Οταν αρχίζει κάθε καλοκαίρι το Διεθνές Φεστιβάλ Χορού Καλαμάτας, στο 20ό φτάσαμε φέτος, σκέφτεσαι με αυστηρή σειρά τα εξής: 1) Η Βίκυ Μαραγκοπούλου έκανε πάλι το θαύμα της 2) Ποιες παραστάσεις, ελληνικές ή ξένες, θα καταφέρω μέσα στην κρίση να στριμώξω στην ατζέντα μου (το εισιτήριο με το ΚΤΕΛ είναι 22,20 ευρώ, υπάρχουν φτηνά ξενοδοχεία και τα εισιτήρια είναι προσιτά) και 3) Τι θα γίνει του χρόνου, θα εξακολουθήσει αυτός ο υποδειγματικός θεσμός, που έκανε την όμορφη μεσσηνιακή πρωτεύουσα εκλεκτό μέλος του παγκόσμιου καλλιτεχνικού χάρτη, να υπάρχει;

Το τελευταίο ερώτημα θα προσπαθήσουμε να το απαντήσουμε τις επόμενες μέρες, κι αφού κάνουμε το απαραίτητο προσκύνημα στην Καλαμάτα. Ας εκλάμβουμε, όμως, ως θετικό σημάδι την παρουσία του υπουργού Πολιτισμού Κωνσταντίνου Τασούλα στην πρεμιέρα. Το φεστιβάλ ξεκινάει σήμερα με μια παράσταση του Nederlands Dans Theater 2 στην κεντρική αίθουσα του Μεγάρου Χορού και διαρκεί ώς τις 24 Ιουλίου.

Εμείς, όμως, διαλέξαμε σήμερα να ασχοληθούμε με μια ιδιαίτερα ερεθιστική και διαφορετική παράσταση του φεστιβάλ. Και με ιδιαίτερη, δυστυχώς, επικαιρότητα, αφού χορεύουν σ΄ αυτήν 10 νέοι Παλαιστίνιοι, αγόρια και κορίτσια, και έχει ως βάση της έναν δικό τους λαϊκό χορό.

Τρία κορυφαία ονόματα της βελγικής σκηνής, η οποία δεν παραδίδει με τίποτα το σκήπτρο της, δηλαδή ο χορογράφος των ballets C de la B Κουν Ογκουστέινεν, η δραματουργός της ίδιας ομάδας και του Βασιλικού Φλαμανδικού Θεάτρου Χίλντεγαρτ ντε Βέεστ και η πρώην χορεύτρια των Rosas (της Αν Τερέζα Ντε Κέερσμακερ) και των ballets C de la B πήγαν στην Παλαιστίνη και μέσα σε λίγα χρόνια όχι μόνο μελέτησαν τον λαϊκό χορό dabke, αλλά έστησαν με αυτόν σαν βάση μια νέα χορογραφία, που την βάφτισαν «BADKE».

Μιλήσαμε γι’ αυτήν τη μοναδική εμπειρία με τη Χίλντεγαρτ ντε Βέεστ.

• Τι ακριβώς είναι ο παλαιστινιακός χορός dabke (ντάμπκα);

Είναι ένας λαϊκός, αγροτικός χορός της Παλαιστίνης και της ευρύτερης περιοχής: Λίβανος, Ιορδανία κ.λπ. Οι Παλαιστίνιοι κατά τη διάρκεια των αγώνων τους, τη δεκαετία του ΄70, κατάφεραν και τον μετέτρεψαν με επιτυχία σε ένα «εθνικιστικό» σύμβολο. Τότε ήταν που άρχισαν να δημιουργούνται και οι πρώτες ομάδες dabke από διανοούμενους και άλλες ελίτ στις πόλεις. Σήμερα συνεχίζει με δύο διαφορετικούς τρόπους. Χορεύεται σε παραστάσεις, σαν ένα σχεδόν ακαδημαϊκό είδος χορού, που απαιτεί διδασκαλία, αλλά που έχει πάντα στόχο τη μεταφορά της μεγάλης παλαιστινιακής αφήγησης για την απώλεια της γης και των εστιών τους, για αγώνες και φυλακές… Και υπάρχει και μια πιο δημοφιλής, λαϊκή μορφή του χορού, που συνηθίζεται σε γάμους και γιορτές. Αυτή κυρίως μας τράβηξε το ενδιαφέρον γιατί διακρίνεται από μια έντονη σωματική σχέση των χορευτών με τη γη, μια σχέση πολύ θετική, υπερήφανη και χαρούμενη. Και διαβάστε τη λέξη «γη» με δύο τρόπους, και με την κλασική χορευτική έννοια της «σκηνής», του «σανιδιού», αλλά και με την πιο πολιτική έννοια, της «πατρίδας».

