Του Τάσου Σαραντή

Τα αεροδρόμια σε όλο τον κόσμο διεξάγουν έναν πόλεμο εναντίον των πουλιών, προκειμένου να αποτρέψουν τις προσκρούσεις τους σε αεροπλάνα, παρ’όλο που στην πραγματικότητα οι συγκρούσεις αυτές δεν είναι συχνές και, ενώ εξοντώνονται γι’ αυτό τον λόγο δεκάδες χιλιάδες πουλιά, ο αριθμός αυτών των συγκρούσεων δεν έχει μειωθεί.

Τα αεροπλάνα μοιράζονται τον εναέριο χώρο με τα πουλιά, με αποτέλεσμα οι προσκρούσεις των πτηνών να καθίστανται αναπόφευκτες. Στις 15 Ιανουαρίου 2009 χήνες του Καναδά αναρροφήθηκαν από δύο κινητήρες ενός Airbus 320 της US Airways, λίγο μετά την απογείωση από το αεροδρόμιο La Guardia της Νέας Υόρκης. Η ταχύτητα του αεροσκάφους μεγέθυνε τη δύναμη των επιπτώσεων της σύγκρουσης και οι δύο κινητήρες έχασαν την ισχύ τους. Η καταστροφή αποφεύχθηκε χάρη στον πιλότο, που έσωσε τις ζωές όλων των επιβατών του αεροσκάφους, προσθαλασσώνοντας το αεροπλάνο στον ποταμό Χάντσον.

Οι συγκρούσεις με τα αεροσκάφη είναι σχεδόν πάντα θανατηφόρες για τα πουλιά. Οταν παρασύρονται από τους κινητήρες, συνθλίβονται τόσο που για να εντοπιστεί το είδος τους πρέπει να γίνει ανάλυση της αλληλουχίας του DNA των λειψάνων τους. Οταν τα πουλιά συγκρούονται με τη μύτη, τα φτερά και την άτρακτο του αεροπλάνου, αφήνουν το αίμα τους πάνω σε βαθουλώματα, ενώ μπορούν να συνθλιβούν και πάνω στο παρμπρίζ μικρών αεροσκαφών, ραντίζοντας τους πιλότους με αίμα.

Λίγο μετά το περιστατικό στον ποταμό Χάντσον, τρία κύρια αεροδρόμια της Νέας Υόρκης –το JFK, το La Guardia και το Newark- ξεκίνησαν τη σφαγή των χηνών του Καναδά, γεγονός που διέφυγε την προσοχή του κοινού μέχρι τον Ιούνιο του 2010, όταν συλλέχθηκαν περισσότερα από 400 πουλιά στο Prospect Park και μεταφέρθηκαν σε ένα κοντινό κτίριο, όπου τα εξόντωσαν με διοξείδιο του άνθρακα. Οι ακτιβιστές επισήμαναν τη ματαιότητα της θανάτωσής τους, αφού τα τεστ DNA αποκάλυψαν ότι οι χήνες που προκάλεσαν την προσθαλάσσωση του αεροσκάφους δεν ήταν ντόπιες, αλλά ένα μεταναστευτικό είδος που είχε πετάξει νότια από τον βόρειο Καναδά. Ωστόσο, μέχρι το φθινόπωρο του 2013 «εξαφανίστηκαν» όλες από τα δημοτικά ακίνητα εντός 160 τετραγωνικών χιλιομέτρων.

Στις 6 Ιουνίου 2010, μια σύγκρουση με χήνες έπληξε ένα Boeing 737, που αναχωρούσε από το αεροδρόμιο Schiphol, με αποτέλεσμα να χάσει ισχύ ο αριστερός κινητήρας του και να πιάσει φωτιά, αλλά ο πιλότος κατάφερε να το προσγειώσει με ασφάλεια. Και επειδή οι χήνες προσελκύονταν από γεωργικές εκτάσεις γύρω από το αεροδρόμιο, δηλητηριάστηκαν 5.000 με αέρια μέσα στο 2012. Το 2013, η ακτίνα στην οποία οι χήνες θεωρούνταν κίνδυνος για τα αεροσκάφη επεκτάθηκε, καλύπτοντας 20 χιλιόμετραν γύρω από το αεροδρόμιο και επιπλέον 10.000 δηλητηριάστηκαν με αέρια μεταξύ Ιανουαρίου και Ιουλίου.

