Το ντοκιμαντέρ «Roughcut» της Ελιάνας Aμπραβανέλ βγαίνει στον «Δαναό»
Η ζωή μιας Φιλιππινέζας κομμώτριας στην Αθήνα, που γεννήθηκε αγόρι αλλά θέλει με πάθος να κρατήσει όρθια την παραδοσιακή της οικογένεια πίσω στην πατρίδα (σύντροφο, παιδί και μητέρα) γίνεται μια ταινία για τη μοίρα κάθε δυνατής γυναίκας μετανάστριας. Που τα δίνει όλα για τους άλλους
Της Βένας Γεωργακοπούλου
Η Bambie είναι μια τυπική Φιλιππινέζα της Αθήνας, κι ας μη μεγαλώνει παιδιά, καθαρίζει σπίτια ή κρατάει συντροφιά σε ηλικιωμένους. Eχει μια πιο γκλάμορους δουλειά. Κουρεύει, χτενίζει και μακιγιάρει τις χαρωπές συμπατριώτισσές της. Ετσι βγάζει το ψωμί της αλλά και συντηρεί πίσω στις Φιλιππίνες ένα σύζυγο, ένα παιδί και μια μαμά.Τετριμμένη ιστορία, χωρίς κανένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον για έναν ντοκιμενταρίστα; Προφανώς. Η Bambie όμως, με την τόσο κλασική γυναικεία μοίρα, ξεκίνησε τη ζωή της πριν από σαράντα τόσα χρόνια σαν αγόρι. Για να είναι σήμερα μια όμορφη και σέξι γυναίκα, πέρασε τις γνωστές ψυχολογικές και σωματικές ταλαιπωρίες – όχι πάντως εγχείρηση αλλαγής φύλου. Ποιος σκηνοθέτης δεν θα σκεφτόταν να ρίξει μια ματιά στον κόσμο της και ό,τι ήθελε προκύψει;
Κάπως έτσι ξεκίνησε και το ενδιαφέρον ντοκιμαντέρ της Ελιάνας Αμπραβανέλ, «Roughcut», που βγαίνει την Πέμπτη στον «Δαναό». Τυχαία. «Ακουγα τη Φιλιππινέζα που προσέχει την πεθερά μου, να μιλάει για την κομμώτρια που της κόβει τα μαλλιά χρησιμοποιώντας πότε το «he» και πότε το «she». Μα τι είναι τελικά; τη ρώτησα. «Και τα δυο», μου απάντησε, χωρίς να έχει κανένα πρόβλημα» διηγείται η σκηνοθέτις. Κι έτσι βρέθηκε στο διαμέρισμα-κομμωτήριο της Bambie για να την κάνει, έπειτα από τέσσερα χρόνια γνωριμίας και σκληρής δουλειάς, κεντρικό πρόσωπο μιας ταινίας. Δεν ήταν απλή υπόθεση. Ακριβώς επειδή η Bambie θα μπορούσε πολύ εύκολα, με όλα αυτά τα εντυπωσιακά στοιχεία της ζωής της, να γεννήσει μια ακόμα ταινία-κλισέ για μια τρανσέξουαλ.
«Δεν ήθελα με τίποτα το ντοκιμαντέρ να επικεντρωθεί στη σεξουαλικότητά της» ξεκαθαρίζει η Ελιάνα Αμπραβανέλ. «Η ίδια όχι μόνο δεν θα είχε πρόβλημα, αλλά ίσως στην αρχή και να προσπάθησε να με σοκάρει, το «έπαιζε» πολύ. Δεν είναι τυχαίο το ότι δεν χρησιμοποίησα το υλικό που τράβηξα τους πρώτους έξι μήνες, μέχρι να γνωριστούμε καλά και να «λιώσουν οι συμπεριφορές». Ούτε τα ντοκουμέντα (φωτογραφίες ή βίντεο) με την Bambie σαν αγόρι χρησιμοποίησα. Αυτό που με τράβηξε ήταν ο δυνατός χαρακτήρας της, άσχετα με τη σεξουαλικότητά της. Το γεγονός πως πάλεψε και παρέκαμψε όλα τα εμπόδια, προσωπικά και κοινωνικά, για να εκπληρώσει το όνειρο και ιδανικό της: να αποκτήσει μια μέιν στριμ οικογένεια με σύντροφο και παιδί, να γίνει οικογενειάρχης».