• Γιατί αλλάξατε το όνομα του χορού στον τίτλο του έργου σε «badke»;

Γιατί αυτό που κάνουμε δεν είναι «πραγματικό» dabke (ντάμπκα). Αλλωστε, κανένας δεν ξέρει ποιο είναι το «πραγματικό», κι ας λένε όλοι πάντα όταν βλέπουν κάποιον άλλον να το χορεύει, «α, αυτό δεν είναι πραγματικό dabke». Δεν μας ενδιέφερε να ανακαλύψουμε το «πραγματικό» dabke, πιστεύουμε, όπως και ο Ερικ Χομπσμπάουμ, ότι όλες οι παραδόσεις είναι επινοημένες. Για να ξεκαθαρίσουμε, λοιπόν, ότι δεν διεκδικούμε την αυθεντικότητα του χορού, αναποδογυρίσαμε τα γράμματα. Βγάλαμε τους εαυτούς μας έξω από αυτή τη συζήτηση.

• Πότε και με τι ευκαιρία πρωτοείδατε Παλαιστίνιους να χορεύουν dabke; Τι σας τράβηξε περισσότερο;

Σε πολλές και διαφορετικές περιστάσεις. Πάνω σε μια σκηνή, αλλά και σε γιορτές. Μας τράβηξε η ζωτικότητά του και η ιδιαίτερη σωματική του ταυτότητα. Είναι γραμμικός χορός: οι άνθρωποι αρπάζονται από τον ώμο του διπλανού τους, κάτι που δημιουργεί μια έντονη σύνδεση μεταξύ τους. Είναι κι ένας χορός με χτυπήματα των ποδιών στο έδαφος, σαν να θέλουν να επιβεβαιώσουν, να μαρκάρουν ένα μέρος που τους ανήκει. Εμείς οι Βέλγοι έχουμε μια διεθνώς αναγνωρισμένη ιδέα του τι σημαίνει σύγχρονος χορός. Στερούμαστε, όμως, εντελώς κάθε κοινοτικής, ομαδικής σωματικής έκφρασης.

• Γιατί νιώσατε την ανάγκη να εισαγάγετε στοιχεία και από άλλες δημοφιλείς χορευτικές φόρμες, όπως χιπ-χοπ και καποέιρα;

Οι φόρμες που προστέθηκαν προήλθαν από τον αστερισμό των χορευτών μας. Αν εξαιρέσεις λίγες χορευτικές ομάδες, δεν υπάρχει στην Παλαιστίνη χορευτική παιδεία. Αλλά οι νέοι ενημερώνονται από όπου μπορούν. Τσιμπάνε λίγο πολεμικές τέχνες, λίγο καποέιρα, λίγο breakdance στο Youtube. Αποφασίσαμε να οργανώσουμε οντισιόν και τα καταφέραμε να τους ανακαλύψαμε αυτούς τους νέους. Από την αρχή ξέραμε ότι θέλαμε να δουλέψουμε με ένα ποικίλο γκρουπ ανθρώπων με στόχο να εμπλουτίσουμε τις ντόπιες χορευτικές φόρμες και με άλλα παγκόσμια χορευτικά ήθη.

• Με ποιον τρόπο δουλέψατε με τους νεαρούς Παλαιστίνιους; Ηταν εύκολο να τους βρείτε;

Δουλεύουμε στην Παλαιστίνη από το 2007 και έχουμε ρίξει ρίζες, είμαστε πολύ καλά δικτυωμένοι. Εχουμε κι έναν σημαντικό ντόπιο συνεργάτη, την A.M. Qattan Foundation. Συναντήσαμε παθιασμένους χορευτές και ανθρώπους αφοσιωμένους στη διοργάνωση καλλιτεχνικών εκδηλώσεων, όπως το Φεστιβάλ Σύγχρονου Χορού της Ραμάλα. Και σ΄ αυτούς προστίθενται συνέχεια καινούργιοι. Αλλωστε, αυτό που τους προσφέρουμε είναι λίγο παράξενο: δεν εκμεταλλευόμαστε τους Παλαιστίνιους για να στήσουμε τις δικές μας παραστάσεις. Χρησιμοποιούμε τη φόρμα μιας παράστασης/παραγωγής για να τους μεταδώσουμε πληροφορίες πάνω στη δημιουργική διαδικασία, έτσι ώστε και οι ίδιοι να μπορέσουν να προχωρήσουν σε δικές τους δουλειές. Το αποτέλεσμα είναι εξαιρετικό: στις οντισιόν και τα εργαστήριά μας έρχονται πολλοί ενδιαφέροντες άνθρωποι. Για το «BADKE» τον Μάιο του 2012 πέρασαν από οντισιόν στην Ιερουσαλήμ και τη Ραμάλα 35 νέοι. Τον Ιούλιο του 2012 δουλέψαμε με δεκατρείς από αυτούς στο Μπέιτ Τζάλα της Παλαιστίνης. Τον Μάιο και τον Ιούνιο του 2013 πήραμε μαζί μας στις Βρυξέλλες δέκα χορευτές και δώσαμε την πρεμιέρα μας στη Ζυρίχη στις 29 Αυγούστου του 2013. Αναγκαστήκαμε μόνο να αντικαταστήσουμε έναν χορευτή που τραυματίστηκε και τον Απρίλιο του 2014 δώσαμε παραστάσεις σε Παλαιστίνη και Ισραήλ.

