OI ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

Οι μεγάλες εταιρείες-παραγωγοί επιτρέπουν πρακτικές που οδηγούν τις γυναίκες που εργάζονται στην αλυσίδα παραγωγής να αμείβονται με ψίχουλα, χωρίς κοινωνική ασφάλιση, εκτεθειμένες σε κακοποιήση

Της Χριστίνας Πάντζου

Η Αρτι δουλεύει σε μια βιομηχανία κακάου στο Μακασάρ της Ινδονησίας. Δεν έχει συμβόλαιο. Ούτε ασφάλιση. Παίρνει λιγότερα από τον βασικό των 5 δολαρίων την ημέρα που παίρνουν οι άντρες συνάδελφοί της. Ο επιστάτης την αποκαλεί «ζώο». Αλλά τα υπομένει όλα γιατί χρειάζεται τη δουλειά, έστω και αν με αυτήν δεν καταφέρνει να πληρώνει νοίκι και φαΐ. Και γιατί φοβάται μη συμβεί ό,τι σε μια γειτονική βιοτεχνία, που απέλυσε όλες τις γυναίκες εργάτριες όταν τόλμησαν να διεκδικήσουν ίση αμοιβή και καλύτερες συνθήκες δουλειάς.

Η μαρτυρία της, μαζί με δεκάδων άλλων γυναικών που δουλεύουν στην επικερδέστατη παγκόσμια βιομηχανία του κακάου, καταγράφηκε σε έρευνα που έκανε η οργάνωση Intermon Oxfam, στο πλαίσιο της καμπάνιας της «Η αλήθεια πίσω από τις μάρκες», σε δεκάδες κακαο-παραγωγούς κοινότητες από την Νιγηρία ώς την Ακτή του Ελεφαντοστού και από την Ινδονησία ώς τη Βραζιλία. Οπως καταγγέλλει η οργάνωση, οι μεγάλες εταιρείες παραγωγής σοκολάτας, όπως οι Mars, Mondelez και Nestle, τρεις εταιρείες που ελέγχουν το 40% της αγοράς, επιτρέπουν πρακτικές που οδηγούν τις γυναίκες που εργάζονται στην αλυσίδα παραγωγής που δημιουργεί τον πλούτο τους να αμείβονται με ψίχουλα, να μην έχουν κοινωνική ασφάλιση, να είναι εκτεθειμένες σε παρενόχληση αλλά και κακοποίηση και να μην έχουν τη νομική δυνατότητα να το καταγγείλουν.

Η παγκόσμια βιομηχανία της σοκολάτας πουλά 86 τόνους κάθε δευτερόλεπτο που περνά -το 2011 αύξησε τις πωλήσεις της ξεπερνώντας τα 100 δισ. δολάρια και αποφέροντας τεράστια κέρδη στις πολυεθνικές. Αλλά, όπως επισήμανε η οργάνωση, αυτό δεν είχε κανέναν αντίκτυπο στην καθημερινή ζωή των 5,5 εκατ. μικροκαλλιεργητών που προμηθεύουν το 90% του κακάου στην παγκόσμια βιομηχανία. Οι περισσότεροι παραγωγοί και εργάτες, ανάμεσά τους ένας μεγάλος αριθμός γυναικών, ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας, ιδίως στην Αφρική όπου παράγεται το 70% του κακάου. Κι όσο ο χορτασμένος κόσμος απολαμβάνει τις σοκολάτες, στις αναπτυσσόμενες χώρες που τον παράγουν ο υποσιτισμός και η πείνα θερίζουν.