Οταν οι γυναίκες είναι, όπως λέει η Ελιάνα Αμπραβανέλ, το «μεγαλύτερο εξαγωγικό προϊόν των Φιλιππίνων», θα ξέφευγε η Bambie; Τη βλέπουμε να ζει κολλημένη στο skype παρακολουθώντας από μακριά, ενώ εργάζεται, τη ζωή του παιδιού της. Το έχει υιοθετήσει ο σύντροφός της, το μικρό αγόρι τη λατρεύει κι ας ξέρει ότι μια άλλη γυναίκα είναι η βιολογική του μητέρα. Εχει αρχίσει ήδη να καταλαβαίνει πως έχει μια διαφορετική μαμά από τις άλλες, ο κοινωνικός του περίγυρος δεν φαίνεται να έχει ιδιαίτερα ταμπού. «Ναι», επιβεβαιώνει η Αμπραβανέλ. «Η ευρύτερη οικογένεια της Bambie στις Φιλιππίνες είναι πέρα και πάνω από την τρέχουσα ηθική. Το μότο της είναι η αγάπη και η αλληλεγγύη».
Η Bambie προσφέρει σ' αυτό το παιδί μια ζωή σκέτη υπερπαραγωγή – το πάρτι γενεθλίων του αλλά και η γιορτή για τη γιαγιά του είναι πανάκριβα, εκνευριστικά σόου μέσα στην κατανάλωση και την επίδειξη. «Μόνο έτσι αισθάνεται ασφαλής» εξηγεί η σκηνοθέτις. «Φοβάται ότι αν δεν δίνει απλόχερα στον σύντροφο και το παιδί της τα πάντα, δεν θα έχει την αγάπη τους. Είναι υποχρεωμένη να ξεπερνάει κάθε άλλη γυναίκα. Εχει δημιουργήσει μια σύμβαση, μια κατασκευή και της έχει αφιερωθεί ολόψυχα».
Δεν βλέπει, άραγε, πόσο την εκμεταλλεύεται η αυταρχική μητέρα της; Δεν καταλαβαίνει πόσο πιέζεται και μπερδεύεται το ίδιο το παιδί της που, ντυμένο σαν βασιλόπουλο, κλαίει σπαραχτικά στο skype βλέποντας τη σούπερ σέξι μαμά του στην Ελλάδα; Η Ελιάνα Αμπραβανέλ έχει τη σοφία να αποκαλύπτει σιγά σιγά, με προσοχή και σεβασμό, κάθε πτυχή και αντίφαση της Bambie. «Ηθελα να ακολουθήσει η ταινία τη δική μου πορεία ανακάλυψης. Προσπάθησα να πετύχω μια λεπτή γραμμή και ισορροπία» λέει. «Να μην κρύψω τίποτα, αλλά και να να μην την εκθέσω. Να της φερθώ με τρυφερότητα, χωρίς να να αποφύγω τα ερωτήματα που δημιουργήθηκαν και σε μένα. Ο θεατής είναι ελεύθερος να καταλάβει και να κρίνει».
Μεγάλο μέρος της ταινίας είναι αφιερωμένο στα καλλιστεία, που -με ψυχή την Bambie- προετοιμάζει η κοινότητα των Φιλιππινέζων της Αθήνας. Η κομμώτρια καθοδηγεί, διδάσκει, νουθετεί, διαλέγει τους-ις υποψήφιους-ες, ενώ κρατάει για τον εαυτό της ένα εντυπωσιακό -και δύσκολο- χορευτικό κομμάτι με ακροβατικά ντυμένη με ένα αποκαλυπτικότατο κοστούμι. Είναι η σταρ της βραδιάς. Με χιούμορ όμως, και με χαριτωμένο ερασιτεχνισμό. Ακόμα και ο αισθησιασμός της έχει μια παιδικότητα.
Δεν θα μπορούσε να εμφανίζεται σε αθηναϊκά κλαμπ με drag show; ρωτάω την Αμπραβανέλ. «Με τίποτα» απαντά. «Είναι υπερβολικά συντηρητική για κάτι τέτοιο. Αυτό δεν σημαίνει ότι είναι σεμνότυφη. Δεν θα είχε καμιά αντίρρηση να βγει και γυμνή στην ταινία, είναι πολύ περήφανη για το γυναικείο σώμα που με τόσο κόπο απέκτησε. Προτίμησα να μην το κάνω».
Η υποδοχή της ταινίας από την κοινότητα των Φιλιππινέζων, τόσο στο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης όσο και πρόσφατα στο Outview, ήταν πολύ καλή. «Οι γυναίκες γέλαγαν και έκλαιγαν μαζί» λέει η σκηνοθέτις. Η σταρ Βambie είναι μία από αυτές, σκληρά εργαζόμενη, μακριά από το σπίτι και το παιδί της.
INFO: Το «Roughcut» προβάλλεται στον «Δαναό» από τη Μεγάλη Πέμπτη σε ενιαίο πρόγραμμα με το «They glow in the dark» του Παναγιώτη Ευαγγελίδη.
