Η αλήθεια είναι ότι ο Γιάννης Βούρος από τότε που ανέλαβε τη διεύθυνση του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος τρέχει… Πότε περνάει τη νύχτα του στο Αυτόφωρο για χρέη προς το Δημόσιο και πότε ανεβοκατεβαίνει τις σκάλες του υπουργείου Πολιτισμού για να εξασφαλίσει τους μισθούς των εργαζομένων. Προς το παρόν κατορθώνει την περιβόητη «εργασιακή ειρήνη». Και λίγες μέρες πριν είχε την πρεμιέρα μιας ροκ όπερας μ’ ένα brand name απόλυτα ταυτισμένο με την πόλη: «Alexander the Great»…

• Τόσα χρόνια ηθοποιός, σκηνοθέτης, παραγωγός στο ελεύθερο θέατρο. Πώς βρεθήκατε να ηγείστε του Κρατικού Θεάτρου;

Ως βουλευτής συμμετείχα στη διακομματική Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων, ίσως τη μοναδική όαση για μένα εκείνη την περίοδο της πολιτικής μου ενασχόλησης. Είχα υποβάλει ένα υπόμνημα στο υπουργείο Πολιτισμού σχετικά με το Εθνικό Θέατρο, το ΚΘΒΕ, τη Λυρική Σκηνή και τα ΔΗΠΕΘΕ. Σε συζήτηση με τον Κ. Τζαβάρα εξέθεσα την άποψη να μετονομαστούν τα ΔΗΠΕΘΕ σε ΠΕΚΕΠΟ, δηλαδή Περιφερειακά Κέντρα Πολιτισμού, που θα δρουν στις 12 περιφέρειες, εξαιρώντας Αθήνα και Θεσσαλονίκη, καλύπτοντας όλο το φάσμα των τεχνών με απευθείας χρηματοδότηση από τις Βρυξέλλες και υπό την εποπτεία ειδικού τμήματος του ΥΠΠΟ. Σε εκείνη τη συζήτηση ερωτήθηκα αν θα ενδιαφερόμουν για την ανάληψη μιας θέσης εφόσον προέκυπτε. Είχα απαντήσει θετικά. Εξι μήνες αργότερα ήρθε η πρόταση για τη διεύθυνση του ΚΘΒΕ μετά από συνεννόηση της τρικομματικής κυβέρνησης. Ακουγόταν το όνομά μου μαζί με άλλα για ένα 15νθήμερο, ενώ εγώ ετοίμαζα παράσταση και βρισκόμουν σε συνεννοήσεις με το Θέατρο Τέχνης. Ερωτήθηκα 3 μέρες πριν από την ανακοίνωση.

• Ανέκαθεν η καρέκλα του διευθυντή του ΚΘΒΕ τραμπαλίζεται, τρίζει στο πρώτο κιόλας κάθισμα… Τι σας ιντριγκάρισε να αναλάβετε ένα καταχρεωμένο θέατρο με χρόνια προβλήματα διαχείρισης και εν μέσω κρίσης;

Από πολύ νέος ασχολούμαι με πολλά, από τα συνδικαλιστικά μέχρι δικές μου παραγωγές, χωρίς ποτέ να έχω πάρει ούτε ένα ευρώ επιχορήγηση. Κι αργότερα, μπαίνοντας στα κέντρα εξουσίας μήπως και αλλάξει κάτι. Ετυχα στη χειρότερη κοινοβουλευτική περίοδο, η χώρα μεταξύ Συμπληγάδων. Είπα, ναι, θα πάω σ’ έναν δημόσιο οργανισμό να παλέψω ό,τι ονειρεύομαι για το θέατρο. Από τα θέματα της ίδιας της τέχνης μέχρι συνεργασίες και τρόπους χρηματοδότησης. Πράγματι, ο κίνδυνος είναι μεγάλος –μιλάμε για έναν χρεωμένο οργανισμό. Λειτούργησα με το σκεπτικό του ιδιώτη, που διαχειρίζεται ένα θέατρο μεγάλης κλίμακας. Αντιμετώπισα κάθε Σκηνή ως ξεχωριστή «ιδιωτική» παραγωγή με επιμέρους προϋπολογισμούς. Εχω πια ξεκάθαρο διαχειριστικό έλεγχο. Υπήρχαν εν υπνώσει, ανεκμετάλλευτοι, νέοι με δύο μεταπτυχιακά και τρεις ξένες γλώσσες. Τώρα θα τους δεις σε ομάδες εργασίας να καταγράφουν, να κάνουν πρόβα, να ερευνούν υλικά, να προτείνουν πράγματα. Λειτούργησαν η έμπνευση, η πρωτοβουλία, το αίσθημα ευθύνης. Μέσα σε 16 μήνες άλλαξαν η λογική, η νοοτροπία. Είμαι τυχερός για τη συνεργασία μου με το Δ.Σ. και την πρόεδρο. Σκέψου να προσέκρουα στο ανάχωμα του «όχι», άσχετα αν ο νόμος μού δίνει ελευθερία κινήσεων. Το Κρατικό, πλησιέστερο στο κέντρο της Ευρώπης, πρέπει να πάψει να αλληθωρίζει προς την Αθήνα. Το πρώτο βήμα εξωστρέφειας έγινε.

• Με ποιον τρόπο;

Από φέτος διοργανώνουμε το Φεστιβάλ Πολιτισμού Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος στα θέατρα Γης και Δάσους για 45 ημέρες. Θα συνεργαστούμε και με το Φεστιβάλ Αθηνών. Οι παραστάσεις του θα ανεβαίνουν στη Θεσσαλονίκη υπό την ομπρέλα του Φεστιβάλ. Θα εξοικονομούνται χρήματα, αφού θα μοιραζόμαστε τα έξοδα, κυρίως στα ξένα συγκροτήματα. Βρισκόμαστε σε επαφές για συνεργασία με τη Στέγη και το Ιδρυμα Κακογιάννη. Επίσης στο ΕΣΠΑ εντάξαμε ένα άλλο μεγάλο πρότζεκτ: την ίδρυση της πρώτης Ακαδημίας Αρχαίου Δράματος σε συνεργασία με το Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο και το ΑΠΘ. Πρώτοι φοιτητές μας, νέοι από τα Βαλκάνια. Πιστεύω ότι το ΚΘΒΕ μπορεί να είναι εμπνευστής πραγμάτων γιατί έχει τη δυνατότητα.

• Τι κάνετε για την αντιμετώπιση των χρεών;

Το Κρατικό δεν επαιτεί, απαιτεί τα χρήματά του. Τα χρέη δεν είναι του Σωτήρη Χατζάκη, έρχονται από πολύ πίσω. Εκείνος προσπάθησε με τον δικό του τρόπο, καθ’ όλα νόμιμο, να το εξορθολογίσει. Λάθη έγιναν, αλλά ποιος δεν κάνει; Μπαίνοντας στο γήπεδο τραυματίζεσαι. Αν κάτσεις στην κερκίδα μέχρι να σφυρίξει ο διαιτητής τη λήξη, θα μείνεις φυσικά αλώβητος. Κι εγώ έκανα λάθη και ψιλοσυμβιβασμούς. Σκέψου ότι στο ξεκίνημά μου, ανακοινώνοντας ένα μεγαλειώδες πρόγραμμα 19 παραγωγών, τρώω τα δύο πρώτα χαστούκια. Με δυο απαράδεκτες παραστάσεις. Παρ’ όλα αυτά, πετύχαμε να προωθηθεί μια νομοθετική ρύθμιση και επιτέλους να απαλειφθεί το άδικο, παλαβό χρέος της Οπερας, που κλείνοντας χρεώθηκε σαν σφαλιάρα 1,2 εκατ. πάνω στο Κρατικό. Το ίδιο πρέπει να γίνει με τις επιστροφές ΦΠΑ, 750.000 από τα Δημήτρια που φιλοξενούνται στις αίθουσές μας. Επίσης διεκδικούμε 300.000 ευρώ επιστροφής από προηγούμενες συνεργασίες με το Ακροπόλ («Ιππής» και «Το μεγάλο μας τσίρκο»). Μετά από μεγάλες πιέσεις, τα δύο οικονομικά επιτελεία συναντήθηκαν επιτέλους, ήρθαν σε διαδικασία αντιπαραβολής παραστατικών, τιμολογίων.

• Χρήματα που θα λάβατε από ποιον;

Από όπου και όποιον πρέπει να αποδώσει…

• Το ΚΘΒΕ είναι το θέατρο με τις περισσότερες και αρτιότερες Σκηνές στην Ελλάδα, που όμως δεν γεμίζουν. Τελικά, το κοινό της Θεσσαλονίκης τι θέατρο θέλει;

Είναι κόσμος ιδιαίτερης καλλιέργειας και εκπαίδευσης. Στην πάροδο των χρόνων δημιουργήθηκε μια ρωγμή στη σχέση κοινού και Κρατικού Θεάτρου, που επέτρεψε να παρεισφρήσουν θεάματα όχι καλής αισθητικής. Ο,τι πιο ευτελές και λαϊκίστικο –όχι λαϊκό- μπήκε προς πώληση. Εγώ έριξα το βάρος και στο ρεπερτόριο. Δεν άνοιξα το τσουβάλι με τα έργα. Χάραξα θεματικούς άξονες, όπου το ένα έργο διαδέχεται το επόμενο στην ίδια θεματική γραμμή. Φέτος έχουμε την υπεράσπιση της διαφορετικότητας, την αλαζονεία της εξουσίας σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο. Δεν εννοώ ότι αυτό είναι το πρόκριμα επιτυχίας, αλλά ένας στόχος. Δεν έκανα μετακλήσεις σταρ, έδωσα βήμα σε νέους, ταλαντούχους. Το Κρατικό είναι ένα θέατρο που απευθύνεται ακόμα και στον φορολογούμενο που δεν γνωρίζει τον Πίντερ ή τον Μπρούκνερ. Γι’ αυτό χρειάζεται μια ποικιλία ρεπερτορίου. Γιατί, μήπως το Old Vic δεν ανεβάζει Ρέι Κούνεϊ; Εμείς ανεβάσαμε Μίλερ και Ουίλιαμς, Μπουλγκάκοφ και Κεχαΐδη, Βέλτσο και Μαρμαρινό. Το θέμα είναι να πετύχεις τη σωστή δοσολογία.

• Η ευαίσθητη ισορροπία με τα σωματεία εργαζομένων δεν αποτελεί πηγή άγχους για τον καλλιτεχνικό διευθυντή;

Τα σωματεία ξέρουν ότι είμαι ειλικρινής και στα πιο δυσάρεστα. Συναντιόμαστε συχνά, έχουν εικόνα της κατάστασης. Τι λεφτά έχουμε, θα πληρωθούν ή όχι. Αν μπορώ, θα ανανεώσω συμβόλαια. Κι αν όχι, θα βρίσκεται στη λίστα υποψηφίων ο άνεργος πατέρας. Θα ακουστεί αλαζονικό, αλλά πρώτη φορά τα σωματεία του ΚΘΒΕ είναι αλληλέγγυα στον διευθυντή. Φάνηκε στη σύλληψή μου αλλά και πρόσφατα όταν έτρεχα στο υπουργείο για να εξασφαλίσω την πληρωμή τους. Είχαν απειλήσει με απεργία κι εγώ με παραίτηση.