Η σφαγή των πτηνών εντάθηκε στη Νέα Υόρκη τον Δεκέμβριο του 2013, όταν προστέθηκαν στη λίστα των «επικηρυγμένων» πουλιών στο αεροδρόμιο JFK οι χιονογλαύκες κουκουβάγιες, κάτι που τερματίστηκε με τη συγκέντρωση 63.000 υπογραφών. Επιμένοντας, οι αρχές του αεροδρομίου ανακοίνωσαν τον Ιανουάριο τα σχέδιά τους για την εξάλειψη του συνόλου του πληθυσμού των 2.200 άγριων βουβόκυκνων, ένα σχέδιο που επίσης αποτράπηκε έπειτα από την αντίδραση 50.000 ανθρώπων. Ωστόσο, τον Μάιο του 2014 τα αρχεία έδειξαν ότι, κατά τη διάρκεια μιας πενταετίας, οι ελεγκτές της άγριας ζωής του αεροδρομίου είχαν πυροβολήσει 26.000 πουλιά. Περισσότερα από 1.600 από αυτά ήταν από 18 προστατευόμενα είδη που τα αεροδρόμια δεν έχουν την άδεια να σκοτώνουν.

Προς τα νότια, στο Νιου Τζέρσι, η εικόνα είναι παρόμοια, καθώς 6.000 ζώα, κυρίως πουλιά, έχουν σκοτωθεί στο όνομα της ασφάλειας των αερομεταφορών. Και εδώ επίσης, ο αριθμός των συγκρούσεων με τα αεροσκάφη δεν έχει μειωθεί. Στη δυτική ακτή, σε πέντε αεροδρόμια στην περιοχή του Σαν Φρανσίσκο Μπέι πυροβολήθηκαν 3.000 πουλιά σε μια περίοδο δύο ετών, μέχρι τον Μάιο του 2013, συμπεριλαμβανομένων 57 γερακιών με κόκκινη ουρά. Στο αεροδρόμιο Worcester της Μασαχουσέτης πυροβολούνται μικρά πουλιά, συμπεριλαμβανομένων χελιδονιών και κορυδαλλών, αλλά και 2.000 ψαρονιών ετησίως.

Μεταξύ 1990 και 2012 οι έρευνες για προσκρούσεις πτηνών σε όλες τις ΗΠΑ ταυτοποίησαν τα απομεινάρια από 482 είδη. Εντούτοις, ο αριθμός των προσκρούσεων των πτηνών συνέχισε να αυξάνεται, με τους εμπειρογνώμονες να υποστηρίζουν ότι η σφαγή είναι αναποτελεσματική, καθώς δημιουργούνται κενοί οικότοποι, που γρήγορα κατοικούνται από άλλα πτηνά. Ομως, στον απόηχο του περιστατικού στον ποταμό Χάντσον σε ολόκληρο τον κόσμο υιοθετείται η ίδια σκληρή γραμμή για τα πουλιά.

Ζημιές από συγκρούσεις με πουλιά

Η εντατικοποίηση της σφαγής τους υποδεικνύει ότι οι προσκρούσεις των πτηνών αποτελούν σημαντική αιτία σοβαρών αεροπορικών ατυχημάτων. Στην πραγματικότητα, η συντριπτική πλειονότητα των πληγέντων αεροπλάνων προσγειώνονται με ασφάλεια και ενώ περίπου 5.000 προσκρούσεις με πουλιά συμβαίνουν κάθε χρόνο. Επιπλέον, μόνο ένα μικρό ποσοστό των προσκρούσεων οδηγεί σε θανάτους. Από το 1988, οι προσκρούσεις με πουλιά, αλλά και ζώα που περιφέρονται σε διαδρόμους, έχουν καταστρέψει περίπου 229 αεροπλάνα σε όλο τον κόσμο. Περισσότεροι από 250 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, αλλά αυτό είναι ένα μικρό ποσοστό των θανάτων που προκαλούνται από αεροπορικά ατυχήματα. Το 2013 και μόνο υπήρξαν 265 θάνατοι σε αεροπορικά δυστυχήματα, και αυτό ήταν το ασφαλέστερο έτος στα αρχεία αφού, κατά την τελευταία δεκαετία, ο ετήσιος μέσος όρος ήταν 720 θάνατοι.

Ξεκίνησαν πριν από δύο εβδομάδες οι επίσημες διαπραγματεύσεις που αφορούν το ολοένα και πιο σημαντικό παγκόσμιο εμπόριο των αποκαλούμενων «περιβαλλοντικών αγαθών», δηλαδή των προϊόντων και των τεχνολογιών που θεωρούνται ευεργετικά για το περιβάλλον, καθώς και για την καταπολέμηση της αλλαγής του κλίματος. Ουσιαστικά, πρόκειται για μια προσπάθεια για την απελευθέρωση της συγκεκριμένης αγοράς που βρίσκεται σε εξέλιξη εδώ και χρόνια. Εντούτοις, ανεξαρτήτως της κατάληξης των νέων συνομιλιών, το μεγάλο κενό που παραμένει σε αυτές τις συνομιλίες είναι ο ορισμός αυτών που αποκαλούνται «πράσινα αγαθά».

