Νέοι γεωπολιτικοί συσχετισμοί διαμορφώνονται στη ΝΑ Μεσόγειο, με την Αγκυρα να προσεγγίζει το Ισραήλ, να θέτει ζήτημα κυπριακής ΑΟΖ και να προειδοποεί για το ενδεχόμενο «νέας κρίσης» στην περιοχή
Του Τάσου Τσακίρογλου
Το φλερτ της Κύπρου με τη χρεοκοπία και η επαχθής τελική συμφωνία με τις Βρυξέλλες δεν φέρνουν μια νέα, πιο σκοτεινή μέρα μόνο στο οικονομικό πεδίο, αλλά και στο γεωπολιτικό, καθώς η δυσχερής κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει η Λευκωσία δημιουργεί νέα δεδομένα στην περιοχή, με την Αγκυρα να αρπάζει την ευκαιρία για να ασκήσει νέες πιέσεις.
Το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών έσπευσε να θέσει επί τάπητος τις αμφισβητήσεις των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Κυπριακής Δημοκρατίας για ακόμη μία φορά: «Η ιδέα ότι οι φυσικοί πόροι της Κύπρου μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως εγγύηση σε Ταμείο Αλληλεγγύης ή σε οποιαδήποτε άλλη μορφή δανεισμού που θα μπορούσε να συζητηθεί στο πλαίσιο της σημερινής οικονομικής κρίσης, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη τα εγγενή δικαιώματα των Τουρκοκυπρίων-συνιδιοκτητών του νησιού, είναι μια επικίνδυνη έκφανση της φαντασίωσης ως του μόνου ιδιοκτήτη του νησιού και μπορεί να οδηγήσει σε νέα κρίση στην περιοχή» σημειώνεται στη σχετική ανακοίνωση.
Πιέσεις από την Αγκυρα
Επίσης, η Αγκυρα προειδοποιεί ότι «η οικονομική κρίση δεν μπορεί να θεωρηθεί ως ευκαιρία για τη δημιουργία τετελεσμένων γεγονότων» και ζητά πιεστικά «να αρχίσουν άμεσα διαπραγματεύσεις σε πνεύμα κοινής ευμάρειας και ασφάλειας». Μία ημέρα πριν, ο υπουργός αρμόδιος για την Ε.Ε., Εγκεμέν Μπαγίς, είχε καλέσει τη Λευκωσία να προσχωρήσει στην τουρκική λίρα, σε περίπτωση που αναγκαστεί να εγκαταλείψει την ευρωζώνη.
Καθοριστικό ρόλο στις εξελίξεις στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου διαδραματίζει τις τελευταίες μέρες η Ουάσινγκτον, καθώς υπό την υψηλή εποπτεία του Μπαράκ Ομπάμα, κατά την επίσκεψή του στη Μέση Ανατολή, πραγματοποιήθηκε η προσέγγιση Ισραήλ-Τουρκίας, με το Τελ Αβίβ να ζητά επισήμως «συγγνώμη» για το αιματηρό περιστατικό του «Μαβί Μαρμαρά». Η εξομάλυνση των σχέσεων των δύο χωρών, παρά τις περί του αντιθέτου διαβεβαιώσεις του Μπ. Νετανιάχου προς τον Α. Σαμαρά στην τηλεφωνική τους επικοινωνία, θέτει σε άλλη βάση τον άξονα Ισραήλ-Κύπρος-Ελλάδα, με την Αθήνα να επισπεύδει την πραγματοποίηση του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας. «Η γεφύρωση του χάσματος μεταξύ των δύο γειτόνων ήταν αναμενόμενη λόγω της γενικότερης αβεβαιότητας στην περιοχή και τώρα η Κύπρος πρέπει να κινηθεί γρήγορα για να μη μείνει απέξω από τις εξελίξεις και πολύ περισσότερο να μη γίνει πεδίο συγκρούσεων» λέει στην «Εφ.Συν.» ο καθηγητής Διεθνούς Δικαίου και διευθυντής του Κυπριακού Κέντρου του Ερευνητικού Ινστιτούτου του Οσλο για την Ειρήνη (PRIO), Χάρης Τζήμητρας. Προειδοποιεί μάλιστα ότι οι εξελίξεις επιβάλλουν στις ηγεσίες Αθήνας και Λευκωσίας να μην παίρνουν τίποτα ως δεδομένο και τους εφιστά την προσοχή στο ότι η ένταξη στην Ε.Ε. πιθανώς να μη λειτουργεί πλέον ως αποτελεσματικός μοχλός πίεσης για την Αγκυρα, η οποία δεν την αντιλαμβάνεται πια ως μονόδρομο. Είναι χαρακτηριστικό ότι τις τελευταίες μέρες ο τουρκικός Τύπος επαναφέρει μετ' επιτάσεως το σενάριο μεταφοράς του ισραηλινού φυσικού αερίου με αγωγό διαμέσου Τουρκίας, παρακάμπτοντας το ενδεχόμενο «διαδρόμου» προς την Ευρώπη μέσω Κύπρου και Ελλάδας.
O ενεργειακός ρόλος της Ρωσίας
Δεδομένο παραμένει το ενδιαφέρον και της Ρωσίας για τα ενεργειακά αποθέματα της Α. Μεσογείου, επιδιώκοντας την απόκτηση σημαντικού μεριδίου τους. Είναι χαρακτηριστικό ότι θυγατρική της Gazprom υπέγραψε πρόσφατα συμβόλαιο για την εκμετάλλευση του κοιτάσματος Ταμάρ με το Ισραήλ, ενώ όλες οι ενδείξεις κατατείνουν στην υποστήριξη της Μόσχας στη μεταφορά αερίου με αγωγό μέσω Τουρκίας. Παράλληλα, η παρουσία του ρωσικού στόλου στην περιοχή συνδυάζεται με τις εξελίξεις στη Συρία και την αναζήτηση νέων ερεισμάτων.
«Η Τουρκία πλανάται πλάνην οικτρά, γιατί ούτε το διεθνές δίκαιο ούτε οι αποφάσεις του ΟΗΕ μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως αρωγοί στις παράνομες και ανιστόρητες βλέψεις της έναντι τόσο της Ελλάδας όσο και της Κύπρου» δήλωσε η υπεύθυνη Εξωτερικής Πολιτικής του ΣΥΡΙΖΑ, Ρένα Δούρου, προσθέτοντας πως «είναι γνωστό στη διεθνή κοινότητα ποια είναι η πλευρά που παραβιάζει συστηματικά τη διεθνή νομιμότητα». Σε ανακοίνωσή του το ΠΑΣΟΚ τονίζει: «Η κρίση στην Κύπρο και η υψηλού ρίσκου διαχείρισή της από το Γιούρογκρουπ με στενή χρηματοοικονομική λογική δεν μπορεί να αλλοιώσει τα δεδομένα του Διεθνούς Δικαίου».