• Η Χαμάς δεν νιώθει καλά με τις σύγχρονες μορφές τέχνης και δεν ξεχνάμε τη δολοφονία από φανατικούς μασκοφόρους, στην Τζενίν, του ηθοποιού και θεατρικού σκηνοθέτη Τζουλιάνο Μερ-Χαμίς. Με τη δική σας εμπειρία πώς θα περιγράφατε την καλλιτεχνική ζωή στην Παλαιστίνη; Υπάρχει όντως καταπίεση;

Θα έπρεπε να αναφέρετε σε όλα τα παραπάνω και την Κατοχή, που εμποδίζει τους νέους Παλαιστίνιους να κυκλοφορούν ελεύθεροι και να χτίζουν το μέλλον τους όπως το θέλουν. Και άλλωστε μέχρι σήμερα δεν ξέρουμε ποιοι δολοφόνησαν τον Τζουλιάνο Μερ-Χαμίς. Είναι, όμως, ξεκάθαρο ότι η παλαιστινιακή κοινωνία είναι -όπως και πολλές άλλες- διχασμένη ανάμεσα στη νεοφιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση (το βλέπεις από τα μοδάτα μαγαζιά που σερβίρουν καπουτσίνο στη Ραμάλα) και μια συντηρητική υποτροπή με επίκεντρο την εθνική ταυτότητα. Οι φανατικοί θρησκόληπτοι συνήθως δεν αγαπούν τον χορό και το τραγούδι, πιστεύουν ότι διαφθείρει την ψυχή. Και είναι αλήθεια ότι τα πράγματα είναι περισσότερο άσχημα και ανησυχητικά στα Κατεχόμενα. Αλλά κανένας δεν μπορεί να σταματήσει τους νέους χορευτές. Ψάχνουν και βρίσκουν διεξόδους: στην Παλαιστινιακή Σχολή Τσίρκου στο Μπιρ Ζέιτ, στο Μουσικό Σχολείο του Al Kamandjati, στο «Freedom Theatre» της Τζενίν (σ.σ. δημιούργημα του Μερ-Χαμίς), στο Yes Theatre της Χεβρώνας, στη Sarriyet Ramallah Dance Company. Και πολλοί άλλοι αγωνίζονται καθημερινά για το δικαίωμα στην ελεύθερη έκφραση. Με όλη αυτή την κουβέντα, ότι το Ισραήλ είναι η μόνη δημοκρατία στη Μέση Ανατολή, ξεχνάμε ότι και η Παλαιστίνη δεν τα πάει άσχημα. Οι τελευταίες εκλογές ήταν οι πιο δημοκρατικές που έγιναν ποτέ σε αραβική χώρα. Αυτό που λείπει είναι το ενδιαφέρον, η θέληση της παλαιστινιακής κυβέρνησης να επενδύσει και να στηρίξει την τέχνη. Κάποιοι καλλιτέχνες καταφέρνουν να φύγουν στο εξωτερικό για να να εκπαιδευτούν (στο τσίρκο, στον χορό, στο θέατρο, στη γραφή) και να φέρουν πίσω στην Παλαιστίνη με τον ένα ή τον άλλο τρόπο τις γνώσεις τους. Αλλά να το ξεκαθαρίσουμε: οι καλλιτέχνες δεν διώκονται στην Παλαιστίνη. Απλώς είναι ολομόναχοι. Κάτι που δυσκολεύει αφάνταστα κυρίως τις ζωντανές τέχνες, που εξαρτώνται από το κοινό. Ο κινηματογράφος και τα εικαστικά, αντίθετα, ανθούν γιατί έχουν μικρότερη ανάγκη την ντόπια αγορά και χρηματοδότηση.

• Στην Καλαμάτα θα δούμε το «BADKE», ενώ για άλλη μια φορά Ισραηλινοί και Παλαιστίνιοι πολεμούν και το αίμα στη Γάζα χύνεται ποτάμι. Αισθάνεστε ότι το μήνυμα της παράστασης θα γίνει ακόμα πιο έντονο; Αλήθεια, τι μας λέει το «BADKE»;

Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή δεν σταματάει ποτέ, η προσοχή των ΜΜΕ είναι αυτή που του βάζει ταμπέλες: Γάζα Δεκέμβριος- Ιανουάριος 2008-09, Νοέμβριος του 2012 και τώρα πάλι. Κάθε εβδομάδα Παλαιστίνιοι σκοτώνονται, τραυματίζονται, συλλαμβάνονται. Εμείς με την παράστασή μας λέμε ότι αυτοί οι άνθρωποι θα συνεχίζουν να προχωράνε/χορεύουν σε πείσμα όλων. Το «BADKE» είναι μια γιορτή που συνεχίζεται για πολλά χρόνια, που ξεπερνάει τα όριά της κι ας φτάνει στην εξάντληση. Η παράστασή μας αποθεώνει την παλαιστινιακή αντοχή, αλλά θέτει κι ένα ερώτημα: Μέχρι πότε; Μέχρι πού; Με ποιο σκοπό; Τον χορό μέχρι τελικής πτώσεως;.

*info: Σάββατο και Κυριακή (19 και 20 Ιουλίου), στις 10 μ.μ. στο Αμφιθέατρο Κάστρου.

v.georgakopoulou@efsyn.gr

Την Ημέρα Καριέρας τίμησε με την παρουσία του ο κ. Βασίλειος Κορκίδης, Πρόεδρος του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Πειραιώς και Πρόεδρος της Εθνικής Συνομοσπονδίας Ελληνικού Εμπορίου (Ε.Σ.Ε.Ε.) απευθύνοντας χαιρετισμό στους εκπροσώπους των εταιριών και στους φοιτητές.

