Το φιλόδοξο πρόγραμμα με τίτλο «Brahms in love», που παρουσίασε στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών υπό τη διεύθυνση του Ανδρέα Τσελίκα, είχε μεγάλο ατού τον πιανίστα Αναστάσιο Πάππα. Θα θέλαμε να τον ακούμε συχνότερα

Του Γιάννη Σβώλου

Παρά την οριακή κατάσταση στην οποία έχουν στριμώξει τη Συμφωνική Ορχήστρα του Δήμου Αθηναίων οι καλλιτεχνικά τυφλές -εν προκειμένω και κουφές- μεθοδεύσεις όσων διαχειρίζονται την οικονομική/θεσμική βάση της μουσικής μας ζωής, αυτή εξακολουθεί να προσφέρει συναυλίες.

Την περασμένη εβδομάδα η ΣΟΔΑ υπό τον Ανδρέα Τσελίκα παρουσίασε στο «Ωνάσειο» ένα φιλόδοξο πρόγραμμα με τίτλο «Brahms in love» (18/11/2013). Ηταν μια ωραία συναυλία-έκπληξη! Παρά την άκρως υπονομευτική επί σκηνής πλαισίωση του συνόλου από ηχοαπορροφητικά πετάσματα, που «στέγνωναν» τον ορχηστρικό ήχο, αποκομίσαμε πολύ καλές εντυπώσεις. Η βραδιά ξεκίνησε με το «Κοντσέρτο για πιάνο αρ.1» του Μπραμς, έργο κολοσσιαίο που, δικαιολογημένα, έχει χαρακτηριστεί κρυπτοσυμφωνία. Μαζί του αναμετρήθηκε με αθλητικό σθένος και αυτοπεποίθηση ο Αναστάσιος Πάππας, ένας από τους καλύτερους ακμαίους Ελληνες πιανίστες που, ασυζητητί, θα θέλαμε να τον ακούγαμε συχνότερα. Το παίξιμό του οδήγησε την εκτέλεση. Διέθετε ρωμαλέο ήχο, σφριγηλή φραστική, καλή συνοχή του μουσικού ειρμού, ηδονικά μεστό, αρρενωπό συναίσθημα, ισορροπούσε μελωδία και δομική επεξεργασία, ανέβαζε υψηλές θερμοκρασίες στις κορυφώσεις.

Αγρυπνος συνοδοιπόρος, ο αρχιμουσικός εξασφάλισε ισορροπίες και συνοχή στο ακρόαμα. Στη συνέχεια, συνοδευόμενη από την ορχήστρα και τους άνδρες της Χορωδίας του Δήμου Αθηναίων, η μεσόφωνος Μαργαρίτα Συγγενιώτου τραγούδησε τη «Ραψωδία για μεσόφωνο, ανδρική χορωδία και ορχήστρα». Σαγηνευτικά ώριμη, πλούσια φωνή, με σαφές περίγραμμα και αβίαστη, γεμάτη χαμηλή περιοχή, άψογη ορθοτονία και ισορροπημένη έκφραση υπηρέτησαν μια ωραία, παλλόμενη από ευγενές συναίσθημα ερμηνεία. Ολοκληρώνοντας εύστοχα τη βραδιά, ο Ανδρέας Τσελίκας αποφόρτισε ωραία τη διάθεση διευθύνοντας ορχήστρα και χορωδία σε μια επιλογή εννέα εκ των «Ερωτικών βαλς για χορωδία και ορχήστρα» (op.52, op.65).

Οι «Ergon» επί το έργον

Το σύνολο σύγχρονης μουσικής «Ergon» ιδρύθηκε το 2008 και απαρτίζεται από μουσικούς οι οποίοι έχουν συμμετάσχει παλαιότερα στη Διεθνή Ακαδημία του γερμανικού «Ensemble Modern». Εχοντας πλέον ενηλικιωθεί, αναπτύσσει δική του, ανεξάρτητη καλλιτεχνική δράση. Πρόσφατα παρακολουθήσαμε την πρώτη συναυλία του συνόλου στο πλαίσιο του φετινού τετραμερούς κύκλου εμφανίσεων στο Μέγαρο Μουσικής (29/11/2013). Οι συναυλίες του «Ergon» εστιάζουν αποκλειστικά στο πεδίο του μοντερνισμού και αποτείνονται σε κλειστό, ειδικό κοινό. Ταυτόχρονα, εντείνουν τον προβληματισμό για το καταγωγικά ανέρειστο στίγμα της παρουσίας της σύγχρονης μουσικής στην Ελλάδα. Από την άλλη, βεβαίως, υπό τις δεδομένες συνθήκες τής -και πολιτιστικής- κρίσης, κανείς συμψηφίζει ιστορικά ελλείμματα με τρέχουσα προσφορά και αφουγκράζεται τα επερχόμενα, ελπίζοντας με πραγματισμό για το καλύτερο εφικτό.

Οι επτά μουσικοί έπαιξαν συνθέσεις των Μηνά Μπορμουδάκη («Ροαί», 2010), Γιώργου Απέργη («Μέρος κουαρτέτου», 2008), Φιλίπ Μανουρί («Ultima», 1996), Χαν Βέρνερ Χέντσε («Σονάτα δωματίου», 1948-63) και Ζαν Φρανσέξ («Τρίο», 1990). Τα πέντε έργα ανταποκρίθηκαν απόλυτα στον τίτλο της βραδιάς: «Τριπλό ταξίδι. Μουσικές ανταλλαγές μεταξύ Ελλάδας, Γαλλίας και Γερμανίας 1945-2010». Στα πρώτα τρία κυριάρχησαν προωθημένες, μεταμοντέρνου στίγματος διερευνήσεις του πεδίου των μουσικών ήχων (αρμονία, φραστική, μουσικό και εξωμουσικό «νόημα») που αναπτύχθηκαν πέρα από τα όρια της ιστορικής προ- και μεταπολεμικής πρωτοπορίας. Τα υπόλοιπα δύο έργα ήταν αισθητά ριζωμένα στον ιστορικό μοντερνισμό και αντιπαρατέθηκαν στον διεθνισμό των προηγουμένων ως φορείς εθνικού ήχου, εμπεπλεγμένοι σε ενεργό διάλογο με τα ιδιώματα του 20ού αιώνα (Μπάρτοκ, νεοκλασικισμός) και την παράδοση των ιστορικών μορφών μουσικής δωματίου.

Οι εκτελέσεις ήταν γενικώς πολύ καλές, δοσμένες με εγρήγορση και ακρίβεια, καλή αντίληψη του ύφους εκάστου δημιουργού, μουσική ευαισθησία και εκφραστική ευστοχία, κατανόηση των μουσικών και εξωμουσικών στόχων κάθε κομματιού. Θα σημειώσουμε, ωστόσο, ότι, δοσμένοι ολόψυχα στη λατρεία της ασυμβίβαστα μοντέρνας γραφής, οι μουσικοί σκόνταψαν στο ανάλαφρο, μελωδικό έργο του Φρανσέξ, η ερμηνεία του οποίου υπολειπόταν τοπικά σε ορθοτονία, συνοχή, θέματα ειρμού. Αν ίσως όχι ανέφικτο, το «δυσίν κυρίοις υπηρετείν» είναι πάντως δύσκολο…