Στις νέες συνομιλίες συμμετέχουν 13 χώρες, που αντιπροσωπεύουν σχεδόν το 90% του τρέχοντος εμπορίου πράσινων προϊόντων, όπως είναι οι ηλιακοί συλλέκτες, οι ανεμογεννήτριες και τα φίλτρα επεξεργασίας λυμάτων. Ωστόσο, εξακολουθεί να υπάρχει σημαντική σύγχυση γύρω από την πραγματική προοπτική -ή ακόμα και τον ευρύτερο στόχο- των συνομιλιών, σε ό,τι αφορά την επιχειρούμενη εμπορική συμφωνία για τα περιβαλλοντικά αγαθά. Οι περιβαλλοντικές ομάδες εκφράζουν έντονο σκεπτικισμό για την όλη διαδικασία, που διαδραματίζεται στο πλαίσιο του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ).

«Από την πλευρά μας, νομίζουμε ότι η αύξηση του εμπορίου και της χρήσης των επωφελών για το περιβάλλον προϊόντων είναι εξαιρετικά σημαντική. Αλλά έχουμε πολύ σοβαρές ανησυχίες σχετικά με την προσέγγιση που γίνεται από τον ΠΟΕ», λέει η Ιλάνα Σόλομον, διευθύντρια του Προγράμματος Εμπορίου στη Sierra Club, μια από τις μεγαλύτερες περιβαλλοντικές οργανώσεις στις ΗΠΑ. «Αυτή η προσέγγιση αφορά την κατάργηση των δασμών σε έναν κατάλογο προϊόντων που υποτίθεται ότι είναι επωφελή για το περιβάλλον. Ομως, δεν υπάρχει ορισμός τού τι είναι στην πραγματικότητα “περιβαλλοντικά καλό” και πολλά από τα προϊόντα που εξετάζονται είναι στην πραγματικότητα επιβλαβή για το περιβάλλον».

Οι διαπραγματεύσεις του ΠΟΕ διεξάγονται μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών, της Ευρωπαϊκής Ενωσης, της Κίνας, της Αυστραλίας, της Ιαπωνίας και άλλων χωρών. Από τις φτωχές χώρες, μόνο η Κόστα Ρίκα συμμετέχει στις συνομιλίες. Οι εκπρόσωποί τους ξεκίνησαν με μια λίστα 54 κατηγοριών προϊόντων, που συμφωνήθηκε το 2012 στο Φόρουμ Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας – Ειρηνικού (APEC). Οι χώρες του APEC εργάζονται σήμερα για να μειώσουν τους δασμούς για τα προϊόντα αυτά σε λιγότερο από 5% από το 2015. Ωστόσο, η λίστα περιλαμβάνει πολλά προϊόντα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν με τρόπους οι οποίοι θα μπορούσαν να είναι περιβαλλοντικά θετικοί είτε αρνητικοί. Σε αυτά περιλαμβάνονται, για παράδειγμα, αποτεφρωτήρες αποβλήτων, συσκευές φυγοκέντρησης, αεριοστρόβιλοι, συμπιεστές λάσπης και μια ποικιλία τεχνικών μηχανημάτων.

Σημειώνεται ότι η αλλαγή του κλίματος δεν περιλαμβάνεται στην αρμοδιότητα του ΠΟΕ. Ωστόσο, από τα μέσα της δεκαετίας του 1990 ο πολυμερής οργανισμός αναφέρει ότι έχει εργαστεί για να δημιουργήσει «μια σαφή σχέση μεταξύ της αειφόρου ανάπτυξης και της πειθαρχημένης απελευθέρωσης του εμπορίου, προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι το άνοιγμα της αγοράς συμβαδίζει με περιβαλλοντικούς και κοινωνικούς στόχους».

Οι νέες συνομιλίες για την κατάργηση των δασμών στα «πράσινα αγαθά» διεξάγονται εν μέρει έπειτα από μια ώθηση που έδωσε πέρσι ο πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα που, εστιάζοντας στο κλίμα, ανακοίνωσε ότι αξιωματούχοι των ΗΠΑ θα συμμετάσχουν στις διαπραγματεύσεις, προκειμένου «να βοηθήσουν περισσότερα κράτη να παραλείψουν τη βρόμικη φάση της ανάπτυξης του παρελθόντος και να ενταχθούν σε μια παγκόσμια οικονομία με χαμηλές εκπομπές άνθρακα». Φυσικά, το ενδιαφέρον της κυβέρνησης των ΗΠΑ απορρέει από την ενίσχυση των εξαγωγών των ΗΠΑ και των πολιτικών πιέσεων που έχουν αυξηθεί σε ολόκληρο τον κόσμο γύρω από την κλιματική αλλαγή. Σύμφωνα με επίσημες εκτιμήσεις, η αξία αυτής της αγοράς διπλασιάστηκε μεταξύ του 2011 και του 2007 και διαμορφώθηκε σε περίπου ένα τρισεκατομμύριο δολάρια πέρυσι. Το μερίδιο των ΗΠΑ έχει αυξηθεί κατά 8% ετησίως από το 2009 και ανήλθε σε περίπου 106 δισ. δολάρια το περασμένο έτος.