• Σε κάθε κρίση κινητοποιείστε τάχιστα. Βοηθούν οι γνωριμίες από τον πρότερο πολιτικό βίο;

Βοηθούν. Εκείνη η εποχή μού άφησε μια γλυκόπικρη γεύση. Να συνθλίβεσαι συνειδησιακά, να γνωρίζεις ενδιαφέροντες ανθρώπους που ευχαρίστως θα καλούσες σπίτι σου και άλλους που έβλεπες στο μάτι τους το ίδιον όφελος και δεν θα ήθελες να συναντήσεις ούτε στον δρόμο… Νομίζω ότι το ΠΑΣΟΚ βρέθηκε τη λάθος στιγμή στον λάθος τόπο. Οποιοδήποτε κόμμα κι αν κυβερνούσε θα αντιμετώπιζε την ίδια κατάσταση. Ηταν ξεκάθαρο, αποτυπωμένο σε δεκάδες έγγραφα, ότι δεν υπήρχε αύριο. Ο πολίτης δεν το ήξερε. Δεν είχε λεφτά για τα διόδια και με διακοποδάνεια πήγαινε στη Μύκονο.

• Το πρόβλημα της οικονομίας ήταν γνωστό στους κυβερνώντες δεκαετίες πριν.

Που όμως δεν αρέσκονταν στη λογική της σκληρής αντιπαράθεσης με τους αριθμούς, την αποκάλυψη και καταγραφή των γεγονότων. Εγώ λοιδορούσα τον Αλογοσκούφη όταν μιλούσε για μέτρα. Αργότερα είδα με τα μάτια μου ότι είχε δίκιο. Τα πακέτα Ντελόρ έγιναν βίλες, πισίνες και τζιπ κι όχι εκπαίδευση, νοσοκομεία, πολιτισμός, τουρισμός. Τώρα υποτασσόμαστε στις ντιρεκτίβες με βίαιο, αιμορραγικό τρόπο. Ισως φταίει κάτι στο φυλετικό μας DNA. Δεν ζήσαμε Αναγέννηση, ομαλότητα στην εξέλιξη. Περάσαμε από τη φουστανέλα στον Αρμάνι. Κι αυτό το «κοστούμι» μάς είναι πολύ στενό ακόμα.

……………………………………………………………………………………………………………………………………………..

«Οι επαναστάτες του Συντάγματος το βράδυ εισέπρατταν μαύρα, κάτω από το τραπέζι»

• -Η δική σας ζωή άλλαξε με την κρίση;

Ομολογώ πως όταν στην τηλεόραση έπαιρνα 3 χιλιάδες ευρώ το επεισόδιο δεν σκέφτηκα ποτέ ότι δεν είμαι στο Χόλιγουντ. Ποιος είναι αυτός ο διαφημιστικός χρόνος, που με πληρώνει, από πού έχει και μου δίνει; Φυσικά δεν μετέφρασα αυτά τα λεφτά σε χλιδάτη ζωή, δεν ξιπάστηκα. Μια μοτοσικλέτα είχα και έχω ακόμα. Ολα πήγαιναν σε θέατρο και οικογενειακές υποχρεώσεις. Κάποιοι στέκονταν στις ουρές για κρατικές επιχορηγήσεις, απειλώντας ότι αν το κράτος πάψει να τους χρηματοδοτεί, θα σταματήσουν να κάνουν θέατρο… Ας βγουν στην πιάτσα, να δουν με 7 ή 8 εισιτήρια πόσα απίδια παίρνει ο σάκος. Μη θυμηθώ τους πρώιμους επαναστάτες, που το πρωί «αγανακτούσαν» στο Σύνταγμα και το βράδυ στη συναυλία εισέπρατταν μαύρα κάτω από το τραπέζι. Πώς γίνεται να εξανίστασαι για το άδικο των ασφαλιστικών εισφορών έχοντας πέντε εργαζόμενους ανασφάλιστους; Οι ηθοποιοί δεν είναι ποτέ ευνοούμενοι. Ευνοούνται ως προς τα φλας, τις βιτρίνες, τα εξώφυλλα. Σήμερα στα εξήντα μου περνάω δύσκολα. Η ζωή δεν μου έχει φερθεί και υπέροχα. Απ’ την άλλη δεν κάθομαι στα αυγά μου. Είναι θέμα ιδιοσυγκρασίας.

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

«Δεν έχει εθνικιστικές κορόνες το “Αlexander the Great”»

«Alexander the Great»

• Το «Alexander the Great» είναι εντός της σωστής δοσολογίας ρεπερτορίου για μια κρατική σκηνή;

Κινείται σ’ ένα λεπτό, ευαίσθητο όριο, αφού το ίδιο το θέμα απαιτεί κάτι μεγάλο και σε καπελώνει. Η ανάπτυξή του πράγματι απαιτεί προϋπόθεση οικονομικής στήριξης. θα ήθελα πολύ π.χ. στη σκηνή του Ιερατείου στη Βαβυλώνα να έχω 15 μαυροντυμένους, σκυφτούς, σκοτεινούς τύπους να μπαινοβγαίνουν στις κουίντες. Νομίζω ότι φτιάξαμε μια ευπρόσωπη παράσταση, σώσαμε την αισθητική σε πολύ μεγάλο βαθμό.

• Το θέμα χαϊδεύει την πατριωτική ευαισθησία που χαρακτηρίζει την πόλη…

Μακριά από μένα τέτοιες προθέσεις. Η παράσταση συνέπεσε με τις ανακαλύψεις στην Αμφίπολη. Και επιτέλους ας μην υποτασσόμαστε σε ταμπού. Η παράσταση δεν φέρει εθνικιστικές κορόνες, δεν προβάλλει πατριωτικά, πολιτικά θέματα. Μια βιωματική καταγραφή επιχειρήσαμε των εξαιρετικών στιγμών του Μεγάλου Αλεξάνδρου, ένα καρδιογράφημα που αναδεικνύει τις αιχμές. Πώς γεννήθηκε, πώς διαπαιδαγωγήθηκε, ο θαυμασμός προς στον Αχιλλέα, η σχέση με τους φίλους του.

Δεν διολισθήσαμε σε μιλιταριστική προσέγγιση, σταθήκαμε στην προσωπικότητα.

• Αλλά πώς παραβλέπει κανείς την ιμπεριαλιστική διάσταση που, ιστορικά, φέρει το θέμα;

Μια αναφορά γίνεται μόνο στη μάχη του Γρανικού. Τρωτά σημεία σχολιάζονται, όπως η διολίσθηση του Αλέξανδρου στη ματαιοδοξία στην αντιπαράθεσή του με τον Κλείτο. Οπως και αντίθετα, οι δημοκρατικές του απόψεις για την ανεξιθρησκία στις χώρες που κατακτούσε. Η Θεσσαλονίκη φέρει έτσι κι αλλιώς ένα φορτίο. Ομως είναι λάθος να φερόμαστε ενοχικά, συμπλεγματικά. Μην ενοχλήσουμε, μην πούμε κάτι που θα παρεξηγηθεί. Η τέχνη είναι υπεράνω ιδεολογιών και κομμάτων. Ο καλλιτέχνης εκφράζεται χωρίς ταμπού, αλλιώς οπισθοχωρεί και ακυρώνεται.

• Ο Αλέξανδρος αναμένεται να «κατακτήσει» και τα ταμεία του Βασιλικού;

Με δεδομένη την οικονομική δυσπραγία αδύνατον να βγάλεις από τη μύγα ξίγκι. Ενώ είχαμε μια αύξηση εισιτηρίων της τάξης του 39%, περικόπτεται η επιχορήγηση κατά 40% και κάνουμε μια τρύπα στο νερό… Πριν από πέντε χρόνια παίρναμε 9 εκατομμύρια και σήμερα 5,8 εκατ. ευρώ. Από πού θα πιαστείς αν όχι από το προϊόν σου; Το βγάζεις στο ράφι και λες: «Αυτό πουλάω». Αναλαμβάνοντας είπα στον κόσμο: «Ας θεωρήσουμε ότι είμαστε μόνοι μας. Τι κάνουμε για να επιβιώσουμε πέρα από τον εξορθολογισμό με την περικοπή εξόδων;». Ο Αλέξανδρος στοίχισε μόνο 12.500 ευρώ. Εκανα τούμπα τα πάντα. Kόντυνα, μάκρυνα, πρόσθεσα… Ολοι πια αυτό κάνουμε στο θέατρο.

• Ο «Alexander the Great» θα συναντήσει τους ομογενείς ανά τον κόσμο;

Η λύση είναι να βγούμε στις αγορές, μέσα κι έξω. Οταν ο ομογενής δίνει 120 δολάρια για να δει τον Γ. Μαργαρίτη γιατί όχι σε κάτι διαφορετικό; Σκέφτηκα ως πολιορκητικό κριό τον Μέγα Αλέξανδρο. Χωρίς να έχω εξασφαλίσει οικονομικά το θέατρο, δεν πάω πουθενά, δεν περνάω ούτε τα διόδια. Αν η παράσταση στοιχίζει έξω δέκα ευρώ, την πουλάω στον ατζέντη ή στον θεατρώνη 15 ευρώ. Δεν θα πάω να βγάλω τα πολλά, ας τα βγάλει αυτός. Θα κινηθώ εκ του ασφαλούς, δεν θα τραυματίσω το θέατρο σε τυχόν αεριτζίδικες δουλειές. Ξέρουμε πώς λειτουργεί το ασφαλιστικό σύστημα του Τορόντο, ποιος παρεμβάλλεται; Γι’ αυτό καλέσαμε ατζέντηδες και Ελληνες παραγωγούς του εξωτερικού. Σήμερα είμαστε καταδικασμένοι να ακροβατούμε δίχως δίχτυ ασφαλείας.