Παρ' ότι οι μεγάλες βιομηχανίες χρησιμοποιούν ως πρόφαση ότι αυτές οι γυναίκες δεν αποτελούν άμεσο κομμάτι του εργατικού τους δυναμικού αφού εργάζονται για συμβαλλόμενες εταιρείες, η αποκάλυψη των συνθηκών δουλειάς τους και η συγκέντρωση χιλιάδων υπογραφών πολιτών που απαιτούσαν μέτρα για να σταματήσει η ανισότητα, η πείνα και η φτώχεια που βιώνουν, οδήγησαν δύο από τις τρεις μεγαλύτερες βιομηχανίες του κλάδου, τη Mars και τη Nestlé να υποσχεθούν τη «διερεύνηση των καταγγελιών με επιτόπια έρευνα ανεξάρτητου φορέα ώστε αναλόγως των ευρημάτων να παρθούν μέτρα». Βεβαίως υπάρχει κι άλλος λόγος για αυτή την ευαισθητοποίηση: η παραγωγή του κακάου αρχίζει να γίνεται τόσο -οικονομικά και κοινωνικά- ανασφαλής για τις γυναίκες ώστε πολλές σκέπτονται να αλλάξουν καλλιέργεια, κάτι που αν σημειωθεί μαζικά, θα δημιουργήσει πρόβλημα στη βιομηχανία.

……………………………………………………………………………

Είμαστε επιζώσες και όχι θύματα

Πρώτα τις είπαν ψεύτρες, μετά υπερβολικές, έπειτα πολιτικά υποκινούμενες

Χρειάστηκαν επτά χρόνια εκφοβισμού, συκοφαντίας και διασυρμού και για να ζητήσει συγγνώμη η κυβέρνηση του Μεξικού από τις 26 γυναίκες που συνελήφθησαν στα επεισόδια του Ατένκο και υπέστησαν συστηματικά σεξουαλικά βασανιστήρια από τις δυνάμεις ασφαλείας. Η αιφνίδια μεταστροφή της κυβέρνησης, που ζήτησε τη «φιλική διευθέτηση» της υπόθεσης, έγινε όταν το Διαμερικανικό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων άρχισε μια ακροαματική διαδικασία που καθήλωσε τους πάντες με την ωμότητα των μαρτυριών.

Η υπόθεση είχε συγκλονίσει τη διεθνή κοινότητα. Τον Μάιο του 2006 αστυνομικοί απαγόρευσαν σε μικροπωλητές να στήσουν τους πάγκους τους μπροστά από τη δημοτική αγορά. Εκείνοι ζήτησαν τη βοήθεια των κατοίκων που, συσπειρωμένοι γύρω από την Αλλη Καμπάνια των Ζαπατίστας και το Μέτωπο για την Προάσπιση της Γης, βγήκαν στους δρόμους για να διαμαρτυρηθούν. Αυτό που ξεκίνησε σαν μια ειρηνική πορεία διαμαρτυρίας κατέληξε σε πογκρόμ 2.500 ένστολων εναντίον των κατοίκων, με απολογισμό τον θάνατο δύο νέων, τη σύλληψη 290 που κακοποιήθηκαν στις φυλακές και σεξουαλικά βασανιστήρια εναντίον 26 γυναικών, που πρωτοστάτησαν στην κινητοποίηση. Η διεθνής κινητοποίηση πέτυχε την απελευθέρωσή τους αλλά η δικαιοσύνη ποτέ δεν αποδόθηκε.

Πρώτα τις είπαν ψεύτρες, μετά υπερβολικές, έπειτα πολιτικά υποκινούμενες. Εζησαν την ποινικοποίηση και τον στιγματισμό της ίδιας της ζωής τους γιατί είχαν την τόλμη πρώτα να εξεγερθούν κατά της αστυνομικής αυθαιρεσίας κι έπειτα να καταγγείλουν τον βιασμό τους, έχοντας απέναντί τους ένα κράτος που επέλεξε ως απάντηση τη συγκάλυψη εμπαίζοντας τις δικαστικές τους μάχες.

Εως τον περασμένο μήνα, όταν μπροστά στη διαφαινόμενη καταδίκη της, η κυβέρνηση αγωνιώντας να «μην αμαυρωθεί το κύρος της», θυμήθηκε εξοστρακισμένες έννοιες όπως «συγγνώμη» και «αλληλεγγύη» και πρόσφερε οικονομικές ενισχύσεις και επιδόματα ώστε να διευθετηθεί «φιλικά» το θέμα. Λες και μπορείς να είσαι φίλος με την εξουσία που σε διώκει και σε βιάζει.

