Η ζωή μου ήταν πολύ δύσκολη όταν ήρθα στην Ελλάδα το 2007. Δεν ήξερα ελληνικά και δεν είχα χαρτιά. Δούλευα σε μια μάντρα. Μια μέρα έκοψα το δάχτυλό μου στον τροχό.

Ο φίλος μου, που δούλευε μαζί μου, με πήγε στο νοσοκομείο. Μου έβαλαν γάζες, μου έδωσαν φάρμακα και μου είπαν να μην ξαναπάω για να το κοιτάξουν διότι δεν είχα χαρτιά και θα έπρεπε να πληρώσω. Από τότε δεν πάω στο νοσοκομείο, και ας έχω τώρα χαρτιά. Παίρνω φάρμακα από το φαρμακείο και περιμένω να γίνω καλά.

Εχω ροζ κάρτα αλλά δεν μπορώ να δουλέψω γιατί δεν μου βγάζουν άδεια εργασίας. Προηγούνται οι Ελληνες και οι Ευρωπαίοι πολίτες να βρουν δουλειά και μετά όλοι οι άλλοι. Δουλεύω περιστασιακά όπου με χρειαστούν. Από την άλλη, δεν μπορούν να με διώξουν διότι είμαι νόμιμος.

Κατάγομαι από το Κασμίρ. Παράτησα το σχολείο πολύ νωρίς, στα 17 μου, και έφυγα. Ο πατέρας μου είναι άρρωστος και έχω δύο ανήλικα αδέρφια. Πήρα δάνειο από την τράπεζα, έστειλε κάποια λεφτά και ο θείος μου που δούλευε εδώ, και ήρθα.

Το 2012 με χτύπησαν στην Πετρούπολη. Περίμενα στη στάση του λεωφορείου μαζί με έναν φίλο μου και μας επιτέθηκαν. Δεν απευθύνθηκα σε κανέναν διότι φοβάμαι. Πήγαμε σπίτι και φρόντισε ο ένας τον άλλο και περιμέναμε να επουλωθούν τα τραύματα.

Φοβάμαι. Δεν ξέρω τη γλώσσα καλά και δεν έχω κανέναν δικό μου -μόνο έναν φίλο που μένουμε μαζί. Δεν το σκέφτομαι να φύγω, διότι χρειάζονται πολλά λεφτά. Στο Κασμίρ άλλωστε έχω πολύ μεγαλύτερα προβλήματα. Γι’ αυτό πρέπει να το παλέψω εδώ, εφόσον έχω την κάρτα. Το μόνο που θέλω είναι να εργαστώ.

Αλί (Πακιστάν)

Εμείς οι Αφρικανοί είμαστε συνηθισμένοι στις δυσκολίες, αυτό όμως δεν σημαίνει πως πρέπει να περνάμε συνέχεια δύσκολα. Και τα πράγματα στην Ελλάδα είναι αρκετά δύσκολα. Θα μου άρεσε να δοκιμάσω την τύχη μου αλλού. Θα ήθελα να πάω στην Αγγλία, αλλά δεν έχω αρκετά χρήματα. Δουλεύω μικροπωλητής, το ποσοστό μου από τις πωλήσεις είναι 50 λεπτά του ευρώ ανά σιντί, οπότε είναι πολύ δύσκολο. Πρέπει να πληρώσω το ενοίκιο και το φαγητό, δεν περισσεύουν, κι ας μένω μαζί με φίλους.

Δουλειά δεν μπόρεσα ακόμα να βρω, όπου ρωτάω μου λένε πως δεν υπάρχει τίποτα για μένα, άλλοι επειδή έχουν βρει κάποιον και άλλοι, επειδή με βλέπουν μαύρο. Το σχολείο το άφησα μικρός, διότι οι γονείς μου δεν μπορούσαν να πληρώσουν για τη μόρφωσή μου. Προς το παρόν είμαι μόνος, έχω όμως κι εγώ όνειρα και θέλω να γυρίσω πίσω κάποια μέρα και να κάνω οικογένεια.

Στην Ελλάδα δεν έχουμε ελευθερία. Οπου και να πάμε, μας συμπεριφέρονται λες και είμαστε ζώα. Μας αποκαλούν με πολύ προσβλητικά ονόματα και μας κάνουν να αισθανόμαστε δούλοι. Πρέπει να είμαι συνέχεια σε εγρήγορση μη μου συμβεί κάτι και να είμαι ήρεμος, για να μπορέσω να αντιμετωπίσω τέτοιες καταστάσεις. Μόνο στα Εξάρχεια νιώθω ασφάλεια. Τουλάχιστον στην πλατεία μπορώ να πω καμιά κουβέντα με κανέναν άνθρωπο και να μην αισθάνομαι άσχημα.