*Info: ΚΘΒΕ/Βασιλικό Θέατρο «Alexander the Great, Rock Opera». Μουσική: Κωνσταντίνος Αθυρίδης. Λιμπρέτο: Αλεξάνδρα Χαράνη. Σκηνοθεσία: Γιάννης Βούρος. Σκηνικά: Γιάννης Μετζικώφ. Κοστούμια: Ιωάννα Τιμοθεάδου. Χορογραφίες: Ασπα Φούτση. Φωτισμοί: Λευτέρης Παυλόπουλος. Ερμηνεύουν: Δημήτρης Τικτόπουλος (Αλέξανδρος), Θωμάς Βλιαγκόφτης, Χαρίκλεια Χατζησαββίδου, Χαρίκλεια, Γεωργία Βεληβασάκη, Θοδωρής Βουτσικάκης κ.ά.

e.marinou@efsyn.gr

Το έχουμε ξαναζήσει με πολλές ελληνικές ταινίες, να κρατάει η περιπέτειά τους χρόνια. Και δεν έχουν όλες χάπι-εντ. Τουλάχιστον το «Forget Me Not» του Γιάννη Φάγκρα, που ξεκίνησε ουσιαστικά το 2005, τότε που εγκρίθηκε το σενάριο από το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου, δεν ολοκληρώθηκε απλώς. Είναι μια από τις δυο ελληνικές ταινίες που διάλεξε ο Δημήτρης Εϊπίδης για το Διεθνές Διαγωνιστικό Τμήμα του Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης (31 Οκτωβρίου-9 Νοεμβρίου). Και είναι πολύ ωραίο που ο Γιάννης Φάγκρας ξαναγυρνάει έπειτα από δεκατρία ολόκληρα χρόνια στον τόπο όπου ξεκίνησε ορμητικά σαν σκηνοθέτης.

Μας πρωτοσυστήθηκε το 2001 με μια ασπρόμαυρη, εντελώς ανεξάρτητη, φτωχή ταινία, το «Πες στη Μορφίνη Ακόμα την Ψάχνω», που έγινε αμέσως talk of the town, βραβεύτηκε από την ΠΕΚΚ, ανέδειξε ένα μεγάλο ταλέντο, την νεαρή Εκάβη Ντούμα, αλλά κυρίως γύρω από αυτόν τον ίδιο δημιούργησε μεγάλες προσδοκίες.

Ο Γιάννης Φάγκρας αποδείχτηκε, όμως, πολύ ιδιαίτερη περίπτωση. Οχι μόνο δεν βιάστηκε να ξαναγυρίσει ταινία, ούτε καν το προφίλ της «Μορφίνης» δεν σεβάστηκε, σε μια χώρα που συνήθως η πρώτη ταινία υποψιάζει και για τη δεύτερη και για την τρίτη. Γιατί τι σχέση μπορεί να ’χει μια επαναστατημένη 20χρονη της Αθήνας, που ωριμάζει μέσα σε έναν κόσμο γεμάτο ναρκωτικά και κλεφτρόνια, με αυτό το μεγαλεπήβολο πρότζεκτ, που λέγεται «Forget Me Not»; Δεν θυμάμαι να έχω ξαναρωτήσει Ελληνα σκηνοθέτη: «θα δούμε στην ταινία σας και Εσκιμώους;».

Η ταινία γυρίστηκε στο μεγαλύτερο μέρος της στην Αλάσκα. Ενα γκουγκλάρισμα, μια ματιά σε κάνα χάρτη, θα βοηθήσει φαντάζομαι τον θεατή να τη γευτεί καλύτερα. Εκεί, στον Βερίγγειο πορθμό, ένας επαγγελματίας Ελληνας δύτης (ο Γιάννης Στάνκογλου) έχει φτάσει για να ανασύρει ένα βυθισμένο αεροπλάνο. Και έχει απομονωθεί. Πίσω στην Ελλάδα η αγαπημένη του (η Αλίκη Δανέζη-Κνούτσεν) έχει χάσει τα ίχνη του. Οταν της δώσει ένα σημείο ζωής, τον ακολουθεί. Toν αναζητά. Ενα road movie (αν στέκει ο όρος και στη θάλασσα) και μια ερωτική ιστορία μαζί.

• Τόση μεγάλη διαφορά ανάμεσα στην πρώτη και τη δεύτερη ταινία σας; Και δεν σας πτόησε καθόλου το κινηματογραφικό ταξίδι στην Αλάσκα;

«Κατ’ αρχήν, νομίζω ότι θα βρείτε πολλές ομοιότητες ανάμεσα στις δυο ταινίες. Και καθόλου δεν με τρόμαξε η Αλάσκα. Εχω ζήσει στην Αμερική, πήγα να σπουδάσω και τη γύρισα πολύ, νιώθω μια οικειότητα με τη χώρα. Κάποτε, μάλιστα, είχα σκεφτεί να πάω με φίλους στην Αλάσκα, που είναι πολιτεία των ΗΠΑ, να δουλέψω σαν ψαράς. Ηταν ένα από τα προγράμματα που έκανε το πανεπιστήμιό μου. Τελικά δεν πήγα. Εμαθα την Αλάσκα κάνοντας έρευνα για την ταινία και βρήκα τα πράγματα όπως ακριβώς τα είχα φανταστεί».

Ενα μέρος της ταινίας γυρίστηκε και στη Νέα Ορλεάνη. Τα περισσότερα, όμως, γυρίσματα έγιναν εν πλω. «Νοικιάσαμε ένα μικρό καράβι (πολλοί καπετάνιοι στην Αλάσκα τα νοικιάζουν), μπήκαμε μέσα συνεργείο, ηθοποιοί και πλήρωμα και πήγαμε ταξίδι ενός μήνα στον Βόρειο Ειρηνικό. Στη θάλασσα Μπέρινγκ, στο νότιο άκρο του Βερίγγειου πορθμού. Ηταν φθινόπωρο, δύσκολη από καιρό εποχές. Είχε τα πάντα, και χιόνια και πάγους, σε ένα τέτοιο ταξίδι συναντάς όλους τους καιρούς, η μια μέρα δεν είναι ίδια με την άλλη», διηγείται ο Γιάννης Φάγκρας. Δεν υποτιμά τις σκληρές συνθήκες δουλειάς. «Ολοι ζορίστηκαν. Και οι ηθοποιοί και οι τεχνικοί. Περάσαμε δύσκολες στιγμές, ναυτίες και τέτοια. Και μην ξεχνάτε και την απομόνωση. Γιατί στα σημεία που πήγαμε δεν πάει κανείς εύκολα».

• Η διαδρομή σας ήταν στην τύχη ή έχει και «δραματουργικό» ρόλο στην ταινία;

«Καθόλου, ήταν απόλυτα προκαθορισμένη. Για μένα έχει μεγάλη σημασία η γεωγραφία της περιοχής. Ο θεατής, έστω και με λίγη προσπάθεια, ελπίζω να το συνειδητοποιήσει. Πρέπει να το ψάξει, βέβαια, μακάρι η ταινία να του δημιουργήσει την όρεξη να μάθει πράγματα για την Αλάσκα. Για παράδειγμα, φτάνουμε με το πλοίο στο σημείο που αλλάζει η μέρα. Είσαι στη Δευτέρα κι ένα μίλι πιο πέρα είναι Τρίτη».

• Τόσα χρόνια χωρίς ταινία, κυνηγώντας ένα όνειρο, δεν νιώσατε άσχημα έξω από το ελληνικό σινεμά; Και πώς τα καταφέρνει να μένει ζωντανή και απαραίτητη στον σκηνοθέτη μια ταινία, που ξεκινά το 2005 και ολοκληρώνεται το 2014;

«Για μένα όλα αυτά τα χρόνια δεν υπήρξε τίποτα σημαντικότερο από το “Forget Me Not”. Και, άλλωστε, πρέπει πρώτα να τελειώσω μια ταινία για να με απασχολήσει μια άλλη. Οσο για την απουσία μου από το σινεμά, πολλοί μου την επεσήμαιναν. Αλλά δεν έχω την αίσθηση ότι στο σινεμά κάνω κάποιου είδους καριέρα. Ούτε έχει σημασία για μένα πόσες ταινίες έχει κάνει κάποιος. Φτάνει να σημαίνουν κάτι γι’ αυτόν, ας είναι και μία μόνο ταινία. Αλλωστε είναι κι ένας τρόπος να διατηρείσαι πάντα…νέος (γελάει). Εγώ, ας πούμε εξακολουθώ να θεωρούμαι νέος σκηνοθέτης, αφού καταθέτω μόλις τη δεύτερη ταινία μου».

Και πώς αλλιώς, αφού η ταινία σκόνταψε σε πολλά εμπόδια. Ο Γιάννης Φάγκρας δεν κρύβει τη δυσαρέσκειά του «με τη γραφειοκρατία» του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου, που είναι συμπαραγωγός του. «Αν αυτή η ταινία με έκανε καλύτερο σκηνοθέτη», λέει, «λιγότερο το οφείλω στο ίδιο το γύρισμα και περισσότερο στα υπόλοιπα, της παραγωγής, που τελικά αποδείχτηκαν πιο πολύπλοκα και από την ίδια την Αλάσκα. Δεν έγινα και ειδικός, αλλά νομίζω ότι το σύστημα χρηματοδότησης του ΕΚΚ πρέπει να αλλάξει εκ βάθρων. Ισως το πρόβλημα ξεκινάει από το γεγονός ότι αγοράζει ένα κομμάτι από τις ταινίες μας, δεν τις επιδοτεί απλώς, όπως γίνεται στο θέατρο. Το κυριότερο, όμως, είναι ότι δεν υπήρχε η βούληση να ξεπεραστούν τα γραφειοκρατικά προβλήματα, που τόσο καθυστέρησαν την ταινία. Ευτυχώς, βοήθησε πολύ ο Τώνης Λυκουρέσης όταν διορίστηκε αντιπρόεδρος του Δ.Σ. Δεν ξέρω, πάντως, μετά από όλα αυτά αν θα ξαναπήγαινα σενάριο στο Κέντρο. Ή μόνος μου θα το γύριζα ή θα έβρισκα ιδιώτη παραγωγό».

Διάλεξε, πάντως, το Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης για την πρεμιέρα της ταινίας του. «Ηταν, βέβαια, και το πρώτο μεγάλο φεστιβάλ που μπορούσα να πετύχω», λέει. «Θα μπορούσα, όμως, να περιμένω για κανένα άλλο, ξένο. Δεν το έκανα. Υπάρχει αυτή η μόδα να ξεκινάνε οι ταινίες μας από διοργάνωση που να τους δίνει κύρος. Δεν έχω τέτοια προβλήματα. Αντιθέτως, πιστεύω ότι το Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης μια χαρά κύρος μάς δίνει. Για μένα είναι το μεγαλύτερο και καλύτερο ελληνικό φεστιβάλ. Πέρα από το γεγονός ότι μου αρέσει πολύ η ιδέα να επιστρέψω στην πόλη και τη διοργάνωση από την οποία ξεκίνησα».

info: Το «Forget Me Not» προβάλλεται στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης την Πέμπτη 6/11, στις 6 μ.μ. στο «Ολύμπιον» και την Παρασκευή 7/11, στις 10 μ.μ. στην «Τώνια Μαρκετάκη»

v.georgakopoulou@efsyn.gr

Μια αστυνομική ιστορία μυστηρίου, ένα σύγχρονο νουάρ, γίνεται η αφορμή για την κυνική, σκοτεινή αλλά με χιούμορ απεικόνιση της σύγκρουσης δύο τάξεων – των νεόπλουτων καπιταλιστών του 2010 και των φιλόδοξων αναρριχόμενων μεσοαστών, που έγιναν ταυτόχρονα θύτες και θύματα στη μεγάλη ευρωπαϊκή οικονομική κρίση. Αυτή είναι η νέα ταινία του Πάολο Βιρτζί «Το ανθρώπινο κεφάλαιο» που προβάλλεται αυτές τις μέρες στην Ελλάδα και είναι η φετινή πρόταση της Ιταλίας για το Ξενόγλωσσο Οσκαρ. Ο Πάολο Βιρτζί και η μία από τις πρωταγωνίστριες του ensemble cast της ταινίας, η πάντα πληθωρική και δυναμική Βαλέρια Γκολίνο, μοιράστηκαν μαζί μας τις σκέψεις τους για τη σημερινή εύθραυστη πραγματικότητα – στον κόσμο γενικώς και στον κόσμο του κινηματογράφου ειδικότερα.