Οπως ήταν αναμενόμενο, επιχειρηματικά συμφέροντα στις Ηνωμένες Πολιτείες και τις βιομηχανικές χώρες σε ολόκληρο τον κόσμο εκδηλώνουν σημαντικό ενδιαφέρον για τις νέες συνομιλίες. Σχεδόν 50 μεγάλες επιχειρηματικές ομάδες και επαγγελματικές ενώσεις ζήτησαν από τους διαπραγματευτές του ΠΟΕ να «υποστηρίξουν σθεναρά» τις προσπάθειες. Οι παράγοντες της βιομηχανίας εξέφρασαν επίσης την ελπίδα ότι μια συμφωνία γύρω από τα περιβαλλοντικά αγαθά θα μπορούσε να δράσει ως καταλύτης για την ευρύτερη απελευθέρωση των δασμών και σε άλλες κατηγορίες προϊόντων, μια άποψη που μπορεί να συμμερίζεται και η κυβέρνηση των ΗΠΑ.

Ωστόσο, το ποια προϊόντα δικαιούνται τον τίτλο των «πράσινων αγαθών» εξακολουθεί να αποτελεί ένα μεγάλο ζητούμενο. Σε μια πρόσφατη επιστολή του προς την αμερικανική Επιτροπή Διεθνούς Εμπορίου ο Μισέλ Φρόμαν, ανώτατος αξιωματούχος του εμπορίου των ΗΠΑ, ζητά να ερευνηθούν οι πιθανές επιπτώσεις της απελευθέρωσης του εμπορίου των περιβαλλοντικών αγαθών. Στην επιστολή ο Φρόμαν ζητά να εξεταστούν τα προϊόντα ενός καταλόγου 34 σελίδων που περιέχει εκατοντάδες προϊόντα που επί του παρόντος δεν περιλαμβάνονται στον κατάλογο του APEC. Αυτά κυμαίνονται από φυσικά προϊόντα (μέλι, φοινικέλαιο, ίνες καρύδας, μπαμπού) έως τεχνολογικά (σωλήνες και περιβλήματα που χρησιμοποιούνται για την άντληση πετρελαίου και φυσικού αερίου») και φαινομενικά τυχαία (ηλεκτρικές σκούπες, φωτογραφικές μηχανές).

«Καθώς οι συνομιλίες βρίσκονται σε εξέλιξη, θα χρειαστεί μια πλήρης εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων των προϊόντων στον υπό εξέταση κατάλογο. Και δεν μπορεί να είναι μόνο οι τελικές χρήσεις που αφορούν τα προϊόντα που εξετάζονται, αλλά το σύνολο του κύκλου ζωής και των επιπτώσεών τους στο περιβάλλον» επισημαίνει η Σόλομον.

Με τη συγκεκριμένη υπουργική απόφαση που συρρικνώνει τα όρια του ΚΑΖ, επιχειρείται η διάνοιξη δρόμου για την οικοδόμηση του παραθεριστικού οικισμού «Ολυμπιάδα» και η οριστική «τακτοποίηση» μιας μεθόδευσης χρονολογούμενης από τη δεκαετία του ’90. Ολα αυτά συμβαίνουν σε έναν μοναδικό υγρότοπο που φιλοξενεί σημαντικό πλούτο ειδών ορνιθοπανίδας. Με αυτήν τη δόλια παράκαμψη της νομοθεσίας δρομολογείται πλέον η κατασκευή του τρίτου μεγαλύτερου οικισμού της Περιφερειακής Ενότητας Πιερίας 6.500 κατοίκων.

Η περιοχή, εκτός από ΚΑΖ, αποτελεί και Ζώνη Ειδικής Προστασίας του Δικτύου NATURA 2000, ενώ βρίσκεται σε άμεση γειτνίαση με την Ειδική Ζώνη Διατήρησης (και το Εθνικό Πάρκο Δέλτα Αξιού-Λουδία-Αλιάκμονα. Ωστόσο, ο αναπληρωτής υπουργός ΠΕΚΑ προέβη σε μείωση του ΚΑΖ κατά 4.000 στρέμματα από τα περίπου 15.000 που καταλαμβάνει σήμερα, μη λαμβάνοντας υπόψη την αρνητική γνωμοδότηση του αρμόδιου για την περιοχή Φορέα Διαχείρισης Δέλτα Αξιού-Λουδία-Αλιάκμονα. Παράλληλα, η Γενική Διεύθυνση Περιβάλλοντος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής έχει ξεκινήσει, ήδη από το 2013, προκαταρκτική διερεύνηση σχετικά με τα μέτρα προστασίας και διαχείρισης της συγκεκριμένης προστατευόμενης περιοχής.

