Του Θεόδωρου Γεωργίου*

Ευθύς εξ αρχής θα πρέπει να τονιστεί ότι οι δημοσκοπήσεις που έχουν αναλάβει να διενεργήσουν διάφορες και ποικίλες επιχειρηματικές εταιρείες του σχετικού έργου και κατά καιρούς δημοσιεύονται στα κλασικά και ψηφιακά μέσα ενημέρωσης δεν αντέχουν να υποστούν τον πολιτικό έλεγχο των πολιτών. Αυτό σημαίνει ότι οι ίδιες οι δημοσκοπήσεις, στον βαθμό που δεν μπορούν να επεξεργαστούν το ιδιαίτερο καθεστώς πολιτικής συνείδησης που έχει διαμορφωθεί κατά τα τελευταία πέντε χρόνια (2009-2014) στην ελληνική κοινωνία, δεν μπορούν να διεκδικούν για τον εαυτό τους τον ρόλο του «πολιτικού θεού».

Ζούμε σε μια εκκοσμικευμένη πολιτική κοινωνία, στην οποία οι άνθρωποι αυτοπροσδιορίζονται ως πολίτες από τη μία και ως αστοί από την άλλη. Η διάκριση ανάμεσα στον αστό και τον πολίτη είναι δομική και συγκροτησιακή «διαφορά» των μελών της σύγχρονης αστικής και καπιταλιστικής κοινωνίας. Η ελληνική κοινωνία βιώνει σε ιμπρεσιονιστικό (άμεσο και αδιαμεσολάβητο) επίπεδο τη φτώχεια ως συνθήκη υλικής δομής της ίδιας της υπόστασής της. Κανένας δημοσκόπος δεν μπορεί να συμπεριλάβει στη σχετική έρευνά του τον υλικό και οικονομικό αυτοπροσδιορισμό του ατόμου που συμμετέχει στη συγκεκριμένη έρευνα. Στις μοντέρνες έρευνες σχετικά με τα δημοσκοπικά φρονήματα των πολιτών, η πολιτική φιλοσοφία καταγράφει στοιχεία που έχουν να κάνουν με τη «διαφορά» ανάμεσα στον πολίτη και τον αστό. Το ίδιο άτομο λειτουργεί στην υλική κοινωνία των αναγκών και της εργασίας ως εγωιστικό ον (αστός) και ταυτόχρονα αυτοπροσδιορίζεται ως πολίτης, δηλαδή ως συνείδηση του γενικού καλού.

Στη ρευστή πολιτική και πραγματολογική κατάσταση της ελληνικής κοινωνίας, η συγκροτησιακή «διαφορά» ανάμεσα στον πολίτη και τον αστό, η οποία αποτέλεσε (και εξακολουθεί να αποτελεί για όλες τις αστικές ευρωπαϊκές κοινωνίες τη «φωνή» του ατόμου που συμμετέχει στον δημοσκοπικό διάλογο), δεν υφίσταται πια. Μετά την κατάρρευση του κομματικού συστήματος στην ελληνική κοινωνία, ήταν επόμενο να «αποδομηθεί» και η ίδια η διαδικασία ή η μέθοδος των δημοσκοπήσεων.

Με άλλα λόγια, τίθεται το ερώτημα στο οποίο όλοι εμείς οι Ελληνες πολίτες καλούμαστε να απαντήσουμε: η ίδια η μέθοδος των δημοσκοπήσεων ως αναπόσπαστο τμήμα της δημόσιας διαδικασίας αυτοπροσδιορισμού του πολίτη και ως δημόσιος μηχανισμός αστικής διαβούλευσης για τα ελληνικά δεδομένα των τελευταίων πέντε «πέτρινων χρόνων» ισχύει χωρίς να ορίζονται οι συνθήκες του διαφωτιστικού αναστοχασμού; Τι θα πει ότι μια κάποια τεχνική διαδικασία αστικής διαβούλευσης, όπως π.χ. είναι οι δημοσκοπήσεις, μπορεί να αναχθεί σε αναστοχαστικό μηχανισμό της ίδιας της κοινωνίας μας; Τα ερωτήματα αυτά έχουν να κάνουν με τον πολιτικό προσανατολισμό του πολιτικού συστήματος και του κράτους στην ελληνική κοινωνία. Οπως κανείς διαπιστώνει ακόμη και εμπειρικά, τα πολιτικά πράγματα δεν υφίστανται έτσι όπως τα βιώσαμε και με τον τρόπο που επιδιώξαμε να τα διαχειριστούμε.