Το IST College έχει ως στόχο τη σύνδεση της εκπαίδευσης με την αγορά εργασίας και την ανάπτυξη ενός περιβάλλοντος που στηρίζει, ενθαρρύνει και καλλιεργεί την σύγχρονη επιχειρηματικότητα και την καινοτομία.

Ο στόχος αυτός επιτυγχάνεται μέσω προγραμμάτων σπουδών άμεσα συμβατών με την αγορά εργασίας, μέσω μίας πληθώρας δραστηριοτήτων όπως η οργάνωση σειράς ενεργειών για τους φοιτητές (Ημέρα Καριέρας, διαλέξεις, παρουσιάσεις, εκπαιδευτικές επισκέψεις, διαγωνισμός επιχειρηματικότητας και καινοτομίας Crazy Business Ideas, κλπ.).

Της Ματούλας Κουστένη

Μπορεί να μην είναι το δυσκολότερο μπαλέτο. Ισως ούτε το πιο γοητευτικό. Είναι, όμως, το διασημότερο και πιο παραμυθένιο. Με έναν μεγάλο κλασικό μύθο του χορού αναμετριέται το Μπαλέτο της Εθνικής Λυρικής Σκηνής και ο Ρενάτο Τζανέλα, που υπογράφει τη χορογραφία μιας νέας, ενδιαφέρουσας εκδοχής της «Λίμνης των Κύκνων» σε μουσική του Τσαϊκόφσκι. Κάνει πρεμιέρα το Σάββατο στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. Στη μουσική διεύθυνση θα είναι ο Ηλίας Βουδούρης, ενώ τα κοστούμια υπογράφει η Σήλια Κριθαριώτη (δύο χρόνια μετά το ντεμπούτο της ως ενδυματολόγου στο «Ρωμαίος και Ιουλιέτα»).

Η «Λίμνη των Κύκνων» δίνει στον Ρενάτο Τζανέλα την ευκαιρία να δοκιμάσει σε μεγάλους ρόλους κορίτσια από το νεότερο δυναμικό του μπαλέτου. Ετσι, το κοινό θα έχει την ευκαιρία να απολαύσει δίπλα στις καταξιωμένες χορεύτριες, Αιμιλία Γάσπαρη, Ευρυδίκη Ισαακίδου, Σταυρούλα Καμπουράκη Νατάσσα Σιούτα, Αλίνα Στεργιανού, και τις νεότερες Ελεάνα Ανδρεούδη, Χριστίνα Μακρίδου, Πόπη Σακελλαροπούλου σε πρωταγωνιστικούς ρόλους.

Η «Λίμνη των Κύκνων» είναι το μπαλέτο που διαχρονικά συναρπάζει και συγκινεί όχι μόνο το κοινό, αλλά κυρίως τους χορευτές. Εξακολουθούν να το θεωρούν μια μεγάλη πρόκληση στην καριέρα τους.

«Εχω ξαναχορέψει πρώτους ρόλους τα δέκα χρόνια που ανήκω στο δυναμικό της Λυρικής, ωστόσο η ιστορία αυτή παραμένει το κορυφαίο παραμύθι. Ειδικά για χορευτές όπως εγώ, που προτιμούν το αέρινο από τον ρεαλισμό», παραδέχεται η Χριστίνα Μακρίδου, Λευκός Κύκνος της παράστασης. «Είναι σημείο αναφοράς η “Λίμνη των Κύκνων”, γιατί από τη μια έχεις το πνεύμα που το διατρέχει κι από την άλλη τις δυσκολίες, που προσθέτουν πόντους στον μύθο του».

Λιγότερα χρόνια μετρά στο Μπαλέτο της Λυρικής ο Μαύρος Κύκνος, Ελεάννα Ανδρεούδη. Μόλις 25 ετών, βρέθηκε στην Αθήνα μετά από δύο χρόνια υποτροφίας στο Μόναχο και χόρεψε πρώτο ρόλο στο «Ταξίδι στην αιωνιότητα». «Παρ’ όλο που είμαι ο κακός του έργου, περνάω καταπληκτικά διότι καμιά φορά μέσα από τέτοιους ρόλους ανακαλύπτεις νέα και διαφορετικά στοιχεία του εαυτού σου. Αν με ρωτούσε κανείς πριν από καιρό, θα έλεγα πως προτιμώ τους πιο αβανταδόρικους και ανατρεπτικούς ρόλους. Σήμερα αγαπώ το ίδιο τον λυρισμό και την αισθαντική ατμόσφαιρα. Ισως έχει να κάνει με την ηλικία. Οταν είσαι μικρός αναζητάς τους πιο δυνατούς ρόλους, που θα αναδείξουν την τεχνική σου κατάρτιση. Θέλεις να βουτάς στη φωτιά. Αργότερα, ωριμάζοντας κι αφού έχεις κατακτήσει τη δύναμη και τεχνική, θέλεις να νιώσεις την υποκριτική και το πιο βαθύ συναίσθημα. Γι’ αυτό και η διαφορετική προσέγγιση του Τζανέλα με ιντριγκάρει περισσότερο από την κλασική εκδοχή».