Η οικοδόμηση του παραθεριστικού οικισμού, όπως τεκμηριώνεται και στην πρόσφατη έκθεση καταγραφής της ορνιθοπανίδας του Φορέα Διαχείρισης, παραβιάζει κατάφωρα την εθνική και την ευρωπαϊκή νομοθεσία, καθώς θα συντελέσει στην καταστροφή των ενδιαιτημάτων σημαντικών ειδών της ορνιθοπανίδας, αλλά και τύπων οικοτόπων του Παραρτήματος Ι της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ που έχουν καταγραφεί στην περιοχή, προκαλώντας ανεπανόρθωτο πλήγμα στη βιοποικιλότητά της. Την ίδια στιγμή δεν συντρέχουν επιτακτικοί λόγοι δημόσιου συμφέροντος, καθώς η κατασκευή παραθεριστικών κατοικιών δεν μπορεί να θεωρηθεί τέτοιος λόγος και κανένα περιβαλλοντικό κριτήριο. Ακόμα και για όσους περιφρονούν τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις ενός τέτοιου έργου, αξίζει να επισημανθεί ότι η τσιμεντοποίηση μιας υγροτοπικής περιοχής θέτει σε κίνδυνο την ασφάλεια των μελλοντικών κατοίκων του οικισμού σε περίπτωση πλημμύρας.

Οι οργανώσεις Αρκτούρος, ΑΡΧΕΛΩΝ, Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS, Ελληνική Εταιρεία Προστασίας Περιβάλλοντος και Πολιτισμού, Ελληνική Εταιρεία Προστασίας της Φύσης, Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία, Καλλιστώ, Greenpeace, MEDASSET, MOm και WWF Ελλάς ζητούν από το ΥΠΕΚΑ την άμεση ανάκληση της απόφασης τροποποίησης των ορίων του ΚΑΖ «Αλυκή Κίτρους», καθώς και την πλήρη ανάληψη των ευθυνών για τη μη λήψη των αναγκαίων μέτρων προς την κατεύθυνση της αποτροπής της υποβάθμισης και της ορθής διαχείρισης του ανεκτίμητου αυτού υγρότοπου. Ο χειρισμός αυτός ανοίγει τον ασκό του Αιόλου για αντίστοιχες αρνητικές ενέργειες και σε άλλες περιοχές υψηλής οικολογικής αξίας, εξυπηρετώντας κοντόφθαλμες και επιζήμιες για το φυσικό κεφάλαιο της χώρας μας επιλογές. Παρόμοιας λογικής πολιτικές επιλογές και νομοθετήματα, με χαρακτηριστικό παράδειγμα το πρόσφατο νομοσχέδιο για τον αιγιαλό, δυστυχώς μονοπωλούν πλέον την ελληνική πραγματικότητα, καταγγέλλουν οι περιβαλλοντικές οργανώσεις.

Τάσος Σαραντής

Η καταδίκη της Ελλάδας από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ενωσης (ΔΕΕ) για τον ΧΥΤΑ Ζακύνθου, που ανακοινώθηκε την περασμένη Πέμπτη, δεν αποτελεί δυστυχώς έκπληξη, αλλά τη λυπηρή κατάληξη της απαράμιλλης αδιαφορίας για μία από τις πιο σημαντικές οικολογικά και τουριστικά περιοχές της χώρας, επισημαίνουν οι περιβαλλοντικές οργανώσεις Aρχέλων, MEDASSET, MOm και WWF Ελλάς. Μια κατάληξη δίχως επίλογο, δεδομένης της περιβαλλοντικής καταστροφής που θα προκληθεί στην περιοχή, αν τυχόν καταρρεύσουν τα βουνά των σκουπιδιών.

Οπως επισημαίνει το δικαστήριο, η Ελλάδα δεν έλαβε τα κατάλληλα μέτρα, για να κλείσει τον δυσλειτουργικό και κορεσμένο ΧΥΤΑ εντός του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ζακύνθου. Αντίθετα, διατήρησε τη λειτουργία του, χωρίς όμως τους όρους και τις προϋποθέσεις που απαιτεί η ευρωπαϊκή περιβαλλοντική νομοθεσία.

Για μεγάλο διάστημα, ο ΧΥΤΑ λειτουργούσε χωρίς να τηρούνται περιβαλλοντικοί όροι. Ενώ το 2011 οι αρμόδιες αρχές δεσμεύονταν για εργασίες αντιστήριξης του ΧΥΤΑ και αποκατάστασης και βελτίωσης του χώρου, τελικά ανανεώθηκαν οι όροι λειτουργίας του ΧΥΤΑ μέχρι το 2015, αγνοώντας τις προστατευτικές διατάξεις που επιβάλλει το γεγονός ότι βρίσκεται εντός προστατευόμενης περιοχής Natura. Η Ελλάδα αμέλησε να διασφαλίσει ότι ο ΧΥΤΑ δεν θα αποτελεί πηγή ρύπανσης για το πολύτιμο οικοσύστημα και επέτρεψε τη συνεχιζόμενη διαρροή στραγγισμάτων και σκουπιδιών στην ευρύτερη περιοχή.