Δεν έχουμε να κάνουμε μόνο με την «αφωνία» του ατόμου που συμμετέχει στη δημοσκοπική διαδικασία. Δεν έχουμε να κάνουμε μόνο με τη ρευστοποίηση του νεωτερικού κράτους δικαίου και πρόνοιας. Δεν έχουμε να κάνουμε μόνον με το κομματικό σύστημα που το ίδιο «πούλησε την ψυχή του στον διάβολο». Εχουμε να κάνουμε με μια ριζική τομή στην υλική (οικονομική) και πολιτική (συνειδησιακή) συγκρότηση της ελληνικής κοινωνίας, η οποία δεν καταγράφεται σε δημοσκοπικά ευρήματα.

Οι σκέψεις αυτές τροφοδοτήθηκαν από τη «δημοσκόπηση» της «Public Issue» που δημοσιεύτηκε σε τρεις συνέχειες (12, 13 και 14 Μαρτίου 2014) στην «Εφημερίδα των Συντακτών». Από τη δημοσκοπική αυτή έρευνα προκύπτει όχι μόνο ότι όλα τα νεωτερικά στοιχεία της πολιτικής (π.χ. κόμματα, συνειδήσεις πολιτών κ.ά.) δεν μπορούν να καταγραφούν, αλλά συμπεραίνει κανείς, ως λογικός νους, ότι ο ίδιος βρίσκεται εκτός δημοσκοπικού υπολογισμού. Το υψηλό ποσοστό του 41% που καταγράφεται ως «αδιευκρίνιστη ψήφος» θέτει τα ουσιαστικά ερωτήματα που συνδέονται με την πολιτική συγκρότηση της ελληνικής κοινωνίας.

Συνοψίζοντας τονίζουμε ότι στη μεταβατική φάση στην οποία βρισκόμαστε, σχετικά με τις δημοσκοπήσεις θα πρέπει να «κρατάμε μικρό καλάθι».

Πρώτον: το πολιτικό σύστημα και το κομματικό καθεστώς στην «ελληνική περίπτωση» δεν υφίσταται με τον νεωτερικό μανδύα του.

Δεύτερον: η «φωνή» του ατόμου που συμμετέχει στη δημοσκοπική διαβούλευση δεν είναι καθαρή. Δεν είναι ούτε ο πολίτης ούτε και ο αστός στη νεωτερική κοινοβουλευτική διάκριση. Είναι ο «άγνωστος ψηφοφόρος» της πολιτικής μετα-νεωτερικότητας.

Τρίτον: η ίδια η δημοσκοπική διαβούλευση δεν μπορεί να κατασκευάσει αναστοχαστικό επίπεδο σχετικά με το έργο της. Είναι καθαρά μια τεχνική διαδικασία και ως τέτοια δεν μπορεί να υπερβεί τον εαυτό της. Ολα αυτά σημαίνουν ότι η ελληνική κοινωνία μπορεί να βρει τον πολιτικό προσανατολισμό της χωρίς να χρειάζεται να κατασκευάζει «σχέσεις εμπιστοσύνης» με τεχνικές δημοσκοπικές μεθόδους, οι οποίες δεν μπορούν να υπερβούν τον ίδιο τον ορίζοντά τους. Οι επικείμενες (ευρωπαϊκές και αυτοδιοικητικές) εκλογές θα διεξαχθούν και η δημοσκοπική μέθοδος μπορεί να καταλάβει πολλά πράγματα για την τεχνική της. Ολα τελικά θα κριθούν την 25η Μαΐου 2014.

…………………………………………………………………………………………………………………………

* Καθηγητής πολιτικής φιλοσοφίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης