Του Γιώργου Σταματόπουλου
Ενα παλιό σαράκι εξακολουθεί να τρώει τις κοινωνίες, έτσι τουλάχιστον υποδηλώνει η άρνηση της ειρήνης και η εμμονή στη φρίκη σε όλους τους πολιτισμούς που κατάφεραν να δημιουργήσουν, παρά την αθηναϊκή δημοκρατία, τον διαφωτισμό, παρά τα σπουδαία μυαλά που φώτισαν την ιστορική πορεία. Ετσι που διασταυρώνονται και συγκρούονται το λογικό και η τρέλα, η βούληση και η απαγόρευση, η σεξουαλικότητα και ο χριστιανισμός, οι θεοί και ο άνθρωπος, επιφέρουν σύγχυση στην καθημερινότητα σε συνδυασμό με το ότι οι θεσμοί που φτιάχτηκαν, υποτίθεται για την αρμονική συνύπαρξη, αγνοούνται επιδεικτικά από τους φορείς εξουσίας και κατά συνέπεια από πολλούς εξουσιαζόμενους.
Μάλλον το πνεύμα έχει αρρωστήσει μια και συντρίφτηκαν όλες οι παλιές βεβαιότητες: το φως, ο χρόνος, ο λόγος· η ίδια η ύπαρξη δηλαδή. Δεν υπάρχει ενότητα της λογικής, το δείχνουν οι πολλές γλώσσες του πλανήτη, οι εθνικότητες, η ιδιοσυγκρασία. Δεν υπάρχει παγκόσμια πραγματικότητα, υπάρχουν τοπικές πραγματικότητες. Λέγαμε θα μας απελευθέρωνε η τεχνική και γίναμε συνεπείς σκλάβοι της ανακατωσούρας της, της θλιμμένης ή της ψευδούς συνείδησής της. Αφού όλα νοσούν, αφού πανάκεια δεν ευρίσκεται, το μέσα χάος αρχίζει και τρεμίζεται δονώντας τα κακόμοιρα τα σώματα, φουσκώνοντας τα νεύρα και τις φλέβες, αλλά, δυστυχώς, εκεί δεν υπάρχει λογική. Πάμε λοιπόν από την αρχή. Από τα απλά που όλοι καταλαβαίνουμε, από τη λαϊκή σοφία, που πολύ πριν από τον πολύ Φρόιντ π.χ. είχε ανακαλύψει, ήξερε, το ασυνείδητο και το αποκαλούσε ιερό· οι άνθρωποι δεν το πλησίαζαν πολύ αλλά ούτε και έφευγαν πολύ μακριά του· έβρισκαν την αρμονία. Ευλογία και κατάρα ταυτόχρονα, κάτι σαν τους δημοκρατικούς θεσμούς της τεχνικής. Μόνο η λαϊκή σοφία μπορεί να προσεγγίσει την αβέβαιη πολυπλοκότητα της τεχνικής, να εξερευνήσει τους στόχους της και τους σκοπούς της, να της προσδώσει κύρος και νόημα.
Αλλά είμαστε σε θέση να (ξανα)βρούμε τη λαϊκή σοφία; Και, πρωτύτερα: υπάρχει λαός, υπάρχει σοφία; Ακόμα πιο μπροστά: έχουμε σταθεροποιηθεί ως είδος οι άνθρωποι; Εποπτεύουμε τις κινήσεις μας; Συμβάλλουμε στο βαδίζειν ορθίως; Υμνούμε την τροφή και τον έρωτα; Δεν έχουν νόημα οι ερωτήσεις· η αγάπη ψάχνεται πίσω τους, μέσα τους, αυτή που θεμελιώνει τα φαινομενικώς αθεμελίωτα στόχαστρα του είδους μας: κυριαρχία ή απλή επιβίωση. Αν και πολλοί προτιμούμε τις αναπαυτικές καρέκλες της ματαιοδοξίας, εντούτοις θυμόμαστε ενίοτε την αλληλεγγύη, αλλά είπαμε ότι είμαστε έτοιμοι (γενετικά;) για το βέλτιστο και το χείριστο. Υπάρχει, όμως, περιθώριο (πάντα υπήρχε, πάντα θα υπάρχει) για ανανέωση της ελπίδας, για μια ενστικτική ένωση λογικών όντων. Και πάντα θα υπάρχει το στιλ και η μόδα, αρκεί να σέβονται το ανθρώπινο σώμα, το ανθρώπινο πνεύμα, την ανθρώπινη συμπεριφορά.
Είναι δύσκολο το γούστο, όπως και η αξιοπρέπεια, όπως και η θύμηση της καταγωγής (μας), όπως και όλοι οι αρχαιολογικοί μας χώροι. Ας φανταστούμε ένα γούστο επηρεασμένο από την Ακρόπολη ή από την Κνωσό ή από το θέατρο της αρχαίας Σικυώνας! Λαϊκή σοφία-τεχνική-γούστο, να μια ωραία πολυέννοια για τη Δημοκρατία, για μια κατάργηση των συνόρων! Ενα πλέξιμο του οικείου με το ανοίκειο, ένα φίλιωμα με το ανεξερεύνητο του σύμπαντος. Φαίνονται προτιμότερα όλα τούτα από ανασχηματισμούς και μετασχηματισμούς της πολιτικής ζωής του τόπου διότι οι προθέσεις έχουν χάσει προ πολλού τη δύναμή τους, την πολύτιμη αρχεγονία τους, τον βαρύ «οπλισμό» τους: Ετούτη τη στιγμή υποχωρώ μπροστά στο ποδόσφαιρο, στη «γιορτή» του, στις συγκινήσεις (;) του, στη λαϊκότητά του. [email protected]