Στο παρά πέντε

Η απόφαση τερματισμού της λειτουργίας του ΧΥΤΑ εκδόθηκε από την Περιφέρεια Ιονίων Νήσων λίγες ώρες πριν από την εκδίκαση της υπόθεσης στο ΔΕΕ, τον Μάρτιο του 2014. Αποδεικνύεται όμως -όπως ήταν αναμενόμενο- ότι αυτό δεν αρκούσε, για να αποτρέψει την καταδίκη μίας κατάστασης που διαιωνίζεται εδώ και χρόνια και για την οποία η ελληνική πλευρά είχε εγκληθεί πολλάκις, επισημαίνουν οι περιβαλλοντικές οργανώσεις.

Μέχρι και σήμερα, φορτηγά αδειάζουν τα σκουπίδια της Ζακύνθου στον ΧΥΤΑ. Δεν έχει δοθεί δηλαδή καμία ουσιαστική λύση για τη διαχείριση των απορριμμάτων από την κεντρική, περιφερειακή και τοπική διοίκηση. Με λίγα λόγια, δεν έχει υπάρξει ουσιαστική μέριμνα για την πιο σημαντική παραλία ωοτοκίας της χελώνας καρέτα καρέτα στη Μεσόγειο.

Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις διατυπώνουν για ακόμη μια φορά την έντονη ανησυχία τους για την απουσία μέτρων που θα αποτρέψουν την περιβαλλοντική καταστροφή στην περιοχή, αν τυχόν καταρρεύσει ο ΧΥΤΑ. Εστω και αυτή την ύστατη στιγμή, και πριν φτάσει η υπόθεση στο στάδιο της επιβολής προστίμου, η διοίκηση θα πρέπει να ανταποκριθεί στα καθήκοντα και τις υποχρεώσεις της. Η λειτουργία του ΧΥΤΑ πρέπει να παύσει οριστικά, πρέπει να ληφθούν αμέσως όλα τα μέτρα για την εξυγίανση και την αποκατάσταση του χώρου του ΧΥΤΑ και να προληφθεί περαιτέρω περιβαλλοντική ζημία στην περιοχή, τονίζουν. Παράλληλα, πρέπει να βρεθεί άμεσα οριστική λύση για τη βιώσιμη διαχείριση των απορριμμάτων της Ζακύνθου.

Επιπλέον, επισημαίνουν ότι το νομοσχέδιο «Περιβαλλοντική αναβάθμιση και ιδιωτική πολεοδόμηση – Βιώσιμη ανάπτυξη οικισμών – Ρυθμίσεις δασικής νομοθεσίας», που κατατέθηκε στη Βουλή, καταργεί την κατεύθυνση που δίνει το νέο χωροταξικό του τουρισμού περί απαγόρευσης εγκατάστασης ΧΥΤΑ σε προστατευόμενες περιοχές. Συνεχίζει όμως να διατηρεί γενναιόδωρες ρυθμίσεις, βάσει των οποίων απαγορεύεται η εγκατάσταση ΧΥΤΑ σε απόσταση από 500 μέχρι 1.000 μέτρα από τουριστικές κατοικίες και τα σύνθετα τουριστικά καταλύματα. Μάλλον, η Πολιτεία θεωρεί ότι αντικείμενο προστασίας πρέπει να είναι οι τουριστικές εγκαταστάσεις και όχι τα μοναδικά στοιχεία της ελληνικής φύσης, τα οποία αποτελούν πόλο έλξης τουριστών, καταλήγουν.

Η πρόσφατη σχετική ποινική δίωξη ασκήθηκε εναντίον τους έπειτα από ελέγχους που διενήργησε το Τμήμα Περιβάλλοντος της Περιφερειακής Ενότητας Εύβοιας στις συγκεκριμένες βιομηχανίες το 2010 και ύστερα από επανειλημμένες καταγγελίες κατοίκων της Αυλίδας. Η ποινική δίωξη που στηρίχτηκε στις καταγγελίες και στο πόρισμα, που συντάχθηκε έπειτα από τη διενέργεια των ελέγχων, στρέφεται κατά:

● Της ιδιοκτήτριας των Ναυπηγείων Χαλκίδας, Σίσσυς Ηλία, και του διοικητικού στελέχους, Νίκου Μπουλουγούρη, για την υπαίθρια αποθήκευση αποβλήτων αμμοβολής και στερεών αποβλήτων που κατατάσσονται στα «επικίνδυνα και τοξικά», καθώς και για την εκροή στη θάλασσα μη βιολογικά επεξεργασμένων λυμάτων.

● Του πρώην διευθύνοντος συμβούλου της Νεοχημικής, Καρλ Φόερστερ, επειδή δεν απέτρεψε την εκροή ρυπασμένων από την επιχείρηση υδάτων και για την υπαίθρια εναπόθεση χημικών προϊόντων, γεγονός που εγκυμονούσε άμεσο κίνδυνο για τη δημόσια υγεία.