Για το σενάριο ο Πάολο Βιρτζί βασίστηκε σ’ ένα αμερικανικό μυθιστόρημα, του Στίβεν Αμιντον, του 2004. «Μου το πρότεινε ένας Ιταλός συγγραφέας και φίλος, ο Νικολό Αμανίτι», εξηγεί, «γιατί ξέρει ότι μου αρέσει αυτό το είδος αμερικανικού νουάρ που χρησιμοποιούν οι συγγραφείς για να σχολιάσουν τη σύγχρονή τους κοινωνία. Διάβασα το βιβλίο και βρήκα κάτι πολύ οικείο στις τεταμένες ανθρώπινες σχέσεις που συνδέονται με την παγκόσμια οικονομική κρίση. Το Κονέκτικατ έμοιαζε πολύ με μια ιταλική πλούσια περιοχή – η Ιταλία δεν είναι μόνο η ομορφιά των μνημείων του παρελθόντος και του τοπίου, είναι και η “νέα Ιταλία”, με τις πόλεις και τα προάστια, που θα μπορούσαν να βρίσκονται και γύρω από το Παρίσι ή τη Ζυρίχη ή την Αθήνα ίσως, που βιώνουν έντονα την κρίση και τις συνέπειές της».

«Αυτά που περιγράφει το βιβλίο», λέει η Βαλέρια Γκολίνο, «πριν από λίγα χρόνια μάς φαίνονταν πολύ αμερικάνικα, θεωρούσαμε ότι δεν μπορούν να συμβούν εδώ ή, τουλάχιστον, δεν τα είχαμε διαπιστώσει. Τώρα αποτελούν την πραγματικότητα για την οποία όλοι συζητάμε· τη δική μας πραγματικότητα».

Ο Πάολο Βιρτζί έχει βασίσει την επιτυχία του στην Ιταλία σε μια σειρά από «σκεπτόμενες, εμπορικές κωμωδίες». Αυτή εδώ όμως η ταινία είναι σαφώς πιο σκοτεινή, μια «κρύα κωμωδία», όπως τη χαρακτηρίζει ο σκηνοθέτης. «Θέλησα να κάνω μια “comédie humaine” με τον τρόπο του Μπαλζάκ. Το μυστήριο της πλοκής κρατά την προσοχή του κοινού. Οσο εγώ σχεδιάζω το πορτρέτο της κοινωνίας μας, αποκαλύπτω την ψυχολογία των ηρώων, τους φόβους τους, το κενό μεταξύ γενιών ή τάξεων. Οσο μιλώ για τα θύματα, τη νέα γενιά που πιέζεται και ζει το άγχος τού να ωθείται προς τον ανταγωνισμό».

Η Ρομπέρτα, η ηρωίδα που ενσαρκώνει στο φιλμ η Βαλέρια Γκολίνο, είναι μια σύζυγος που μένει στα σαράντα της έγκυος για πρώτη φορά και, συνειδητά, κλείνει τα μάτια σε ό,τι την περικυκλώνει, για να προστατεύσει την κατάστασή της. «Είναι μια γυναίκα πολύ νορμάλ», λέει η Γκολίνο, «που έμεινε έγκυος αργότερα απ’ ό,τι ήθελε, άρα ζει την εγκυμοσύνη με περισσότερο συναίσθημα, αναγκασμένη μέσα στο υποσυνείδητό της να μη βλέπει ό,τι θα μπορούσε να βλέπει πιο καθαρά. Μια γυναίκα που κάνει την ψυχολόγο κι είναι μέσα σε μια πολυετή σχέση με έναν άνθρωπο θα έπρεπε να καταλαβαίνει περισσότερα· και, βλέποντας την ταινία, λες, καλά τώρα, τόσο μαλάκας είναι η Ρομπέρτα, αφού είναι έξυπνη, έχει οξυδέρκεια, πώς δεν βλέπει ότι το δικό της μικρό όνειρο δεν ισχύει; Το κάνουμε καθημερινώς αυτό, για διάφορους λόγους, προσπαθούμε να περάσουμε την ημέρα και να ξέρουμε ποιες θα είναι οι προτεραιότητες για τις οποίες θα παλέψουμε, κι αγνοούμε τα υπόλοιπα».

Η κινηματογραφική (και κοινωνική) πραγματικότητα που παρουσιάζει ο Βιρτζί καθώς μιλά, φέρνει απ’ ευθείας στο μυαλό την ελληνική: «Ζούμε μια μεγάλη οικονομική κρίση… τι σας λέω κι εσάς, εσείς το καταλαβαίνετε αυτό. Βρεθήκαμε στο όριο της δικής σας κατάστασης, ειδικά τον χειμώνα του 2010 που εκτυλίσσεται η ταινία, όταν ο Μπερλουσκόνι εξαναγκάστηκε σε παραίτηση και δεχτήκαμε μια μεγάλη οικονομική επίθεση. Το να κάνεις ταινίες στην Ιταλία γίνεται όλο και πιο δύσκολο. Από τη χρηματοδότηση μέχρι την προβολή -πολλά σινεμά κλείνουν-, μέχρι τα ταξίδια των ταινιών στο εξωτερικό… Αλλά κάθε χρόνο καταφέρνουμε να έχουμε μια χούφτα από πολύ ενδιαφέρουσες ταινίες κι είμαι περήφανος που είμαι μέρος μιας κινηματογραφικής κοινότητας που παλεύει με άδεια χέρια· που έρχεται καθημερινά αντιμέτωπη με το γεγονός ότι δεν είμαστε πια η χώρα του νεορεαλισμού και του “Κλέφτη Ποδηλάτων”, ούτε των πιτσαδόρων και των μουσικών με το μαντολίνο, αλλά μια ευρωπαϊκή χώρα σαν πολλές άλλες, πολύ εύθραυστη, που έχει ανάγκη να μιλά για την τωρινή της ιστορία».

Οσο για τον Βιρτζί, το επόμενο βήμα του τον οδηγεί στην Αμερική, καθώς το «Ανθρώπινο κεφάλαιο» είναι η φετινή πρόταση της Ιταλίας για το Ξενόγλωσσο Οσκαρ, βραβείο που πέρσι κέρδισε η «Τέλεια ομορφιά» του συμπατριώτη του, Πάολο Σορεντίνο. «Οι παραγωγοί μου χαίρονται πολύ, όπως και με τις διεθνείς πωλήσεις της ταινίας. Οπότε κι εγώ θα πατήσω pause στο επόμενο πρότζεκτ που ετοιμάζω και θα προσπαθήσω ν’ ανταποκριθώ στις προσδοκίες. Θα πάω στη Νέα Υόρκη και στο Λος Αντζελες παρότι δεν μου αρέσει να ταξιδεύω· θα δουλέψω για την οσκαρική καμπάνια, θα σφίξω το χέρι των ψηφοφόρων και θα φορέσω το ιταλικό μου χαμόγελο· και το ωραίο μου ιταλικό μαύρο κοστούμι Αρμάνι».

………………………………………………………………………………………………….

* Γκολίνο: Θα γυρίσω ταινία στην Ελλάδα

Ο σύνδεσμος της Γκολίνο με την Ελλάδα παραμένει στενός, τώρα ακόμα πιο πολύ και… δημιουργικά: «Θα μου άρεσε πολύ να παίξω σε μια ταινία ενός νέου Ελληνα σκηνοθέτη. Αλλά αφού δεν με φωνάζει κανείς, θα ήθελα να βρω μια ιστορία για να σκηνοθετήσω τη δική μου ταινία στην Ελλάδα. Μια ιστορία από τη δική μου Ελλάδα, βέβαια, που μπορεί να μην είναι του Αβρανά ή της Τσαγγάρη, αυτών που μένουν εκεί και την έχουν ζήσει τα τελευταία χρόνια, αλλά είναι η δική μου εμπειρία στην Ελλάδα».

* INFO: Το «Ανθρώπινο κεφάλαιο» του Πάολο Βιρτζί προβάλλεται στις ελληνικές αίθουσες από τη StraDa Films

l.galanou@efsyn.gr

Στην Αθήνα βρίσκεται σήμερα ο Σκοτσέζος Φίλιπ Κερ, συγγραφέας των μυθιστορημάτων «Η Τριλογία του Βερολίνου» (2012), «Μοιραία Πράγα» (2013) και του τελευταίου του, «Ανθρωπος χωρίς ανάσα» (από τις εκδόσεις «Κέδρος»). Γεννημένος στο Εδιμβούργο το 1956, σπούδασε νομικά και έγινε παγκόσμια γνωστός χάρη στη σειρά βιβλίων του με ήρωα τον ντετέκτιβ Μπέρνι Γκούντερ, από τις σημαντικότερες σειρές στον χώρο της σύγχρονης νουάρ αστυνομικής λογοτεχνίας. Ολη του η θεματολογία έχει ως βάση της τη Γερμανία των χρόνων της ναζιστικής κυριαρχίας. Στο τελευταίο του βιβλίο, ο Γκούντερ εργάζεται στο γερμανικό Γραφείο Εγκλημάτων Πολέμου και ερευνά αναφορές που κάνουν λόγο για την ύπαρξη ομαδικού τάφου στο δάσος του Κατίν.

• Ακούγεται περίεργο στη Γερμανία του Χίτλερ να υπάρχει Γραφείο Εγκλημάτων Πολέμου.

Ακούγεται σαν κάτι το αδύνατο, και όμως μπορώ να σας διαβεβαιώσω ότι υπήρχε, ως ανεξάρτητο τμήμα της Βέρμαχτ. Η Βέρμαχτ διαφύλαττε την πολιτική της ανεξαρτησία με νύχια και με δόντια. Και, αν το καλοσκεφτούμε, υπήρχε μια λογική σ’ αυτό: γνώριζαν πως οι Σύμμαχοι έκαναν έρευνα για γερμανικά εγκλήματα πολέμου. Οπως γνώριζαν πως και οι Σύμμαχοι έκαναν εγκλήματα πολέμου. Από την άλλη, ήθελαν ο πόλεμος να διεξαχθεί σύμφωνα με τους δικούς τους «κανόνες τιμής». Μπορεί να ακούγεται υποκριτικό, αλλά έτσι ήταν.

