«Συγχαρητήρια στους αισιόδοξουs?» δίνουν η σκηνοθέτις Κωνσταντίνα Βούλγαρη και η ηθοποιός Μαρία Γεωργιάδου
Μια ταινία για τον αντιεξουσιαστικό χώρο των Εξαρχείων, μόνο μανιφέστο δεν μπορούσε να γίνει στα χέρια της Κωνσταντίνας Βούλγαρης του «Valse Sentimentale». Οταν μια νέα κοπέλα, όπως η ηρωίδα της, είναι ερωτευμένη με πολιτικό κρατούμενο, αυτό δεν σημαίνει ότι δεν ζει όπως όλοι μας, με χιούμορ, θυμό, γονείς, όνειρα και αντιφάσεις
Tης Βασιλικής Τζεβελέκου
Eνα καλύτερο κόσμο οραματίζεται η Κωνσταντίνα Βούλγαρη, όπως και η Ηλέκτρα, η ηρωίδα της καινούργια της ταινίας «Συγχαρητήρια στους αισιόδοξους?». Αστή, καλοσπουδαγμένη, ερωτευμένη μ’ έναν πολιτικό κρατούμενο, ζει στην Αθήνα της κρίσης. Με αντικομφορμιστική στάση κινείται στη γειτονιά των Εξαρχείων με τις καταλήψεις και τα αυτοσχέδια πάρκα. Αν και θα μπορούσε, η ταινία δεν είναι μόνο κοινωνική-πολιτική. Είναι μια ταινία χαρακτήρων και συναισθημάτων, η προσωπική ματιά της σκηνοθέτιδας στους ανθρώπους του αντιεξουσιαστικού χώρου που αγωνίζονται για τα ιδανικά τους. Αυτή έτσι κι αλλιώς ήταν μια από τις προθέσεις της Κωνσταντίνας Βούλγαρη,«να δει και μια άλλη πλευρά αυτών των ανθρώπων από εκείνη των ειδήσεων».
Με λιτά μέσα, χωρίς εντάσεις αλλά με χιούμορ και ουσιαστικούς διαλόγους, η ταινία, που δανείζεται τον τίτλο της από τη Μαφάλντα, σε κερδίζει με την αμεσότητα και τον ρεαλισμό της. Απευθύνεται σε όλους. Βγάζει «κόκκινη κάρτα» στους προοδευτικούς γονείς της γενιάς του Πολυτεχνείου και υποστηρίζει με πάθος τη συλλογικότητα και την αλληλεγγύη.
Συναντηθήκαμε με την Κωνσταντίνα Βούλγαρη και τη Μαρία Γεωργιάδου, που κάνει στον ρόλο της Ηλέκτρας το κινηματογραφικό της ντεμπούτο, για μια κουβέντα που χωράει λίγα στο χαρτί και κρατάει περισσότερα στην καρδιά και τη μνήμη.
- Ποια είναι η αφετηρία της ταινίας;
Κ. Βούλγαρη: «Εγραψα το σενάριο αμέσως μετά τα γεγονότα του 2008. Ηθελα να αποτυπώνει τα συναισθήματά μου. Είναι η προσωπική μου ματιά πάνω στα πράγματα. Δεν βασίζεται στην αληθινή ιστορία κάποιου άλλου».
- Τον ρόλο της Ηλέκτρας πώς τον δουλέψατε μαζί;
Μ. Γεωργιάδου: «Συναντιόμασταν πριν αρχίσουμε πρόβες και μιλούσαμε για βιβλία, μουσική, ταινίες… Αυτό που μ' άρεσε ήταν ότι η Κωνσταντίνα δεν ήθελε την εικόνα μιας σκληροπυρηνικής αγωνίστριας, αλλά μιας πραγματικής γυναίκας».
- Υπήρξαν σημεία που ταυτιστήκατε με την Ηλέκτρα;
Μ. Γεωργιάδου: «Πολλά από τα προβλήματά της τα αντιμετωπίζουμε κι εμείς. Είμαστε μια γενιά που έχει σπουδάσει, οι γονείς μας δεν ήταν τόσο αυστηροί όσο οι παλαιότεροι κι επαγγελματικά βρισκόμαστε σε μια άγρια εποχή που δεν σου επιτρέπει να βγάζεις καν τα προς το ζην. Είναι σήμα κατατεθέν της γενιάς μας το άγριο κλίμα που οδηγεί σε αδιέξοδο».
- Για τις ανάγκες του ρόλου, γνωρίσατε ανθρώπους του αντιεξουσιαστικού κινήματος;
Μ. Γεωργιάδου: «Ναι, έκανα έρευνα, πήγα σε συνελεύσεις, γνώρισα ανθρώπους σε συλλογικές δράσεις, σε καταλήψεις. Σου δίνουν αισιοδοξία και χαρά. Αισθάνεσαι λιγότερο μόνος κι ότι κάτι συμβαίνει. Είναι ανοιχτοί στη διαφορετική άποψη και θέλουν να σε προκαλέσουν στον κόσμο τους, να συμμετάσχεις με οποιοδήποτε τρόπο. Εχω κρατήσει πολύ θετική εικόνα».