● Της προέδρου της ΙΝΤΕΡΚΕΜ, Ιωάννας Τόρη, και των διευθυντών των δύο εργοστασίων, Χαράλαμπου Βαρελά και Σπύρου Πορίκη, για τη διαχείριση επικίνδυνων υγρών αποβλήτων χωρίς άδεια, την παράνομη αποθήκευσή τους, τη διοχέτευση στη θάλασσα άλλων υγρών αποβλήτων και για την έλλειψη του κατάλληλου μηχανολογικού εξοπλισμού για τον περιορισμό των καυσαερίων.

Σημειώνεται ότι οι έλεγχοι του Τμήματος Περιβάλλοντος ουσιαστικά επιβεβαίωσαν τις χρόνιες καταγγελίες των κατοίκων της Αυλίδας για την ανεξέλεγκτη λειτουργία των Ναυπηγείων και των χημικών βιομηχανιών στην περιοχή. Κάποιοι από τους κατοίκους έχουν κληθεί να καταθέσουν στο δικαστήριο ως μάρτυρες κατηγορίας μαζί με τον αρμόδιο ελεγκτή του Τμήματος Περιβάλλοντος.

Τάσος Σαραντής

Oι καταιγίδες υπήρξαν η συχνότερη αιτία καταστροφών από φυσικά αίτια σε Ασία, Νότια και Κεντρική Αμερική, καθώς και Καραϊβική

Οι καταστροφές που προκαλούνται από ακραία καιρικά φαινόμενα βρίσκονται σε άνοδο σε παγκόσμιο επίπεδο, προκαλώντας απώλειες ανθρώπινων ζωών και μεγάλη οπισθοδρόμηση στην οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη. Από το 1970 έως το 2012, σε ολόκληρο τον κόσμο έχουν καταγραφεί 8.835 καταστροφές που έχουν προκαλέσει 1,94 εκατομμύρια θανάτους και οικονομικές απώλειες 2,4 τρισεκατομμυρίων δολαρίων, εξαιτίας ακραίων καιρικών φαινομένων, όπως ξηρασίες, ακραίες θερμοκρασίες, πλημμύρες και τροπικοί κυκλώνες.

Η έκθεση

Τα στοιχεία αυτά περιέχονται σε έκθεση που έδωσαν στη δημοσιότητα ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός (WMO) και το Κέντρο Ερευνας για την Επιδημιολογία των Καταστροφών (CRED) του Καθολικού Πανεπιστημίου της Louvain (UCL) στο Βέλγιο. Οπως προκύπτει από την έκθεση, οι καταιγίδες και οι πλημμύρες αντιπροσωπεύουν το 79% του συνολικού αριθμού των καταστροφών που οφείλονται στις ακραίες καιρικές συνθήκες και το κλίμα και προκάλεσαν το 55% των θανάτων και το 86% των οικονομικών απωλειών μεταξύ των ετών 1970 και 2012, σύμφωνα με την έκθεση.

Οι ξηρασίες προκάλεσαν το 35% των θανάτων, κυρίως λόγω των σοβαρών ξηρασιών στην Αφρική το 1975 και την περίοδο 1983-1984. Το 1983, η ξηρασία στην Αιθιοπία κατετάγη στην κορυφή της λίστας με τα περισσότερα ανθρώπινα θύματα, αφού χάθηκαν 300.000 ζωές, όπως συνέβη και με τον κυκλώνα Μπόλα στο Μπανγκλαντές το 1970. Η ξηρασία στο Σουδάν το 1984 προκάλεσε την απώλεια 150.000 ανθρώπινων ζωών, ενώ ο τοπικός κυκλώνας -γνωστός ως Γκόρκι- σκότωσε 138.866 ανθρώπους στο Μπανγκλαντές το 1991. Ο τυφώνας Κατρίνα στις ΗΠΑ το 2005 προκάλεσε τις χειρότερες οικονομικές απώλειες, ύψους 146,89 δισ. δολαρίων και ακολουθεί ο τυφώνας Σάντι, που το 2012 προκάλεσε απώλειες κόστους 50 δισ. δολαρίων. Δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι οι χειρότερες δέκα καταστροφές σε ό,τι αφορά την απώλεια ανθρώπινων ζωών συνέβησαν κυρίως στις λιγότερο αναπτυγμένες και τις αναπτυσσόμενες χώρες, ενώ οι οικονομικές απώλειες ήταν κατά κύριο λόγο μεγαλύτερες στις πιο αναπτυγμένες χώρες.