• Ο Πολωνός σκηνοθέτης Αντρέι Βάιντα, του οποίου ο πατέρας δολοφονήθηκε μαζί με άλλους 22.000 συμπατριώτες του στο δάσος του Κατίν, έκανε ολόκληρη ταινία για το θέμα («Κατίν», 2008). Ενώ η πλέον διαδεδομένη άποψη είναι πως η σφαγή διετάχθη από τον Λαβρέντι Μπέρια, τον αρχηγό των σοβιετικών μυστικών υπηρεσιών, υπάρχουν πολλοί που πιστεύουν πως έγινε από τους ναζί.

Με βεβαιότητα ήταν οι Ρώσοι. Και δεν ήταν ο Μπέρια, ήταν ο ίδιος ο Στάλιν που έδωσε την εντολή. Μισούσε θανάσιμα τους Πολωνούς ανέκαθεν. Οσοι αριστεροί ακόμη λατρεύουν τον Στάλιν, πρέπει να πάνε στο Κατίν. Τα περισσότερα εγκλήματα του Στάλιν δεν θα αποδειχθούν ποτέ. Ωστόσο, αυτό το ξέρουμε. Ακόμη και ο Γέλτσιν το παραδέχτηκε και απολογήθηκε γι’ αυτό.

• Πότε έγιναν οι πρώτες απόπειρες απομάκρυνσης ή και δολοφονίας του Χίτλερ;

Πάνω από 25 είναι οι απόπειρες δολοφονίας του. Κάποιες πριν ακόμη πάρει την εξουσία. Η πιο σοβαρή έγινε το 1938. Το έχει ομολογήσει και ο ίδιος, πως στάθηκε τυχερός και γλίτωσε. Βέβαια, τις θεωρούσε ισχυρές ενδείξεις πως πρέπει να γίνει ο απόλυτος εξουσιαστής. Αφού όλες απέτυχαν, έλεγε πως είναι έργο Θεού να παραμείνει.

• Πρόσφατα ανακοινώσατε πως το αμερικανικό δίκτυο HBO αγόρασε τα δικαιώματα της «Τριλογίας του Βερολίνου», με τον Τομ Χανκς ως παραγωγό και τον Μάικλ Φασμπέντερ ως υποψήφιο πρωταγωνιστή. Υπάρχει κάποια εξέλιξη;

Οχι ακόμη. Τόσο το τηλεοπτικό όσο και το κινηματογραφικό πρότζεκτ κινούνται με πολύ αργούς ρυθμούς.

• Πόσο καθαρή άποψη μπορούμε να έχουμε για τόσο πρόσφατα ιστορικά γεγονότα, όπως ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος;

Η εικόνα ξεκαθαρίζει μέρα με τη μέρα. Η ιστορία του, όπως έχει γραφεί έως τώρα, είναι ίσως ό,τι καλύτερο έχουμε. Για παράδειγμα, το βιβλίο του Αντριου Ρόμπερτς για τον Ναπολέοντα είναι εξαντλητικό: έπρεπε να διαβάσει 33.000 επιστολές του, κάτι που μόνο στην ψηφιακή εποχή μπορεί να γίνει. Προσωπικά, αρκεί να μπω στο Youtube και αμέσως βλέπω πώς ήταν το Βερολίνο το ’30 ή μια φωτογραφία του Γκέμπελς!

• Εβδομήντα χρόνια μετά τον Β’ Παγκόσμιο και δέκα μετά την Ενωμένη Ευρώπη των 28 και ήδη βλέπουμε αποσχιστικές τάσεις (Σκοτία, Καταλονία), αλλά και ακροδεξιά μορφώματα να μπαίνουν στα Κοινοβούλια. Πώς το αξιολογείτε;

Είναι το ίδιο ακριβώς πρόβλημα σε κάθε χώρα: η Ευρωπαϊκή Ενωση. Οι πολίτες νιώθουν ανασφάλεια μέσα στην Ε.Ε. κι αυτή κάνει πως δεν καταλαβαίνει. Οι περισσότεροι «ακροδεξιοί» σήμερα δεν είναι παρά άνθρωποι που αρνούνται τις πολιτικές της. Και δεν βλέπουν άλλη εναλλακτική. Για παράδειγμα, η βαρόνη Αστον είναι η εκπρόσωπος της Ε.Ε. για θέματα εξωτερικής πολιτικής και ασφάλειας. Μα, κανείς ποτέ δεν την ψήφισε για να είναι εκεί. Γιατί θα πρέπει να πει σε εμένα ποια μεταναστευτική πολιτική θα ακολουθήσω; Αυτό λένε όλα τα ακροδεξιά κόμματα στην Ευρώπη και κερδίζουν τον κόσμο. Οχι πως τα επικροτώ ή τα δικαιολογώ. Απλά πιστεύω πως πρέπει να εγκύψουμε στα βαθύτερα αίτια της δημοφιλίας τους και να δώσουμε εναλλακτικές. Και κυρίως να απομακρύνουμε τις χώρες μας από τον αντιδημοκρατικό έλεγχο των απρόσωπων γραφειοκρατών της Ε.Ε.

• Στο πρόσφατο δημοψήφισμα στη Σκοτία ήσασταν ξεκάθαρα υπέρ της παραμονής στη Μ. Βρετανία. Είστε ευχαριστημένος με το αποτέλεσμα;

Είμαι. Αν και υπήρξε μεγάλη ρήξη ανάμεσά μας. Ο εθνικισμός είναι κάτι πραγματικά κακό. Οι άνθρωποι θα έπρεπε να ψάχνουν για τα κοινά τους σημεία και όχι να επικαλούνται τις διαφορές τους. Οι Σκοτσέζοι νομίζουν πως διαφέρουν πολύ από τους Αγγλους. Ωστόσο, αυτό είναι ένα μεγάλο ψέμα.

• Την τελευταία φορά που επισκεφθήκατε την Αθήνα, είχατε δηλώσει στην «Ελ Παΐς» πως τίποτε δεν λειτουργεί πια εδώ, πως όλα είναι μια καταστροφή. Πιστεύετε ότι κάτι μπορεί να αλλάξει;

Φυσικά και βλέπω μέλλον για τους Ελληνες, και μάλιστα δυναμικό. Πρέπει, όμως, να πάρετε τα πράγματα στα δικά σας χέρια. Είναι αλήθεια πως δομές και θεσμοί δυσλειτουργούν. Τότε το είπα για τους Σκοτσέζους, για να καταλάβουν πως δεν είναι τόσο χάλια όσο νομίζουν, ότι υπάρχουν και χειρότερα. Στη Μ. Βρετανία η ανεργία είναι 6% και στην Ελλάδα 27%. Πρέπει να βγείτε από την Ε.Ε. και να πείτε στην Αστον να πάει στον διάβολο. Τις αποφάσεις να τις παίρνουν πολιτικοί που εκπροσωπούν το σύνολο και δεν δέχονται εντολές από άλλους, μη εκλεγμένους καν, της Ε.Ε. Λατρεύω την Ελλάδα και είστε παράδειγμα για πολλά. Γι’ αυτό θέλω να έρχομαι ξανά και ξανά.

* Info: Ο Φίλιπ Κερ θα συναντήσει τους αναγνώστες του στο café του βιβλιοπωλείου Public στο Σύνταγμα, σήμερα, στις 20.30. Συζητούν μαζί του οι δημοσιογράφοι Αντώνης Πανούτσος και Μάκης Προβατάς.

n.ralli@efsyn.gr

Ηθοποιός στο θέατρο και στην τηλεόραση, θιασάρχης, βουλευτής, υφυπουργός Παιδείας. Και τώρα επιστροφή στο θέατρο, στις ρίζες, όπως λέει. Η Ελένη Κούρκουλα βρίσκεται σήμερα με εννέα θέατρα στα χέρια. Μεγάλη πρόκληση για μια ηθοποιό, αλλά εκείνη δεν θα ανέβει ποτέ στη σκηνή τους. Αυτό που θέλει είναι να τα βλέπει «να γεμίζουν κόσμο σε ωραίες παραστάσεις».

«Είναι πράγματι τεράστια πρόκληση. Θέλω το κάθε θέατρο είτε να συνεχίσει την παράδοσή του είτε να επαναπροσδιορίσει την πορεία του. Τα τρία θέατρα του CityLink είναι ιστορικά, με κυριότερο το «Παλλάς». Τα τελευταία χρόνια βλέπουμε εκεί μεγάλα θεάματα. Εγώ όμως πιστεύω ότι εκτός από μιούζικαλ μπορεί να φιλοξενήσει και μεγάλα κλασικά έργα. Σαν τον «Κύκλο με την κιμωλία» του Μπρεχτ, την τρίτη μας παραγωγή στο «Παλλάς». Το «Μικρό Παλλάς» το βλέπουμε ως ένα είδος Πειραματικής Σκηνής για σύγχρονα έργα. Για το «Αλίκη» σκέφτηκα ότι δεν πρέπει να παραβιάσουμε την παράδοση του χώρου κι έτσι θα διατηρήσει το ανάλαφρο ύφος του. Στη ζωή χωράνε όλα. Κι εμένα μου αρέσει η πολυχρωμία».

• Θα παίξετε ξανά;

Σε καμία περίπτωση. Να παίζει η Μαρία Πρωτόπαππα! Αυτό που πρέπει να κάνουμε είναι να δημιουργούμε ευκαιρίες για να παίζει αυτό το κορίτσι, που θεωρώ τη σπουδαιότερη ηθοποιό του ελληνικού θεάτρου. Είναι χαρά να τη βλέπεις στη σκηνή. Την κλείσαμε και στον «Κύκλο με την κιμωλία» όπου θα ερμηνεύσει την Γκρούσα. Εγώ ό,τι επιθύμησα στη ζωή μου το έκανα. Δεν έχω ανεκπλήρωτα όνειρα. Και κανείς δεν έχει ανάγκη να με δει.

• Κάποιος θα ρωτούσε τι υπάρχει πίσω απ’ αυτό το τεράστιο επιχειρηματικό ρίσκο.