- Ο τρόπος με τον οποίο η Ηλέκτρα εξηγεί στον 8χρονο πιτσιρικά τα πράγματα είναι απλός και τα κάνει όλα κατανοητά. Ετσι απλά είναι όσα συμβαίνουν γύρω μας;
«Οχι καθόλου» [και οι δύο μαζί].
Κ. Βούλγαρη: «Πολλά είναι στο χέρι μας να τα αλλάξουμε. Οι πολίτες δεν είναι άμοιροι ευθυνών. Στα Εξάρχεια, που ζω, μαζευόμαστε και κάνουμε εκδηλώσεις στην πλατεία, της δίνουμε άλλη ζωή. Δεν λύνεις το παγκόσμιο πρόβλημα του καπιταλισμού έτσι, αλλά διορθώνεις πράγματα που απασχολούν τη ζωή σου».
- Πώς αντιμετωπίζετε την οικονομική και κοινωνική κρίση ως γυναίκες και καλλιτέχνιδες; Μια λύση είναι η συλλογικότητα, όπως λέει η Κωνσταντίνα;
Κ. Βούλγαρη: «Η ενασχόλησή μου με αυτά τα κινήματα με έσωσε, μου έδωσε νόημα. Αρχισα να οραματίζομαι το μέλλον μαζί με άλλους ανθρώπους».
- Τι οραματίζεστε;
Κ. Βούλγαρη: «Μια κοινωνία χωρίς αντιθέσεις ανάμεσα σε πλούσιους και φτωχούς. Ολοι να έχουν τις ίδιες δυνατότητες στις σπουδές, στην υγεία. Οραματίζομαι μια κοινωνία όπου θα κυριαρχεί ο αλληλοσεβασμός και η αγάπη».
- Εσείς, όμως, μεγαλώνοντας, δεν αισθανθήκατε αποκλεισμένες από την εκπαίδευση, την κοινωνία. Ετσι δεν είναι;
Κ. Βούλγαρη: «Οχι, αλλά το δημόσιο σχολείο που πήγα ήταν από τις χειρότερες εμπειρίες μου. Στο Μαρούσι είχαμε έναν καθηγητή που μας έλεγε: “Το χειρότερο που μπορεί να σου συμβεί είναι να είσαι κομμουνιστής, αδελφή ή χασικλής”. Είχα άλλη παιδεία από το σπίτι μου κι ήμουν το μαύρο πρόβατο, αποκλεισμένη από τους συμμαθητές και τους καθηγητές μου. Τα παιδιά που είναι διαφορετικά βιώνουν τον αποκλεισμό πρώτα στα σχολεία κι αργότερα στην κοινωνία που δεν είναι ελεύθερη».
Μ. Γεωργιάδου: «Οταν δεν μπορείς να ζήσεις από τη δουλειά σου, αυτό δεν είναι ανελευθερία; Οι ηθοποιοί δεν είχαμε ποτέ πολλά χρήματα, αλλά τώρα η οικονομική ανασφάλεια έχει εξαπλωθεί σε όλα τα επαγγέλματα. Ο τρόπος μας να λειτουργήσουμε είναι να βρούμε οι ίδιοι αυτό που θέλουμε στη δουλειά μας. Οπως εσείς στην “Εφημερίδα των Συντακτών” ή εμείς στο θέατρο. Πέρυσι μαζευτήκαμε 11 ηθοποιοί και ανεβάσαμε μόνοι μας τον “Βυσσινόκηπο”».
-Φως στο τούνελ βλέπετε;
Κ. Βούλγαρη: «Παρ' ότι έχω χρηματοδότηση από το ΕΚΚ, δεν έχω πάρει ακόμα τίποτα. Ολοι δούλεψαν τζάμπα στην ταινία, ελπίζοντας ότι κάποια στιγμή θα πληρωθούν. Εδωσαν άπειρο χρόνο και ενέργεια για να κάνουν κάτι που είχα φανταστεί. Φοβερή τιμή για μένα. Απλά, παραμένει το πρόβλημα ότι δεν έχεις να ζήσεις κι αυτό σε εξαντλεί. Αυτό που με στεναχωρεί είναι ότι η τέχνη στην Ελλάδα ποτέ δεν σου εξασφάλιζε τα προς το ζην, υπάρχει ταξικός διαχωρισμός. Οι άνθρωποι που συνεχίζουν να κάνουν τέχνη είναι όσοι κάνουν κάτι πολύ εμπορικό ή όσοι είναι εισοδηματίες. Εμείς με τη Μαρία, που δεν έχουμε τέτοιους πόρους, δεν ξέρω πόσο θα συνεχίσουμε».
Μ. Γεωργιάδου: «Εγώ θεωρητικά είμαι στην κυνική πλευρά και δεν βλέπω φως. Μπορεί να ζω σαν να είναι ο κόσμος όμορφος, αγγελικά πλασμένος, αλλά τα βλέπω μαύρα. Ζω αυτή την αντίφαση».
