Προκειμένου να έχουν πρόσβαση οι φτωχοί σε αντικαρκινικό φάρμακο, το ινδικό Aνώτατο Δικαστήριο απέρριψε την αναγνώριση της πατέντας του στην ελβετική φαρμακοβιομηχανία

Του Δημήτρη Σ. Φαναριώτη

^[1]Τέλος στο δικαστικό-φαρμακευτικό θρίλερ επτά ετών έδωσε χθες το Ανώτατο Δικαστήριο της Ινδίας απορρίπτοντας το αίτημα της ελβετικής Novartis για την αναγνώριση της πατέντας αντικαρκινικού φαρμάκου, δημιουργώντας έτσι ένα ισχυρό δεδικασμένο για το μέλλον και ανακουφίζοντας τις μη κυβερνητικές οργανώσεις, οι οποίες θεωρούν ότι η απόφαση αυτή θα προστατεύσει την πρόσβαση φτωχών ασθενών από τις αναπτυσσόμενες χώρες στα γενόσημα φάρμακα.

Σε ανακοίνωσή του ο ελβετικός φαρμακευτικός κολοσσός καταδίκασε την απόρριψη του αιτήματος για αναγνώριση της πατέντας του συγκεκριμένου φαρμάκου εκτιμώντας ότι «αποθαρρύνει την καινοτόμο έρευνα που είναι σημαντική στην προαγωγή της ιατρικής επιστήμης προς όφελος των ασθενών». Σημειώνεται ότι την επίμαχη υπόθεση παρακολουθούσαν στενά οι παγκόσμιες φαρμακοβιομηχανίες, καθώς εκτιμούν ότι η προστασία πατενταρισμένων φαρμάκων είναι ζωτικής σημασίας για την ενίσχυση της έρευνας και την ανάπτυξη νέων σκευασμάτων.

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή:

Ο ελβετικός φαρμακευτικός όμιλος είχε ξεκινήσει το 2006 μια δικαστική διαμάχη με στόχο να προστατεύσει την πατέντα μίας νέας εκδοχής του Glivec, φαρμάκου κατά της λευχαιμίας, με το επιχείρημα ότι ο νέος τύπος του σκευάσματος έχει βελτιωθεί επιτρέποντας έτσι την καλύτερη απορρόφησή του από τον οργανισμό.

Ωστόσο το Ανώτατο Δικαστήριο απεφάνθη ότι η ανανεωμένη σύνθεση του Glivec δεν πληροί τα κριτήρια «καινοτομίας ή δημιουργικότητας» που απαιτούνται από τον νόμο. Το Glivec πωλείται 4.000 δολάρια σε κάθε ασθενή μηνιαίως, ενώ στην Ινδία η γενόσημη εκδοχή του διατίθεται σε τιμή χαμηλότερη των 73 δολαρίων. Τυχόν ικανοποίηση του αιτήματος της Novartis θα σηματοδοτούσε ριζική αλλαγή στον τομέα των γενόσημων, δίνοντας τη δυνατότητα στις εταιρείες να πατεντάρουν σκευάσματα και να αποτρέπουν τη διάθεση των φτηνών αντιτύπων, επισήμαναν οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα.

Η Ινδία είναι εδώ και χρόνια προμηθευτής φτηνών γενόσημων φαρμάκων κατά του καρκίνου, της φυματίωσης και του AIDS. Η χώρα δεν αναγνώριζε πατέντες μέχρι το 2005, πριν υιοθετήσει τη νομοθεσία περί πνευματικής ιδιοκτησίας του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου.

Η Ινδία έλκει σαν πανίσχυρος μαγνήτης τους μεγάλους φαρμακευτικούς ομίλους, αφού η φαρμακευτική αγορά στην αναδυόμενη οικονομία με πληθυσμό 1,2 δισεκατομμύριο κατοίκους έχει κύκλο εργασιών που αναμένεται να ανέλθει σε 74 δισεκατομμύρια δολάρια το 2020, έναντι μόλις 11 το 2011. Η Novartis είχε καταθέσει το 2006 αίτημα αναγνώρισης της πατέντας για το Glivec, αλλά αυτό είχε απορριφθεί από την ινδική Δικαιοσύνη τόσο πρωτοδίκως όσο και στο Εφετείο.

Δικηγόρος που εκπροσωπεί την ινδική οργάνωση αρωγής στους καρκινοπαθείς εξέφρασε μεγάλη ικανοποίηση μετά τη δικαστική απόφαση βάσει της οποίας η νέα εκδοχή του Glivec δεν διαφέρει σημαντικά από την προηγούμενη.

Σημειώνεται ότι η Ινδία αναγνωρίζει πατέντες για τύπους φαρμάκων που χρονολογούνται μετά το 1995 ή για φάρμακα που έχουν υποστεί βελτιώσεις, με αποδεδειγμένη τη σημαντική ενίσχυση της δραστικότητάς τους.

Η Novartis είχε απειλήσει να αναστείλει την προμήθεια νέων φαρμάκων στην Ινδία, αν η Δικαιοσύνη δεν ικανοποιούσε το αίτημά της. «Αν η τωρινή κατάσταση παραμείνει ως έχει, δηλαδή όλες οι βελτιώσεις ενός πρωτότυπου σκευάσματος δεν μπορούν να προστατευτούν, αυτά τα (νέα) φάρμακα δεν θα κυκλοφορούν στην Ινδία», σύμφωνα με δήλωση αξιωματούχου της Novartis στους «Financial Times».