Ο άντρας μου είχε μια από τις μεγαλύτερες εταιρείες παραγωγής στην τηλεόραση. Μπήκαμε στην κρίση πριν από την πραγματική κρίση. Πάθαμε στραπάτσο, μας χρωστούσαν χρήματα, έκλειναν εταιρείες. Περάσαμε άσχημα. Ορθωθήκαμε όταν ο Διονύσης μετέφερε τη στόχευση της εταιρείας σε άλλους τομείς, όπως π.χ. σε συνεργασίες με τη NOVA, την κινητή τηλεφωνία, τον τηλεοπτικό σταθμό Action 24. Είναι αυτό που λέμε πως η κρίση μπορεί να γεννήσει ευκαιρίες. Οταν ο άντρας μου έμαθε ότι η ΕΛΘΕΑ εγκαταλείπει τα θέατρα με ρώτησε πώς μου φαίνεται η ιδέα να τα πάρουμε εμείς. Η πρώτη μου απάντηση ήταν: «Οχι, με τίποτα». Ηξερα από την εμπειρία μου στο παρελθόν ότι κανείς δεν έβγαλε λεφτά από το θέατρο, αντίθετα πολλοί παραγωγοί πέθαναν στην ψάθα. Εκείνος με έπεισε ότι το καινούργιο επιχειρηματικό τοπίο διαφέρει από το παλιό, μιας οικονομοτεχνικής περισσότερο διαχείρισης. Πίστευε ότι η κρίση δεν πτοεί το θέατρο, παρ’ όλο που η τιμή των εισιτηρίων έχει μειωθεί. Φυσικά είναι ένα επιχειρηματικό ρίσκο που ο Διονύσης πιστεύει ότι θα το κερδίσει. Εγώ είμαι στο πλάι του. Εχω την ευθύνη των επιλογών, αλλά κι αυτές μοιραία ελέγχονται, αν κριθούν δαπανηρές. Παρ’ όλο που έχω την ελευθερία του σχεδιασμού ρεπερτορίου, εκείνος έχει τον τελευταίο λόγο.

• Δεν νιώθετε ξανά την αγωνία του επιχειρηματία;

Δεν θέλω, γιατί θα παραλύσω. Επιμένω στη δημιουργική χαρά, γιατί πιστεύω ότι αυτή η διάθεση επηρεάζει το αποτέλεσμα. Ας κρατήσουν την αγωνία ο άντρας μου και οι εμπλεκόμενοι με τα οικονομικά. Κι έπειτα αυτά έχουν οι επιχειρήσεις. Τολμάς, ρισκάρεις κι άλλοτε κερδίζεις, άλλοτε χάνεις. Δεν τρομάζω λοιπόν. Μέχρι τώρα έχω υπάρξει σε ποικίλα οικονομικά στάτους. Με πολλά χρήματα, με αρκετά, με λίγα, με καθόλου, με χρέη. Η εμπειρία μου μέχρι τώρα με οδηγεί στην πεποίθηση ότι μπορείς να ζήσεις καλά, γιατί, όπως λέει και η διαφήμιση, «τα καλύτερα πράγματα στη ζωή δεν είναι πράγματα»…

• Μήπως είστε αισιόδοξη εκ του ασφαλούς;

Καθόλου. Ο,τι χρήματα έβγαλα τα χρωστώ στην τηλεόραση. Στην πολιτική μάλλον ξόδευα όλο μου τον μισθό γιατί είχα μια δαπανηρή κοινωνική ζωή και, σε αντίθεση με τα ειωθότα, θεωρούσα ότι εγώ πρέπει να κερνάω και όχι οι ψηφοφόροι. Υπήρχαν καλοκαίρια που πέρασα σε πολύ ωραία ξενοδοχεία και άλλα που πέρασα φιλοξενούμενη σε αγροτόσπιτα χωρίς ένα ευρώ. Ξαπλώναμε τα βράδια σε στρώματα θαλάσσης και κοιτούσαμε τα αστέρια. Κι αυτά τα καλοκαίρια ήταν τα ομορφότερα. Είμαι καλά γιατί ξέρω ότι και χωρίς ένα ευρώ το καλοκαίρι μπορώ να μπω στη θάλασσα. Είναι δίπλα μου. Παίρνω το τραμ, πηγαίνω, λιάζομαι, βουτάω και επιστρέφω. Αυτό για μένα είναι πραγματική ηρεμία, ευτυχία. Και τώρα που το σκέφτομαι, τις εποχές χωρίς πολλά χρήματα ή αξιώματα, έζησα τις ωραιότερες στιγμές της ζωής μου.

• Τα χρόνια της πολιτικής πώς τα θυμάστε;

Δυστυχώς η εποχή που ήμουν υφυπουργός ήταν η πιο δυστυχής για την προσωπική μου ζωή. Αν με ρωτούσες τι δεν θα ήθελα να βιώσω ξανά είναι εκείνη η περίοδος. Τελικά δεν είμαι φτιαγμένη γι’ αυτό. Οχι πως μετάνιωσα, με γέμισε γνώση και εμπειρία. Αλλά σίγουρα δεν θα το ξανάκανα ποτέ. Δεν επιβίωσα ψυχικά. Το πλήρωσα πραγματικά με κατάθλιψη.

• Ούτε τότε αλλά ούτε τώρα φαίνεστε ευάλωτη.

Είμαι τρωτή και εξαρτώμαι πάρα πολύ από την αγάπη των γύρω μου. Και πραγματικά εντυπωσιάζομαι όταν καταφεύγουν σε μένα ως στήριγμα. Εξαιτίας αυτού του παιδισμού μου αν θέλεις έχασα την μπάλα στην πολιτική. Κάθε μέρα βρισκόμουν σ’ έναν πόλεμο όπου έβγαιναν καλάσνικοφ. Σήμερα είμαι πανευτυχής που ξαναβρίσκομαι στον φυσικό μου χώρο, στο θέατρο, γιατί αυτό ενέχει την έκφραση του παιχνιδιού.

• Πιστεύατε στο ΠΑΣΟΚ;

Δεν υπήρξα παιδιόθεν ΠΑΣΟΚ. Οταν ήμουν νέα ανήκα στο ΚΚΕ εσωτερικού, αργότερα στα χρόνια του θεάτρου ψήφιζα ανανεωτική Αριστερά. Αλλά πίστεψα πολύ στον Κώστα Σημίτη.

• Τον εκσυγχρονιστή Σημίτη.

Ναι, τον εκσυγχρονιστή και παρεξηγημένο Κώστα Σημίτη. Τότε ψήφισα για πρώτη φορά ΠΑΣΟΚ συνειδητοποιώντας ότι αυτός ο άνθρωπος μπορεί να γίνει η μεγάλη ευκαιρία για τη χώρα. Ολες τις διαρθρωτικές αλλαγές που πασχίζουμε να κάνουμε διά της βίας τώρα, εκείνος τις πάλευε έγκαιρα. Ομως δυστυχώς ερχόταν αντιμέτωπος μ’ ένα ΠΑΣΟΚ που μεγάλο του κομμάτι ήταν βαθιά διεφθαρμένο και κρατικοδίαιτο.

• Ποια ήταν η κρίσιμη στιγμή που αποφασίσατε να φύγετε;

Εζησα αυτό που σήμερα αποκαλούμε «παλαιοκομματικό και σάπιο» καθεστώς. Οποιος ήταν έξω απ’ αυτό χαρακτηριζόταν γραφικός. Μετά την αποχώρηση του Σημίτη και τον ερχομό του Γιώργου Παπανδρέου έφυγα. Την ένταξή μου στην πολιτική την αντιμετώπιζα ως προσκοπισμό με την πίστη του ανθρώπου που συστρατεύεται για να αλλάξει τον τόπο. Κι όταν συνειδητοποίησα ότι αυτός ο κόσμος δεν θα αλλάξει, αποχώρησα. Ενιωθα σαν την Κοκκινοσκουφίτσα ανάμεσα στους λύκους.

• Πιστεύετε ότι η δημόσια εικόνα σας προδίδει ποια είστε στην πραγματικότητα;

Δεν έχω ιδέα. Αλλά μπορώ να σου πω ποια είμαι. Δεν έχω πάρα πολλά λεφτά. Ζω σ’ ένα πολύ ωραίο δικό μου σπίτι στο Κολωνάκι, όπου τα τελευταία χρόνια έχω φέρει και τους γονείς μου γιατί ο πατέρας μου είναι 94 χρόνων και η μητέρα μου 88. Τους προσφέρω το ελάχιστο από αυτό που τους χρωστώ και οφείλω ευγνωμοσύνη στον άντρα μου που έχει δεχτεί με χαρά αυτή τη συγκατοίκηση. Δεν είμαι κοσμική, βαριέμαι τα ντυσίματα, τα όρθια, δεν πίνω γουλιά αλκοόλ. Θέλω να περνάω καλά με τους φίλους μου στο καθιστό. Είμαι επίσης δημιουργική, δεν κάθομαι στα αυγά μου. Πάντα με κυνηγά η έννοια της αποστολής. Κι αυτή η κρίση θα τελειώσει κάποτε. Αν και φτωχότεροι, θα είμαστε καλύτεροι.

• Πόσο φτωχότεροι μπορεί να γίνουν οι φτωχοί;

Δεν θα γίνουν άλλο, έπιασαν πάτο. Ισως η κρίση επηρεάσει τη μεσαία και την ανώτερη τάξη. Εμείς, βαθιά και ανίατα διεφθαρμένοι, θα συνεχίσουμε όπως ξέραμε. Και γι’ αυτό ευθυνόμαστε όλοι και κυρίως η ρητορεία της Αριστεράς. Το σίγουρο είναι ότι η επόμενη γενιά θα είναι καλύτερη.

• Καλύτερη με κοινωνικά κεκτημένα και εργασιακά δικαιώματα δεκαετιών να έχουν εξανεμιστεί;

Ναι, όλα θα είναι καλύτερα. Με πραγματική ποιότητα στη ζωή, στον έρωτα, στη δουλειά. Και συνδικαλισμός θα υπάρξει ξανά, αλλά υγιής.

…………………………………………………………………………………………………………………………………………..

«Η Ιστορία θα καταγράψει την προσφορά του Βενιζέλου»

• Είστε προσωπική φίλη με τον Ευάγγελο Βενιζέλο. Πώς προέκυψε αυτή η σχέση;

«Η ΕΚΔΟΧΗ ΤΟΥ ΜΠΡΑΟΥΝΙΝΓΚ», ΘΕΑΤΡΟ ΕΜΠΟΡΙΚΟΝ

Δεν ξεκίνησε τόσο με πολιτικούς όρους όσο με πνευματικούς. Και για να μην παρεξηγηθώ, εννοώ ότι λόγω καταβολών μοιραζόμαστε μια θρησκευτικότητα. Ο παππούς του ήταν παπάς, ο πατέρας μου θεολόγος. Αυτό το στοιχείο, λοιπόν, έγινε συχνά πεδίο συζητήσεων ξεχωριστού ενδιαφέροντος. Πρωτογνωριστήκαμε στην κηδεία του Βασίλη Φωτόπουλου. Παρατήρησα ότι κι οι δυο μας ψέλναμε την ακολουθία. Ο Βενιζέλος είναι ένας άνθρωπος που θαυμάζεις την οξύτητα του πνεύματος, την ευρυμάθεια, την ικανότητά του να συλλαμβάνει επακριβώς την πραγματικότητα γύρω του. Κι έπειτα έχει απίστευτο χιούμορ, περνάμε καλά. Ενας ακόμα λόγος που τον θαυμάζω είναι για τη στάση του τα τελευταία χρόνια. Το 2007 ήταν ο δημοφιλέστερος πολιτικός και σήμερα τελευταίος στη λίστα. Ευτυχώς… Γιατί η χαμένη του δημοφιλία οφείλεται στην προσπάθειά του να κρατήσει όρθια τη χώρα και να μη γίνει μια πρώην χρεοκοπημένη Βουλγαρία. Η Ιστορία στο μέλλον θα καταγράψει τη συνεισφορά του. Κι αυτό είναι που μετράει.