- Η ταινία σε ποιους απευθύνεται;
Κ. Βούλγαρη: «Σε όλους. Σαφώς ανήκω σε έναν πολιτικό χώρο και με ενδιαφέρει να ανταποκριθεί θετικά. Θέλω ν’ αρέσει η ταινία μου σε ανθρώπους που μπορεί να βρουν κομμάτια της ζωής τους μέσα σ' αυτή. Αλλά για μας επιτυχία θα είναι να την δουν άνθρωποι, που η εικόνα τους για τα κινήματα είναι μέσα από την τηλεόραση. Ισως αισθανθούν ότι υπάρχει κάτι άλλο πέρα από αυτό. Δεν με ενδιαφέρει να τη δουν πέντε κριτικοί και να πουν ότι η σκηνοθεσία μου είναι φοβερή. Μ’ ενδιαφέρει να την δουν απλοί άνθρωποι και να τους συγκινήσει».
- Μ. Γεωργιάδου: «Εγώ δεν έχω ιδιαίτερες σχέσεις με τον αναρχικό χώρο. Αλλά η ταινία είναι μια εικόνα αυτών που συμβαίνουν γύρω μας και τα ζούμε όλοι. Μετά την προβολή στη Θεσσαλονίκη μάς είπαν κάποιες μαμάδες: “Αχ, μου θύμισε τη σχέση μου με την κόρη μου”. Ο καθένας κρατάει αυτό που θέλει».
-Υπάρχει μια νέα τάση στην κοινωνία για δράση εκτός κομμάτων;
Μ. Γεωργιάδου: «Η γενιά μας δεν είναι απολιτίκ. Δεν υπάρχει απαξίωση της πολιτικής γενικότερα. Απλώς είναι δύσκολο να βρεις έναν χώρο να σε εκφράζει».
Κ. Βούλγαρη: «Η γενιά των γονιών μας πίστευε στο ΚΚΕ και όταν κατέρρευσε η Σοβιετική Ενωση, πάθανε όλοι κατάθλιψη, άρχισαν να πίνουν και να νιώθουν δυστυχισμένοι, διαλύθηκαν. Το βρίσκω θετικό ότι η δική μου γενιά δεν ακολουθεί πιστά έναν αρχηγό και μόνη της δημιουργεί πράγματα».
- Η κυλιόμενη γοητεία που ασκεί ο ένοπλος αγώνας μέσα στις δεκαετίες πού θεωρείτε ότι οφείλεται;
Κ. Βούλγαρη: «Δεν ξέρω αν υπάρχει κυλιόμενη γοητεία. Δεν υποστηρίζω κάτι τέτοιο στην ταινία, απλά τίθεται το θέμα στο τραπέζι προς συζήτηση. Πιστεύω ότι ο ένοπλος τρόπος δράσης δεν είναι ένας. Διαφέρει από χώρα σε χώρα ή από εποχή σε εποχή. Εμένα μ' ενδιέφερε ο Μανούσος να παρουσιαστεί σαν ένας άνθρωπος που έχει κάποιες ιδέες κι έχει επιλέξει να περιέχεται μέσα στη δράση του και η βία. Περισσότερο μ' ενδιέφερε η σχέση του με την Ηλέκτρα, με τους γονείς του, με την κοινωνία. Είναι μια προσωπική προσέγγιση στον άνθρωπο».
- «Εγώ δεν είχα γονείς, είχα φίλους, αλλά τελικά ο γονιός πρέπει να είναι γονιός» λέει στην ταινία η Ηλέκτρα. Θέλατε γονείς πιο παραδοσιακούς;
Κ. Βούλγαρη: «Νομίζω ότι είναι πολύ σημαντικά τα όρια που θέτουν οι γονείς. Οχι για να μείνεις σ' αυτά αλλά για να τα ξεπεράσεις. Παλιότερα τα παιδιά ήθελαν να μεγαλώσουν, να φύγουν από τα σπίτια τους, να απομακρυνθούν από τους γονείς τους, να κάνουν δικά τους πράγματα. Η γενιά μου δεν αισθάνεται πλέον την ανάγκη να φύγει από το σπίτι, να αυτονομηθεί, γι' αυτό δεν ενηλικιώνεται εύκολα. Δεν πιστεύω ότι τα παιδιά πρέπει να είναι φίλοι με τους γονείς. Αλλο να έχουν μια σχέση εμπιστοσύνης. Κολλητοί πρέπει να είναι με τους φίλους τους».
- Μ. Γεωργιάδου: «Η δική μας γενιά αργεί πολύ να ανεξαρτητοποιηθεί και οικονομικά. Δεν μπορεί να είσαι 30 και να ζεις με τους γονείς σου ή στα 35 να σου στέλνει χρήματα η μαμά σου»
ΙΝFO: «Συγχαρητήρια στους αισιόδοξους?» Από τις 28 Μαρτίου στις αίθουσες. Παίζουν: Μαρία Γεωργιάδου, Δημήτρης Ξανθόπουλος, Δημήτρης Πιατάς, Θέμης Μπαζάκα κ.ά.