Ακολουθώντας τις καθοδηγητικές γραμμές της χορογραφίας των Μάριους Πετιπά και Λεβ Ιβάνοφ, ο Ρενάτο Τζανέλα ξαναγράφει το «λιμπρέτο», αποδίδοντας μεγαλύτερο βάρος στον Ρόθμπαρτ, τον κακό μάγο της υπόθεσης. Στη νέα αφήγηση, η εκκεντρική κι αυταρχική μητέρα του πρίγκιπα προκαλεί τον γιο της να βγει στον αληθινό κόσμο για να γνωρίσει τη γυναίκα που θα παντρευτεί, αλλά τελικά εκείνος καταλήγει να αντιμετωπίσει τις συνέπειες του «όρκου αγάπης» που έχει δώσει ταυτόχρονα σε δύο γυναίκες.

«Ο Ρενάτο επέλεξε να κρατήσει την κλασική ανάγνωση και χορογραφία από τον Μαύρο Κύκνο και έχει απελευθερώσει κινησιολογικά τον Λευκό. Ο λόγος έχει να κάνει με την εξέλιξη της υπόθεσης και τον τρόπο που θέλησε να υπηρετήσει το ανατρεπτικό τέλος της παράστασης. Στην ιστορία μας, για παράδειγμα, σε αντίθεση με την κλασική εκδοχή ο Λευκός Κύκνος δεν είναι κύκνος από την αρχή, αλλά μεταμορφώνεται στο τέλος, λόγω της προδοσίας που νιώθει από τον αγαπημένο του», λέει η Χριστίνα Μακρίδου.

Τι λέει, όμως, ο ίδιος ο Ρενάτο Τζανέλα για τις «παρεμβάσεις» του; «Κρατώ την ιστορία, το πάθος, τον φόβο και την αγάπη όπως είναι γραμμένα, ενώ συγχρόνως απευθύνομαι στο σύγχρονο κοινό, που μας παρακολουθεί με τόσο ενδιαφέρον εδώ στην Αθήνα. Η “Λίμνη των Κύκνων” είναι κατά τη γνώμη μου ένα σύγχρονο έργο στο οποίο μπορούμε να επανέλθουμε και να το ανακαλύψουμε ξανά και ξανά».

Η χορογραφία του για ακόμα μια φορά κρατά τη νεορομαντική αισθητική και τον σκελετό της πρωτότυπης παρτιτούρας, δίνει έμφαση στα χέρια και στις μεγαλοπρεπείς κινήσεις και παρ’ όλο που αφαιρεί μερικά κομμάτια από τη δραματουργία προσπαθεί να μην «πληγώσει το σενάριο και τη μουσική». «Η Λίμνη είναι το ιδανικό έργο για να εκφραστώ», λέει ο χορογράφος. «Ο έρωτας ενσαρκώνεται με τέτοια αγνότητα που μοιάζει μη πραγματικός. Τόσο εξωπραγματικός που ένα κορίτσι μεταμορφώνεται σε κύκνο. Δεν είναι υπέροχο; Οι δύο ερωτευμένοι μπορούν να αγγίξουν ο ένας τον άλλον στη σκηνή χωρίς να ενοχλήσουν κανέναν. Τα προβλήματα αρχίζουν όταν εκείνη επιθυμεί να γίνει αληθινή γυναίκα. Ο προσωπικός μου τίτλος για το έργο είναι “Λίμνη των Κύκνων. Τρέλα: είσαι αληθινή;”. Ολα είναι ακραία σε αυτό το έργο: η δύναμη της εκπαίδευσης του Δασκάλου, η υπερπροστατευτικότητα της μητέρας και η κοινωνία που περιβάλλει τους ήρωες, η ομορφιά των κύκνων και η σκοτεινή πλευρά της ιστορίας».

*INFO: Αίθουσα «Α. Τριάντη» 15, 16, 18, 19, 21, 22, 23 Μαρτίου, στις 20.00. Ασπρος κύκνος: Eυρυδίκη Ισαακίδου (15, 19, 23/3), Σταυρούλα Καμπουράκη (16, 21/3), Χριστίνα Μακρίδου (18, 22/3). Mαύρος κύκνος: Αιμιλία Γάσπαρη (15, 19, 23/3), Πόπη Σακελλαροπούλου (16, 21/3), Ελεάνα Ανδρεούδη (18, 22/3). Πρίγκιπας: Ντανίλο Ζέκα (15, 19, 23/3), Βαγγέλης Μπίκος (16, 21/3), Ιγκορ Σιάτζκο (18, 22/3) κ.ά.

Β.ΤΖ.