Σαρίφ (Νιγηρία)

Ηταν απόγευμα, περπατούσα μόνος από την πλατεία Αττικής προς την πλατεία Βικτωρίας. Με σταμάτησε ένα περιπολικό και μου έκαναν νόημα οι αστυνομικοί να πλησιάσω. Προφανώς είδαν ότι έχω σκούρο δέρμα και είπαν να με ελέγξουν. Ζήτησαν τα χαρτιά μου. Τους έδωσα το δελτίο αιτούντος άσυλο, την περίφημη ροζ κάρτα, και τους εξήγησα ότι πηγαίνω σπίτι μου.

Απαίτησαν, με άσχημο τρόπο, να πάω μαζί τους στο Τμήμα. Μου πέρασαν χειροπέδες και με έβαλαν στο πίσω κάθισμα του περιπολικού με το κεφάλι ανάμεσα στα πόδια. Ο ένας τους έπιανε τα χέρια μου πίσω από την πλάτη και τα τράβαγε προς τα πάνω, έτσι που το κεφάλι μου να πιέζεται όσο πάει προς τα πόδια. Φώναζα ότι πονούσα, δεν έδινε σημασία.

Φτάσαμε στο Τμήμα. Με πήγαν σε ένα δωμάτιο κι έδωσαν τα χαρτιά μου σε άλλο αστυνομικό να πάει να τα ελέγξει. Ηρθαν τρεις στο δωμάτιο και μου ζήτησαν να γδυθώ τελείως. Εβγαλα τα ρούχα μου, μου ζήτησαν να γυρίσω, να σκύψω και να βήξω, για να ελέγξουν αν κρύβω κάτι παράνομο. Ελεγξαν και τα γεννητικά μου όργανα.

Δεν ήταν η πρώτη φορά που μου κάνουν σωματικό έλεγχο, ήξερα τη διαδικασία και δεν αντιστάθηκα. Ηξερα ότι θα χρειαστεί να περιμένω αρκετές ώρες σε ένα κελί μέχρι να με αφήσουν να φύγω.

Κάποια στιγμή, καθώς έψαχνε κάποιος απ’ αυτούς τα ρούχα μου, έπαθε σοκ. Είχε δει ένα χαρτί που έγραφε ότι είμαι οροθετικός. Ηταν μια βεβαίωση που μου είχαν δώσει από το νοσοκομείο. Φώναξε τους άλλους: «Ρε σεις, αυτός έχει AIDS». Eτρεξαν οι άλλοι, είδαν το χαρτί και άρχισαν να με βρίζουν γιατί δεν τους το είχα πει όταν με συνέλαβαν. Μιλούσαν μεταξύ τους, ήταν πολύ ανήσυχοι.

Με είχαν ακουμπήσει και φοβούνταν ότι είχαν κολλήσει. Ετρεξαν να πλύνουν τα χέρια τους, ένας έλεγε «με χλωρίνη», ο άλλος έλεγε «όχι, με σαπούνι».

Λίγα λεπτά αργότερα ξαναμπήκαν μαζί με έναν που φαινόταν ότι είναι ο διοικητής. Αρχισε να με βρίζει κι αυτός και να φωνάζει ότι προσπάθησα να τους κολλήσω. Φώναζε ότι πρέπει να γυρίσω στη χώρα μου διότι εδώ είμαι απειλή γι’ αυτόν και για την οικογένειά του, ότι μπορεί να τους κολλήσω.

Εβαλα τα κλάματα. Μέσα μου σκεφτόμουν: «Δεν κολλάς έτσι, ηλίθιε». Ευτυχώς, φοβήθηκαν τόσο πολύ που δεν χρειάστηκε να μείνω άλλο εκεί. Με πέταξε ο ίδιος έξω από το Τμήμα φορώντας γάντια και πέταξε δίπλα και τα ρούχα μου.

Α. (Ιράν)

Ηταν εφτά το πρωί και πήγαινα στη δουλειά μου. Εκεί που περπατούσα, είδα ένα περιπολικό σταθμευμένο. Πέρασα τον δρόμο και άκουσα κάποιον να φωνάζει: «Πακιστάν! Ε, Πακιστάν!». Κατάλαβα ότι με φώναζε ο αστυνομικός από το περιπολικό. Θύμωσα με τον χλευασμό και συνέχισα, χωρίς να δώσω σημασία.

