Του Τάσου Τσακίρογλου

Ο Νόαμ Τσόμσκι, κάνοντας μια διάκριση μεταξύ του τρόπου που τα απολυταρχικά καθεστώτα επιβάλλουν τη γραμμή πλεύσης στα ΜΜΕ, τα οποία στη συνέχεια οφείλουν να προσαρμοστούν, και στον τρόπο που η επιβολή αυτή γίνεται στις «δημοκρατίες», αναφέρει για τις δεύτερες: «Η “γραμμή” ουδέποτε γίνεται αντιληπτή ως τέτοια, αλλά υπονοείται. Κατά μία έννοια πρόκειται για “πλύση εγκεφάλου σε καθεστώς ελευθερίας” (…) Το σύστημα ελέγχου των δημοκρατικών κοινωνιών είναι εξαιρετικά αποτελεσματικό -εμφυσά τη γραμμή πλεύσης τους όμοια με τον αέρα που αναπνέουμε». Βέβαια, τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα ο μιντιακός αέρας που αναπνέουμε έχει γίνει αρκούντως αποπνικτικός και δύσοσμος, έτσι ώστε σχεδόν όλοι να αντιλαμβάνονται πως «κάτι σάπιο υπάρχει στο βασίλειο της Μιντιοκρατίας».

Η υπόθεση του κυβερνητικού πραξικοπήματος με το λουκέτο στην ΕΡΤ έθεσε στην καρδιά της συνολικής κρίσης και το θέμα της ενημέρωσης και πολύ περισσότερο την αναγκαιότητα μιας εναλλακτικής πληροφόρησης, η οποία δεν θα παρέχει μόνο διαφορετική ενημέρωση (και δη εκείνη που το καθεστώς κρατά στη σκοτεινή πλευρά των μίντια), αλλά και θα αμφισβητεί συνολικά τη δομή στην παραγωγή και παρουσίαση των ειδήσεων.

Η μέχρι σήμερα πορεία του αγώνα που δίνουν οι εργαζόμενοι στη Δημόσια Ραδιοτηλεόραση δείχνει τις δυνατότητες, αλλά και τους περιορισμούς της πολιτικής και κοινωνικής αντιπολίτευσης, αλλά και τις παθογένειες του δημοσιογραφικού κλάδου, όπως αυτές καταγράφηκαν, κατά την άποψή μας, και στις εκλογές της ΕΣΗΕΑ, όπου τα μνημονιακά και φιλεργοδοτικά ψηφοδέλτια κυριάρχησαν, εξαιτίας και της αποχής των πλέον περιθωριοποιημένων και εκμεταλλεύσιμων τμημάτων των συναδέλφων.

Οι δυνατότητες αφορούν το θεματικό άνοιγμα των δελτίων στα πολλά και σύνθετα προβλήματα που αντιμετωπίζει η κοινωνία και το ενδεχόμενο να μετατραπεί η ΕΡΤ σε «φωνή όσων δεν έχουν φωνή», θέτοντας ζητήματα δημοκρατικής διαχείρισης στην ενημέρωση και πλουραλιστικής συμμετοχής στην παραγωγή της. Σ’ αυτό το πεδίο οι εργαζόμενοι της ΕΡΤ έκαναν ορισμένα από τα αναγκαία βήματα.

Οσον αφορά τους περιορισμούς, αυτοί εκδηλώνονται στον τρόπο που οι κομματικές και συνδικαλιστικές νοοτροπίες και αγκυλώσεις (σ’ ορισμένες περιπτώσεις και δουλείες) συνεχίζουν να είναι παρούσες στην οργάνωση του απεργιακού αγώνα και στη δόμηση των δελτίων ειδήσεων που, πολλές φορές, δεν διαφοροποιούνται από την προτέρα κατάσταση.

Η συζήτηση για την ενημέρωση στον καιρό των μνημονίων μόλις τώρα έχει αρχίσει να αποκτά ουσιαστικό περιεχόμενο και σ’ αυτό συνέβαλε τα μέγιστα η υπόθεση της ΕΡΤ, η οποία έχει την ευκαιρία να δώσει πραγματικά ένα διαφορετικό στίγμα πλουραλισμού σε ιδέες και πρόσωπα και να διαδραματίσει ρόλο ενός υποδείγματος χειραφέτησης της κοινής γνώμης. Για να γίνει αυτό απαιτείται μεγαλύτερη τόλμη, φαντασία και πειραματισμός, αλλά και σύγκρουση με το άρρωστο μοντέλο ενημέρωσης που οι πολιτικές ελίτ δημιούργησαν ως άλλο τέρας του Φρανκενστάιν και σήμερα προσποιούνται ότι δεν γνωρίζουν. Αμ’ έπος αμ’ έργον!