Εκτός από τα γενικά στατιστικά στοιχεία, η έκθεση παρέχει επίσης λεπτομέρειες για τις καταστροφές σε περιφερειακό επίπεδο. Στην Αφρική από το 1970 έως το 2012 αναφέρθηκαν 1.319 καταστροφές που προκάλεσαν 698.380 θανάτους και οικονομικές ζημιές ύψους 26,6 δισ. δολαρίων. Μολονότι οι πλημμύρες ήταν το πιο διαδεδομένο είδος καταστροφής (61%), οι ξηρασίες ήταν αυτές που προκάλεσαν τον μεγαλύτερο αριθμό θανάτων. Οι σοβαρές ξηρασίες στην Αιθιοπία το 1975 και στη Μοζαμβίκη και το Σουδάν κατά την περίοδο 1983-1984 προκάλεσαν την πλειονότητα των θανάτων. Οι καταιγίδες και οι πλημμύρες, ωστόσο, προκάλεσαν τις υψηλότερες οικονομικές απώλειες (79%).

Στην Ασία αναφέρθηκαν 2.681 καταστροφές κατά την περίοδο 1970-2012, προκαλώντας την απώλεια 915.389 ζωών και οικονομικές ζημιές ύψους 789,8 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Οι περισσότερες από αυτές τις καταστροφές αποδόθηκαν στις πλημμύρες (45%) και τις καταιγίδες (35%). Οι καταιγίδες είχαν τον μεγαλύτερο αντίκτυπο στην απώλεια ζωών με μερίδιο 76%, ενώ οι πλημμύρες προκάλεσαν τις μεγαλύτερες οικονομικές απώλειες (60%). Τρεις τροπικοί κυκλώνες αποτέλεσαν τα πιο σημαντικά γεγονότα που έπληξαν το Μπανγκλαντές και τη Μιανμάρ και οδήγησαν σε περισσότερους από 500.000 θανάτους. Οι μεγαλύτερες οικονομικές απώλειες προκλήθηκαν κατά κύριο λόγο από τις καταστροφές στην Κίνα, κυρίως από τις πλημμύρες του 1998.

Η Νότια Αμερική γνώρισε 696 καταστροφές που είχαν ως αποτέλεσμα την απώλεια 54.995 ανθρώπινων ζωών, την πρόκληση ζημιών ύψους 71,8 δισ. δολαρίων. Οσον αφορά τις επιπτώσεις, οι πλημμύρες προκάλεσαν τους περισσότερους θανάτους (80%) και τις υψηλότερες οικονομικές απώλειες (64%). Το πιο σημαντικό γεγονός ήταν η πλημμύρα και η κατολίσθηση που συνέβη στη Βενεζουέλα στα τέλη του 1999, που προκάλεσαν 30.000 θανάτους.

Στη Βόρεια Αμερική, την Κεντρική Αμερική και την Καραϊβική αναφέρθηκαν 1.631 καταστροφές που προκάλεσαν την απώλεια των 71.246 ζωών και οικονομικές ζημιές 1.008,5 δισ. δολαρίων. Η πλειονότητα των καταστροφών στην περιοχή αυτή αποδόθηκε στις καταιγίδες (55%) και στις πλημμύρες (30%). Οι καταιγίδες αποτέλεσαν τη σημαντικότερη αιτία των ζωών που χάθηκαν (72%) και των οικονομικών απωλειών (79%).

Νοτιοδυτικός Ειρηνικός

Η περιοχή του Νοτιοδυτικού Ειρηνικού βίωσε 1.156 καταστροφές την περίοδο 1970-2012, που οδήγησαν σε 54.684 θανάτους και οικονομικές απώλειες ύψους 118,4 δισ. δολαρίων. Η πλειονότητά τους προκλήθηκε από καταιγίδες (46%) και πλημμύρες (38%). Οι πιο σημαντικές καταστροφές που αναφέρθηκαν σε σχέση με την απώλεια ανθρώπινων ζωών ήταν τροπικοί κυκλώνες, κυρίως στις Φιλιππίνες, όπου το 1991 στοίχισαν τη ζωή σε 5.956 ανθρώπους. Η ξηρασία του 1981 στην Αυστραλία προκάλεσε απώλειες ύψους 15,2 δισ. δολαρίων, ενώ οι πυρκαγιές του 1997 στην Ινδονησία προκάλεσαν απώλειες σχεδόν 11,4 δισ. δολαρίων.

Στην Ευρώπη αναφέρθηκαν 1.352 καταστροφές που προκάλεσαν 149.959 θανάτους και οικονομικές απώλειες ύψους 375,7 δισ. δολαρίων. Οι πλημμύρες (38%) και οι καταιγίδες (30%) ήταν οι συχνότερα αναφερόμενες αιτίες των καταστροφών. Εντούτοις, οι ακραίες θερμοκρασίες προκάλεσαν το υψηλότερο ποσοστό θανάτων (94%), με 72.210 ανθρώπινες ζωές να χάνονται κατά τη διάρκεια του 2003 από το κύμα καύσωνα που χτύπησε τη Δυτική Ευρώπη και 55.736 να χάνονται κατά τη διάρκεια του καύσωνα του 2010 στη Ρωσία. Αντιθέτως, οι πλημμύρες και οι καταιγίδες αντιπροσώπευαν το μεγαλύτερο μέρος των οικονομικών απωλειών.