Αυτός συνέχιζε να φωνάζει. Κάποια στιγμή ένιωσα έντονη πίεση στο μπράτσο κι ένα σπρώξιμο από πίσω. Είχε βγει αυτός από το περιπολικό και είχε τρέξει προς το μέρος μου. «Γιατί δεν απαντάς;», μου ζήτησε τον λόγο θυμωμένος. «Αφού δεν με φωνάξατε», έκανα τον ανήξερο. «Σε φωνάζω τόση ώρα!», απάντησε. «Εμένα προσωπικά; Εγώ δεν άκουσα τίποτα, άκουσα μόνο ένα “Πακιστάν”». Αναγνώρισε ότι έκανε λάθος που με φώναζε με αυτό τον τρόπο και προσπάθησε ν’ αλλάξει συζήτηση. «Δώσε μου τα χαρτιά σου!», είπε. Τα είδε, ήταν όλα εντάξει, είχα την άδεια παραμονής και το διαβατήριο. «Κατάσχονται!», μου είπε.

«Γιατί κατάσχονται; Αφού είναι εντάξει», ρώτησα. Επέμεινε: «Κατάσχονται! Κατάσχονται!». Τον παρακάλεσα να μη μου πάρει τα χαρτιά, δεν άκουγε με τίποτα. Πλησίασε ο συνάδελφός του που ήταν μαζί στο περιπολικό. «Τι έγινε;» τον ρώτησε. «Για δες, ρε, είναι εντάξει αυτά τα χαρτιά;». Τα είδε ο άλλος και άρχισαν να συζητούν μεταξύ τους… «Ναι, ναι, μια χαρά είναι». «Να του τα πάρουμε;». «Οχι, ρε, δώσε τα χαρτιά στο παιδί». «Οχι! Οχι! Κατάσχονται! Αυτό είναι δικό μου θέμα…».

Μπήκα κι εγώ στη συζήτηση. «Γιατί να μου πάρετε τα χαρτιά; Αν θέλετε, πάμε στο τμήμα. Δεν φεύγετε μ’ αυτά». Επέμενε… Δεν ήθελε με τίποτα να μου τα δώσει. Προσπαθούσε και ο συνάδελφός του να τον ηρεμήσει και να του αλλάξει γνώμη. Στο τέλος τα κατάφερε. «Πάρε τα χαρτιά σου κι εξαφανίσου!» μου είπε. Πιστεύω πως, αν δεν ήταν αυτός, θα είχα μεγάλο πρόβλημα. Συνέχισα τον δρόμο προς τη δουλειά μου.

Τ. (Σουδάν)

Γεννήθηκα στο Ερεβάν, πρωτεύουσα της Αρμενίας. Τελείωσα το Πολυτεχνείο και δούλευα ως δημόσια υπάλληλος στο υπουργείο Εμπορίου της Αρμενίας. Οταν άλλαξε η κυβέρνηση, έχασα τη δουλειά μου. Η ξαδέλφη μου είπε ότι θα με βοηθούσε, αν ερχόμουν στην Ελλάδα, και μέσα σε πέντε λεπτά πήρα την απόφαση. Το 2003 ήρθα εδώ.

Στην αρχή ήταν δύσκολα τα πράγματα. Σιγά σιγά έμαθα τη γλώσσα και κατάφερα να μπω στην ελληνική πραγματικότητα. Βρήκα διάφορες δουλειές. Αρχικά εργάστηκα με ημιαπασχόληση σε τυπογραφείο, στις βιβλιοδεσίες, μετά ως καθαρίστρια, ως μπέιμπι-σίτερ, καθώς και σε σουπερμάρκετ. Εφτασα κάποια στιγμή να πηγαίνω σε δύο και τρεις δουλειές την ημέρα.

Εψαξα να δω αν θα μπορούσα να αναγνωρίσω το πτυχίο μου, αλλά δεν τα κατάφερα, γιατί έπρεπε να δώσω εξετάσεις και δεν μου περίσσευε καθόλου χρόνος με τις δουλειές. Συμβιβάστηκα, λοιπόν, και τώρα δουλεύω πωλήτρια σε ένα πολυκατάστημα. Η καθημερινότητά μου είναι απλή. Πηγαίνω στην αρμένικη λέσχη και βοηθάω στις διάφορες εκδηλώσεις, καθώς και στη διανομή μιας εφημερίδας και ενός περιοδικού για Αρμένιους. Επειδή δουλεύω πολλές ώρες, δυστυχώς δεν μου μένει χρόνος να κάνω πολλά πράγματα και έτσι μένω μέσα στο σπίτι.

Δεν το μετάνιωσα που ήρθα στην Ελλάδα. Εμαθα πολλά και γνώρισα καλούς ανθρώπους εδώ. Σαν μετανάστρια όμως με πιάνει μελαγχολία, επειδή είμαι μακριά από το σπίτι μου. Μου λείπει, αλλά δεν ξέρω αν θέλω να γυρίσω πίσω. Μιλάω με τη μητέρα μου αρκετά συχνά. Προσπαθώ να μαθαίνω νέα από την Αρμενία και κρατάω τις παραδόσεις μου, γιατί αυτή είναι η βάση μου. Αυτές είναι οι ρίζες μου. Οταν μιλάω με τους Ελληνες φίλους μου που θέλουν να φύγουν στο εξωτερικό, τους λέω να μην το κάνουν, αλλά να μείνουν και να προσπαθήσουν εδώ, στη χώρα τους.

