Του Σωτήρη Ντάλη*
Σήμερα συμπληρώνονται δέκα χρόνια από την εισβολή στο Ιράκ (19 Μαρτίου 2003) και πριν από περίπου ένα μήνα, στις 5 Φεβρουαρίου, συμπληρώθηκαν δέκα χρόνια από την ομιλία τού τότε υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ Κόλιν Πάουελ στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, όταν επιχείρησε να αποδείξει την ύπαρξη όπλων μαζικής καταστροφής στο Ιράκ. Στη συνέχεια οι περισσότερες «αποδείξεις» του Πάουελ αποδείχτηκαν ψευδείς.
Σήμερα, δέκα χρόνια αργότερα ο μετριοπαθής Κόλιν Πάουελ θα δημοσιεύσει βιβλίο με τίτλο «It worked for me: In life and leadership» («Για μένα είχε αποτέλεσμα: στη ζωή και την πολιτική ηγεσία»). Mε αφορμή τη γαλλική έκδοση του βιβλίου, έδωσε συνέντευξη στο γαλλικό περιοδικό «Νουβέλ Ομπσερβατέρ», όπου περιγράφει πώς λίγες μέρες μετά την ομιλία του στον ΟΗΕ ανακάλυψε πως τον ξεγέλασε η CIA και κατηγορεί τον τότε επικεφαλής της Τζορτζ Τένετ, που εξακολουθεί να μην έχει παραδεχτεί πως τα συμπεράσματά του ήταν ψευδή. («Πώς με ξεγέλασε η CIA», εφημ. «Τα Νέα», 4 Μαρτίου 2013).
Τόσο η συμπλήρωση δέκα χρόνων από τον πόλεμο στο Ιράκ, όσο και ο αναστοχασμός γύρω από την τρομοκρατική επίθεση της 11ης Σεπτεμβρίου του 2001 μάς δίνουν την ευκαιρία να επιχειρήσουμε μια αναδρομή στα γεγονότα εκείνης της περιόδου, όταν οι ΗΠΑ, έχοντας στο πλευρό τους ολόκληρο τον δυτικό κόσμο κι ένα μεγάλο μέρος του μουσουλμανικού, μπορούσαν να εξαγγείλουν μια νέα αμερικανική εξωτερική πολιτική που όχι μόνο θα προσάρμοζε τον στρατιωτικό σχεδιασμό και τα αμυντικά συστήματα στην απειλή των δικτύων τρομοκρατών, αλλά και θα οικοδομούσε μια νέα διεθνή συναίνεση απέναντι στις διεθνείς απειλές.
Αυτή η σύγχρονη εξωτερική πολιτική δεν ήρθε ποτέ, αντίθετα κυριάρχησε στις ΗΠΑ το ρεύμα σκέψης των νεοσυντηρητικών συμβούλων του Τζορτζ Μπους, προεξάρχοντος του Πολ Γούλφοβιτς, καθώς και του αντιπροέδρου των ΗΠΑ Ντικ Τσέινι και του υπουργού Αμυνας Ντόναλντ Ράμσφελντ. Οι δύο τελευταίοι αξιωματούχοι υιοθέτησαν την κοσμοθεωρία του Γούλφοβιτς και των συνοδοιπόρων του, που βασιζόταν στη μονομερή παγκόσμια παρουσία των ΗΠΑ, στον προληπτικό πόλεμο (ως μέσο εξουδετέρωσης ανεπιθύμητων καθεστώτων) και στην απαξίωση διεθνών οργανισμών –ιδίως του ΟΗΕ.
Η «αυτοκρατορία του κακού» της εποχής του Ρίγκαν έγινε ο «άξονας του κακού». Και η ερμηνεία του δόγματος Μονρό από τον Ρούζβελτ, «η θεώρηση ότι είχαμε το δικαίωμα να απομακρύνουμε για προληπτικούς λόγους όποια κυβέρνηση δεν μας άρεσε, έγινε το δόγμα Μπους, με τη μόνη διαφορά ότι εκτεινόταν σε ολόκληρο τον κόσμο. Το μόνο που χρειαζόταν κατά τον Μπους ήταν τα αμερικανικά πυρά, η αμερικανική αποφασιστικότητα και ένας συνασπισμός προθύμων», υποστήριζε πολύ εύστοχα ο Μπαράκ Ομπάμα στο βιβλίο του «Τολμώ να ελπίζω» (Εκδόσεις Πόλις 2007).
O Μπους, αντί να καλέσει σε μια ανασυγκρότηση του αμερικανικού έθνους, χρησιμοποίησε την 11η Σεπτεμβρίου ως πρόφαση για να ξεκινήσει δύο πολέμους. Δημιουργήσαμε καλύτερους σαρωτές σώματος και περισσότερους πράκτορες εσωτερικής ασφάλειας, υποστήριζε ο Αμερικανός αναλυτής Τόμας Φρίντμαν, υπογραμμίζοντας πως θα μείνει στην Ιστορία ως μια από τις μεγαλύτερες χαμένες ευκαιρίες κάθε προεδρίας.
…………………………………………………………………………
*Ο Σωτήρης Ντάλης διδάσκει Διεθνείς Σχέσεις και Διεθνή Πολιτική στο Τμήμα Μεσογειακών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αιγαίου. Εχει επιμεληθεί το συλλογικό έργο «Από τον Μπους στον Ομπάμα. Η διεθνής πολιτική σε έναν κόσμο που αλλάζει», Εκδ. Παπαζήση. Πρόσφατα κυκλοφόρησε το βιβλίο του «Η Ευρωπαϊκή Ενωση και η πολυμερής διαχείριση της παγκοσμιοποίησης», Εκδ. Παπαζήση.