«Δεν δυσκολευτήκαμε να πάρουμε την απόφασή μας» γράφει η Μπάρμπαρα Ιτάλι Μέντες, μία από αυτές: «Δεν πιστεύουμε στις υποσχέσεις τους. Ξέρουμε ότι τα σεξουαλικά βασανιστήρια είναι ένα πανίσχυρο εργαλείο για να μας “σπάσουν” και να σταματήσουν τις κινητοποιήσεις μας. Δεν παλεύουμε για να μας δώσετε ψυχολογική στήριξη, χρήματα ή στέγη. Παλεύουμε για να αποδοθεί δικαιοσύνη». Και η δίκη συνεχίζεται.

…………………………………………………………………………..

Βραβεία φεμινιστικού πορνό

Το πορνό θεωρείται επιτομή της υποβάθμισης των γυναικών σε σεξουαλικά αντικείμενα και μία από τις χειρότερες μορφές εμπορίας και εκμετάλλευσής τους. Αλλά παραγωγοί, εργαζόμενοι και φίλοι του φεμινιστικού πορνό δηλώνουν ότι μάχεται και προωθεί την ισότητα της γυναίκας στο πιο προσωπικό πεδίο της ζωής της: τον ερωτισμό. Ετσι, όταν στις 4 Απριλίου θα ξεκινήσει το ετήσιο φεστιβάλ για την Απονομή Βραβείων Φεμινιστικού Πορνό στο Τορόντο, οι διοργανωτές τονίζουν ότι τα βλέμματα θα είναι στραμμένα σε ταινίες που δίνουν μια θετική εικόνα της γυναικείας ηδονής μέσα από εναλλακτικές καλλιτεχνικές δημιουργίες που απέχουν παρασάγγας από τη χυδαιότητα και τη λογική της βίας και της γυναικείας υποταγής που διέπει το «κλασικό πορνό».

Στην πλειονότητά τους αυτές οι ταινίες παράγονται από γυναίκες αλλά απευθύνονται και στα δύο φύλα υιοθετώντας μοντέλα ισότιμης σεξουαλικής δράσης, όπως τονίζουν οι δημιουργοί τους. Οσο για τις πρωταγωνίστριες, ανάμεσά τους και queer, συμμετέχουν συνειδητά και από επιλογή με πλήρη εργασιακά δικαιώματα και δεν ακολουθούν τα υποτιθέμενα πρότυπα ομορφιάς των συμβόλων του σεξ, αλλά παραπέμπουν στην πραγματική εικόνα των γυναικών στην κοινωνία με όλη των ποικιλία των σωματότυπών τους.

Η πορνογραφία, δαιμονοποιημένη ως ένα καταναλωτικό προϊόν που εκμεταλλεύεται το γυναικείο σώμα για να υπηρετεί τις ανάγκες των ανδρών και του πατριαρχικού συστήματος, στη φεμινιστική εκδοχή της αποτελεί τη μεγάλη ανοιχτή και συχνά πολεμική συζήτηση του σύγχρονου γυναικείου κινήματος. «Δεν μπορεί να είναι ταμπού». «Υπάρχουν πολλές σεξιστικές ιδέες και στερεότυπα γύρω από το σεξ. Ας πολεμήσουμε το στίγμα και ας πούμε πως στις γυναίκες αρέσει το σεξ: να το κάνουν και να το βλέπουν», λέει η Τζίνσι Λάμπκιν, ιδιοκτήτρια μιας από τις γνωστές εταιρείες παραγωγής του είδους και βραβευμένη προ διετίας, καλώντας φίλους και αντιπάλους να παρακολουθήσουν δίχως προκαταλήψεις το φεστιβάλ μετέχοντας ενεργά στη βράβευση της καλύτερης ταινίας, με όποιο κριτήριο κι αν ορίσουν αυτό το «καλύτερη».