• Πώς μεγαλώνει ένα κορίτσι με πατέρα θεολόγο;

Την τυπολατρία δεν την έζησα καθόλου. Στο σπίτι δεν υπήρχαν καντήλια, λιβάνια, ευχέλαια, αγιασμοί. Ελάχιστες εικόνες, κι αυτές ως έργα τέχνης. Γι' αυτό οι γονείς μου κατηγορούνταν ως «προτεσταντικοί». Ο πατέρας μου ήταν ιεροκήρυκας στην Αγια-Σωτήρα στην Κυδαθηναίων, στην Πλάκα. Αλλά κι εκεί συνέβαινε ένας εκσυγχρονισμός. Ο Κερκυραίος παπα-Μάριος εισήγαγε στην ορθόδοξη εκκλησία αρμόνιο – κι άλλο προτεσταντικό στοιχείο. Οσο κι αν ακούγεται σήμερα κλισέ ή υποκριτικό, οι γονείς μου επέμεναν με πάθος στην αρχή «αγαπάτε αλλήλους». Αυτή η πίεση μας έκανε και καλό και κακό με την έννοια ότι και τα τέσσερα αδέλφια γίναμε λίγο ενοχικοί. Θυμάμαι τον πατέρα μου να επαναλαμβάνει συνεχώς ότι «το σπίτι μας είναι γυάλινο», δηλαδή όλα είναι διαφανή. Δεν λέμε άλλα μέσα κι άλλα έξω. Ηταν πάντα επί της ουσίας και όχι στο γράμμα του τύπου. Ετσι μεγαλώσαμε, έτσι κερδίσαμε κι έτσι χάσαμε στη ζωή.

• Μόνο χασούρες δεν βλέπει κανείς επάνω σας…

Πράγματι, μόνο κέρδισα και πολύ περισσότερα από τα αναμενόμενα. Τελικά οι αξίες με τις οποίες μας διαπαιδαγώγησαν οι «θρήσκοι» γονείς, και που στα χρόνια της επανάστασης αποκαθηλώσαμε ανέμελα για ένα διάστημα, ήταν αυτές που μας στερέωσαν, μας έμαθαν να εμπιστευόμαστε τους ανθρώπους, να δίνουμε και να παίρνουμε.

• Τα χρόνια της επανάστασης δηλαδή είναι χαμένα χρόνια;

Απλώς θέτω μεγάλα ερωτήματα για τις ιδέες εκείνης της εποχής. Και σήμερα ομολογώ ότι λαχταρώ να επιστρέψω σε κάποιες παλιές αξίες. Δεν διάλεξα τυχαία τον «Αγαπητικό της βοσκοπούλας» για το «Παλλάς». Ηθελα το κοινό να ξαναπιεί καθαρό νερό απ’ την πηγή. Είναι έργο που μιλά για την ανυπόκριτη αγάπη, για πράγματα που μας δίδαξαν οι πρόγονοί μας κι εμείς λίγο-πολύ τα μπασταρδέψαμε για να γίνουμε μοντέρνοι».

………………………………………………………………………………………

«Στον ΣΥΡΙΖΑ πήγε το βαθύ, παρακμιακό ΠΑΣΟΚ»

• Και το ΠΑΣΟΚ που πιστέψατε τι απέγινε;

«ΠΡΑΜΑΤΑ ΚΑΙ ΘΑΜΑΤΑ» ΜΙΚΡΟ ΠΑΛΛΑΣ

Το αλλοτριωμένο του κομμάτι στηρίζει σήμερα τον ΣΥΡΙΖΑ, που διεκδικεί την εξουσία. Οι υπόλοιποι πήγαν σπίτι τους και όσοι έμειναν προσπαθούν να διασώσουν τη χώρα. Μα η σημερινή συρρίκνωση του ΠΑΣΟΚ οφείλεται ακριβώς στο γεγονός ότι ένας κόσμος ολόκληρος ήταν με το ΠΑΣΟΚ επειδή έτρωγε απ’ αυτό, να το πω έτσι. Και φυσικά δεν εννοώ με την καλή έννοια, την κοινωνική ωφέλεια, αλλά άρπαζε ό,τι μπορούσε.

• Μα το κόμμα που κυβέρνησε τόσες δεκαετίες δεν έχει ευθύνη γι’ αυτό;

Κι όμως, ο ίδιος κόσμος μετακινήθηκε αλλού ακολουθώντας ξανά τις ίδιες υποσχέσεις, εκείνες που μας οδήγησαν ώς εδώ. Μη σας φανεί ακραίο, αλλά μήπως ο κάθε Ελληνας δεν ήταν ένας μικρός, μικρός, μικρός «Τσοχατζόπουλος»; Δήλωσε κανείς την πραγματική αξία του σπιτιού που αγόρασε; Δεν είμαστε ένας βαθιά αλλοτριωμένος λαός; Επί χρόνια όλοι πιστεύαμε ότι υπάρχουν κάποια λεφτά, που δεν είναι δικά μας. Που τα έχει κάπου κάποιο κράτος και οφείλει να μας δίνει. Ποτέ δεν συνειδητοποιήσαμε ότι αυτά τα λεφτά ήταν δικά μας και τώρα τελείωσαν. Ακόμα και σήμερα θεωρούμε ότι εκείνος που δεν μας κόβει απόδειξη δεν κλέβει εμάς, αλλά το «κράτος». Και τον συγχωρούμε, αν δεν κάνουμε κι εμείς το ίδιο.

• Κι όμως, πριν από τη γέννηση του τοσοδούλικου πολίτη «Τσοχατζόπουλου», δρούσε από πόστα εξουσίας ο μεγάλος Τσοχατζόπουλος, δίνοντας το φωτεινό παράδειγμα…

Κι εγώ ερωτώ, ποιος ευθύνεται που ο κόσμος σήμερα τσιμπάει ξανά στη λογική του Τσίπρα «θα σας δώσουμε πίσω τους μισθούς και τις θέσεις σας στο Δημόσιο»; Ο ΣΥΡΙΖΑ δεν είναι ένα άγνωστο κόμμα, αλλά η συνέχεια του σάπιου συστήματος. Και για να κυβερνήσει θα εξαναγκαστεί σε συνεργασίες με τους Ανεξάρτητους Ελληνες. Και τότε πια θα μιλάμε για τη διασωλήνωση της χώρας. Εγώ, που ήμουν περαστική από την πολιτική, ξέρω καλά ποια στελέχη του ΠΑΣΟΚ οδηγήθηκαν στον ΣΥΡΙΖΑ. Δεν πρόκειται για το πεφωτισμένο, αλλά για το βαθύ, παρακμιακό ΠΑΣΟΚ. Πιστεύω ότι η πολιτική ηγεσία πρέπει να κάνει ξεκάθαρο στον κόσμο, όσο κι αν της στοιχίζει εκλογικά, ότι λεφτά δεν υπάρχουν. Είναι ανάγκη ο καθένας προσωπικά, πολίτες και πολιτικοί, ν’ αλλάξουμε ως άνθρωποι. Να κατανοήσουμε τις ευθύνες μας και να αποκτήσουμε αληθινή σχέση μ’ αυτό που τόσο χαλαρά αποκαλούμε κράτος. Οσο αυτό δεν λέγεται κι όσο μοιράζουμε στον κόσμο υποσχέσεις, ότι θα ξαναβρεί τη χαμένη του σαπίλα, κανένα βήμα προς τα εμπρός δεν θα γίνει.

* Η Ελληνική Θεαμάτων έφυγε, τα Αθηναϊκά Θέατρα ήρθαν. Η Αρχοντούλα Παπαπαναγιώτου αποσύρθηκε από τη διαχείριση εννέα θεάτρων, τα οποία παρέλαβαν η Ελένη Κούρκουλα και ο επιχειρηματίας σύζυγός της Διονύσης Παναγιωτάκης.

Είναι τα «Κιβωτός», «Πειραιώς 131» και «Αποθήκη» (υπενοικιασμένα από τον Τάσο Παπανδρέου), «Λαμπέτη», «Δημήτρης Χορν», «Εμπορικόν». Και βέβαια, το βαρύ πυροβολικό τους είναι τα τρία θέατρα στο CityLink: «Παλλάς», «Αλίκη» και «Μικρό Παλλάς».

e.marinou@efsyn.gr

Της Παρής Σπίνου

Αννα Καφέτση

Πότε επιτέλους θα ανοίξει το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης στο ανακατασκευασμένο κτίριο του Φιξ; Εχουμε κουραστεί να βλέπουμε τις -όντως εντυπωσιακές- μακέτες του υπερσύγχρονου μουσείου, το οποίο δεν έχει τίποτα να ζηλέψει από αντίστοιχα ιδρύματα του εξωτερικού. Στην οδό Συγγρού, η είσοδός του, σκοτεινή και έρημη, δημιουργεί άσχημους συνειρμούς. Από Αύγουστο χειμώνα, λοιπόν και παρά τις εξαγγελίες από υπουργικά χείλη, η πολυπόθητη μετεγκατάσταση δεν έχει γίνει, ο κόσμος δεν έχει τη δυνατότητα να περιηγηθεί στο εσωτερικό του, να θαυμάσει τις νέες ευρύχωρες αίθουσες και τις σημαντικές συλλογές με έργα καλλιτεχνών από την Ελλάδα και το εξωτερικό.

Γιατί καθυστερούν τα θυρανοίξια; Κι όμως, τα πράγματα είναι αρκετά εύκολα, όσο τρία βασικά βήματα: Πρώτον, να εγκριθούν οι οριστικές μουσειογραφικές και μουσειολογικές μελέτες προκειμένου να προχωρήσει η ανάθεσή τους. Δεύτερον, να γίνει αποδοχή της δωρεάς του Ιδρύματος «Σταύρος Νιάρχος», ύψους 3 εκατ. ευρώ, που προορίζεται για τον τεχνολογικό και υλικοτεχνικό εξοπλισμό. Τρίτον, να γίνει η προσωρινή παραλαβή του κτιρίου από τον εργολάβο.

Το εσωτερικό του κτιρίου σε μακέτα
ΕΜΣΤ / 3ΣΚ Στυλιανίδης Αρχιτέκτονες

Οι τελευταίες εξελίξεις δείχνουν ότι υπάρχει πρόβλημα στο ΕΜΣΤ, εντός και άνω. Πιο απλά, αδιέξοδο στις σχέσεις του Δ.Σ. με τη διευθύντριά του, Αννα Καφέτση, και ολιγωρία από την ηγεσία του υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού. Από τις σιβυλλικές δηλώσεις του Κώστα Τασούλα «θα κάνουμε ό,τι είναι δυνατό να ανοίξει το μουσείο και να λειτουργήσει σωστά» μέχρι ένα σαφές χρονοδιάγραμμα υπάρχει μεγάλη απόσταση. Κι από την υπόσχεση της Αντζελας Γκερέκου πως «δεν κινδυνεύει η θέση της διευθύντριας» μέχρι το ότι μεθοδεύεται η ύπαρξη και δεύτερου προσώπου στη διεύθυνση, πολλά τα περιθώρια ερμηνείας.