Εχω σκεφτεί αρκετές φορές να γυρίσω πίσω αν βρω μια καλή δουλειά, αλλά και πάλι δεν είμαι απόλυτα σίγουρη γι’ αυτό. Δεν θέλω να περιορίζω τον εαυτό μου με τέτοιες σκέψεις ή τέτοιου είδους δεσμευτικές αποφάσεις. Νιώθω πολίτις του κόσμου. Το σπίτι μου θα είναι πάντα εκεί και θα με περιμένει.

Αναΐ, ΑΡΜΕΝΙΑ

«Η Ελλάδα τώρα μου θυμίζει τη Βουλγαρία που άφησα πριν από 15 χρόνια»

Διάλεξα την Ελλάδα γιατί ήταν κοντά στη χώρα μου. Είχα και μια φίλη που δούλευε εδώ και έτσι με βοήθησε να βρω δουλειά και να μπορέσω να βοηθήσω την οικογένειά μου. Κατάγομαι από ένα χωριό στη νότια Βουλγαρία. Εκεί λένε πως το είχε φτιάξει μια οικογένεια Ελλήνων που, πριν από πολλά χρόνια, μάλλον λόγω κάποιου πολέμου, εγκαταστάθηκε εκεί και έκανε παιδιά.

Για να μη φύγουν τα παιδιά, οι συγγενείς παντρεύονταν μεταξύ τους. Ετσι, στο χωριό είμαστε όλοι δεύτερα ή τρίτα ξαδέλφια. Επίσης, στο σχολείο μαθαίναμε ελληνική μυθολογία. Ολα αυτά, πέρα από τις δυσκολίες που με ανάγκασαν να φύγω, με δελέαζαν να επισκεφτώ κάποια μέρα την Ελλάδα.

Ηρθα το ’99. Στη χώρα μου τότε, από την πτώση του κομμουνισμού και μετά, ήταν μια περίοδος μετάβασης προς τον καπιταλισμό. Επικρατούσε χάος, τίποτα δεν ήταν οργανωμένο. Υπήρχε ανεργία, όλα τα εργοστάσια έκλεισαν κι εγώ βρέθηκα άνεργη. Αργότερα άνοιγαν και έκλειναν εταιρείες και τράπεζες, ο κόσμος έχασε πολλά λεφτά. Εγώ σκεφτόμουν να πάω σε ένα πιο οργανωμένο κράτος, να μαζέψω λεφτά και να γυρίσω πίσω. Είχα αφήσει τα παιδιά μου και τον άντρα μου.

Στην αρχή το δύσκολο ήταν η γλώσσα. Αλλά νομίζω ότι ήμουν τυχερή, διότι, από τότε που βρήκα δουλειά, δεν έμεινα άνεργη. Εστελνα λεφτά πίσω. Αυτό βέβαια με έκανε να μην μπορέσω να μαζέψω τα αναγκαία χρήματα ώστε να μπορέσω να γυρίσω και να κάνω κάτι, μια μικρή επιχείρηση ίσως. Ετσι αποφάσισα να μείνω εδώ και έφερα την οικογένειά μου.

Δουλεύω δέκα χρόνια σε μια εταιρεία. Είτε είμαι τυχερή είτε τα καταφέρνω να μη δημιουργώ προβλήματα. Αλλά δεν αντιμετώπισα κάποιο πρόβλημα, ούτε κοινωνικά ούτε και στη δουλειά μου. Εκμετάλλευση υπάρχει, αλλά αυτό συμβαίνει γενικά. Πάντα οι εργοδότες εκμεταλλεύονται τους εργαζόμενους. Βέβαια, τα τελευταία χρόνια τα πράγματα πάνε δυστυχώς προς το χειρότερο. Δεν είναι η ίδια χώρα που γνώρισα. Τώρα μάλλον μου θυμίζει τη χώρα που άφησα πριν από 15 χρόνια.

Συνεχίζω να μένω εδώ και να δουλεύω. Μου αρέσει πολύ, δεν έχω σκοπό να φύγω ακόμα. Ισως όταν κάποια στιγμή βγω στη σύνταξη… Προς το παρόν, απλά θέλω να ζήσω όμορφα. Τα παιδιά μου έχουν μεγαλώσει. Θέλω πλέον να βγαίνω, να πηγαίνω στον κινηματογράφο, να χαμογελάω. Μου αρέσει η φύση της Ελλάδας, η θάλασσα, ο καιρός. Ολα αυτά με κάνουν να μην είμαι δυστυχισμένη.

Ντ., ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