Της Εφης Μαρίνου

Δύο μεγάλα μουσικοχορευτικά έργα θα απολαύσουμε την Κυριακή 15 Σεπτεμβρίου στο Ηρώδειο. Την «Κάρμεν» του Μπιζέ από το συγκρότημα του σπουδαίου χορευτή, χορογράφου και πρώτου καλλιτεχνικού διευθυντή του BNE (Ballet Nacional de Espana) Αντόνιο Γκάντες και το «Μπολερό» του Ραβέλ με τον Ισπανό Σέρτζιο Μπερνάλ, βασικό χορευτή του Ballet Nacional de Espana, κάτοχο του βραβείου του Καλύτερου Νέου Χορευτή παγκοσμίως για το 2012. Μια παράσταση που σκηνοθετεί ο αειθαλής Κάρλος Σάουρα. Ο δημοφιλής Ισπανός σκηνοθέτης παρουσιάζει την «Κάρμεν» συνυπογράφοντας με τον Αντόνιο Γκάντες τη χορογραφία, τους φωτισμούς και την προσαρμογή του σεναρίου τριάντα χρόνια μετά την παγκόσμια πρεμιέρα της στο Παρίσι. Η μεταφορά του έργου ως μουσική, χορευτική και θεατρική παράσταση συνέπεσε με τη στιγμή που ο Σάουρα ολοκλήρωνε την ομώνυμη κινηματογραφική ταινία με πρωταγωνιστή τον Γκάντες, φιλμ που γνώρισε τεράστια επιτυχία. Μια παράσταση πρωτοπόρα για την εποχή της, με ενταγμένο σ' αυτήν το φλαμένκο, παραμελημένο ώς τότε χορό, που έκτοτε κυριάρχησε και εξελίχτηκε.

Ο κορυφαίος χορογράφος Αντόνιο Γκάντες ήταν αυτός που μπόλιασε τον λαϊκό ισπανικό χορό με το φλαμένκο – χόρευε ήδη από δέκα ετών. Δημιούργησε έναν σύγχρονο δυναμικό χορό με γνήσια παραδοσιακά αλλά και πολιτικά χαρακτηριστικά. Οι χορογραφίες του αποτελούσαν καλλιτεχνική απάντηση διαμαρτυρίας στα χρόνια του τυραννικού καθεστώτος του Φράνκο. Πολιτικοποιημένος -οπαδός του Ισπανικού Κομμουνιστικού Κόμματος της Ντολόρες Ιμπαρούρι-, έλεγε για τον χορό του: «Είναι μια προσπάθεια να μη γονατίσω».

Η πρώτη του έμπνευση ήρθε από τον σπουδαίο Ανδαλουσιανό ποιητή Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα. To 1961 εγκατέλειψε το συγκρότημα της Πιλάρ Λόπεζ και πήγε στην Ιταλία όπου εργάστηκε ως χορευτής και χορογράφος στο Θέατρο της Οπερας της Ρώμης, στο Φεστιβάλ του Σπολέτο και στη Σκάλα του Μιλάνου.

Το 1974 έκανε την πρεμιέρα του «Ματωμένου Γάμου» γνωρίζοντας διεθνή αποδοχή και καταξίωση. Αργότερα συνεργάστηκε με τη σπουδαία Αλίσια Αλόνσο και το Εθνικό Μπαλέτο της Κούβας για τρία χρόνια. Το 1978 περιόδευσε στις ΗΠΑ χορεύοντας τον Ιλαρίωνα στη «Ζιζέλ». Το 1981 συνεργάστηκε με τον σκηνοθέτη Κάρλος Σάουρα και κινηματογράφησαν τον «Ματωμένο Γάμο», για να ακολουθήσει η «Κάρμεν» το 1983. To 1994 έκανε πρεμιέρα του έργου «Φουέντε Οβεχούν» στη Γενεύη. Πέθανε το 2004 έχοντας αναγνωριστεί ως μεγάλη διεθνής προσωπικότητα του χορού και της χορογραφίας.

Λίγο πριν πεθάνει ο Γκάντες δημιούργησε το ίδρυμα με το όνομά του και σκοπό τη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς της χώρας του, τη διαφύλαξη του έργου του, καθώς επίσης και την προώθηση του φλαμένκο και του ισπανικού χορού γενικότερα.

Σήμερα το συγκρότημά του, υπό την καλλιτεχνική διεύθυνση της Στέλα Αραούζο, η οποία χόρεψε πολλά χρόνια μαζί του μετά την Κριστίνα Ογιος, έχει πολλά από τα παλαιά μέλη που συνεργάστηκαν με τον Γκάντες αλλά και νέους, ταλαντούχους καλλιτέχνες. Ο ίδιος ο Γκάντες περιέγραφε την ομάδα του, κυρίως, ως ανθρώπινη: «Δεν πρόκειται για χορευτές που εκπροσωπούν ανθρώπους, αλλά για ανθρώπους που χορεύουν. Ανθρωποι χοντροί, λεπτοί, ψηλοί, κοντοί, με μεγάλα στήθη ή χωρίς στήθη. Ο χορός είναι πέραν των βημάτων και της χορογραφίας. Κινείται ανάμεσα σ' αυτά τα δύο».

Κατά τον Γκάντες, η Κάρμεν είναι μια παρεξηγημένη προσωπικότητα. Εκείνος πιστεύει ότι η ηρωίδα δεν υπήρξε ποτέ ούτε σατανική γυναίκα ούτε δολοφόνος των ανδρών, αλλά μια τίμια, ειλικρινής και ελεύθερη γυναίκα. Οταν αγαπούσε το έλεγε και όταν έπαυε να αγαπά το ομολογούσε επίσης ελεύθερα και με θάρρος.