Ηρθε όμως η στιγμή για να ανοίξει και η Αννα Καφέτση τα χαρτιά της και να απαντήσει, αποκλειστικά στην «Εφ.Συν.», για τα όσα λέγονται, γράφονται ή… υπονοούνται. Ψυχή του ΕΜΣΤ εδώ και 14 χρόνια, η γυναίκα που το οραματίστηκε, εργάστηκε και πάλεψε γι’ αυτό, αντιμετωπίζοντας σχεδόν ανυπέρβλητες δυσκολίες, περνάει όπως φαίνεται και τις τελευταίες Συμπληγάδες, κρατώντας γερά το τιμόνι.

• Κυρία Καφέτση, όντως υπάρχει ρήξη ανάμεσα σε εσάς και σε μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου και ποιες είναι οι συνιστώσες της;

Οταν ο κοινός μας στόχος, που είναι να ανοίξουμε το μουσείο στο κοινό το γρηγορότερο δυνατό και να το ανοίξουμε σωστά, παύει να λειτουργεί ως γέφυρα επικοινωνίας ανάμεσα στα δύο όργανα διοίκησης του μουσείου, το Δ.Σ. και τη διευθύντρια, τότε ασφαλώς τα πράγματα οδηγούνται σε ρήξη. Η πλειοψηφία του Δ.Σ. αυτοπαγιδεύτηκε σε συμπεριφορές, δυστυχώς ακραίες, ελέγχου του μουσείου χωρίς το μουσείο. Δηλαδή χωρίς τους ανθρώπους του, την ιστορία του, τα οράματά τους, τη μουσειολογική πολιτική που σχεδιάστηκε και εφαρμόζεται βήμα βήμα από την ίδρυσή του. Δεν θα ήθελα να πω περισσότερα… Είναι η ώρα να κάνουμε περισσότερα ή καλύτερα να κάνουμε ό,τι χρειάζεται για να αποδοθεί το κτίριο, που μας περιμένει έτοιμο, εκεί που ανήκει, στους πολίτες.

• Από τη μεριά σας θα παραδεχόσασταν λάθη και παραλείψεις που οδήγησαν στην καθυστέρηση του ανοίγματος του νέου μουσείου;

Αντί να κοιτάξουμε να λύσουμε τα πραγματικά προβλήματα που θα επέτρεπαν το άνοιγμα, δηλαδή τη στελέχωση του μουσείου, τους πόρους για τη λειτουργία του, την έγκαιρη ανάθεση και έγκριση των μελετών, την αποδοχή της δωρεάς του Ιδρύματος «Σταύρος Νιάρχος», την προκήρυξη των διαγωνισμών για την ασφάλεια του κτιρίου και τη λειτουργία του εστιατορίου, του καφέ, του πωλητηρίου κ.ά., χάσαμε πολύτιμο χρόνο συζητώντας αν θα το ανοίξουμε λίγο ή μισό ή αν θα στείλουμε το προσωπικό όπως όπως σε ένα κτίριο που δεν είχε και δεν έχει ακόμη παραληφθεί. Εδώ βρίσκονται οι βαθιές πηγές της λεγόμενης ρήξης… Αλίμονο εάν ο διευθυντής του ΕΜΣΤ δεν στεκόταν απέναντι σε τέτοιες επιλογές και μεθοδεύσεις, όταν γενιές και γενιές καλλιτεχνών στη χώρα έχουν δώσει αγώνες επί δεκαετίες για να γίνει το μουσείο. Ευτυχώς ο κίνδυνος αυτός απετράπη και χαίρομαι ιδιαίτερα που η παρούσα πολιτική ηγεσία του ΥΠΠΟΑ από την πρώτη στιγμή συμφωνεί και επαυξάνει για το σωστό άνοιγμά του. Εχω μάθει πάντα να κοιτάζω μπροστά. Αυτή τη στιγμή όμως δεν έχουμε άλλα περιθώρια και πρέπει να κλείσουμε όλες τις εκκρεμότητες και όλα τα μέτωπα. Το Δ.Σ. του μουσείου πρέπει να έχει τη βούληση και την ικανότητα να κλείσει διοικητικά το έργο με άμεσες και αποτελεσματικές αποφάσεις.

• Ο κόσμος δικαίως αναρωτιέται πότε θα ανοίξει το μουσείο. Ποια είναι τα τελικά έργα που πρέπει να γίνουν και επιπλέον, έχετε εξασφαλίσει τα απαραίτητα κονδύλια για την υλοποίησή τους;

Θα πρέπει να γίνουν όλες οι προμήθειες και η εγκατάσταση του αναγκαίου τεχνολογικού εξοπλισμού που χρειάζεται για τη μηχανοργάνωση των υπηρεσιών του και την εξυπηρέτηση του κοινού με χρήση νέων τεχνολογιών και μέσων (on line διαχείριση εισιτηρίων, περιήγηση, τηλεκπαίδευση, διαδραστική πληροφόρηση, βάσεις ψηφιακής διαχείρισης των συλλογών, των αρχείων και της βιβλιοθήκης, κ.ά.). Ολες αυτές οι υποδομές προβλέπονται ήδη στο νέο κτίριο. Ταυτόχρονα θα πρέπει να γίνει η εσωτερική διαμόρφωση των εκθεσιακών χώρων για την παρουσίαση της μόνιμης συλλογής, οι κατασκευές που θα φιλοξενήσουν τα έργα, η προμήθεια και η εγκατάσταση του οπτικοακουστικού εξοπλισμού για τις βιντεοεγκαταστάσεις και τα ηχητικά έργα της συλλογής, έτσι ώστε στη συνέχεια να ξεκινήσει η εγκατάσταση των έργων. Τα χρήματα για να πραγματοποιηθούν όλα αυτά έχουν ήδη εξασφαλιστεί από το Ιδρυμα «Σταύρος Νιάρχος» με μεγάλη δωρεά 3 εκατ. ευρώ. Θα πρέπει να κάνουμε ό,τι χρειάζεται για να μπορέσουμε να τα εκταμιεύσουμε.

• Πώς έχετε σχεδιάσει την παρουσίαση της μόνιμης συλλογής;

Βλέπω ήδη μπροστά μου ένα ένα τα 400 τόσα έργα που θα μπουν σε κάθε χώρο, την αφήγηση που ξετυλίγεται σε πέντε ορόφους, συνομιλίες έργων μεταξύ τους, αντιστίξεις χρωματικές και ηχητικές, περάσματα από ήσυχες στοχαστικές περιοχές σε ομιλητικές και θορυβώδεις και άπειρους ακόμη τόπους και τρόπους της μουσειογραφικής ρητορικής γύρω από το κεντρικό θέμα που είναι η ανθρώπινη συνθήκη. Σ’ αυτό είμαστε πανέτοιμοι – και πώς αλλιώς, όταν αρκετά από τα έργα είχαν ήδη τη θέση τους στο νέο κτίριο από τη στιγμή που τα επιλέξαμε για να μπουν στη μόνιμη συλλογή. Χρόνια τώρα και εγώ και οι συνεργάτες μου περιμένουμε τη στιγμή που η συλλογή, αυτό το κρυμμένο στις αποθήκες μυστικό, θα βγει στο φως για όλους τους επισκέπτες.

• Μπορείτε να εγγυηθείτε ότι είστε έτοιμη να λειτουργήσει το ανακατασκευασμένο Φιξ και να λειτουργήσει σωστά, με τις προδιαγραφές ενός μεγάλου, διεθνούς σύγχρονου μουσείου;

Με το ερώτημά σας αυτό φτάνουμε στην καρδιά του προβλήματος, το πέρασμα δηλαδή από την κατασκευή και την προσωρινή παραλαβή του κτιρίου στη λειτουργία του μουσείου. Για να λειτουργήσει αυτό το κτίριο και να ανοίξει στο κοινό, θα πρέπει πρώτον να στελεχωθούν οι υπηρεσίες του και να εξασφαλιστούν οι αναγκαίοι πόροι. Σχέδιο λειτουργίας και για τα δύο υπάρχει. Από τη στιγμή που θα εκδοθεί το προεδρικό διάταγμα για τον Εσωτερικό Κανονισμό του ΕΜΣΤ, ανοίγει ο δρόμος για τις 27 προσλήψεις που έχει προεγκρίνει το ΥΠΠΟΑ και αφορούν διαφορετικές ειδικότητες. Προβλέπουμε το μουσείο να μπορεί να λειτουργήσει τον πρώτο τουλάχιστον χρόνο με 50 άτομα συνολικά και συμπεριλαμβάνω σε αυτά τα 16 άτομα τα οποία ήδη υπηρετούν και τις χορηγούμενες θέσεις επιμελητών, που έχουμε ήδη εξασφαλίσει από τον πολιτιστικό οργανισμό ΝΕΟΝ του Δημήτρη Δασκαλόπουλου, καθώς και ασκούμενους και εθελοντές. Είναι συγκινητική η ανταπόκριση νέων ανθρώπων με υψηλή κατάρτιση για εθελοντική εργασία στο νέο μουσείο και είναι κρίμα που δεν μπορούμε ακόμη να τους απορροφήσουμε. Στα 50 αυτά πρόσωπα δεν συμπεριλαμβάνεται το προσωπικό ασφαλείας του κτιρίου, η οποία θα ανατεθεί σε ιδιωτική εταιρεία και πρέπει τάχιστα, αφού εξασφαλιστούν οι αναγκαίοι πόροι, να προχωρήσουμε στον σχετικό διαγωνισμό.

• Επομένως, εκτός από τον κρατικό προϋπολογισμό, στηρίζεστε και στους μεγάλους χορηγούς.

Είναι άκρως ενθαρρυντικό ότι για πρώτη φορά η πολιτική ηγεσία του ΥΠΠΟΑ έχει τη βούληση και επίκειται λύση στην εξασφάλιση των αναγκαίων για τη λειτουργία του μουσείου κονδυλίων. Οσο καθυστερεί το άνοιγμα του μουσείου όμως, δεν μπορεί να απορροφηθεί στο σύνολό της και η μεγάλη ετήσια χορηγία ύψους περίπου 300 χιλ. ευρώ του ΝΕΟΝ, που εξασφαλίσαμε στις αρχές του χρόνου για μία τουλάχιστον τριετία και αφορά την παραγωγή νέων έργων, την εκπόνηση εκπαιδευτικών προγραμμάτων, των εμπλουτισμό της βιβλιοθήκης και συνεργασίες με άλλα διεθνή μουσεία και οργανισμούς.

ΕΜΣΤ / 3ΣΚ Στυλιανίδης Αρχιτέκτονες

p.spinou@efsyn.gr