Της Ευγενίας Μπουρνόβα*
Αποτελεί κοινή συνείδηση, για τους ειδικούς αλλά και για τους πολίτες, η διαπίστωση ότι στη χώρα μας η οργάνωση και λειτουργία της εκπαίδευσης και της έρευνας δεν ανταποκρίνονται στις ανάγκες της εποχής. Στην Ελλάδα, έχει έρθει η ώρα για μια συνολική εκπαιδευτική μεταρρύθμιση, η οποία θα συντονίσει την πορεία της χώρας με τον ενιαίο ευρωπαϊκό και διεθνή χώρο, θα επενδύσει στη διαμόρφωση εγγράμματων και κριτικά σκεπτόμενων πολιτών, ανδρών και γυναικών και ταυτόχρονα θα αποτελέσει πυλώνα υπέρβασης της τρέχουσας κρίσης.
Η αναδιοργάνωση και η ουσιαστική αναβάθμιση της ανώτατης εκπαίδευσης στη χώρα μας, η αναγκαιότητα συμμετοχής των ελληνικών ΑΕΙ στον ευρωπαϊκό χώρο εκπαίδευσης ‐ έρευνας, αποτελεί σημαντικό διακύβευμα για την κοινωνία και τους πολιτικούς φορείς που την εκφράζουν.
Σήμερα που η Ευρωπαϊκή Ενωση ζητά με έμφαση:
- την αύξηση των κονδυλίων για την έρευνα ώστε να αυξηθούν οι δαπάνες στην έρευνα από 0,6% σε 2% μέχρι το 2020, η ελληνική Πολιτεία μειώνει τα κονδύλια για την έρευνα, συρρικνώνει τους ερευνητικούς φορείς και βάζει κάθε είδους εμπόδια στη λειτουργία των Ειδικών Λογαριασμών Έρευνας,
- την αύξηση των αποφοίτων της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης από 28,9% σε 32% σε εθνικό επίπεδο δίνοντας έμφαση στη μείωση της ψαλίδας μεταξύ κέντρου και περιφέρειας, η ελληνική Πολιτεία ανακοινώνει «έτσι χωρίς κριτήρια» το κλείσιμο 100-150 τμημάτων ιδιαίτερα στη περιφέρεια, μειώνει οριζόντια τους προϋπολογισμούς των ιδρυμάτων κατά 50%, εξαθλιώνει το διδακτικό προσωπικό που στρέφεται σε Πανεπιστήμια του εξωτερικού, παγώνει οριζόντια τις προσλήψεις ωθώντας κρίσιμη ποσότητα «γκρίζας ύλης» σε φυγή αποστερώντας τη χώρα από το νέο δυναμικό που θα ανανέωνε την επιστημονική παραγωγή
- την ενεργή εμπλοκή των Πανεπιστημίων στην εκπόνηση των «Σχεδίων Εξυπνης Εξειδίκευσης» που αποτελούν προϋπόθεση για τη χρηματοδότηση της επόμενης προγραμματικής περιόδου και της βελτίωσης της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας, η ελληνική Πολιτεία με τις πράξεις της οδηγεί τα Πανεπιστήμια να προτάξουν δράσεις επιβίωσης αντί να λειτουργούν με εξωστρέφεια υπέρ της κοινωνίας,
- την αύξηση της διά βίου εκπαίδευσης, τα ελληνικά Πανεπιστήμια δυσκολεύονται να παρέχουν στους φοιτητές ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα σπουδών,
- την παρέμβαση για μείωση της φτώχειας στη χώρα μας, η ελληνική Πολιτεία μειώνει τα κονδύλια για τη φοιτητική μέριμνα που είναι αναγκαία για την στήριξη των πλέον αδύναμων ώστε να μην γίνει η τριτοβάθμια εκπαίδευση προνόμιο των πλουσίων.
Αναγνωρίζουμε ότι η ανάπτυξη των Πανεπιστημίων έγινε εξυπηρετώντας συχνά πελατειακές σκοπιμότητες, ότι υπάρχουν περιθώρια εξορθολογισμού των λειτουργικών δαπανών τους και βελτίωσης της λειτουργίας τους υπέρ των φοιτητών και της κοινωνίας και επομένως αναγνωρίζουμε την αναγκαιότητα για αναδιοργάνωση του χάρτη της Ανώτατης Παιδείας και Ερευνας. Ομως η ελληνική Πολιτεία συνεχίζοντας για 4ο χρόνο την πολιτική της οριζόντιας περικοπής δαπανών τα οδηγεί σε αδυναμία υλοποίησης των βασικών λειτουργιών τους που είναι η εκπαίδευση και η έρευνα, κατηγορώντας τα παράλληλα ότι δεν διακρίνονται σε παγκόσμιο επίπεδο γεγονός που είναι απόλυτα ψευδές.
Υπάρχει άμεση ανάγκη η Πολιτεία να οργανώσει την έναρξη ενός συστηματικού και ειλικρινούς διαλόγου ώστε να θεσπιστούν κριτήρια που θα οδηγήσουν προς αυτή την κατεύθυνση υπογραμμίζοντας συνεχώς ότι οι διαρθρωτικές αλλαγές δεν γίνονται με περικοπές δαπανών που φτάνουν στο 60% του προϋπολογισμού για την ανώτατη εκπαίδευση και έρευνα. Παράλληλα η Πολιτεία πρέπει να προχωρήσει σε ουσιαστική αναβάθμιση της βασικής εκπαίδευσης, της τεχνολογικής εκπαίδευσης, του Λυκείου μέσω της υιοθέτησης του εθνικού απολυτηρίου και της αλλαγής του συστήματος πρόσβασης στα Πανεπιστήμια δίνοντας ουσιαστικό ρόλο στα Ιδρύματα Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης να βάλουν κριτήρια επιλογής των φοιτητών, γεγονός που αποτελεί προϋπόθεση για την όποια αναβάθμιση.
Δυστυχώς σήμερα που πολλοί πανεπιστημιακοί αναρωτιούνται αν οι φήμες που πλανιούνται πάνω από την πόλη αληθεύουν και αναζητούν κάποια γραπτά ίχνη του σχεδίου ΑΘΗΝΑ για τις συγχωνεύσεις φαίνεται πως η πολιτική ηγεσία συνεχίζει την πολιτική πρακτική της προηγούμενης και κάποια στιγμή θα προσπαθήσει και αυτή να μας πείσει ότι έκανε «διάλογο». Ωστόσο η όποια αλλαγή για να υλοποιηθεί χρειάζεται την αποδοχή και την εμπλοκή των ενδιαφερομένων, διαφορετικά μένει κενό γράμμα σε επίπεδο εξαγγελιών και υποτιθέμενων «μεταρρυθμίσεων».
Η κ. Ε. Μπουρνόβα είναι ιστορικός, αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, εκπρόσωπος της παράταξης Αριστερή Μεταρρύθμιση (ΑΡ.ΜΕ.) και γ. γραμματέας της ΠΟΣΔΕΠ τα 4 τελευταία χρόνια