Μετά την «Κάρμεν» έχει σειρά το «Μπολερό» στη σκηνή του Ηρωδείου. Ο βραβευμένος (βραβείο Positano) Σέρτζιο Μπερνάλ θεωρείται ο Νουρέγιεφ του ισπανικού χορού. Βραβευμένος ως ο καλύτερος νέος χορευτής του κόσμου για το 2012, θα δώσει ένα ρεσιτάλ επιδεξιότητας και ισπανικού πάθους συνοδευόμενος από τη μουσική του «Μπολερό» και σε χορογραφία του P. Pozo. Το έργο ήταν γραμμένο για μπαλέτο το 1928, κατόπιν παραγγελίας της Ρωσίδας μπαλαρίνας Ιντα Ρουμπινστάιν, αλλά έγινε γνωστό από τις ορχηστρικές του εκτελέσεις.

e.marinou@efsyn.gr

INFO: Ωδείο Ηρώδου Αττικού: «Κάρμεν» του Ζορζ Μπιζέ και «Μπολερό» του Μορίς Ραβέλ από το Ballet Nacional de Espaηa ANTONIO GADES και τον Σέρτζιο Μπερνάλ. Σκηνοθεσία: Κάρλος Σάουρα. Προπώληση-Αγορά Εισιτηρίων: Καταστήματα Public. Ταμεία: Πανεπιστημίου 39 (Στοά Πεσμαζόγλου). Τηλεφωνική αγορά: 210 7234567. 15 Σεπτεμβρίου, ώρα: 21:00

Της Βένας Γεωργακοπούλου

Η δέκατη ένατη χρονιά για το Διεθνές Φεστιβάλ Καλαμάτας θα είναι και η καλύτερη. Και μόνο που εγκαινιάζεται σήμερα, επιτέλους, το πολυαναμενόμενο Μέγαρο Χορού με μια, μάλιστα, από τις πιο ιστορικές και σημαντικές χορογραφίες, το έργο «Drumming» της σπουδαίας Βελγίδας Αν Τερέζα Ντε Κέερσμακερ, πρέπει να κάνει περήφανη την καλλιτεχνική του διευθύντρια Βίκυ Μαραγκοπούλου.

Το δημιούργημά της, ένα φεστιβάλ χορού σε μια επαρχιακή πόλη χωρίς καμία χορευτική παράδοση, στην αρχή ξένισε. Κατάφερε, όμως, μέσα σε ελάχιστα χρόνια να αλλάξει στον τόπο μας όλες τις εικόνες και αντιλήψεις για μία από τις συναρπαστικές και πρωτοπόρες, συνεχώς εξελισσόμενες σύγχρονες τέχνες. Διαμόρφωσε φανατικό κοινό. Επηρέασε και ανέδειξε Ελληνες χορογράφους. Κι έκανε την πανέμορφη, μεσσηνιακή πρωτεύουσα υπολογίσιμο κρίκο στην ευρωπαϊκή αλυσίδα των φεστιβάλ χορού. Δεν είναι καθόλου, μα καθόλου τυχαίο, ότι τα μεγαλύτερα ονόματα τού σύγχρονου χορού από όλο τον κόσμο, μύθοι κανονικοί, ήρθαν στην Καλαμάτα, πολλοί, μάλιστα, πριν καταφτάσει ο Γιώργος Λούκος και τους ανοίξει και την πόρτα του Φεστιβάλ Αθηνών.

Από σήμερα και μέχρι την Πέμπτη 25 Ιουλίου η Καλαμάτα θα ξαναπλημμυρίσει χορό. Τέσσερις διαφορετικοί χώροι (Κεντρική Αίθουσα και Στούντιο τού Μεγάρου, αμφιθέατρο Κάστρου και Δημοτικό Περιφερειακό Θέατρο) θα φιλοξενήσουν εννέα ξένα και ελληνικά σχήματα. Πλούσιο παράλληλο πρόγραμμα (ακόμα και στην κεντρική πλατεία, αλλά και στο εξωτερικό του Μεγάρου), ένα σεμινάριο και δυο εργαστήρια χορού θα μεταμορφώσουν και την ίδια, την έτσι κι αλλιώς, ζωντανή πόλη, που θα γεμίσει νέους και νέες σπουδαστές χορού.

Φυσικά, απόψε η βραδιά ανήκει και στην Αν Τερέζα Ντε Κέερσμακερ. Οσο κι αν τα τελευταία χρόνια έρχεται με την ομάδα της Rosas στο Φεστιβάλ Αθηνών και στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών, η παράσταση «Drumming» με την οποία ανοίγει το 19ο Διεθνές Φεστιβάλ Χορού Καλαμάτας έχει ιδιαίτερη σημασία. Βασίζεται αποκλειστικά στην ομότιτλη σύνθεση του κορυφαίου Αμερικανού μινιμαλιστή Στιβ Ράιχ, έργο γραμμένο το 1971 για κρουστά διαφόρων ειδών και φωνές, επηρεασμένο από τη μουσική τής Γκάνα. Αυτή η ρυθμική, με μαθηματική σχεδόν δομή μουσική, που σε καλεί έτσι κι αλλιώς αμέσως να χορέψεις, στα χέρια της Κέερσμακερ γέννησε το 1988 μια γεμάτη χαρά, ζωντάνια και χρώματα χορογραφία. Ο ίδιος ο Ράιχ, που άλλωστε έχει εμπνεύσει πολλούς χορογράφους (Λουσίντα Τσάιλντς, Τζερόμ Ρόμπινς, Τουάιλα Θαρπ κ.ά.) θεωρεί τη μουσική του απελευθερωτική, ακριβώς επειδή είναι απρόσωπη. Η Κέερσμακερ με τη χορογραφία της κατάφερε να τής δώσει προσωπικότητα και ατομικότητα.

