή γλώσσα ταράνδου μια ζεστή, λεπτή, γεύση ήλιου. Αρχισαν όλοι να διαμαρτύρονται, έλεγαν ότι ο Ρώσος αλεξιπτωτιστής δεν ήταν άνθρωπος, ήταν θηρίο, αλλά κανείς δεν άρχισε να ξερνάει, ούτε η κόμισσα Μάνερχαϊμ, ούτε η Δήμητρα Σλερν, ούτε ο πρίγκιπας Καντεμίρ, ούτε ο συνταγματάρχης Σλερν, υπασπιστής του Προέδρου της Δημοκρατίας, ούτε ο βαρόνος Μπενγκτ φον Τέρνε, ούτε ο Τίτου Μιχαϊλέσκου· κανείς δεν άρχισε να ξερνάει».

Αλλά γιατί αυτό; Σύμφωνα με τον Σαβαρέν-Μπριγιά, εάν η οικονομία είναι το ορεκτικό της κοινωνίας, η ιστορία (όπως αυτή του Ρώσου αλεξιπτωτιστή) είναι το χωνευτικό της. Οι καλεσμένοι του Μαλαπάρτε κοιμήθηκαν με ελαφρύ στομάχι. Ες αύριον τα σπουδαία.

www.gianniskalaitzis.gr