Επί εξήντα λεπτά δώδεκα χορευτές, αγόρια και κορίτσια, με καθημερινά ρούχα, «πετούν» πάνω σε ένα πορτοκαλί δάπεδο, γίνονται σμήνη, χορεύουν ξέφρενα, με κινήσεις που μοιάζουν απλές. Εως ότου κατασιγάσει η ένταση και ο χορός μετατραπεί σε ένα χαρούμενο τρέξιμο απ’ όλη σχεδόν την ομάδα.

«Το “Drumming” για την ίδια την Κέερσμακερ ήταν η αρχή μιας νέας φάσης τής δουλειάς της. Πάντα είχε μια μανία με τη μουσική του Ράιχ, έχει βασίσει πάνω της άλλες δυο χορογραφίες της. Αλλά, όπως έχει πει, «ήταν πολύ δύσκολο και λεπτό να βρεθεί μια απόσταση από τη μουσική. Γι’ αυτό στην αρχή δουλέψαμε πολύ μέσα στη σιωπή, μέχρις ότου να αποκτήσουν οι κινήσεις την αυτονομία τού χορού και η χορογραφία να ξετυλίγεται ελεύθερη».

Το μεγάλο στοίχημα που έβαλε ήταν πώς θα προκαλούσε συναίσθημα μέσα από μια στιβαρή και απόλυτα οργανωμένη χορογραφία. Το κατόρθωσε δίνοντας ρόλους στους χορευτές της. Ιστορίες και πρόσωπα. Επίσης τούς εμπιστεύτηκε απόλυτα. «Υπάρχει πάντα στο χορό ένα μεγάλο ερώτημα: πώς γίνεται να αποκτά τη δύναμή του χάρη στην ομάδα αλλά και παρά την ομάδα. Πώς γίνεται η ίδια η ομάδα να έχει τον κεντρικό ρόλο χάρη στα άτομα και παρά τα άτομα», έχει πει η Αν Τερέζα Ντε Κέερσμακερ σε παλιότερη συνέντευξή της.

Η Κεντρική Αίθουσα του Μεγάρου διαθέτει 675 θέσεις με τη δυνατότητα αύξησής τους καθώς και 15 ειδικές θέσεις για ΑμεΑ. Η σκηνή της, η μεγαλύτερη, ίσως, στα ελληνικά θέατρα, έχει μαζί με τα παρασκήνια έκταση 1.500 τ.μ. Υπάρχουν εγκαταστάσεις για πιτ ορχήστρας και είναι εξοπλισμένη με όλα τα σύγχρονα οπτικοακουστικά μέσα.

Υπάρχει ακόμα μια μεγάλη αίθουσα δοκιμών (350 τ.μ.), που θα χρησιμοποιείται και για παράλληλες με την κύρια αίθουσα εκδηλώσεις (το λεγόμενο Στούντιο) που θα φιλοξενήσει τις παραστάσεις του Ρασίντ Ουραμντάν, της Ιριδας Καραγιάν και του Γιάννη Μανταφούνη. Τέλος το κτίριο, που βρίσκεται στη καρδιά της πόλης, διαθέτει αποδυτήρια -ατομικά και ομαδικά- βιβλιοθήκη, κυλικείο, φουαγιέ και χώρους διοίκησης.

Το θέμα είναι το Μέγαρο Χορού Καλαμάτας να καταφέρει να διατηρήσει όλο τον χρόνο ένα υψηλού επιπέδου καλλιτεχνικό προφίλ, φιλοξενώντας όπερα, συναυλίες, θεατρικές παραστάσεις, συνέδρια κ.λπ. Εδώ θα φανεί η τόλμη και η φαντασία της τοπικής αρχής και, φυσικά ,εξυπακούεται με τον κύριο λόγο να ανήκει στη Βίκυ Μαραγκοπούλου με την πείρα και τις διεθνείς σχέσεις της.

ΥΓ. Δεν θα ’πρεπε ο υπουργός Πολιτισμού Πάνος Παναγιωτόπουλος να βρεθεί απόψε στην Καλαμάτα για την έναρξη του φεστιβάλ και τα εγκαίνια του Μεγάρου Χορού; Εχει, άλλωστε, αποδείξει ότι είναι πολύ κινητικός. Μέχρι και τις «Βάκχες» με τον Ρουβά κατάφερε να συνδυάσει με άλλες υποχρεώσεις του στη Σαλαμίνα.

v.georgakopoulou@efsyn.gr

………………………………………………………………………………….

INFO: πληροφορίες στα τηλέφωνα 27210-83086, 90886, www.kalamatadancefestival.gr